II SA/GL 1435/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2024-05-27
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanesamowola budowlanaroboty budowlanenadzór budowlanyprzepisy przeciwpożarowelegalizacjabudynek gospodarczykotłowniasąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargi na decyzję nakazującą wykonanie robót budowlanych w samowolnie wzniesionym budynku gospodarczym z kotłownią, uznając, że obiekt narusza przepisy przeciwpożarowe.

Sprawa dotyczyła skarg na decyzję nakazującą wykonanie robót budowlanych w samowolnie wzniesionym budynku gospodarczym z kotłownią, który powstał w latach 80-tych. Organy nadzoru budowlanego uznały, że obiekt, mimo zgodności z planem miejscowym, narusza przepisy przeciwpożarowe i wymaga doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Sąd administracyjny, kontrolując legalność decyzji, uznał, że organy prawidłowo zastosowały przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. i nakazały wykonanie niezbędnych robót, oddalając skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargi I. S. i B. S. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą wykonanie robót budowlanych w samowolnie wzniesionym budynku gospodarczym z kotłownią. Budynek, zrealizowany na przełomie lat 70/80-tych, nie posiadał pozwolenia na budowę. Organy uznały, że obiekt narusza przepisy przeciwpożarowe, w szczególności brak jest ściany oddzielenia przeciwpożarowego, co jest wymagane przez przepisy techniczno-budowlane z 2002 r. Sąd administracyjny, analizując sprawę, potwierdził, że organy prawidłowo zastosowały przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. do legalizacji samowoli budowlanej powstałej przed 1995 r. Stwierdzono, że obiekt narusza przepisy przeciwpożarowe, a nakazane roboty budowlane są niezbędne do doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem. Sąd oddalił skargi, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli obiekt narusza obowiązujące przepisy techniczno-budowlane, a w szczególności przepisy przeciwpożarowe, organ może nakazać wykonanie niezbędnych zmian lub przeróbek na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. do legalizacji samowoli budowlanej powstałej przed 1995 r. Stwierdzono, że obiekt narusza przepisy przeciwpożarowe, a nakazane roboty budowlane są niezbędne do doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem, ponieważ nie zachodzą przesłanki do nakazania rozbiórki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

Dz.U. 1974 nr 38 poz 229 art. 37 § ust. 1

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

Dz.U. 1974 nr 38 poz 229 art. 40

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

Dz.U. 1974 nr 38 poz 229 art. 42

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

Dz.U. 2021 poz 2351 art. 103 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

Dz.U. 1974 nr 38 poz 229 art. 28 § ust. 1

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

Dz.U. 1974 nr 38 poz 229 art. 28 § ust. 4

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dz.U. 1975 nr 8 poz 48 art. 44 § par. 44

Rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego

Dz.U. 1980 nr 17 poz 62 art. 13 § par. 13

Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki

Dz.U. 1980 nr 17 poz 62 art. 14 § par. 14

Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki

Dz.U. 2002 nr 75 poz 690 art. 272 § ust. 3

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Dz.U. 2002 nr 75 poz 690 art. 235 § par. 235

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Dz.U. 2002 nr 75 poz 690 art. 216 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U. 2022 poz 2492 art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Budynek narusza przepisy przeciwpożarowe, w szczególności brak jest ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Samowola budowlana powstała przed 1995 r. podlega ocenie na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. Nakaz wykonania robót budowlanych jest uzasadniony w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.

Odrzucone argumenty

Budynek nie stanowi zagrożenia i spełnia normy. Organ nie zweryfikował stanu budynku sąsiedniego. Organ oparł się na ocenie stanu technicznego zamiast ekspertyzy technicznej. Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 8, 77 k.p.a.). Naruszenie przepisów materialnych (art. 29 ust. 1a P.b. z 1994 r., § 204 ust. 5, § 206 WT z 2002 r.).

Godne uwagi sformułowania

przepisy regulujące sposób likwidacji samowoli budowlanej mają charakter restytucyjny, a nie represyjny Celem tych przepisów jest wyeliminowanie stanu naruszenia prawa i doprowadzenie do stanu zgodnego z przepisami, a nie ukaranie sprawcy samowoli. Legalizacja skutków samowoli budowlanej ma na celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem obowiązującym w dacie tej legalizacji, a nie w dacie realizacji obiektu budowlanego.

Skład orzekający

Artur Żurawik

przewodniczący

Aneta Majowska

sprawozdawca

Krzysztof Nowak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. w kontekście legalizacji samowoli budowlanych powstałych przed 1995 r., a także stosowanie przepisów przeciwpożarowych do obiektów budowlanych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji samowoli budowlanej z lat 80-tych i zastosowania przepisów przejściowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje złożoność przepisów przejściowych w prawie budowlanym i jak długo mogą ciągnąć się konsekwencje samowoli budowlanych. Jest to ciekawe dla prawników specjalizujących się w prawie budowlanym i administracyjnym.

Samowola budowlana sprzed dekad wciąż wraca: Sąd rozstrzyga o przepisach z lat 70.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 1435/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-05-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-08-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
art. 37 ust. 1, art. 40, art. 42 ust. 1, art. 28 ust. 1, ust. 4
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 103 ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 1975 nr 8 poz 48
par. 44
Rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego.
Dz.U. 1980 nr 17 poz 62
par. 13, par. 14
Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki.
Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
par. 272 ust. 3, par. 235, par. 216 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2024 r. sprawy ze skarg B. S., I. S.-P. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 14 czerwca 2023 r. nr WINB-WOA.7721.25.2023.DS w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych oddala skargi.
Uzasadnienie
Decyzją Nr [...] znak [...] z dnia 21 grudnia 2022 r. wydaną na podstawie art. 40 w zw. z art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.), art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm., dalej: k.p.a.), Powiatowy Inspektor Nadzoru budowlanego w K. (dalej: PINB) nałożył na właścicielkę budynku I. S. (dalej: Skarżąca ad. 1) w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem samowolnie zrealizowanego budynku gospodarczego z kotłownią służącą do obsługi budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na nieruchomości o nr ewid. 1 położonej w K. przy ul. [...], wykonanie następujących robót budowlanych:
- od strony budynku mieszkalnego sąsiada, w pomieszczeniach 0/1, 0/2 i 0/3 dylatacji z materiału niepalnego np. wełny mineralnej grubości 5 cm,
- w pomieszczeniach 0/1,0/2 i 0/3, na głębokości 0,70 m fundamentu z betonu B20,
- w pomieszczeniach 0/1, 0/2 i 0/3, na własnym fundamencie ściany oddzielenia pożarowego z materiału niepalnego np. cegły ceramicznej pełnej grubości 25 cm na zaprawie cementowo-wapiennej wraz z wyprowadzeniem tej ściany ponad pokrycie dachu na wysokości co najmniej 0,30 m.
Termin wykonania ww. robót budowlanych ustalono do dnia 31 maja 2023 r.
PINB ustalił, że na działce nr 1 w K. zrealizowany został budynek mieszkalny wraz z dobudowanym do niego budynkiem gospodarczym, w którym urządzono kotłownię, o wymiarach 7,25 m i 1,86 m, i wydzielonych pomieszczeniach (kotłowni 3,90 m x 1,86 m oraz pomieszczeniu z przeznaczeniem na skład opału 3,35 m x 1,86 m). Wysokość budynku mieści się w przedziale od 2,10 m do 2,50 m.
Część mieszcząca kotłownię wykonana została jako murowana z pustaka ze stropodachem, krytym papą, ze spadkiem dachu w kierunku własnej działki. Mieszcząca skład opału - część budynku wykonana została również w konstrukcji murowanej z cegły ceramicznej oraz z pustaka żużlobetonowego. Dach nad tą częścią wykonany został jako jednospadowy o drewnianej konstrukcji więźby dachowej ze spadkiem w kierunku własnej działki. Dach budynku na całej długości został wyposażony w rynny i rury spustowe, odprowadzające wody opadowe z dachu na własny, nieutwardzony teren. W pomieszczeniu składu opału znajduje się komin, wymurowany z cegły ceramicznej - pełnej oraz z cegły klinkierowej (ponad dachem) połączony z piecem c.o. Obiekt usytuowany jest bezpośrednio przy ścianie zewnętrznej - tylnej budynku mieszkalnego z częścią gospodarczą, zlokalizowanego na sąsiedniej posesji o nr ewid. 2, należącej do B. S. (dalej: Skarżąca ad. 2) i M. S. oraz od strony budynku sąsiedniego nie posiada na całej swojej długości - własnej ściany konstrukcyjnej tylnej. Dylatacja pomiędzy znajdującym się ponad dachem - trzonem kominowym, a ścianą budynku zlokalizowanego na sąsiedniej nieruchomości, wynosi 3 cm i zmniejsza się wraz z wysokością komina.
Następnie organ wskazał na czynności przeprowadzone w sprawie a zmierzające do ustalenia daty powstania przedmiotowego obiektu. Zwrócił uwagę, że z treści oświadczenia H. K., będącej do roku 1997 właścicielką nieruchomości sąsiedniej o nr ewid. 2, wynika, że za jej zgodą Z. S. "na przełomie lat 70/80-tych wybudowała budynki gospodarcze przylegające do tylnej ściany (jej) domu". Następnie nieruchomość przeszła na własność Skarżącej ad. 2.
Na podstawie zgromadzonej dokumentacji, pisemnych oświadczeń stron i świadków oraz zdjęć lotniczych stwierdzono, że okres budowy obiektu przypada na lata 80-te ubiegłego wieku, a właścicielka nie dysponuje żadnymi dokumentami potwierdzającymi legalność jego powstania. Organ zwrócił się do Starostwa Powiatowego w K., Urzędu Miejskiego w K. oraz Archiwum Państwowego w C. uzyskując informację o braku dokumentacji potwierdzających legalność budowy obiektu w zasobach archiwalnych.
PINB stwierdził, że sporny budynek został zrealizowany samowolnie przed dniem wejścia w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Okres budowy obiektu przypada na lata 80-te, a więc na okres obowiązywania przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, gdy istniał obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę tego rodzaju obiektów jak budynki gospodarze i kotłownie (oraz obowiązek ustalenia miejsca i warunków realizacji inwestycji). Do likwidacji skutków samowoli budowlanej, zgodnie z treścią art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., nie ma podstaw do zastosowania art. 48 obowiązującej obecnie ustawy. Wobec konieczności zastosowania przepisów obowiązujących w dacie realizacji obiektu, PINB dokonał analizy przesłanek wydania nakazu rozbiórki określonych w art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. stwierdzając, że: miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzony uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w K. z dnia [...] r., dopuszcza usytuowanie (na terenie oznaczonym symbolem K.10MN) budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych w stronę sąsiedniej działki budowlanej w odległości nie mniejszej niż 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, a obiekt nie stwarza niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Organ stwierdził, że budynek nie posiada własnej ściany konstrukcyjnej, tj. w tym przypadku - ściany oddzielenia pożarowego. Zarówno w myśl przepisów techniczno-budowlanych, obowiązujących w dacie budowy obiektu, tj. § 13 Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62 z późn. zm.), jak i w myśl obecnie obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych zawartych w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., Nr 75, poz. 690 z późn. zm., § 272 ust. 3), budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki powinien mieć od strony sąsiedniej działki ścianę oddzielenia przeciwpożarowego, wzniesioną na własnym fundamencie z materiałów niepalnych (§ 232 i 235 Rozporządzenia).
Organ wyjaśnił, iż ww. brak powoduje konieczność doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami techniczno-budowlanymi w oparciu o art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Postanowieniem Nr [...] z dnia 1 marca 2022 r., na podstawie art. 56 tej ustawy, PINB zobowiązał właścicielkę nieruchomości do przedłożenia oceny stanu technicznego wraz z inwentaryzacją budowlaną budynku gospodarczego z kotłownią, aktualnego protokołu z badań i sprawdzeń instalacji elektrycznej wewnętrznej w obiekcie oraz przewodów kominowych, z którego to obowiązku właścicielka obiektu się wywiązała. Z wniosków końcowych przedłożonej oceny o stanie technicznym wynikają roboty budowlane wymienione w treści wydanej decyzji. Końcowo podał, że nałożenie obowiązków jest zgodne z art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., a zakończenie postępowania prowadzonego w trybie tego przepisu jest warunkowane uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie obiektu, o czym stanowi art. 42 ustawy z 1974 r.
Decyzja została doręczona 28 grudnia 2022 r. (Skarżącej ad. 1) i 11 stycznia 2023 r. (Skarżącej ad. 2).
Od opisanej wyżej decyzji, w ustawowym terminie, odwołanie wniosły:
1. I. S. wskazała, że organ wydając przedmiotową decyzję oparł się jedynie na warunkach określających stan budynków gospodarczych natomiast nie zweryfikował stanu budynku sąsiedniego, a w szczególności czy istnieje konieczność budowy zabezpieczeń ogniowych. Zdaniem Odwołującej się budynek mieszkalny spełnia wszelkie wymogi i nie ma konieczności budowy dodatkowego zabezpieczenia. Poinformowała także, że sprawa była przedmiotem rozpoznania przez organ nadzoru budowlanego, a stanowisko PINB przedstawiło w piśmie z dnia 6 listopada 2017 r.
2. B. S. podniosła natomiast zarzuty naruszenia:
- art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z pominięciem przepisów ustawy Prawo budowlane z 1994 r. oraz rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z 2002 r., mimo, iż w przedmiotowym postępowaniu miały one zastosowanie,
- art. 7 k.p.a. poprzez nie dość wnikliwe i dokładne rozpoznanie stanu faktycznego, co skutkowało nieuwzględnieniem w całości słusznych interesów Strony,
- art. 9 k.p.a. poprzez brak rzetelnej i pełnej informacji na temat okoliczności faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie praw Strony, będących przedmiotem postępowania, w tym brak pouczenia, w jakim trybie służy zażalenie na postanowienie oraz możliwości i formie wypowiedzenia się co do zebranych materiałów.
Poczynione przez organ ustalenia budzą wątpliwości Odwołującej się, ponieważ jak wskazała - pozostaje w posiadaniu protokołu granicznego z dnia 12 kwietnia 1996 r., który ani w części opisowej, ani w części graficznej nie uwzględnia istnienia budynków gospodarczych na działce nr ewidencyjny 1, choć geodeta określając granice nieruchomości opisuje je w kontekście istniejących obiektów. Zdaniem Odwołującej się organ winien żądać od Inwestora ekspertyz technicznych a nie oceny stanu technicznego. Ponadto zgodność inwestycji powinna zostać oceniona z przepisami wówczas obowiązującego planu miejscowego. Zwróciła uwagę, że przedłożona Ocena stanu technicznego pomija wpływ samowolnie wzniesionego obiektu na budynek Odwołującej się, i nie gwarantuje właściwej realizacji ściany oddzielenia pożarowego, której budowa wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Oświadczyła ponadto, że w roku zakupu nieruchomości w 1997 r. nie istniał sporny obiekt.
Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej: ŚWINB), działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, decyzją z dnia 14 czerwca 2023 r. nr WINB-WOA.7721.25.2023.DS:
- w pkt 1 decyzji - uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w zakresie terminu i wyznaczył nowy termin wykonania obowiązku do 30 listopada 2023 r.,
- w pkt 2 decyzji – utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w pozostałym zakresie.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, w tym czynności podjęte w sprawie oraz przywołał podstawę normatywną rozstrzygnięcia. Wyjaśnił, iż odesłanie w art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. do przepisów poprzednio obowiązujących ma ten skutek, że w stosunku do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r., skutki samowoli budowlanej należy likwidować z użyciem środków prawnych przewidzianych w Prawie budowlanym z 1974 r. Nakaz rozbiórki na podstawie Prawa budowlanego z 1974 r. jest możliwy wyłącznie w sytuacji, gdy zachodzą przesłanki określone w art. 37. Natomiast jeżeli opisane w tym przepisie okoliczności nie zachodzą, ale obiekt budowlany został wybudowany niezgodnie z przepisami, właściwym trybem jest nakazanie wykonania w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami.
Zdaniem ŚWINB, organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił okres powstania obiektu. W odniesieniu do zarzutu odwołania wskazał, w powołaniu na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy. PINB prawidłowo ocenił, że budowa spornego obiektu jest zgodna z ustaleniami ww. planu miejscowego zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w K.
PINB skorzystał z dyspozycji art. 56 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez nałożenie obowiązku przedłożenia oceny stanu technicznego i inwentaryzacji budowlanej przedmiotowego budynku, na skutek czego stwierdził, że budynek nie spełnia wymagań przepisów przeciwpożarowych. Przywołał w tym zakresie również odpowiednie regulacje warunków technicznych z 2002 r. oraz 1980 r. Podkreślił, że celem procedury określonej w art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. jest legalizacja obiektów wykonanych bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę.
Odpowiadając na zarzuty podnoszone w odwołaniu, dodał, że przedmiotem postępowania jest legalność i zgodność z przepisami prawa realizacji budynku gospodarczego z kotłownią, a podnoszone spękanie ściany budynku znajdującego się na działce nr 2 powinno zostać rozważone w jako ewentualna podstawa wszczęcia postępowania w sprawie stanu technicznego tego budynku. Końcowo ŚWINB pouczył, iż organy nadzoru budowlanego nie są właściwe do rozpatrywania sporów sąsiedzkich, roszczeń odszkodowawczych czy regresowych w ramach prawa cywilnego oraz prawa karnego, ani badania motywów inwestycji. Decyzja została doręczona 27 czerwca 2023 r. (Skarżącej ad. 1) i 22 czerwca 2023 r. (Skarżącej ad 2).
Z rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca I. S. W skardze (nadanej dnia 24 lipca 2023 r.) skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sformułowała zarzuty naruszenia: art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez błędne uznanie, iż sporny budynek wymaga doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, podczas gdy stan budynku w ocenie Skarżącej nie wymaga wskazanych w decyzji działań, oraz art. 42 ust. 3 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez brak wydania pozwolenia na użytkowanie budynku, podczas gdy organ winien był uznać, iż budynek ten spełnia wymogi i zdatny jest do użytku, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 138 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także zasądzenie od organu kosztów. W uzasadnieniu decyzji podkreśliła, że budynek nie stanowi jakiegokolwiek zagrożenia, czy to dla pobliskich budynków czy dla znajdujących się w pobliżu ludzi, ma on aktualne przeglądy przewodów kominowych, jest zdatny do użytku. Skarżąca zakwestionowała nałożenie nieuzasadnionych obowiązków i poniesienia znacznych zbytecznych kosztów, w sytuacji, kiedy budynek spełnia wszelkie normy i standardy. Zdaniem Skarżącej stan budynku nie wymaga wskazanych w decyzji działań. Podniosła również, że decyzja przeczy zasadom współżycia społecznego oraz słusznego interesu społecznego i słusznego interesu obywatela.
Z rozstrzygnięciem nie zgodziła się również Skarżąca B. S. W skardze (nadanej dnia 21 lipca 2023 r.) sformułowała zarzuty naruszenia: art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, a w konsekwencji załatwienie sprawy z naruszeniem jej słusznego interesu; art. 8 k.p.a. poprzez brak bezstronności i równego traktowania stron w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, co może skutkować ponoszeniem konsekwencji samowoli budowlanej nie przez osobę, która jej dokonała, ale przez sąsiada, który w tej sytuacji jest stroną pokrzywdzoną; art. 77 k.p.a. poprzez niewyczerpującą analizą materiału dowodowego, w szczególności treści opracowania oceny stanu technicznego budynku; art. 29 ust. pkt 1a Prawa budowlanego z 1994 r. w związku z § 204 ust. 5 oraz § 206 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie; art. 48b ustawy z dnia z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Skarżąca w związku z powyższymi zarzutami wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji PINB oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazała, że PINB uznając, że budynek został zrealizowanych w latach 80-tych ubiegłego wieku jako podstawę prawną do nałożenia na właścicielkę nieruchomości obowiązku wykonania "oceny stanu technicznego budynku" przyjął art. 56 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., który upoważnia organ do żądania między innymi dostarczenia "technicznych ekspertyz dotyczących", nie zaś "oceny stanu technicznego". Zakres oceny stanu technicznego różni się zdecydowanie od zakresu ekspertyzy technicznej. Skarżąca podkreśliła, że nałożenie na Skarżącą I. S. obowiązku, który nie jest przewidziany prawem stanowi naruszenie art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a. Zaznaczyła, że przedłożona powyższa ocena techniczna dotyczy wyłącznie samowolnie zrealizowanego budynku gospodarczego z kotłownią, pomijając zupełnie jego wpływ na stan techniczny budynku Skarżącej. Opracowanie to pomija sposób i głębokość posadowienia budynku, jest nieprecyzyjne, dokumentacja jest niejednoznaczna i lakoniczna, że nie pozwala na realizację tych robót budowlanych, tym bardziej, że PINB nie zobowiązał do prowadzenia tych robót pod nadzorem osoby uprawnionej.
Podniosła, że nie ma możliwości prawidłowej realizacji inwestycji, nakazanej zaskarżoną decyzją bez wykonania projektu budowlanego, poprzedzonego rzetelną ekspertyzą techniczną, uwzględniającą wpływ tej inwestycji na jej budynek, tym bardziej, że ściana budynku od strony samowolnie zrealizowanych obiektów jest spękana, co z dużym prawdopodobieństwem jest spowodowane negatywnym wpływem tych samowolnie zrealizowanych obiektów na jej budynek. Zaznaczyła, że ŚWINB powołuje się na przepis § 13 ust. 1 warunków technicznych z 1980 r., pomijając ust. 2 § 13, który zakazuje lokalizacji budynków gospodarczych, przylegających bezpośrednio do budynków mieszkalnych na sąsiedniej działce.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.
Postanowieniem z dnia 18 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 1436/23 tutejszy Sąd połączył sprawę o sygn. akt II SA/Gl 1436/23 ze sprawą II SA/Gl 1435/23 celem łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.
Na wstępie należy wskazać na regulację art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), stosownie do której sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie ulega zatem wątpliwości, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się decyzja Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach nr WINB-WOA.7721.25.2023.DS z dnia 14 czerwca 2023 r. mocą której organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji – Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Nr [...] z dnia 21 grudnia 2022 r. w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych w decyzji robót budowlanych w zakresie terminu i wyznaczył nowy termin wykonania obowiązku do 30 listopada 2023 r., oraz utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w pozostałym zakresie.
Uwzględniając wskazaną na wstępie kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zarzuty sformułowane w treści złożonych skarg okazały się niezasadne. Organy prawidłowo dokonały zbadania przesłanek warunkujących zastosowanie regulacji z art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., co skutkowało uzasadnionym wydaniem decyzji nakazującej wykonanie zmian niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami.
Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
Stosownie bowiem do treści art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.
Z brzmienia ust. 2 art. 103 Prawa budowlanego z 1994 r. wynika wprost, że do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r., nie stosuje się art. 48 tej ustawy. W takich przypadkach zastosowanie znajduje art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., jeżeli należałoby nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego. W razie braku podstaw do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego na podstawie art. 37 ww. ustawy, zachodzi konieczność legalizacji takiego obiektu, co w świetle przepisów Prawa budowlanego z 1994 r. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wejścia w życie tej ustawy) było niewykonalne, gdyż takiej możliwości ta ustawa nie przewidywała. Pozostaje więc w takiej sytuacji jedyna możliwość, jaką dają przepisy art. 40 i art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 29/08). Należy przyjąć, że przepisy art. 37, art. 40, art. 42a nawet art. 39 Prawa budowlanego z 1974 r. stanowią pewną zwartą grupę przepisów, które są między sobą kompatybilne i należy stosować je w przypadkach określonych w art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2001 r. sygn. akt OPS 4/01, ONSA 2002, z. 2, poz. 58; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 czerwca 2000 r. sygn. akt II SA/Ka 1643/98, z dnia 21 kwietnia 1997 r. sygn. akt IV SA 1446/95).
Wobec zgromadzonego materiału dowodowego, ustalenie powstania obiektu w okresie obowiązywania ustawy Prawo budowlane z 1974 r., zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, nie budzi wątpliwości. Wydruk z Geoportalu według stanu na rok 1992 (zatem przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r.), koresponduje z oświadczeniami pisemnymi przedłożonymi w sprawie. H. K. (właścicielka nieruchomości sąsiedniej nr 2 do roku 1992, następnie nieruchomość pozostawała własnością M. K. do roku 1997 - księga wieczysta nr [...]) podała, iż za jej zgodą "Z. S. na przełomie lat 70-80-tych wybudowała budynki gospodarcze przylegające do tylnej ściany (jej) budynku", "ze względu na bardzo wąski plac sąsiadki było to dla niej rozwiązanie optymalne, dlatego kierując się zasadą współżycia społecznego i zachowaniem dobrych relacji sąsiedzkich, zdecydowałam j.w." (oświadczenie z dnia 12 września 2021 r., karta nr 38 akt administracyjnych; Z. S. zmarła w 1985 r. - odpis skrócony aktu zgonu, karta nr 98 akt administracyjnych). J. T. (zamieszkująca działkę sąsiednią nr 3) podała natomiast, iż "na przełomie lat 70/80 ubiegłego wieku zostało wybudowane przez sąsiada pomieszczenie gospodarcze, a z czasem także szopka na opał przylegające do budynku sąsiadki H. K." (oświadczenie z dnia 23 września 2021 r., akta nr 79 akt administracyjnych). E. M. oświadczyła: "w K. mieszkałam w latach 1967-1999, Z. S. poznałam na początku lat 70-tych", "jeden z budynków przylegający do ściany sąsiednich budynków gospodarczych stał już w chwili naszego poznania się, drugi w którym była spiżarka powstał pod koniec lat 70, do niego z czasem została dobudowana szopa na opał z wymurowanym kominem, w której później był piec c.o., było to około roku 1980, na kilka lat przed śmiercią właścicielki" (oświadczenie z dnia 31 października 2021 r.), natomiast D. T. wskazała, iż "w okresie 1984-1985 bywała w domu pań S. w celu udzielenia chorej pomocy", "kocioł c.o. był zamontowany poza budynkiem mieszkalnym w składzie opału i połączony z kominem usytuowanym przy ścianie szczytowej sąsiadów" (karta nr 37 akt administracyjnych). Te ustalenia są także zgodne z dokumentacją fotograficzną przedłożoną do sprawy (karty nr 1 i nast., 39 i nast., 76 akt administracyjnych).
Twierdzenie Skarżącej ad. 2, iż w roku nabycia nieruchomości w 1997 r. sporny obiekt nie istniał (oświadczenie z dnia 31 października 2021 r., karta nr 78 akt administracyjnych), pozostaje w sprzeczności z materiałem zgromadzonym w sprawie, w tym informacjami pozyskanymi z Geoportalu w stanie na styczeń 1995 r. (wejście w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r.). Powyższego nie zmienia przywołany protokół graniczny z dnia 12 kwietnia 1997 r., który jak wskazała Skarżąca ad. 2, nie uwzględnia spornego budynku w ujęciu graficznym. Obowiązujące wówczas regulacje nie wymagały naniesienia na szkic graniczny wszystkich budynków, w tym gospodarczych, istniejących na działkach sąsiednich (§ 21 i § 23 Zarządzenie Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 5 sierpnia 1996 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości, M.P. z 1996 r., Nr 50, poz. 469).
W okresie powstania obiektu wymagane było uzyskanie pozwolenia na jego budowę zgodnie z ustawą Prawo budowlane z 1974 r. W myśl art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. - roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Stosownie do art. 28 ust. 4 tej ustawy Minister Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska określi w drodze rozporządzenia zakres, warunki i tryb uzyskiwania pozwoleń na budowę, rodzaje robót budowlanych zwolnione od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz rodzaje rozbiórek zwolnione od obowiązku zgłoszenia. Wydane na tej podstawie rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. Nr 8, poz. 48) w § 44 wymienia rodzaje robót budowlanych zwolnione od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, wśród których nie ma obiektów takich jak wybudowany na objętej postępowaniem działce nr 1.
Jednocześnie brak jest dokumentów potwierdzających uzyskanie przez inwestora stosownego pozwolenia. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy organ podjął próby ustalenia czy istnieje stosowana dokumentacja w archiwum właściwych organów, która takich dokumentów nie ujawniła (karta nr 23-26 akt administracyjnych).
Stwierdzona samowola powstania obiektu nie była w sprawie kwestionowana.
W ocenie Sądu, orzekające w sprawie organy zasadnie przyjęły, że przedmiotowy obiekt budowlany wybudowany został bez wymaganego pozwolenia na budowę, i prawidłowo oceniły przedmiotową samowolę budowlaną pod względem występowania przesłanek przymusowej rozbiórki określonych w art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę (pkt 1), lub powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (pkt 2). W świetle tego przepisu istota samowoli budowlanej polega na budowie lub wybudowaniu obiektu budowlanego lub jego części niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy.
W myśl art. 40 omawianej ustawy z 1974 r., który stał się podstawą normatywną zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Organ administracyjny po wykluczeniu przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, przeprowadza postępowanie legalizacyjne.
W toku postępowania organy w sposób prawidłowy uwzględniły okoliczność, iż obowiązujący w chwili rozstrzygnięcia plan miejscowy zatwierdzony uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w K. z dnia [...] r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów w K., dopuszcza budowę tego rodzaju obiektów na przedmiotowym terenie (§ 13 pkt 7 planu miejscowego, dla terenów K.10.MN dopuszcza się usytuowanie budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych w stronę sąsiedniej działki budowlanej w odległości nie mniejszej niż 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, z uwzględnieniem określonych w planie linii zabudowy).
Odnotowania wymaga, iż przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego 7 sędziów z dnia 16 grudnia 2013 r. sygn. akt II OPS 2/13). Dopiero sytuacja, w której organ nadzoru budowlanego stwierdziłby naruszenie obowiązujących przepisów o planowaniu przestrzennym, mogące skutkować wydaniem decyzji o rozbiórce, wymaga sięgnięcia również do przeznaczenia terenu w okresie wcześniejszym.
W konsekwencji organy zasadnie wykluczyły istnienie przesłanki rozbiórki obiektu budowlanego określonej w art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.
Analiza przesłanki z pkt 2 (art. 37 ust. 1) słusznie natomiast doprowadziła organy do wniosku o możliwości doprowadzenia przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z przepisami. Jak wyjaśnia się w orzecznictwie sądów administracyjnych, tylko takie pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia oraz spowodowanie niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia, których nie da się usunąć wydając nakaz z art. 40 ustawy, może być podstawą do wydania nakazu rozbiórki w oparciu o art. 37 poprzedniego prawa budowlanego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2016 roku, sygn. akt II OSK 3345/14, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2015 roku, sygn. akt II OSK 112/14).
Należy również pamiętać, że celem procedury określonej w art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. jest legalizacja obiektów wykonanych bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, a co do zasady podstawę legalizacji samowoli budowlanych powstałych przed 1 stycznia 1995 r. stanowią art. 37-42 Prawa budowlanego z 1974 r.
Wykładnia językowa art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. prowadzi więc do wniosku, że wszystkie przesłanki rozbiórki obiektu budowlanego (a rozumując a contrario - przesłanki legalizacji samowoli budowlanej) określone w tych przepisach należy odnosić do daty orzekania przez organ administracji.
W literaturze oraz w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego (Z. Niewiadomski (w:) Prawo budowlane. Komentarz pod red. Z. Niewiadomskiego, Wyd. 4, Warszawa 2011, s. 516, wyrok TK z dnia 12 stycznia 1999 r., P 2/98, OTK 1999, Nr 1, poz. 2, wyrok TK z dnia 26 marca 2002 r., SK 2/01, OTK-A 2002, Nr 2, poz. 15, m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2010 r., II OSK 878/09) podkreśla się, iż przepisy regulujące sposób likwidacji samowoli budowlanej mają charakter restytucyjny, a nie represyjny. Celem tych przepisów jest wyeliminowanie stanu naruszenia prawa i doprowadzenie do stanu zgodnego z przepisami, a nie ukaranie sprawcy samowoli. Legalizacja skutków samowoli budowlanej ma więc na celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem obowiązującym w dacie tej legalizacji, a nie w dacie realizacji obiektu budowlanego. Trudno bowiem doprowadzać nielegalnie wybudowany obiekt budowlany do stanu zgodnego z prawem, które już nie obowiązuje.
Z treści art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. wynika, że nakaz rozbiórki mógł być wydany na podstawie tego przepisu tylko w przypadku, gdy obiekt budowlany został zrealizowany bez pozwolenia na budowę i na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie był przeznaczony pod zabudowę lub był przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę (pkt 1) lub obiekt ten powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (pkt 2). Jeżeli inwestor zrealizował obiekt bez pozwolenia na budowę, ale na terenie, na którym dopuszczalna była tego rodzaju zabudowa, to nie było podstaw do wydania nakazu rozbiórki, chyba, że zachodziła przesłanka określona w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy. W takim przypadku organ mógł prowadzić postępowanie zmierzające do legalizacji tego obiektu na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Przepis ten miał zastosowanie do sytuacji, gdy obiekt zrealizowano bez pozwolenia na budowę i niezgodnie z innymi przepisami niż przepisy o planowaniu przestrzennym (przykładowo z przepisami dotyczącymi warunków technicznych).
Przedłożona ocena stanu technicznego wraz z inwentaryzacją budowlaną przedmiotowego budynku pozwoliła na stwierdzenie niezgodności z wymaganiami przepisów przeciwpożarowych, co uzasadniało nałożenie obowiązków wskazanych w decyzji. Jak wynika z opinii, "przedmiotowy budynek gospodarczy z kotłownią jest w zadowalającym stanie techniczny", "stan techniczny komina ocenia się jako dobry", "nie stwierdzono zaniedbań przewodu kominowego oraz elementów urządzeń kominowych", jednak "z uwagi na usytuowanie budynku przy granicy, budynek gospodarczy nie spełnia wymagań przepisów przeciwpożarowych" (karta nr 125 akt administracyjnych).
Stosownie do § 13 rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, dopuszcza się sytuowanie bezpośrednio przy granicy działki budynku gospodarczego ze ścianami z materiałów niepalnych i z dachem o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych, jeżeli nie utrudni to prawidłowej zabudowy działki sąsiedniej, a ponadto jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Na terenach zabudowy zagrodowej w indywidualnych gospodarstwach rolnych zgodę na usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy wyraża terenowy organ administracji państwowej, właściwy w sprawach pozwoleń na budowę (ust. 1). W wypadkach określonych w ust. 1 ściany budynku gospodarczego, graniczące z działką sąsiednią, nie powinny mieć okien i drzwi, a wody opadowe z dachu od strony granicy działki nie mogą być odprowadzane na teren działki sąsiedniej. Budynki gospodarcze usytuowane bezpośrednio przy granicy działki nie mogą przylegać do budynków mieszkalnych na sąsiedniej działce (ust. 2). Minimalne odległości budynków inwentarskich, stodół, suszarni i podobnych budynków gospodarczych od budynków nie zabezpieczonych ścianą oddzielenia przeciwpożarowego określa tabela zawarta w § 14 tego rozporządzenia. A zatem już w chwili budowy przedmiotowego obiektu budowlanego zostały naruszone warunki techniczne, którym winny odpowiadać obiekty budowlane.
Jednakże zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma okoliczność, iż obiekt budowlany wzniesiony na działce o nr 1 narusza warunki techniczne obowiązujące w dniu orzekania przez organy nadzoru budowlanego.
Zgodnie z treścią § 272 ust. 3 warunków technicznych z 2002 r., budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki powinien mieć od strony sąsiedniej działki ścianę oddzielenia przeciwpożarowego o klasie odporności ogniowej określonej w § 232 ust. 4 i 5. Natomiast stosownie do § 235, ścianę oddzielenia przeciwpożarowego należy wznosić na własnym fundamencie lub na stropie, opartym na konstrukcji nośnej o klasie odporności ogniowej nie niższej od odporności ogniowej tej ściany (ust. 1). W budynku z przekryciem dachu rozprzestrzeniającym ogień ściany oddzielenia przeciwpożarowego należy wyprowadzić ponad pokrycie dachu na wysokość co najmniej 0,3 m lub zastosować wzdłuż ściany pas z materiału niepalnego o szerokości co najmniej 1 m i klasie odporności ogniowej E I 60, bezpośrednio pod pokryciem; przekrycie na tej szerokości powinno być nierozprzestrzeniające ognia (ust. 3). Klasa odporności ogniowej dotyczy elementów wraz z uszczelnieniami złączy i dylatacjami (§ 216 ust. 1).
Poprzez fakt, iż obiekt ten nie posiada ściany oddzielenia przeciwpożarowego narusza warunki określone w § 272 ust. 3 i § 235 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, z uwagi na bezpieczeństwo przeciwpożarowe. Wobec powyższego, obowiązki nałożone na Skarżącą ad. 1 - właściciela działki nr 1, na której posadowiony jest przedmiotowy obiekt budowalny, były w pełni uzasadnione.
Kontrola sądowoadministracyjna doprowadziła do wniosku, iż brak było podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 40 oraz art. 42 ust. 3 Prawa budowlanego z 1974 r. (zarzuty skargi ad. 1), z przyczyn szczegółowo wskazanych powyżej. Nieuzasadniony był również zarzut naruszenia art. 29 ust. pkt 1a Prawa budowalnego z 1994 r. (zarzut skargi ad. 2), który nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia, podobnie jak art. 48b obecnie obowiązującego Prawa budowlanego, a także § 204 ust. 5 oraz § 206 sprawie warunków technicznych z 2002 r. Jednocześnie, wobec powyższych rozważań, niezgodność zrealizowanego obiektu z warunkami technicznymi wówczas obowiązującymi (m.in. z § 13 – zarzut skargi ad. 2), nie uniemożliwiała legalizacji obiektu. Natomiast przywołane przez Skarżącą ad. 1 pismo PINB w K. z dnia 6 listopada 2027 r. nie dotyczyło legalności przedmiotowego obiektu, lecz jedynie stanu technicznego komina, który został ustalony jako "odpowiedni".
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela zarzutu naruszenia przepisów postępowania art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a. (zarzuty skargi ad. 2) mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie, poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, brak bezstronności i równego traktowania stron oraz niewyczerpującą analizą materiału dowodowego (zarzuty skargi ad. 2). Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z regułami wynikającymi z przepisów postępowania, w tym prawidłowego zastosowania przepisów określających zasady związane z gromadzeniem dowodów, ich oceną oraz uzasadnieniem wydanych decyzji. Stan faktyczny sprawy został wnikliwie ustalony, a twierdzenia organów znajdują potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy i nie budzą wątpliwości.
W ocenie Sądu, organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał motywy, którymi kierował się przy jej podejmowaniu, w zaskarżonej decyzji odwoływał się do stanu faktycznego sprawy i do norm prawnych mających w niej zastosowanie. Uzasadnienia zaskarżonych decyzji spełniają rygory uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji. Konsekwentnie nie doszło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (zarzuty skargi ad. 1).
Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI