II SA/Gl 143/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził niezgodność z prawem uchwały Rady Miejskiej w C. w części dotyczącej ograniczeń powierzchni sprzedaży i branż obiektów handlowych w studium uwarunkowań, oddalając jednocześnie skargę Spółki A w W. z powodu niewykazania naruszenia jej interesu prawnego.
Sprawa dotyczyła skarg Spółki A w W. oraz Wojewody Ś. na uchwałę Rady Miejskiej w C. w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Wojewoda kwestionował ograniczenia dotyczące maksymalnych powierzchni sprzedaży obiektów handlowych oraz branż, uznając je za sprzeczne z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Spółka A zarzucała naruszenie jej prawa własności poprzez ograniczenie możliwości budowy centrum handlowego. Sąd stwierdził niezgodność uchwały z prawem w części dotyczącej ograniczeń powierzchni i branż, ale nie stwierdził nieważności z powodu upływu terminu. Skargę Spółki A oddalił, uznając, że nie wykazała ona naruszenia swojego indywidualnego interesu prawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał sprawę ze skarg Spółki A w W. i Wojewody Ś. na uchwałę Rady Miejskiej w C. dotyczącą studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Wojewoda Ś. wniósł skargę, domagając się stwierdzenia nieważności uchwały w części dotyczącej ograniczeń maksymalnych powierzchni sprzedaży obiektów handlowych (do 400 m2, od 400 do 1000 m2, do 1000 m2, do 2000 m2) oraz ograniczeń branżowych, wskazując na naruszenie art. 10 ust. 2 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Spółka A w W. również zaskarżyła uchwałę, twierdząc, że ograniczenie lokalizacji sklepów spożywczych do 400 m2 na terenie produkcyjno-usługowo-handlowym narusza jej prawo własności i zamierzenia inwestycyjne. Sąd uznał skargę Wojewody za dopuszczalną i stwierdził niezgodność z prawem zaskarżonej uchwały w części wprowadzającej ograniczenia dotyczące maksymalnych powierzchni sprzedaży obiektów handlowych oraz branż, uznając je za przekraczające zakres kompetencji studium. Sąd nie podzielił jednak argumentacji Wojewody co do naruszenia art. 10 ust. 2 pkt 8 ustawy w sposób, który oznaczałby zakaz wprowadzania jakichkolwiek ograniczeń powierzchniowych. Z uwagi na upływ roku od podjęcia uchwały, sąd nie stwierdził jej nieważności, lecz stwierdził niezgodność z prawem na podstawie art. 147 § 1 PPSA w związku z art. 94 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym. Skargę Spółki A Sąd oddalił, uznając, że spółka nie wykazała naruszenia swojego indywidualnego interesu prawnego lub uprawnienia. Sąd podkreślił, że studium nie jest aktem prawa miejscowego i nie może stanowić podstawy do rozstrzygnięć wobec osób trzecich, a ograniczenia w zakresie prawa własności może wprowadzić dopiero miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Takie ograniczenia nie mogą być wprowadzane w studium, ponieważ przekraczają jego zakres przedmiotowy, który jest aktem planistycznym o charakterze wytycznych, a nie aktem prawa miejscowego precyzującym przeznaczenie terenu i warunki zabudowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że studium powinno określać kierunki zagospodarowania przestrzennego i ogólne wytyczne, a nie szczegółowe parametry zabudowy czy ograniczenia branżowe, które są domeną planu miejscowego. Wprowadzenie takich szczegółowych ograniczeń w studium narusza art. 10 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (14)
Główne
u.p.z.p. art. 10 § 2
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
W studium określa się kierunki zagospodarowania przestrzennego gminy, w tym lokalne zasady zagospodarowania terenu, a także kierunki i wskaźniki dotyczące zagospodarowania oraz użytkowania terenów, w tym tereny wyłączone spod zabudowy.
u.s.g. art. 101 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętym przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 10 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
W studium określa się uwarunkowania odnoszące się do zagospodarowania przestrzennego gminy, w tym stan ładu przestrzennego i wymogi jego ochrony, a także dotychczasowe przeznaczenie, zagospodarowanie i uzbrojenie terenu.
u.p.z.p. art. 10 § 2
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
W studium określa się obszary rozmieszczenia obiektów handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 2.000 m2, jeśli na terenie gminy zachodzi potrzeba określenia takich obszarów.
u.p.z.p. art. 15 § 2
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Plan miejscowy określa parametry i wskaźniki kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym linie zabudowy, gabaryty obiektów i wskaźniki intensywności zabudowy.
u.p.z.p. art. 15 § 2
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Plan miejscowy określa szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy.
u.s.g. art. 91 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Organ nadzoru może stwierdzić nieważność uchwały organu gminy w całości lub w części z powodu naruszenia prawa.
u.s.g. art. 93 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Organ nadzoru, po upływie terminu określonego w art. 91 ust. 1, może zaskarżyć uchwałę organu gminy do sądu administracyjnego.
u.s.g. art. 94 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
W przypadku stwierdzenia nieważności uchwały, organ nadzoru wydaje rozstrzygnięcie nadzorcze.
u.s.g. art. 94 § 2
Ustawa o samorządzie gminnym
W przypadku stwierdzenia przez sąd niezgodności uchwały z prawem, sąd stwierdza tę niezgodność.
u.s.g. art. 31 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Organ wykonawczy gminy reprezentuje gminę na zewnątrz.
PPSA art. 147 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a, stwierdza ich nieważność lub niezgodność z prawem.
PPSA art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala ją.
rozp. MI art. 6 § 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 kwietnia 2004 r. w sprawie zakresu projektu Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy
Ustalenia dotyczące kierunków i wskaźników zagospodarowania powinny w szczególności określać minimalne i maksymalne parametry urbanistyczne, uwzględniające wymagania ładu przestrzennego, oraz wskazywać tereny do wyłączenia spod zabudowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ograniczenia dotyczące maksymalnych powierzchni sprzedaży obiektów handlowych oraz branż handlowych w studium uwarunkowań przekraczają zakres kompetencji studium i naruszają art. 10 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Studium uwarunkowań nie jest aktem prawa miejscowego i nie może stanowić podstawy do rozstrzygnięć wobec osób trzecich ani ograniczać prawa własności. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa może być skierowane do rady gminy, a niekoniecznie wyłącznie do organu wykonawczego.
Odrzucone argumenty
Ograniczenia powierzchni sprzedaży obiektów handlowych inne niż 2000 m2 stanowią naruszenie art. 10 ust. 2 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz prawa własności. Spółka A wykazała naruszenie swojego interesu prawnego poprzez ograniczenie możliwości realizacji centrum handlowego przez ustalenia studium. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa powinno być skierowane do Prezydenta Miasta, a nie do Rady Miejskiej.
Godne uwagi sformułowania
Studium ma być z założenia aktem elastycznym, który stwarzając nieprzekraczalne ramy dla swobody planowania miejscowego, pozwala na maksymalne uwzględnienia warunków i potrzeb lokalnych przy tworzeniu regulacji planów miejscowych. Ustalenia studium nie mogą wkraczać w dziedzinę zastrzeżoną do planu miejscowego. Naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżąca Spółka nie może upatrywać w tym, że pod rządem poprzednio obowiązującego planu miejscowego [...] skarżąca zakupiła grunty z zamiarem realizacji przedsięwzięcia inwestycyjnego, którego wykonanie ustalenia studium wykluczają.
Skład orzekający
Leszek Kiermaszek
przewodniczący sprawozdawca
Łucja Franiczek
członek
Włodzimierz Kubik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu przedmiotowego studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz odróżnienie jego roli od roli planu miejscowego. Określenie dopuszczalności wprowadzania ograniczeń powierzchniowych i branżowych w studium."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z uchwałą rady gminy i studium uwarunkowań. Interpretacja przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowych kwestii planowania przestrzennego i ograniczeń w obrocie nieruchomościami komercyjnymi, co jest istotne dla deweloperów, inwestorów i samorządów. Pokazuje, jak studium i plan miejscowy wpływają na możliwości inwestycyjne.
“Studium uwarunkowań nie ograniczy Twoich inwestycji – sąd wyjaśnia granice planowania przestrzennego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 143/06 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2006-12-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-02-20 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Leszek Kiermaszek /przewodniczący sprawozdawca/ Łucja Franiczek Włodzimierz Kubik Symbol z opisem 6159 Inne o symbolu podstawowym 615 639 Sygn. powiązane II OSK 751/07 - Wyrok NSA z 2008-03-19 Skarżony organ Rada Miasta Treść wyniku Stwierdzono niezgodność z prawem zaskarżonego aktu Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Protokolant starszy referent Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2006 r. sprawy ze skarg Spółki A w W. i Wojewody Ś. na uchwałę Rady Miejskiej w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego 1. oddala skargę Spółki A w W., 2. ze skargi Wojewody Ś. stwierdza niezgodność z prawem zaskarżonej uchwały w części III tekstu Studium, stanowiącego załącznik nr 1 (§ 2 pkt 1 uchwały), w następującym zakresie: III – [...] – w jakim jako dopuszczalny kierunek przeznaczenia terenów przewiduje obiekty handlowe o powierzchni sprzedaży nie większej niż 400 m2, III – [...] – w jakim określa wytyczne do planów miejscowych ustalające maksymalną dopuszczalną powierzchnię sprzedaży dla nowych sklepów spożywczych do 400 m2, a dla innych obiektów handlu detalicznego do 2.000 m2, III – [...] – w jakim jako dopuszczalny kierunek przeznaczenia terenów przewiduje obiekty handlu detalicznego lub zespoły handlowo-usługowe o powierzchni sprzedaży od 400 m2 do 1.000 m2, III – [...] – w jakim określa wytyczne do planów miejscowych ustalające maksymalną dopuszczalną powierzchnię sprzedaży dla nowych sklepów spożywczych do 400 m2, a dla innych obiektów handlu detalicznego do 1.000 m2, III – [...] – w jakim jako podstawowy kierunek przeznaczenia terenów przewiduje przy usługach publicznych i komercyjnych sklepy spożywcze o powierzchni sprzedaży nie przekraczającej 400 m2 oraz inne obiekty handlu detalicznego lub zespoły handlowo usługowe o powierzchni sprzedaży do 1.000 m2, III – [...] – w jakim zakazuje lokalizacji supermarketów spożywczych oraz dopuszcza usługi komercyjne i handel w obiektach o powierzchni sprzedaży nie przekraczającej 2.000 m2, III – [...] – w jakim jako podstawowy kierunek przeznaczenia terenów przewiduje sklepy i zespoły handlowo-usługowe o powierzchni sprzedaży nie przekraczającej 400 m2 dla sklepów spożywczych oraz 2.000 m2 dla pozostałych sklepów, III – [...] – w jakim określa wytyczne do planów miejscowych ustalające dopuszczalną maksymalną powierzchnię sprzedaży dla nowych sklepów spożywczych do 400 m2, a dla innych obiektów handlu detalicznego do 2.000 m2, III – [...] – w jakim jako dopuszczalny kierunek przeznaczenia terenów przewiduje obiekty handlu detalicznego o powierzchni sprzedaży nie przekraczającej 400 m2, III – [...] – w jakim określa wytyczne do planów miejscowych ustalające maksymalną dopuszczalną powierzchnię sprzedaży dla nowych sklepów do 400 m2, III – [...] – w jakim jako dopuszczalny kierunek przeznaczenia terenów przewiduje usługi gastronomii i sklepy o jednostkowej powierzchni sprzedaży do 400 m2, III – [...] oraz III – [...] – w jakim jako dopuszczalny kierunek przeznaczenia terenów przewiduje obiekty handlu detalicznego o powierzchni sprzedaży nie przekraczającej 400 m2, III – [...] oraz III – [...] – w jakim jako dopuszczalny kierunek przeznaczenia terenów przewiduje sklepy spożywcze o powierzchni sprzedaży do 400 m2, III – [...] – w jakim jako dopuszczalny kierunek przeznaczenia terenów przewiduje obiekty handlowe o powierzchni sprzedaży do 400 m2. Uzasadnienie Rada Miejska w C. uchwałą dnia [...] nr [...], z powołaniem się na przepisy art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym /Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm./ oraz art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm./, uchwaliła Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta C. Tekst Studium stanowił załącznik nr 1 do uchwały, rysunek Studium w skali 1 : 10.000 – załącznik nr 2, a rozstrzygnięcie o sposobie rozpatrzenia uwag – załącznik nr 3. Jednocześnie Rada Miejska uchyliła uchwałę nr [...] z dnia [...] w sprawie uchwalenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta C.. Wojewoda Ś. w ustawowym terminie nie podjął rozstrzygnięcia nadzorczego /uchwała została doręczona organowi nadzoru w dniu [...]/, jednakże w dniu [...] wniósł skargę na powyższą uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze Wojewoda domagał się stwierdzenia nieważności uchwały z dnia [...] w części III załącznika nr 1 do tej uchwały – tekst Studium, w zakresie oznaczonym w skardze, jako sprzecznej z art. 10 ust. 2 pkt 8 i art. 15 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zakwestionowane przez Wojewodę Ś. zapisy w tekście Studium wprowadziły ograniczenia dotyczące maksymalnych powierzchni sprzedaży obiektów handlowych, w sposób sprzeczny z art. 10 ust. 2 pkt 8 ustawy. Zdaniem Wojewody każde ograniczenie lokalizacji takich obiektów o powierzchni innej niż wymieniona w tym przepisie stanowi niezgodne z prawem ograniczenie w wykonywaniu prawa własności czy innego prawa, z którego wynika prawo do dysponowania nieruchomością. Ponadto Wojewoda zakwestionował zapisy zawierające ograniczenia dotyczące branż obiektów handlowych. Tymczasem brak jest podstaw prawnych do wprowadzenia takich ograniczeń. Przedmiot /zakres ustaleń/ zarówno Studium, jak i planu miejscowego jest ściśle określony dyspozycjami art. 10 i art. 15 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, stąd nie może być przez organy gminy rozszerzony o dziedziny nie związane z ustaleniem przeznaczenia i zasad gospodarowania terenu. Uchwałę Rady Miejskiej w C. z dnia [...] zaskarżyła również Spółka A w W. w części odnoszącej się do zapisów tekstu Studium w zakresie dotyczącym terenu oznaczonego symbolem [...] jako rażąco naruszającej art. 10 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wniesienie skargi poprzedzało bezskuteczne wezwanie Rady Miejskiej o usunięcie naruszenia prawa. Zdaniem skarżącej Spółki w Studium bezpodstawnie na terenie produkcyjno-usługowo-handlowym [...] jako dopuszczalny kierunek przeznaczenia terenu wprowadzono ograniczenie lokalizacji sklepów spożywczych tylko o powierzchni sprzedaży do 400 m2. Narusza to prawo własności skarżącej, która w [...] zakupiła łącznie kilka hektarów gruntu na tym terenie w celu realizacji konkretnych zamierzeń inwestycyjnych /budowy centrum handlowego również o profilu spożywczym/, co było zgodne z ustaleniami ówczesnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Tym samym Rada Miejska nie uwzględniła w Studium uwarunkowań wynikających z dotychczasowego przeznaczenia, zagospodarowania i uzbrojenia terenu, jak również uwarunkowań wynikających ze stanu ładu przestrzennego i wymogów jego ochrony, co wynika wprost z treści art. 10 ust. 1 pkt 1 i 2 cytowanej ustawy. W odpowiedziach na obie skargi, udzielone z upoważnienia Prezydenta Miasta C., organ wniósł o ich oddalenie. W odniesieniu do skargi Wojewody Ś. organ wskazał, że ograniczenia dotyczące maksymalnych powierzchni sprzedaży oraz branż handlowych zostały zamieszczone w Studium w oparciu o wyniki analiz jakie przeprowadzono na potrzeby określenia polityki samorządu w stosunku do lokalizacji wielkopowierzchniowych obiektów handlowych na terenie miasta, w kontekście roli handlu wewnętrznego w gospodarce miasta i strategii jego rozwoju. Przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zdecydowanie zwiększyły wymagania w zakresie szczegółowości ustaleń studium w stosunku do wymagań wynikających z dotychczasowego art. 6 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. W studium należało więc określić "kierunki i wskaźniki dotyczące zagospodarowania oraz użytkowania terenów" /art. 10 ust. 2 pkt 2 ustawy/, zatem minimalne i maksymalne parametry i wskaźniki urbanistyczne, uwzględniające wymagania ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury oraz zrównoważonego rozwoju /§ 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 kwietnia 2004 r. w sprawie zakresu projektu Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy – Dz.U. Nr 118, poz. 1233/. Wprowadzenie więc zapisów typu "nie mniej niż 400 m2", czy "od 400 m2 do 1.000 m2" jest jak najbardziej uzasadnione. Pogląd taki wyraził też Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II OSK 152/05. Za uprawnione również uznał organ wprowadzenie do Studium ograniczenia dotyczące branż handlowych. Wynikający z art. 10 ustawy katalog składników studium stwarza taką możliwość, o czym świadczy użyty zwrot "w szczególności". Poza tym organ dotychczas nie spotkał się z kwestionowaniem przez organ nadzoru w studium i planach ograniczeń w zakresie lokalizacji stacji benzynowych, czy też rozróżnienia handlu detalicznego lub hurtowego. W odpowiedzi na skargę Spółki A organ stwierdził, że z chwilą utraty mocy obowiązującej dotychczasowego planu miejscowego /dla terenu, o którym mowa w skardze, plan przewidywał strefę przemysłowo-usługową z zaliczeniem obiektów handlowych i usługowych/ sposób użytkowania terenu określa faktyczny sposób jego wykorzystania. Obecnie teren użytkowany jest jako grunty orne, w większej części łąki i pastwiska i marginalnie tereny zurbanizowane. Studium w zaskarżonej części przewiduje możliwość lokalizacji sklepów spożywczych w pomieszczeniach do 400 m2 oraz obiektów handlu detalicznego artykułami nieżywnościowymi, w tym o powierzchni sprzedażowej powyżej 2.000 m2. Ustalenia zawarte w Studium w żaden sposób nie naruszają prawa własności skarżącej, ograniczenia w tym zakresie może narzucić tylko plan miejscowy. Na rozprawie przed Sądem pełnomocnik Wojewody Ś. zmienił żądanie zawarte w skardze wnosząc o stwierdzenie niezgodności z prawem zaskarżonej części uchwały, do czego przyłączył się również pełnomocnik skarżącej Spółki. Z kolei pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko i wnioski zawarte w odpowiedziach na skargi, z tym że w odniesieniu do skargi Spółki A złożył alternatywny wniosek o jej odrzucenie z tej przyczyny, że wezwanie do usunięcia naruszenia skarżąca skierowała nie do Prezydenta Miasta lecz do Rady Miejskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: W pierwszej kolejności do rozważenia pozostaje dopuszczalność obu skarg. Aczkolwiek organ, którego działalność uchwałodawczą zaskarżono, nie podnosi takiego zarzutu w odniesieniu do skargi Wojewody Ś., Sąd wyraża pogląd, że upływ 30-dniowego terminu, o którym mowa w art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm./, nie pozbawia organu nadzoru uprawnienia do zaskarżenia uchwały organu gminy w trybie art. 93 ust. 1 tej ustawy w każdym czasie. Zatem także po upływie 30 dni od upływu terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Pogląd taki w ostatnim czasie w orzecznictwie sądowym wydaje się być utrwalony /por. w szczególności wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2005 r. sygn. akt II OSK 513/05/. Oznacza to, że dopuszczalna jest skarga Wojewody, wniesiona do sądu administracyjnego w dniu [...], a zatem 6 miesięcy po upływie 30-dniowego terminu liczonego od dnia doręczenia organowi nadzoru uchwały Rady Miejskiej w Częstochowie, co nastąpiło w dniu [...]. Za dopuszczalną uznać również trzeba skargę Spółki A, wniesioną w trybie i na zasadach określonych w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Bezspornym jest w sprawie, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego poprzedzało wezwanie Rady Miejskiej w C., a zatem organu Gminy C., który podjął kwestionowany akt, o usunięcie naruszenia prawa. Brak podstaw do prezentowania stanowiska, by takie wezwanie należało skierować wyłącznie do organu wykonawczego gminy – reprezentującego gminę na zewnątrz /art. 31 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym/, a więc w niniejszej sprawie do Prezydenta Miasta C.. Żaden przepis prawa, w szczególności zaś art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym takiego warunku nie przewiduje. Negatywne stanowisko organu gminy w przedmiocie wezwania może być zakomunikowane wzywającemu w każdy sposób, który ujawnia odmowę dokonania żądanego usunięcia /por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 stycznia 2001 r. sygn. akt III RN 54/00/, może zatem przyjąć formę pisma wójta, burmistrza lub prezydenta miasta albo pisma przewodniczącego rady gminy /por. postanowienia NSA z dnia 7 października 1999 r., sygn. akt IV SA 992/99, z dnia 12 grudnia 2006 r., sygn. akt II OSK 1796/06/. Skoro więc w następstwie wezwania skarżącej negatywne stanowisko zawarte w piśmie Przewodniczącego Rady Miejskiej z dnia [...] doręczone zostało pełnomocnikowi skarżącej Spółki w dniu [...], stąd skarga złożona w dniu [...] w siedzibie organu jest wniesiona w terminie. Na marginesie należy zauważyć, że w ustawie z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym /Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm./, zwanej dalej ustawą, brak jest w odniesieniu do Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy odpowiednika art. 7, a zatem by na takiej podstawie upatrywać niedopuszczalność skargi. Przechodząc do merytorycznych rozważań w punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy należy do zadań własnych gminy. Formą realizacji tego obowiązku jest planowanie przestrzenne prowadzone przez organy gminy w trybie i na zasadach określonych w ustawie. I tak, ustawa w art. 8 ust. 1 i 3 stanowi, że w celu określenia polityki przestrzennej, w tym lokalnych zasad zagospodarowania terenu, dla całego obszaru w granicach administracyjnych gminy winien zostać sporządzony i uchwalony akt planistyczny w postaci studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Uchwalenie studium należy do obowiązkowych zadań własnych gminy. Studium, w przeciwieństwie do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie jest aktem prawa miejscowego, jednakże jego ustalenia mają niezwykle istotne znaczenie, gdyż są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych /art. 9 ust. 4 i 5 ustawy/. Zestawienie treści art. 10 i art. 15 ustawy wskazuje, że inne są zakresy przedmiotowe studium oraz planu miejscowego. W studium winny zostać określone uwarunkowania odnoszące się do zagospodarowania przestrzennego gminy, których katalog wymieniony został w art. 10 ust. 1 ustawy. Nie jest to katalog zamknięty, o czym świadczy użyty w tym przepisie zwrot "w szczególności", tym niemniej ich analiza pozwala przyjąć, że uwarunkowania zawarte w studium są to jedynie nie zawierające ustaleń dane dotyczące spraw związanych z polityką przestrzenną oraz dane wynikające z przepisów prawnych. Studium winno także określać kierunku zagospodarowania przestrzennego gminy, tj. koncepcję rozwoju przy uwzględnieniu polityki przestrzennej gminy /art. 10 ust. 2 ustawy/. Również i ten obszar problemowy wymieniony został przykładowo, gdyż w zależności od potrzeb i uwarunkowań w studium mogą zostać określone inne jeszcze elementy polityki przestrzennej gminy. Trafnie zauważył organ, którego działalność uchwałodawczą zaskarżono, że obowiązująca ustawa zwiększyła wymagania dotyczące szczegółowości ustaleń studium w stosunku do wymagań określonych w poprzednio obowiązującej ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym. Jednakże ustalenia studium nie mogą wkraczać w dziedzinę zastrzeżoną do planu miejscowego. Studium ma być z założenia aktem elastycznym, który stwarzając nieprzekraczalne ramy dla swobody planowania miejscowego, pozwala na maksymalne uwzględnienia warunków i potrzeb lokalnych przy tworzeniu regulacji planów miejscowych /por. Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz pod redakcją Z.Niewiadomskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006, str. 80/. Uszczegółowienie treści studium w odniesieniu do kierunków zagospodarowania przestrzennego w sposób przekraczający ramy wyznaczone przepisem art. 10 ust. 2 ustawy może oznaczać, że już w akcie planistycznym nie będącym aktem prawa miejscowego organ gminy w sposób precyzyjny ustala przeznaczenie terenu oraz określa sposoby zagospodarowania i warunków zabudowy terenu. Materia ta zastrzeżona jest do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego /art. 4 ust. 1 ustawy/, wskazuje na to zakres przedmiotowy planu określony w art. 15 ust. 2 ustawy. O ile więc w przepisie art. 10 ust. 2 pkt 2 ustawy mowa jest o tym, że w studium określa się "kierunki i wskaźniki dotyczące zagospodarowania przestrzennego, w tym tereny wyłączone spod zabudowy", to już w art. 15 ust. 2 ustawa wskazuje, że w planie miejscowym należy obowiązkowo określić "parametry i wskaźniki kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym linie zabudowy, gabaryty obiektów i wskaźniki intensywności zabudowy" /pkt 6/ oraz "szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy" /pkt 9/. Zestawienie tych przepisów, w ocenie Sądu, w sposób przejrzysty obrazuje różnicę między kierunkami zagospodarowania przestrzennego gminy, które winno określać studium, a ustaleniami planu miejscowego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że nie znajduje uzasadnienia wprowadzenie w części III tekstu Studium, stanowiącego załącznik nr 1 do zaskarżonej uchwały Rady Miejskiej w C. ograniczeń dotyczących maksymalnych powierzchni sprzedaży obiektów handlowych /do 400 m2, od 400 m2 do 1.000 m2, do 1.000 m2, do 2.000 m2/ oraz ograniczeń dotyczących branż obiektów handlowych /sklepy spożywcze, supermarkety spożywcze, gastronomia, usługi gastronomii, handel detaliczny/, co trafnie dostrzegł Wojewoda Ś.. Jednakże Sąd nie podziela poglądu organu nadzoru, że ograniczenie lokalizacji obiektów handlowych ze względu na powierzchnię sprzedaży, inną niż określona w art. 10 ust. 2 pkt 8 ustawy stanowi naruszenie tego przepisu. Z przepisu art. 10 ust. 2 pkt 8 ustawy wynika jedynie tyle, że jeśli na terenie gminy zachodzi potrzeba określenia obszarów rozmieszczania obiektów handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 2.000 m2, w studium granice tych obszarów winny zostać obligatoryjnie wyznaczone, wskazał już na to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt II SA/Gl 613/04. Z treści tego przepisu nie można wyprowadzić wniosku, że każde ograniczenie lokalizacji obiektów handlowych o powierzchni sprzedaży innej niż 2.000 m2 stanowi niezgodne z prawem ograniczenia wykonywania prawa własności czy innego prawa, z którego wynika prawo do dysponowania nieruchomością. Przyjęcie takiego poglądu mogłoby prowadzić do wniosku, że także w planie miejscowym organ gminy nie mógłby wprowadzić ograniczenia lokalizacji takich obiektów co nie znajduje dostatecznego uzasadnienia prawnego. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela w całości stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone na gruncie nie obowiązującej już ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, zawarte w wyroku z dnia 3 listopada 2005 r., sygn. akt II OSK 152/05, przywołanym zresztą w odpowiedzi na skargę Wojewody Ś., które pod rządem obowiązującej ustawy zachowuje moc. Zasadniczo wprowadzenie w studium ograniczeń dotyczących maksymalnych powierzchni sprzedaży oraz ograniczeń dotyczących branż narusza i to w sposób istotny powołany już na wstępie art. 10 ust. 2 pkt 2 ustawy. Nie są to bowiem wskaźniki dotyczące zagospodarowania oraz użytkowania terenów, nie można również przyjąć, by wprowadzenie takich ograniczeń umożliwiał zapis o dopuszczalności określenia w studium terenów wyłączonych spod zabudowy. Organ, którego działalność uchwałodawczą zaskarżono, dopuszczalności wprowadzenia do tekstu studium wymienionych ograniczeń nie może upatrywać w regulacji zawartej w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 28 kwietnia 2004 r. w sprawie zakresu projektu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy /Dz.U. Nr 118, poz. 1233/, wydanym z upoważnienia delegacji zawartej w art. 10 ust. 4 ustawy, przede wszystkim z § 6 pkt 2 tegoż rozporządzenia. W przepisie tym wskazano, że ustalenia dotyczące kierunków i wskaźników dotyczących zagospodarowania oraz użytkowania terenów powinny w szczególności określać minimalne i maksymalne parametry i wskaźniki urbanistyczne, uwzględniające wymagania ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury oraz zrównoważonego rozwoju, wskazywać tereny do wyłączenia spod zabudowy, a także zawierać wytyczne określania tych wymagań w planach miejscowych. Użyty w tym przepisie zwrot "minimalne i maksymalne parametry" może odnosić się wyłącznie do kierunków i wskaźników dotyczących zagospodarowania oraz użytkowania terenów /art. 10 ust. 2 pkt 2 ustawy/, nie zaś do parametrów i wskaźników kształtowania zabudowy i z tym związanego sposobu zagospodarowania terenu. Ostatnio wymieniona materia wchodzi już w zakres przedmiotowy planu, nie zaś studium /por. art. 15 ust. 2 pkt 6 ustawy/. Określenie w studium, że na danym terenie jako dopuszczalny kierunek przeznaczenia terenów przewiduje się budowę obiektów handlowych, z kolei, że inny teren wyłączony jest spod zabudowy takimi obiektami czyniłoby zadość wymogowi z art. 10 ust. 2 pkt 2 ustawy. Tego rodzaju ustalenia studium w powiązaniu z wyznaczeniem na innym terenie obszarów rozmieszczenia obiektów handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 2.000 m2, stanowiłyby wiążące ustalenia dla organów gminy na dalszym etapie postępowania planistycznego. Przedstawione rozważania skłaniają do konkluzji, że zasługuje na uwzględnienie skarga Wojewody Ś. kwestionująca legalność zaskarżonej uchwały w części III tekstu Studium, stanowiącego załącznik nr 1 /§ 2 pkt 1 uchwały/ w zakresie w jakim wprowadza ograniczenia dotyczące maksymalnych powierzchni sprzedaży obiektów oraz branż obiektów handlowych, chociaż nie w pełni z przyczyn zawartych w skardze. Wobec upływu jednego roku od dnia podjęcia zaskarżonej uchwały brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności tej uchwały w zaskarżonym zakresie /art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym/. Uznając jednak, że istniały ku temu podstawy wobec naruszenia art. 10 ust. 2 pkt 2 ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny – ze skargi organu nadzoru – stwierdził niezgodność z prawem zaskarżonej uchwały w omawianym zakresie z mocy art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 stycznia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ w związku z art. 94 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym. Nie zasługuje natomiast na uwzględnienie skarga Spółki A w W., wniesiona w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Zgodnie z tym przepisem każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętym przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Wnoszący skargę musi zatem wykazać, że wskutek podjęcia uchwały lub zarządzenia został naruszony jego własny, indywidualny interes albo uprawnienie, co w istocie sprowadza się do ograniczenia lub pozbawienia przez tę uchwałę lub zarządzenie jego własnych uprawnień /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 1997 r., sygn. akt II SA 8/97 – Wspólnota 1997 r. nr 41, str. 26/. Zdaniem Sądu skarżąca Spółka nie wykazała naruszenia własnego interesu prawnego lub uprawnienia. Przede wszystkim należy powtórnie zauważyć, że przedmiotem skargi jest uchwała Rady Miejskiej w C. w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, a zatem akt planistyczny nie będący aktem prawa miejscowego. Uchwała ta – jako akt wewnętrzny – wiąże wyłącznie organy gminy w trakcie dalszej procedury planistycznej, nie może zaś stanowić podstawy prawnej do podejmowania jakichkolwiek rozstrzygnięć względem osób trzecich. W szczególności uchwała w sprawie studium nie może stanowić podstawy do wydania decyzji o warunkach zabudowy terenu bądź decyzji o pozwoleniu na budowę. Wobec powyższego naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżąca Spółka nie może upatrywać w tym, że pod rządem poprzednio obowiązującego planu miejscowego, który utracił moc z dniem 1 stycznia 2004 r., na terenie objętym w studium symbolem [...] – tereny produkcyjno-handlowo-usługowe, skarżąca zakupiła grunty z zamiarem realizacji przedsięwzięcia inwestycyjnego, którego wykonanie ustalenia studium wykluczają /budowy obiektu handlowego z artykułami spożywczymi o powierzchni sprzedaży powyżej 400 m2/. Trafnie podniósł organ, że skoro dotychczasowy plan miejscowy utracił moc, sposób użytkowania tego terenu określa faktyczny sposób jego wykorzystania. Studium nie wprowadza przy tym ograniczenia w wykonywaniu prawa własności, takie ograniczenia władny jest określić dopiero miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego /art. 6 ust. 1 ustawy/. Kierując się powyższymi względami, wobec niewykazania przez skarżącą Spółkę naruszenia jej interesu prawnego lub uprawnienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę tej Spółki na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił. Ubocznie jedynie zauważyć przyjdzie, że w zakresie objętym skargą Spółki A Sąd ze skargi Wojewody Ś. stwierdził niezgodność z prawem zaskarżonej uchwały w zakresie w jakim w jednostce [...] jako dopuszczalny kierunek przeznaczenia terenów przewiduje się obiekty handlu detalicznego o powierzchni sprzedaży nie przekraczającej 400 m2. SJ/
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI