II SA/Gl 1694/22

II SA/Gl 1694/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-05-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-11-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska
Krzysztof Nowak /sprawozdawca/
Wojciech Gapiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GSK 1652/23 - Postanowienie NSA z 2024-07-10
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 72 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 50 ust. 2 pkt 5, art. 43 ust. 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 6. art. 7, art. 8, art. 81a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par.1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2023 r. sprawy ze skargi P. R. (R.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 3 października 2022 r. nr SKO.K/41.3/1424/2022/14216/AW w przedmiocie unieważnienia egzaminu na prawo jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia 24 sierpnia 2022 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Marszałek Województwa Śląskiego (dalej: "organ I instancji") decyzją z dnia 24 sierpnia 2022 r., działając na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) – dalej: "k.p.a." w związku z art. 67 ust.1 pkt 4 oraz art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 z późń. zm.) – dalej: "u.k.p.", unieważnił przeprowadzony w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w Katowicach egzamin państwowy na prawo jazdy kategorii "B" wobec P. P. (obecnie R., dalej: "strona" lub "skarżąca"): egzamin teoretyczny, który odbył się w dniu [...] r. i został przeprowadzony przez egzaminatora K. D. oraz egzamin praktyczny, który odbył się w dniu [...] r. i został przeprowadzony przez egzaminatora L. K..
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 23 lutego 2022 r. do Kancelarii Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego wpłynęło pismo Urzędu Miasta w M. znak: [...] z dnia 23 lutego 2022 r. w którym urząd poinformował, iż "tutejszy organ wznowił postępowania administracyjne w sprawach uprawnień do kierowania pojazdami w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w M. Wydział [...] Karny sygn. akt. [...], z którego wynika, iż w zaświadczeniach dotyczących ukończenia szkolenia podstawowego kursu nauki jazdy została poświadczona nieprawda. Wyrok obejmuje 177 osób". W dniu 6 kwietnia 2022 r. do Kancelarii Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego wpłynął odpis wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r., sygn. akt [...], z którego wynika, iż w zaświadczeniu dotyczącym ukończenia szkolenia podstawowego kursu nauki jazdy została poświadczona nieprawda. Zdaniem organu, sąd stwierdził, iż kandydat na kierowcę nie odbył wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 1 u.k.p. zajęć części teoretycznej przeprowadzonych w formie wykładów i ćwiczeń w zakresie podstaw kierowania pojazdem i uczestnictwa w ruchu drogowym, w zakresie obowiązków i praw kierującego pojazdem, a także nie ukończył wymaganego przez art. 23 ust. 4 u.k.p. egzaminu praktycznego wewnętrznego i egzaminu teoretycznego wewnętrznego, jak również nie odbył wymaganej art. 23 ust. 2 pkt 3 u.k.p. nauki udzielenia pierwszej pomocy przeprowadzanej w formie wykładów i zajęć praktycznych. Sąd w powyższym wyroku orzekł, że K. P. w zaświadczeniu o ukończeniu przez kursanta kursu na prawo jazdy potwierdził nieprawdę co do odbytych zajęć teoretycznych, nauki udzielenia pierwszej pomocy, egzaminu wewnętrznego praktycznego i egzaminu wewnętrznego teoretycznego. Potwierdzony wyrokiem sądu fałsz intelektualny, którym było dotknięte przedmiotowe zaświadczenie wskazuje, że strona w procesie ubiegania się o prawo jazdy kategorii "B" posługiwała się dokumentem, w którym poświadczono nieprawdę, gdyż otrzymała zaświadczenie potwierdzające, iż odbyła wszystkie wymagane przez ustawę z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami zajęcia szkoleniowe, co w rzeczywistości było nieprawdą. W ocenie organu I instancji strona przystąpiła do egzaminu teoretycznego i praktycznego na prawo jazdy kategorii "B" jako osoba nie spełniająca wymogów określonych w art. 27 ust. 4 pkt 1 lit. a i lit. b u.k.p., dlatego też nie spełniała wymogów art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p., tj. nie posiadała zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia.
Zdaniem organu I instancji uprawnione jest stwierdzenie, że egzaminowi została poddana osoba nieposiadająca zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia, więc istnieją podstawy do zastosowania art. 72 ust. 1 pkt 1 u.k.p. zgodnie z którym "Marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy jeżeli egzaminowi została poddana osoba, o której mowa w art. 50 ust. 2 pkt 5" t.j.: "nieposiadająca zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia (...)", co stwierdzono na podstawie zebranego materiału dowodowego.
W ocenie organu I instancji bez znaczenia dla sprawy pozostaje data przeprowadzenia egzaminu ponieważ przepisy prawa administracyjnego nie przewidują ogólnej dla całego prawa administracyjnego instytucji przedawnienia, brak jest także przepisów szczególnych wprowadzających przedawnienie możliwości unieważniania egzaminów na prawo jazdy ze względu na upływ czasu od jego przeprowadzenia.
Na skutek wniesionego przez skarżącą odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium" lub "organ odwoławczy"), decyzją nr SKO.K/41.3/1424/2022/14216/AW z dnia 3 października 2022 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał stan faktyczny sprawy oraz przebieg postępowania przed organem I instancji. Organ odwoławczy przywołał również treść art. 72 ust.1 u.k.p. oraz treść wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r., sygn. akt [...], który stał się prawomocnym z dniem [...] września 2018 r. Kolegium stwierdziło, że strona przystąpiła do egzaminu teoretycznego w dniu [...] r. i praktycznego w dniu [...] r. na prawo jazdy oraz uzyskała uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi w okresie obowiązywania ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. W związku z powyższym w dniu 29.06.2022 r., zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie unieważnienia przedmiotowego egzaminu.
W konsekwencji analizy materiału dowodowego sprawy Kolegium uznało, iż jest bezspornym, że Sąd Rejonowy w M. II Wydział Karny potwierdził fakt poświadczenia w zaświadczeniu potwierdzającym odbycie wszystkich wymaganych przez ustawę o kierujących pojazdami zajęć szkoleniowych nieprawdy, co w konsekwencji oznacza, że strona przystąpiła do egzaminu teoretycznego i praktycznego na prawo jazdy kategorii "B" jako osoba nie spełniająca wymogów określonych w art. 27 ust. 4 pkt 1 lit, a i lit, b u.k.p. Zdaniem Kolegium strona nie spełniała wymogów art. 50 ust. 2 pkt 5 ustawy, tj. nie posiadała zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia.
W ocenie Kolegium w rozpatrywanej sprawie wystąpiła przesłanka unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy kategorii "B", który odbył się w dniu [...] r. bowiem z materiału dowodowego tj. wyroku Sądu Rejonowego w M., Wydział [...] Karny w wyroku sygn. akt [...] z dnia [...] r. K. P. został uznany za winnego popełnienia czynów wskazanych wyżej. Z treści wskazanego wyroku, który jest wiążący dla organów administracji publicznej, wynika wprost, że zaświadczenie nr [...], które było podstawą przeprowadzenia ww. egzaminów dotknięte jest fałszem intelektualnym.
Kolegium wskazało, że judykatura jednoznacznie przyjmuje, że "z przepisu art. 11 ust. 1 ustawy z 2011 r. o kierujących pojazdami wynika, że odbycie szkolenia jest odrębnym od zdania egzaminu warunkiem wydania prawa jazdy. Kolegium przywołało orzeczenia NSA z których wnika, że brak zaświadczenia o ukończeniu szkolenia wyklucza możliwość dopuszczenia danej osoby do egzaminu państwowego.
Odnosząc się do kwestii podniesionych w odwołaniu Kolegium wskazało, że w żaden sposób nie mogą one wpłynąć na wynik sprawy. Jego zdaniem wynika to ze związanego charakteru decyzji o unieważnieniu egzaminu. W razie wystąpienia okoliczności wskazanych w treści przepisu art. 72 ust. 1 pkt 1 u.k.p., organ administracji publicznej nie ma innej możliwości, aniżeli wydać decyzję o unieważnieniu egzaminu. Podnoszone w odwołaniu okoliczności nie mogły zatem w żaden sposób zostać przez Kolegium uwzględnione ponieważ zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o kompletny materiał dowodowy sprawy, który wymagał wydania orzeczenia o treści zawartej w zaskarżonej decyzji. Kluczowe znaczenie miał wyrok Sądu karnego i jego skutek. Taka sytuacja zmusza organ odwoławczy do utrzymania w mocy decyzji o unieważnieniu ww. egzaminu, niezależnie od okoliczności podniesionych w odwołaniu. W ocenie Kolegium prawomocnym wyrokiem sądu przesądzono, że w zaświadczeniu o ukończeniu kursu potwierdzono nieprawdę co do odbytych przez kursanta zajęć teoretycznych, nauki udzielenia pierwszej pomocy, egzaminu wewnętrznego praktycznego i egzaminu wewnętrznego teoretycznego.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zarzuciła decyzji Kolegium wydanie jej z naruszeniem:
1. przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy:
1) tj. naruszeniem art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 72 u.k.p. polegającym na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez uznanie, że skarżąca nie odbyła wymaganego szkolenia, podczas gdy szkolenie oraz egzamin wewnętrzny w całości został przez skarżącą zrealizowany,
2) tj. naruszeniem art. 7 k.p.a art. 77 §1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. polegającym na przyjęciu, bez stosowanego wyjaśnienia, iż stwierdzona prawomocnym wyrokiem fałszywość zaświadczenia jest równoznaczna z niewypełnieniem przesłanki warunkującej uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdami, podczas gdy domniemanie wynikające z dokumentu urzędowego jakim jest zaświadczenie ma charakter wzruszalny, a zachodziło prawdopodobieństwo wystąpienia okoliczności wskazujące na to, że jest ono niezgodne ze stanem rzeczywistym bowiem skarżąca odbyła wymagane prawem szkolenie oraz odbyła egzamin wewnętrzny,
3) tj. naruszeniem art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 77 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela i nieprowadzenie postępowania administracyjnego w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa,
4) tj. naruszeniem art. 8 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w której brak jest odniesienia do zarzutów skarżącej i zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów państwa;
5) tj. naruszeniem art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie o umorzeniu postępowania,
6) tj. art. 145 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i uznanie, że zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania podczas gdy sfałszowane podpisy nie są bezwzględnym świadectwem na to, że szkolenie się nie odbyło i skarżąca go nie ukończyła.
2. przepisów prawa materialnego, mającego istotny wpływ na wynik sprawy:
1) tj. art. 11 ust. 1 w zw. art 23 u.k.p. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że skarżąca nie odbyła kursu na prawo jazdy i nie zdała egzaminu wewnętrznego, podczas gdy skarżąca odbyła w całości kurs i zdała wewnętrzny egzamin, tylko nie potwierdziła tego faktu pisemnie. Jednak nie można uznać, iż nie odbyła go wyłącznie w oparciu o ustalenia zawarte w ww. wyroku karnym, istnieją bowiem inne formy potwierdzenia jej obecności.
2) tj. art. 2 Konsytuacji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z póżn. zm.) poprzez błędne wyważenie wartości, udzielając bezwzględnego prymatu zasadzie legalizmu, a nie uwzględniając jednocześnie specyfiki sprawy, w której zachodziła konieczność poszanowania zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła:
1) na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 lit. a-c, o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji w całości oraz umorzenie postępowania.
2) na podstawie art. 61 § 2 pkt. 1 p.p.s.a. o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji, a na wypadek, gdyby organ nie uwzględnił przedmiotowego wniosku, na podstawie art. 61 § 3 PPSA wnoszę o uwzględnienie niniejszego wniosku przez sąd,
3) na podstawie art. 200 p.p.s.a. o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych wraz z kosztami zastępstwa procesowego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.
4) o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w skardze na okoliczności tam wskazane.
W uzasadnieniu skargi skarżąca zawarła wywody i argumenty uzasadniające jej zdaniem podniesione zarzuty.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze. zm.) dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
W oparciu o powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem stwierdzone przez Sąd uchybienia dają podstawę do uchylenia zarówno kwestionowanej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Postępowanie toczące się przed organami administracji publicznej zainicjowane zostało w związku z otrzymaniem przez organ I instancji prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. o sygn. akt [...], którym skazano właściciela ośrodka szkolenia kierowców m.in. za czyn polegający na wydaniu zaświadczenia nr [...] poświadczającego nieprawdę o ukończeniu przez Skarżącą szkolenia podstawowego. W oparciu o wspomniane orzeczenie Marszałek Województwa unieważnił egzamin państwowy skarżącej na prawo jazdy kategorii B w zakresie teoretycznym i praktycznym. Organ I instancji, wydając powyższą decyzję powołał się na art. 72 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p., który przewiduje obowiązek unieważnienia egzaminu państwowego, jeżeli egzaminowi została poddana osoba, która nie posiada zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia lub w stosunku do której nie zamieszczono w systemie teleinformatycznym, o którym mowa w art. 51 ust. 2a pkt 1 u.k.p., informacji o ukończeniu takiego szkolenia - nie dotyczy części teoretycznej egzaminu państwowego. Fakt ów wynikał z treści orzeczenia sądu powszechnego, na mocy którego skazano osobę prowadzącą ośrodek szkolenia kierowców za popełnienie przestępstwa polegającego na poświadczeniu nieprawdy odnośnie przeprowadzonych zajęć i szkoleń.
Argumentację tę utrzymał organ odwoławczy zauważając, że skoro zaświadczenie o ukończeniu kursu podstawowego obarczone jest wadą fałszu intelektualnego, to jest to równoznaczne z brakiem owego dokumentu, co przesądza o zasadności unieważnienia egzaminu państwowego. Dostrzec można w tym zakresie daleko idący formalizm, zasadzający się na całkowitym oderwaniu treści wydanego rozstrzygnięcia od oceny jego konsekwencji dla strony.
Lektura uzasadnień decyzji organów obu instancji wskazuje na brak jakiejkolwiek refleksji na temat następstw wydanych decyzji z punktu widzenia sytuacji prawnej strony postępowania, jak również ich oceny z perspektywy nałożonego na organy obowiązku wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a. in fine). Można wręcz skonstatować, że organy całkowicie pominęły regulacje zawarte w Dziale I, rozdziale 2 k.p.a. (zasady ogólne), koncentrując się wyłącznie na treści art. 72 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p. i wynikającej z nich podstawy do unieważnienia egzaminu państwowego.
W rozpoznawanej sprawie organ, uzyskawszy informację na temat treści wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. sygn. akt [...], mocą którego skazano osobę prowadzącą ośrodek szkolenia kierowców za popełnienie przestępstwa poświadczenia nieprawdy, wszczął postępowanie administracyjne by w jego efekcie stwierdzić nieważność egzaminu państwowego w zakresie teoretycznym i praktycznym. W takich realiach mamy więc do czynienia z unieważnieniem egzaminu, po upływie dłuższego czasu, który skarżąca ukończyła w wynikiem pozytywnym. Oznacza to, że przez okres ponad 6 lat Skarżąca pozostawała w usprawiedliwionym przekonaniu co do legalności posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami. Kwalifikacje strony potwierdzone zostały poprzez szereg czynności o charakterze urzędowym: ukończenie kursu prowadzonego przez uprawniony podmiot, zdanie państwowego egzaminu, wydanie decyzji i uzyskanie dokumentu potwierdzającego uprawnienia, które na żadnym etapie nie były kwestionowane. Powzięcie przez organ informacji o popełnieniu przestępstwa polegającego na poświadczeniu nieprawdy przez osobę prowadzącą ośrodek szkolenia kierowców, o którym mowa w art. 28 u.k.p., w pełni uzasadniało wszczęcie postępowania administracyjnego, lecz zarazem obligowało do szczególnie wnikliwego zbadania wszystkich aspektów sprawy i rozważenia wszelakich następstw potencjalnego rozstrzygnięcia.
Dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego stwierdzić należy, że żaden z organów w uzasadnieniach wydanych decyzji nie odniósł się do kwestii następstw unieważnienia egzaminu państwowego z perspektywy strony postępowania. Tymczasem w art. 7 k.p.a. nałożono na organ obowiązek wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli. Z regulacji tej nie wynika bezwzględny prymat interesu społecznego nad indywidualnym, co z kolei prowadzi do wniosku, iż w sytuacji kolizji tych interesów, organ powinien w sposób czytelny wyjaśnić powody, dla których uznał prymat jednego z nich nad drugim. Lektura uzasadnień decyzji organów obu instancji takich wyjaśnień nie dostarcza.
Kontynuując rozważania wskazać przyjdzie, że organy całkowicie pominęły fakt, iż przez stosunkowo długi okres czasu (ponad 6 lat) strona mogła pozostawać w przekonaniu, że uzyskane przez nią uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte zostały w sposób legalny. Co więcej, z treści powołanego przez organy orzeczenia sądu powszechnego nie wynika, aby Skarżąca w jakikolwiek sposób przyczyniła się do dokonania wskazanego w nim przestępstwa, ani też aby miała świadomość jego zaistnienia. W takich okolicznościach ze szczególną wnikliwością należało rozważyć wszystkie konsekwencje negatywnej dla Strony decyzji, zwłaszcza zaś ustalić, czy ochrona interesu społecznego rzeczywiście uzasadnia nadwyrężenie zaufania Strony do organów państwa.
Podkreślenia wymaga, że działalność gospodarcza w zakresie prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców jest działalnością regulowaną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców i wymaga uzyskania wpisu do rejestru przedsiębiorców prowadzących ośrodek szkolenia kierowców (art. 28 ust. 1 u.k.p.). Celem takiej regulacji jest m.in. to, że ośrodek szkolenia kierowców i jego kierownik wykonują szereg czynności administracyjnych (wymienionych w art. 27 u.k.p.). Pełni więc rolę organu administrującego w znaczeniu funkcjonalnym i co najmniej w zakresie wydawania zaświadczeń stosuje się do niego przepisy k.p.a. (art. 1 pkt 4) ze wszystkimi tego konsekwencjami. Podejmując decyzję o szkoleniu w takim ośrodku, kandydat na kierowcę ma prawo oczekiwać, że spełnione są wszystkie wymagania wynikające z przepisów.
Nie da się zarazem w tym kontekście nie zauważyć, że zgodnie z treścią art. 43 ust. 1 u.k.p., starosta prowadzi nadzór w zakresie zgodności prowadzenia szkolenia osób ubiegających się o uzyskanie uprawnień do kierowania motorowerem lub pojazdami silnikowymi, kursu dla kandydatów na instruktorów i kandydatów na wykładowców oraz dla instruktorów i wykładowców, z wymaganiami określonymi w przepisach ustawy. Co więcej, stosownie do treści art. 43 ust. 1 pkt 1 u.k.p. w ramach tego nadzoru organ ten prowadzi również kontrolę działalności ośrodka szkolenia kierowców. Z powyższego wynika więc, że osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami, podejmując szkolenie w legalnie działającym ośrodku prowadzącym taką działalność i pozostającym pod nadzorem organu, ma usprawiedliwione podstawy oczekiwać, że zaświadczenie wystawione przez taki ośrodek jest legalne i tym samym może stanowić podstawę dopuszczenia jej do egzaminu państwowego, a po jego zdaniu, do uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami. Jak więc w związku z takimi unormowaniami należy postrzegać realizację zasady zaufania obywatela do organu (art. 8 § 1 k.p.a.), gdy organ de facto pozbawia Stronę przyznanych jej uprawnień (w myśl art. 11 ust. 1 pkt 4 u.k.p. zdanie egzaminu państwowego warunkuje uzyskanie prawa jazdy) powołując się na okoliczności wskazujące jednocześnie na brak dostatecznego nadzoru właściwego starosty nad ośrodkiem szkolenia kierowców.
Wskazać należy w tym miejscu, że kwestia ochrony praw nabytych w przypadku uprawnień o charakterze publicznym (a więc wynikających z aktów organów administracji publicznej) nabiera szczególnego znaczenia. Trudno w takiej sytuacji, bez dokonania dogłębnej analizy wskazanych wcześniej przepisów, przejść do porządku nad tymi faktami i przyjmując ściśle formalistyczny punkt widzenia uznać, że fakt poświadczenia nieprawdy w dokumentacji prowadzonej przez ośrodek szkolenia kierowców stanowi wystarczającą podstawę do unieważnienia egzaminu państwowego (w dalszej kolejności będzie to stanowić podstawę do odebrania uprawnień do kierowania pojazdami). Takie podejście pozostaje w oczywistej kolizji nie tylko z powołanymi wcześniej zasadami ogólnymi wyrażonymi w art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. lecz również z art. 2 Konstytucji RP. Przepis ten stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, co w praktyce oznacza skierowany do szeroko pojmowanych organów władzy publicznej nakaz stanowienia i stosowania prawa w taki sposób, aby obywatel pozostawał w usprawiedliwionym przekonaniu, iż podejmowane przezeń działania, sankcjonowane decyzjami tych organów, są legalne (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 lutego 2001 r. sygn. akt K 27/00, M.P. z 2001 r. Nr 6, poz. 99).
Instytucja unieważnienia egzaminu państwowego umożliwia realizację kompetencji nadzorczych marszałka województwa i reagowania na naruszenia przepisów prawa w procesie egzaminowania kandydatów na kierowców. Badając jednak wadliwość tego typu procesu i oceniając ujawnione nieprawidłowości, organ nie może zarazem zupełnie abstrahować od okoliczności związanych z powstaniem owej wadliwości ani też jej następstwami dla strony. Takiej ocenie służą m.in. zasady ogólne k.p.a., które znajdują zastosowanie w każdym rodzaju postępowania przewidzianego Kodeksem, o ile sama ustawa nie wyłącza lub nie ogranicza ich stosowania. W przypadku postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego brak jest takich ograniczeń. Tym samym, nawet uwzględniając art. 6 k.p.a., należało stwierdzić, że ocena okoliczności niniejszej sprawy nie powinna ograniczać się wyłącznie do ustalenia wystąpienia przesłanki opisanej w art. 72 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p., lecz wymaga również wzięcia pod uwagę konsekwencji, jakie pociąga za sobą unieważnienie egzaminu, w tym zarówno tych dla strony i tych społecznych. W tym właśnie celu ustawodawca stworzył możliwość sięgnięcia do określonego systemu aksjologicznego poprzez klauzulę zawartą w art. 7 k.p.a. Dopiero wszechstronne rozważenie tych kwestii może stanowić podstawę do wydania finalnego rozstrzygnięcia administracyjnego.
Nie ulega żadnej wątpliwości, że w okolicznościach niniejszej sprawy doszło do kolizji pomiędzy zasadą legalizmu (art. 6 k.p.a.) a zasadą zaufania obywatela do organu (art. 8 § 1 k.p.a.) oraz obowiązkiem wyważania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Skład orzekający w niniejsze sprawie w pełni podziela przy tym poglądy wyrażone w wyrokach NSA: z dnia 23 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2445/14 (Lex nr 2082557) oraz z dnia 17 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 663/15 (Lex nr 2201918), w tym pogląd, w myśl którego organy stosujące prawo - w tym sądy i organy administracji publicznej - są w takich przypadkach obowiązane do odpowiedniego wyważenia wszystkich wchodzących w grę wartości konstytucyjnie chronionych, kierując się zasadą proporcjonalności. Innymi słowy, interes społeczny powinien być w odpowiedni sposób wyważony ze słusznym interesem obywatela, o czym mówi art. 7 k.p.a. Należy wziąć pod uwagę przede wszystkim takie okoliczności jak: upływ czasu, zachowanie strony będącej adresatem decyzji, a także rodzaj i przyczyny naruszenia prawa.
Jakkolwiek powołane orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadły w odmiennych stanach faktycznych, jednakże wyrażona w nich ocena dotyczy, podobnie jak w niniejszej sprawie, charakteru oraz skutków wydawanego przez ośrodek szkolenia kierowców zaświadczenia z art. 27 ust. 4 u.k.p., w warunkach późniejszego stwierdzenia przez właściwy sąd poświadczenia nieprawdy w tym dokumencie.
Ponownie rozpoznając sprawę organy powinny dogłębnie rozważyć wskazane przez Sąd okoliczności i, kierując się nie tylko formalizmem, wydać rozstrzygnięcie uwzględniające całościowy kontekst sprawy. W szczególności zaś pod uwagę należy wziąć nie tylko sam fakt stwierdzenia popełnienia przestępstwa, lecz również jego wpływ na wynik postępowania, w następstwie którego strona nabyła uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B. Organ powinien przede wszystkim odpowiedzieć na pytanie, czy przestępstwo polegające na sfałszowaniu zaświadczenia o ukończeniu kursu bezwzględnie skutkować musi unieważnieniem egzaminu państwowego w sytuacji, gdy brak jest dowodów na to, aby Skarżąca w ogóle nie odbyła szkolenia. Nie zostało bowiem w postępowaniu wyjaśnione, ani tym bardziej udowodnione, że poświadczenie nieprawdy stwierdzone wyrokiem sądu karnego jest równoznaczne z nie odbyciem wymaganych zajęć. Z wyroku tego wynika jedynie fakt poświadczenia nieprawdy w zakresie wymaganych zajęć teoretycznych oraz nauki udzielania pierwszej pomocy. Co więcej, w aktach administracyjnych brak jest owego zaświadczenia o ukończeniu szkolenia podstawowego, jak również innych dokumentów związanych ze szkoleniem skarżącej. Tym samym brak jest jakichkolwiek informacji na temat rodzajów zajęć w jakich uczestniczył kursant. Zatem nie sposób ocenić, jaki wpływ przestępstwo stwierdzone wyrokiem karnym miało na ustalenie istotnych dla sprawy okoliczności. Te kwestie wymagają więc oceny odnośnie wpływu na fakt dopuszczenia do egzaminu, przy uwzględnieniu wskazanych wyżej uwag dotyczących zasad ogólnych k.p.a.
Jeżeli wszystkich wątpliwości istotnych dla wyjaśnienia powyższych kwestii nie uda się rozwiać w toku ponownie prowadzonego postępowania, wówczas organy skorzystają z zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 81a § 1 k.p.a.).
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 210 § 2 p.p.s.a.