II SA/Gl 1416/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę O.Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która utrzymała w mocy decyzję ZUS uchylającą prawo do świadczenia "Dobry start". Organy ZUS uznały, że skarżąca, będąca obywatelką Ukrainy, nie spełniła warunku legalnego pobytu i dostępu do rynku pracy w Polsce w okresie, za który przyznano świadczenie, co skutkowało uznaniem świadczenia za nienależnie pobrane. Skarżąca argumentowała, że posiadała prawo do legalnego pobytu i pracy, co potwierdzają złożone dokumenty. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną i uchylił obie zaskarżone decyzje. Główną przyczyną uchylenia były liczne naruszenia proceduralne popełnione przez organy obu instancji. Sąd wskazał na nieprawidłowe oznaczenie strony, niewłaściwe powołanie podstaw prawnych (w tym przepisów nieadekwatnych do stanu faktycznego), niejasność rozstrzygnięcia co do nienależnie pobranego świadczenia oraz rażące naruszenie terminów załatwiania spraw (postępowanie odwoławcze trwało 17 miesięcy). Sąd podkreślił, że decyzja uchylająca prawo do świadczenia "Dobry start" ma charakter konstytutywny i działa na przyszłość (ex nunc), co oznacza, że nie można uchylić świadczenia już skonsumowanego. Kwestia nienależnie pobranego świadczenia wymaga odrębnego trybu. Sąd zwrócił również uwagę na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym prawo do świadczenia przez cudzoziemca legitymującego się kartą pobytu jest uzależnione od posiadania uprawnienia do wykonywania pracy, a niekoniecznie od adnotacji na karcie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących świadczenia "Dobry start", zasady postępowania administracyjnego, prawa cudzoziemców w Polsce, naruszenia proceduralne skutkujące uchyleniem decyzji.
Dotyczy specyficznej sytuacji obywateli Ukrainy i świadczenia "Dobry start", ale zawiera uniwersalne zasady dotyczące procedury administracyjnej i wykładni prawa.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ administracji może uchylić prawo do świadczenia "Dobry start" z mocą wsteczną, jeśli świadczenie zostało już skonsumowane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja uchylająca prawo do świadczenia "Dobry start" ma charakter konstytutywny i działa na przyszłość (ex nunc), co oznacza, że nie można uchylić świadczenia już skonsumowanego.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że postępowanie w przedmiocie uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia "Dobry start" jest nowym postępowaniem, a decyzja ma charakter konstytutywny i działa ex nunc. Nie podlega uchyleniu lub zmianie prawo do świadczenia już skonsumowane.
Czy obywatel Ukrainy, który posiada kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy" lub inne dokumenty potwierdzające prawo do pracy, spełnia warunek legalnego pobytu i dostępu do rynku pracy dla świadczenia "Dobry start"?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prawo do uzyskania świadczenia przez cudzoziemca legitymującego się kartą pobytu uzależnione jest od posiadania uprawnienia do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które może wynikać z zezwolenia na pracę lub z mocy przepisów zwalniających z obowiązku posiadania zezwolenia, niezależnie od adnotacji na karcie pobytu.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na wykładnię systemową i orzecznictwo, zgodnie z którym prawo do świadczenia jest uzależnione od posiadania uprawnienia do pracy, a niekoniecznie od adnotacji na karcie pobytu.
Czy naruszenie przepisów proceduralnych, takich jak nieprawidłowe oznaczenie strony, niewłaściwa podstawa prawna czy rażące naruszenie terminów załatwiania spraw, może stanowić podstawę do uchylenia decyzji administracyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, istotne naruszenia przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy, stanowią podstawę do uchylenia decyzji administracyjnej.
Uzasadnienie
Sąd szczegółowo opisał liczne uchybienia proceduralne organów ZUS, w tym brak konsekwencji w oznaczeniu strony, powołanie nieadekwatnych przepisów prawa jako podstawy prawnej, niejasność rozstrzygnięcia oraz 17-miesięczną zwłokę w postępowaniu odwoławczym, uznając je za istotne naruszenia skutkujące uchyleniem decyzji.
Przepisy (22)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
Pomocnicze
Rozporządzenie "Dobry start" § § 29 ust. 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 czerwca 2021 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start"
Dotyczy nienależnie pobranego świadczenia.
Rozporządzenie "Dobry start" § § 30
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 czerwca 2021 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start"
Stosowanie przepisów KPA w sprawach nieuregulowanych rozporządzeniem.
k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 3-6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi formalne decyzji administracyjnej (oznaczenie strony, podstawa prawna, rozstrzygnięcie, uzasadnienie).
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji.
k.p.a. art. 151
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis nieadekwatny do sprawy, dotyczy postępowania wznowieniowego.
specustawa art. 26
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przesłanki przyznania świadczenia "Dobry start" obywatelom Ukrainy przybyłym po 23.02.2022 r. (nieadekwatny do stanu faktycznego).
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
u.w.s.p. art. 187a § ust. 2
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Delegacja dla Rady Ministrów do wydania rozporządzenia w przedmiocie świadczenia "Dobry start" (nie stanowi podstawy do wydania decyzji indywidualnej).
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
u.o.s. art. 2 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej
Zwolnienie z opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w sprawach dotyczących wspierania rodziny i pomocy dzieciom.
RM opłaty radcowskie art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Podstawa obliczenia kosztów zastępstwa procesowego.
k.p.a. art. 35 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki.
k.p.a. art. 35 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Termin załatwiania spraw w postępowaniu odwoławczym.
k.p.a. art. 36 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zawiadomienia o zwłoce w załatwieniu sprawy.
Rozporządzenie "Dobry start" § § 29 ust. 9
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 czerwca 2021 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start"
Zwrot nienależnie pobranego świadczenia z odsetkami.
Rozporządzenie "Dobry start" § § 29 ust. 6
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 czerwca 2021 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start"
Umorzenie postępowania w sprawie nienależnie pobranego świadczenia po upływie 2 lat.
Rozporządzenie "Dobry start" § § 2 pkt 2 lit. d
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 czerwca 2021 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start"
Uprawnienie cudzoziemca do wykonywania pracy na terytorium RP jako podstawa do świadczenia "Dobry start".
u.s.u.s. art. 66 § ust. 5
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawa stosowania KPA w sprawach ZUS.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada praworządności.
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kontrola sądów administracyjnych nad działalnością administracji publicznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów proceduralnych przez organy ZUS (nieprawidłowe oznaczenie strony, niewłaściwa podstawa prawna, niejasne rozstrzygnięcie, rażące naruszenie terminów). • Błędna wykładnia przepisów dotyczących możliwości uchylenia świadczenia "Dobry start" z mocą wsteczną. • Niewłaściwe stosowanie przepisów dotyczących legalności pobytu i dostępu do rynku pracy dla obywateli Ukrainy.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja uchylająca lub zmieniająca prawo do świadczenia dobry start ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc (z mocą na przyszłość od daty wydania decyzji). • W sytuacji, gdy wyjdą na jaw okoliczności, iż przyznane świadczenie jest nienależne (§ 29 rozporządzenia), możliwym jest zastosowanie trybu polegającego na wydaniu rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej o nienależnie pobranym świadczeniu. • Prawo do uzyskania świadczenia przez cudzoziemca legitymującego się kartą pobytu uzależnione jest nie od wymaganej prawem adnotacji organu, lecz od posiadania przez niego uprawnienia do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Skład orzekający
Rafał Wolnik
przewodniczący sprawozdawca
Aneta Majowska
sędzia asesor
Renata Siudyka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczenia \"Dobry start\", zasady postępowania administracyjnego, prawa cudzoziemców w Polsce, naruszenia proceduralne skutkujące uchyleniem decyzji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji obywateli Ukrainy i świadczenia "Dobry start", ale zawiera uniwersalne zasady dotyczące procedury administracyjnej i wykładni prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego świadczenia socjalnego i praw cudzoziemców, a sąd szczegółowo analizuje błędy proceduralne organów, co jest cenne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Sąd administracyjny: ZUS nie może cofnąć świadczenia "Dobry start" z mocą wsteczną – kluczowe błędy proceduralne organu.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.