II SA/Gl 1415/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która utrzymała w mocy decyzję pierwszoinstancyjną odmawiającą skarżącej O. Z. prawa do świadczenia wychowawczego na okres od czerwca 2022 r. do maja 2023 r. Sąd uznał, że obie decyzje organów były wadliwe proceduralnie. Wskazano na brak konsekwencji w oznaczeniu strony, niewłaściwe powołanie podstawy prawnej (w tym zastosowanie specustawy do osoby, do której nie miała zastosowania) oraz niejasność rozstrzygnięcia co do uchylenia prawa i stwierdzenia nienależnie pobranego świadczenia. Uzasadnienia decyzji organów zostały uznane za niewystarczające i niespełniające wymogów k.p.a. Sąd podkreślił, że postępowanie w przedmiocie świadczenia wychowawczego jest nowym postępowaniem, a decyzja uchylająca prawo do świadczenia ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc, co oznacza, że nie można nią uchylić świadczenia już skonsumowanego. Ponadto, sąd zwrócił uwagę na rażące naruszenie przepisów o terminach załatwiania spraw przez organ odwoławczy, który rozpatrywał sprawę przez 17 miesięcy bez uzasadnionej zwłoki. Sąd wskazał również na potrzebę uwzględnienia przez organy przepisów dotyczących sytuacji, gdy dokumenty nie są wydawane w terminie przez właściwe instytucje, oraz na wykładnię systemową przepisów przyznających świadczenia cudzoziemcom.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWykładnia przepisów dotyczących świadczeń wychowawczych dla obywateli Ukrainy, zasady postępowania administracyjnego, terminowość rozpatrywania spraw przez organy.
Dotyczy specyficznej sytuacji obywatelki Ukrainy i interpretacji przepisów o świadczeniach wychowawczych w kontekście jej statusu prawnego.
Zagadnienia prawne (5)
Czy decyzja uchylająca prawo do świadczenia wychowawczego może działać wstecz, w stosunku do świadczenia już skonsumowanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja uchylająca prawo do świadczenia wychowawczego ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc (na przyszłość od daty wydania decyzji), nie można nią uchylić świadczenia już skonsumowanego.
Uzasadnienie
Postępowanie w przedmiocie uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego jest nowym postępowaniem. Decyzja uchylająca prawo ma charakter konstytutywny i działa ex nunc. Nie można nią uchylić świadczenia już skonsumowanego.
Czy organ administracji publicznej prawidłowo oznaczył stronę postępowania w decyzji?
Odpowiedź sądu
Nie, w decyzji pierwszoinstancyjnej i zaskarżonej decyzji występowały rozbieżności w oznaczeniu adresu skarżącej, co mogło prowadzić do wątpliwości co do prawidłowego oznaczenia adresata decyzji.
Uzasadnienie
Oznaczenie strony postępowania musi być jednoznaczne. W przypadku skarżącej występowały rozbieżności w adresie podanym w decyzjach, co mogło utrudnić identyfikację i potencjalnie wpłynąć na wykonalność decyzji w postępowaniu egzekucyjnym.
Czy organ administracji publicznej prawidłowo wskazał podstawę prawną wydania decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w decyzji pierwszoinstancyjnej wskazano m.in. art. 26 specustawy, który nie miał zastosowania do skarżącej, a organ odwoławczy powołał jako podstawę prawną jedynie przepisy procesowe.
Uzasadnienie
Podstawą prawną decyzji administracyjnej musi być norma prawa materialnego. Niewłaściwe wskazanie podstawy prawnej ogranicza prawa strony i utrudnia zrozumienie rozstrzygnięcia.
Czy organ administracji publicznej prawidłowo uzasadnił swoje decyzje?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienia decyzji organów nie spełniały wymogów k.p.a., były niejasne, nie zawierały wskazania faktów, dowodów ani przyczyn odmowy wiarygodności innym dowodom.
Uzasadnienie
Uzasadnienie decyzji musi umożliwiać realizację zasady przekonywania i pozwalać na kontrolę toku rozumowania organu. Uzasadnienia w tej sprawie były lakoniczne i nie spełniały tych wymogów.
Czy organ odwoławczy przestrzegał terminów załatwiania spraw?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie odwoławcze trwało 17 miesięcy, co stanowi rażące naruszenie przepisów k.p.a. o terminach załatwiania spraw.
Uzasadnienie
Organ odwoławczy nie zawiadomił strony o zwłoce ani nie podał przyczyn opóźnienia. Długotrwałość postępowania ma wpływ na wysokość odsetek od ewentualnie nienależnie pobranego świadczenia.
Przepisy (22)
Główne
u.p.w.d. art. 1 § ust. 2 i 3
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Błędnie interpretowana przez organy w kontekście legalnego pobytu i dostępu do rynku pracy dla obywateli Ukrainy.
u.p.w.d. art. 25 § ust. 1 i 2
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Dotyczy nienależnie pobranego świadczenia, ale organy błędnie zastosowały ten przepis do świadczenia już skonsumowanego.
u.p.w.d. art. 27
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Postępowanie w tym trybie jest nowym postępowaniem i działa ex nunc, nie wstecz.
u.p.w.d. art. 1 § ust. 2 pkt 2 lit. d
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Przyznaje świadczenie cudzoziemcowi uprawnionemu do pracy, niezależnie od adnotacji na karcie pobytu.
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności.
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania obywateli.
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
k.p.a. art. 35 § § 1 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Terminy załatwiania spraw.
k.p.a. art. 36 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zawiadomienia o zwłoce w załatwianiu sprawy.
k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 3-6 i § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi formalne decyzji administracyjnej.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.
k.p.a. art. 200
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Orzekanie o kosztach postępowania sądowego.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Tryb uproszczony rozpoznawania sprawy.
p.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Tryb uproszczony rozpoznawania sprawy.
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kontrola sądów administracyjnych nad działalnością administracji publicznej.
Pomocnicze
u.p.w.d. art. 19 § ust. 3
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Może mieć zastosowanie, gdy dokumenty nie są wydawane w terminie przez właściwą instytucję.
specustawa art. 26
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Nie miał zastosowania do skarżącej, a został błędnie powołany przez organ I instancji.
specustawa art. 2 § ust. 1
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Nie ma zastosowania do osób, które mieszkały w Polsce przed 24.02.2022 r. i ubiegają się o świadczenie na dzieci, które przybyły po tej dacie.
u.o.s. art. 2 § ust. 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej
Wyłączenie opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w sprawach dotyczących pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
rozp. o opłatach radcowskich art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c)
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Podstawa do obliczenia kosztów zastępstwa procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów prawa procesowego, w tym brak prawidłowego oznaczenia strony, niewłaściwe wskazanie podstawy prawnej, niejasne rozstrzygnięcie i niewystarczające uzasadnienie. • Rażące naruszenie przepisów o terminach załatwiania spraw przez organ odwoławczy. • Decyzja uchylająca prawo do świadczenia wychowawczego ma charakter konstytutywny i działa ex nunc, nie wstecz.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie w przedmiocie świadczenia wychowawczego jest postępowaniem administracyjnym. • Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. • Decyzja uchylająca lub zmieniająca prawo do świadczenia wychowawczego ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc. • Rażące naruszenie przepisów o terminach załatwiania spraw.
Skład orzekający
Rafał Wolnik
przewodniczący sprawozdawca
Aneta Majowska
członek
Renata Siudyka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów dotyczących świadczeń wychowawczych dla obywateli Ukrainy, zasady postępowania administracyjnego, terminowość rozpatrywania spraw przez organy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji obywatelki Ukrainy i interpretacji przepisów o świadczeniach wychowawczych w kontekście jej statusu prawnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy świadczeń socjalnych dla obywateli Ukrainy, co jest tematem aktualnym. Dodatkowo, pokazuje liczne błędy proceduralne organów administracji, co jest pouczające dla prawników i obywateli.
“ZUS odmówił świadczenia wychowawczego obywatelce Ukrainy. Sąd wskazał na rażące błędy proceduralne organów.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.