II SA/Gl 1414/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) dotyczące świadczenia wychowawczego dla skarżącej O.Z., obywatelki Ukrainy. Decyzje te zostały uznane za wadliwe z powodu licznych naruszeń przepisów postępowania administracyjnego. Sąd wskazał na nieprawidłowe oznaczenie strony, niewłaściwe powołanie podstawy prawnej (w tym zastosowanie przepisów dotyczących obywateli Ukrainy przybyłych po 24 lutego 2022 r., mimo że skarżąca przebywała w Polsce wcześniej), niejasne rozstrzygnięcia w sentencji oraz brak wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego. Szczególnie podkreślono, że uzasadnienie decyzji pierwszoinstancyjnej było szczątkowe, a organ odwoławczy nie wyjaśnił wystarczająco podstaw swojej decyzji. Sąd zwrócił uwagę na rażące naruszenie terminów postępowania przez organ odwoławczy, który rozpatrywał sprawę przez 17 miesięcy bez uzasadnionej zwłoki. Ponadto, sąd przypomniał o utrwalonym orzecznictwie, zgodnie z którym uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego ma skutek ex nunc (na przyszłość) i nie można nim objąć okresów już skonsumowanych. Wskazano również na możliwość zastosowania art. 19 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w przypadku opóźnień w wydawaniu dokumentów przez instytucje państwowe oraz na to, że legalność pobytu i dostęp do rynku pracy mogą wynikać z innych przepisów niż tylko z adnotacji na karcie pobytu. Sąd zasądził od Prezesa ZUS na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPrawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych przez organy administracji, wymogi formalne decyzji, zasady dotyczące świadczeń wychowawczych dla cudzoziemców, znaczenie terminów postępowania.
Dotyczy specyficznej sytuacji obywatelki Ukrainy i świadczenia wychowawczego, ale zasady proceduralne są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (5)
Czy organ administracji publicznej prawidłowo oznaczył stronę postępowania w decyzji administracyjnej, wskazując jedynie imię i nazwisko?
Odpowiedź sądu
Nie, wskazanie jedynie imienia i nazwiska strony nie jest wystarczające do jej jednoznacznej identyfikacji. Konieczne jest podanie dodatkowych danych, np. adresu zamieszkania, aby uniknąć wątpliwości, zwłaszcza w kontekście ewentualnego postępowania egzekucyjnego.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że przepisy k.p.a. nie precyzują sposobu oznaczenia strony, ale dla identyfikacji konieczne są dodatkowe dane poza imieniem i nazwiskiem, aby uniknąć wątpliwości co do adresata decyzji.
Czy organ administracji publicznej prawidłowo powołał podstawę prawną decyzji, stosując przepisy dotyczące obywateli Ukrainy przybyłych po 24 lutego 2022 r. do sprawy osoby przebywającej w Polsce wcześniej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zastosowanie przepisu dotyczącego specyficznej grupy (obywatele Ukrainy przybyli po 24.02.2022 r.) do osoby, która nie należy do tej grupy, czyni podstawę prawną nieadekwatną do wyniku sprawy.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organ odwoławczy nie wyciągnął wniosków z faktu nieadekwatnego zastosowania art. 26 specustawy przez organ I instancji, a sam powołał jedynie przepisy procesowe i ogólną ustawę 800+ bez wskazania konkretnych przepisów materialnych.
Czy decyzja administracyjna zawierała jasne i jednoznaczne rozstrzygnięcie w swojej osnowie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozstrzygnięcie w decyzji było niejasne i niejednoznaczne, co narusza wymogi formalne decyzji administracyjnej.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że rozstrzygnięcie musi być wyrażone expressis verbis w osnowie decyzji, być jednoznaczne i nie budzić wątpliwości, a nie domniemywane z uzasadnienia.
Czy organ administracji publicznej prawidłowo zastosował przepisy dotyczące uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego, zwłaszcza w kontekście okresów już skonsumowanych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nieprawidłowo zastosował przepisy, ponieważ uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego ma skutek ex nunc (na przyszłość) i nie można nim objąć okresów już skonsumowanych.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym postępowanie w przedmiocie uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego ma charakter konstytutywny i działa na przyszłość, a nie wstecz.
Czy organ administracji publicznej rażąco naruszył terminy załatwiania spraw?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy rażąco naruszył terminy, rozpatrując sprawę przez 17 miesięcy bez uzasadnionej zwłoki i nie zawiadamiając o tym strony.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że postępowanie odwoławcze trwało 17 miesięcy, co jest rażącym naruszeniem terminów określonych w k.p.a., a organ nie dopełnił obowiązku zawiadomienia o zwłoce.
Przepisy (24)
Główne
u.p.p.w.d. art. 1 § ust. 2 i 3
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Błędnie zinterpretowana przez organ w kontekście wymogów dotyczących legalnego pobytu i dostępu do rynku pracy dla obywateli Ukrainy.
u.p.p.w.d. art. 27
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Postępowanie w tym trybie ma skutek ex nunc (na przyszłość), nie można nim objąć okresów już skonsumowanych.
u.p.p.w.d. art. 1 § ust. 2 pkt 2 lit. d
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Przyznaje świadczenie cudzoziemcowi uprawnionemu do wykonywania pracy, niezależnie od adnotacji na karcie pobytu.
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności, organy działają na podstawie i w granicach prawa.
k.p.a. art. 35 § § 1 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki; termin miesięczny dla postępowania odwoławczego.
k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 3-6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi formalne decyzji administracyjnej, w tym oznaczenie strony, podstawa prawna, rozstrzygnięcie i uzasadnienie.
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego, możliwość uchylenia decyzji organu.
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kontroli sądów administracyjnych nad legalnością działania organów administracji.
Pomocnicze
u.p.p.w.d. art. 25 § ust. 1 i 2
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Dotyczy nienależnie pobranego świadczenia, ale organ nieprawidłowo zastosował tryb uchylenia prawa do świadczenia z mocą wsteczną.
u.p.p.w.d. art. 19 § ust. 3
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Może mieć zastosowanie, gdy przyczyną niedostarczenia dokumentu jest brak wydania go przez właściwą instytucję w terminie.
specustawa art. 26
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Nieadekwatnie zastosowana przez organ I instancji, gdyż skarżąca nie należała do grupy osób przybyłych po 24.02.2022 r.
specustawa art. 2 § ust. 1
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Nie ma zastosowania do skarżącej, co oznacza, że nie stosuje się do niej zwolnienie z warunku posiadania dokumentów potwierdzających legalność pobytu i dostęp do rynku pracy.
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli.
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie zasady informowania stron.
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie zasady przekonywania stron.
k.p.a. art. 36 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zawiadomienia o niezałatwieniu sprawy w terminie.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji; organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował ten przepis.
k.p.a. art. 200
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania sądowego.
p.p.s.a. art. 119
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
u.o.s. art. 2 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa o opłacie skarbowej
Zwolnienie z opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w sprawach dotyczących pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
rozp. M.S. art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Podstawa do obliczenia opłaty za czynności radcy prawnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów prawa procesowego, w tym art. 8, 9, 11, 35, 36, 107 k.p.a. • Naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym błędna wykładnia art. 1 ust. 2 i 3 ustawy 800+ • Niewłaściwe zastosowanie art. 26 specustawy • Nieprawidłowe rozstrzygnięcie w sentencji decyzji • Rażące naruszenie terminów postępowania przez organ odwoławczy
Godne uwagi sformułowania
Decyzje nie spełniają podstawowych standardów proceduralnych • Nie sposób uznać je za dające się pogodzić z obowiązującymi przepisami prawa • Rozstrzygnięcie nie może być domniemywane ani wyprowadzane z treści uzasadnienia • Uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc • Rażące naruszenie przepisów o terminach załatwiania spraw
Skład orzekający
Rafał Wolnik
przewodniczący sprawozdawca
Aneta Majowska
członek
Renata Siudyka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych przez organy administracji, wymogi formalne decyzji, zasady dotyczące świadczeń wychowawczych dla cudzoziemców, znaczenie terminów postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji obywatelki Ukrainy i świadczenia wychowawczego, ale zasady proceduralne są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak błędy proceduralne organów administracji mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli kwestia merytoryczna (legalny pobyt) jest złożona. Jest to pouczające dla prawników i obywateli.
“Błędy proceduralne ZUS uchylają decyzje o świadczeniu wychowawczym – co musisz wiedzieć?”
Dane finansowe
WPS: 800 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.