II SA/GL 1412/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające przyznania dodatku węglowego, uznając, że organy błędnie zinterpretowały wymóg ustalenia odrębnego adresu zamieszkania.
Skarżący W.G. domagał się przyznania dodatku węglowego, jednak organy odmówiły, powołując się na brak możliwości ustalenia odrębnego adresu zamieszkania dla jego lokalu do 30 listopada 2022 r. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy błędnie zinterpretowały przepisy ustawy o dodatku węglowym. Zdaniem sądu, brak możliwości ustalenia odrębnego adresu nie wymagał formalnych kroków, a wystarczyło oświadczenie strony lub wiedza organu.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dodatku węglowego dla skarżącego W.G. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na brak możliwości ustalenia odrębnego adresu zamieszkania dla lokalu skarżącego do 30 listopada 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, interpretując przepisy ustawy o dodatku węglowym w sposób wymagający od strony podjęcia formalnych kroków w celu ustalenia odrębnego adresu. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zarzucając naruszenie przepisów prawa poprzez bezprawne zobowiązywanie do wyodrębnienia adresu. Sąd uznał skargę za zasadną. W uzasadnieniu podkreślono, że celem ustawodawcy było objęcie wsparciem jak największej liczby gospodarstw domowych, a interpretacja przepisów przez organy była błędna. Sąd stwierdził, że brak możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania nie wymagał wszczęcia formalnej procedury, a mógł być wykazany oświadczeniem strony lub wiedzą organu. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i zasądził koszty postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, dodatek węglowy może przysługiwać nawet w przypadku braku formalnie ustalonego odrębnego adresu zamieszkania dla poszczególnych lokali, jeśli organ administracji ustalił zamieszkiwanie w odrębnych lokalach i korzystanie ze wspólnego lub oddzielnego źródła ogrzewania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały przepisy ustawy o dodatku węglowym, wymagając od strony podjęcia formalnych kroków w celu ustalenia odrębnego adresu. Celem ustawodawcy było objęcie wsparciem jak największej liczby gospodarstw, a brak możliwości ustalenia adresu nie wymagał formalnej procedury, wystarczyło oświadczenie strony lub wiedza organu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (18)
Główne
u.d.w. art. 2 § ust. 1
Ustawa o dodatku węglowym
u.d.w. art. 2 § ust. 3a
Ustawa o dodatku węglowym
u.d.w. art. 2 § ust. 3c
Ustawa o dodatku węglowym
u.d.w. art. 2 § ust. 3d
Ustawa o dodatku węglowym
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 120
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o.s. art. 2 § ust. 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa o opłacie skarbowej
p.u.s.a. art. 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
u.s.k.o.
Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych
u.w.t.i.r.c.e.b. art. 27a § ust. 1
Ustawa o wspieraniu termomodernizacji i remontach oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków
u.w.t.i.r.c.e.b. art. 27g § ust. 1
Ustawa o wspieraniu termomodernizacji i remontach oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków
u.z.p.p.s.g.d. art. 26 § pkt 1 lit. b)
Ustawa o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych
u.p.g.i.k. art. 47a § ust. 4 pkt 5 lit. a)
Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy błędnie zinterpretowały wymóg ustalenia odrębnego adresu zamieszkania dla lokalu, wymagając formalnych kroków, które nie były konieczne. Brak możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania mógł być wykazany oświadczeniem strony lub wiedzą organu, a nie tylko formalnym postępowaniem.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów obu instancji opierające się na konieczności podjęcia formalnych kroków w celu ustalenia odrębnego adresu zamieszkania.
Godne uwagi sformułowania
Celem tych przepisów polega niewątpliwie na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia gospodarstwom domowym. Wykazanie, iż omawiana tutaj przesłanka została spełniona może nastąpić poprzez złożenie oświadczenia, że do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony.
Skład orzekający
Tomasz Dziuk
przewodniczący
Beata Kalaga-Gajewska
sprawozdawca
Agnieszka Kręcisz-Sarna
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przyznawania dodatku węglowego w przypadku braku odrębnego adresu zamieszkania dla lokali w budynku wielorodzinnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dodatkiem węglowym i jego nowelizacjami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia socjalnego (dodatek węglowy) i pokazuje, jak kluczowa jest prawidłowa interpretacja przepisów przez organy administracji, zwłaszcza w kontekście terminów i formalności.
“Dodatek węglowy: Czy brak formalnego adresu lokalu to przeszkoda nie do pokonania?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 1412/23 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2023-12-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-08-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Agnieszka Kręcisz-Sarna Beata Kalaga-Gajewska /sprawozdawca/ Tomasz Dziuk /przewodniczący/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 1692 art. 2 ust. 3c Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.) Dz.U. 2023 poz 1634 art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi W. G. (G.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 12 lipca 2023 r. nr SKO.PSW/41.5/2820/2023/14105 w przedmiocie dodatku węglowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza R. z dnia 24 maja 2023 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącego 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie W.G. wnioskiem z dnia 15 listopada 2022 r. wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w R. o ustalenia prawa do dodatku węgłowego. Zastępca Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w R., działający z upoważnienia Burmistrza Miasta R., decyzją z dnia 24 maja 2023 r., nr [...], orzekł o odmowie przyznania W.G. (dalej: "skarżący") wnioskowanego prawa do dodatku węglowego. W jej uzasadnieniu podał, że w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania skarżącego i nie zostały podjęte w tym zakresie kroki formalne. Od tej decyzji odwołanie wniósł pełnomocnik skarżącego. Wskazał, że zajmowany przez niego lokal mieszkalny spełnia wszystkie warunki, niezbędne do uznania go za odrębny i zarazem brak jest podstaw do domagania się podjęcia kroków formalnych, mających na celu ustalenie odrębnego adresu zamieszkania skarżącego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium") decyzją z dnia 12 lipca 2023 r., nr SKO.PSW/41.5/2820/2023/14105, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej w skrócie: "k.p.a.") oraz art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 570), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało mocy decyzję organu I instancji z dnia 24 maja 2023 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazało, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie skarżącego oraz wywiad środowiskowy, z których wynika, że podstawowym, współdzielonym źródłem ciepła jest kocioł na paliwo stałe (węgiel). Potwierdza to także deklaracja do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków z dnia 9 czerwca 2022 r. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1692 z późn. zm., dalej w skrócie: "u.d.w." lub "ustawa"), dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. W dalszej kolejności, w dniu 3 listopada 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2236, zwana dalej "ustawą nowelizującą"). Mocą art. 26 pkt 1 lit. b) ustawy nowelizującej, w ustawie o dodatku węglowym w art. 2 dodany został w szczególności ust. 15g w brzmieniu: Dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji działając w oparciu o przepis art. 2 ust. 3d ustawy przeprowadził wywiad środowiskowy dnia 7 grudnia 2022 r. pod adresem: ul. [...], R.. Z treści sporządzonej w trakcie wywiadu notatki służbowej wynika, że pod wskazanym wyżej adresem zamieszkuje na parterze skarżący, tworząc jednoosobowe gospodarstwo domowe. Budynek ogrzewany jest współdzielonym źródłem ciepła tj. kotłem na paliwo stałe na węgieł. W piśmie z dnia 7 grudnia 2022r., skarżący oświadczył, że nie zostały podjęte kroki, mające na celu wyodrębnienie adresu zamieszkania dla poszczególnych lokali. Na ten sam adres został już przyznany dodatek węglowy (pismo informujące z dnia 6 października 2022 r.). Kolegium powołując się na art. 2 ust. 3c ustawy wskazało, że przyznanie dodatku węglowego, w trybie opisanym w art. 2 ust. 3d ustawy, zależy od podjęcia dodatkowych czynności związanych z ustaleniem odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach. Brak możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. otwiera dopiero stronie drogę do przyznania dodatku węglowego w trybie opisanym w przepisie art. 2 ust. 3d ustawy. Skoro, zatem ustawodawca wyraźnie wskazał przesłankę w art. 2 ust. 3c ustawy, że w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem, to obowiązkiem strony było podjęcie sformalizowanych działań mających na celu ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla zajmowanego lokalu. Względy logiki nakazują bowiem stwierdzenie, że o braku możliwości dokonania określonej czynności w wyznaczonym terminie możemy mówić wyłącznie w sytuacji, w której próba dokonania tej czynności w ogóle została podjęta. Bezczynność strony w omawianym zakresie nie może być utożsamiana z brakiem możliwości dokonania prawem wymaganej czynności w ustawowo określonym terminie. Na tej podstawie skarżący nie spełnia ustawowych przesłanek uprawniających do przyznania dodatku węglowego. W skardze z dnia 18 lipca 2023 r., na powyższą decyzję, skarżący domagał się uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zarzucił naruszenie art. 2 ust. 1-3 ustawy w związku z art. 7a § 1 i art. 8 k.p.a. oraz art. 47a ust. 4 pkt 5 lit. a) ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, poprzez brak uwzględnienia informacji zawartych w wywiadzie środowiskowym, że skarżący zajmuje odrębny lokal mieszkalny i bezprawne zobowiązywanie do wyodrębnienia adresu jego miejsca zamieszkania. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli była decyzja Kolegium z dnia 12 lipca 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 24 maja 2023 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa do dodatku węglowego. Jako materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, organ administracji wskazał przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1692 z późn. zm., dalej w skrócie, jak dotychczas: "u.d.w." lub "ustawa"). Istotą sporu jest odpowiedź na pytanie, czy dodatek węglowy przysługuje w przypadku braku odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych osób zamieszkujących pod tym samym adresem i nie podjęcia w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. formalnych działań mających na celu ich ustalenie? Stosownie do art. 2 ust. 1 ww. ustawy, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 u.d.w. Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 u.d.w.). W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem (art. 2 ust. 3a u.d.w.). W przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania (art. 2 ust. 3b u.d.w.). W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła (art. 2 ust. 3c u.d.w.). W przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji (art. 2 ust. 3d u.d.w.). W przypadku gdy w lokalu, o którym mowa w ust. 3d, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu (art. 2 ust. 3e u.d.w.). Analiza przywołanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uregulowań ustawy prowadzi do wniosku, że co do zasady dodatek węglowy przyznawany jest na gospodarstwo domowe. Wyjątek od tej reguły przewidziany został w art. 2 ust. 3a u.d.w., gdzie wskazuje się, że w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Ustawodawca zastrzegł jednakże, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. Uznaje się za powszechne stanowisko, że kolejne nowelizacje ustawy o dodatku węglowym świadczą o tym, że zamiarem ustawodawcy było objęcie wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, czemu służyć ma odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych, dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie (zob. wyrok tut. Sądu z dnia 5 maja 2023 r. II SA/Gl 210/23). Cel tych przepisów polega niewątpliwie na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe. W tym kierunku powinna zatem zmierzać wykładnia przepisów u.d.w. Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 11 października 2017 r. (sygn. akt: II OSK 2920/16) lokal posiada cechę samodzielności, jeżeli funkcjonalnie nie stanowi on części składowej innego lokalu, a korzystanie z niego nie wiąże się z koniecznością korzystania z pomieszczeń znajdujących się w innym lokalu. O tym, czy dany lokal może być uznany za samodzielny decyduje jego wydzielenie trwałymi ścianami, swobodny dostęp do niego właściciela czy mieszkańca oraz możliwość korzystania z niego bez wymogu korzystania z innych samodzielnych lokali, co oznacza przeznaczenie lokalu do wyłącznego użytku jego właściciela, mieszkańca. W takiej sytuacji na podstawie art. 2 ust. 3d u.d.w., a więc istnienia odrębnych gospodarstw w odrębnych lokalach pod tym samym adresem, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy dla każdego odrębnego gospodarstwa domowego z osobna w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił dodatkowo wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego i prawnego w niniejszej sprawie Sąd uznał, że organy obu instancji niesłusznie uzależniły przyznanie wnioskowanego przez skarżącego świadczenia od przesłanki, która nie została wyartykułowana przez ustawodawcę. Sąd w składzie orzekającym podziela i przyjmuje za własne stanowisko tutejszego Sądu przedstawione m.in. w wyroku z dnia 31 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 474/23, wedle którego w odniesieniu do przesłanki braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych, ustawodawca nie wprowadził wymogu, aby okoliczność "braku możliwości ustalenia odrębnego adresu" mogła być ustalona wyłącznie na skutek podjęcia formalnych kroków prowadzących do wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu, złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego bądź też wymagane było potwierdzenie wskazanej okoliczności konkretnym dowodem. Wprowadzona regulacja nie wymaga bowiem wszczęcia procedury o wydzielenie odrębnego lokalu czy złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego (adresu). Uwzględniając dokumentację niezbędną dla zainicjowania tego rodzaju postępowania, poważne wątpliwości budziłoby dokonanie powyższego w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. w sytuacji, gdy nowelizacja, na mocy której do art. 2 dodano ust. 3c i ust. 3d weszła w życie w dniu 3 listopada 2022 r. (ustawa z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych - Dz. U. z 2022 r. poz. 2236). Wykazanie, iż omawiana tutaj przesłanka została spełniona może nastąpić poprzez złożenie oświadczenia, że do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony (por. wyroki WSA: w Gliwicach z dnia 11 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 355/23; z dnia 8 maja 2023 r. sygn. II SAB/Gl 24/23; w Łodzi z dnia 23 maja 2023 r. sygn. I SA/Łd 299/23). Organy z urzędu posiadają wiedzę, czy dla danej nieruchomości jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw. Tym samym nie ma potrzeby, aby strona składała wniosek o nadanie nowego numeru porządkowego. Wystarczy samo oświadczenie strony albo zaświadczenie z urzędu (por. powołany wyżej wyrok WSA w Łodzi z 23 maja 2023 r. sygn. I SA/Łd 299/23). O możliwości złożenia oświadczenia o braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania w terminie do 30 listopada 2022 r. strona powinna zostać pouczona. Gdyby intencją ustawodawcy było uzależnienie przyznania świadczenia od podjęcia przez wnioskodawcę określonych czynności zmierzających do wyodrębnienia lokalu, a w dalszej kolejności do ustanowienia dla tego lokalu odrębnego adresu, to znalazłoby to swój bezpośredni wyraz w brzmieniu przepisów u.d.w. i spowodowałoby istotne zawężenie kręgu osób, które mogłyby skorzystać z omawianego tutaj wyjątku. Tymczasem kolejne nowelizacje ustawy o dodatku węglowym jasno wskazują, że ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury, przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych, dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 5 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 210/23). Organy orzekające w sprawie podjęły działania zmierzające do sprawdzenia stanu faktycznego pod kątem ziszczenia się przesłanek określonych w art. 2 ust. 3c u.d.w., ale dokonały nieprawidłowej jego wykładni. Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na marginesie przyjdzie dostrzec, że na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych strony skarżące działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Dodatkowo, w oparciu o art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1923 z późn. zm.), nie podlega opłacie skarbowej złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii w sprawach między innymi załatwianych na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej. Pełnomocnik skarżącego nie miał zatem obowiązku uiszczania opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa złożonego do akt sprawy. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI