II SA/Gl 1408/22

II SA/Gl 1408/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-01-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-09-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kalaga-Gajewska /przewodniczący/
Renata Siudyka /sprawozdawca/
Tomasz Dziuk
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1217/23 - Wyrok NSA z 2024-05-10
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 64
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi C. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 22 lipca 2022 r. nr SKO.PS/41.5/495/2022/7769 w przedmiocie odmowy zwolnienia z ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta C. decyzją z dnia 22 kwietnia 2022 r. nr [...] odmówił C. S. (strona, skarżący) zwolnienia z ponoszenia odpłatności za pobyt [...] w Domu Pomocy Społecznej w C.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał obowiązujące przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2021 poz. 2268 ze zm. - dalej "u.p.s.") oraz opisał stan faktyczny sprawy. Ustalił, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Dochodem rodziny jest zarobek żony strony i renta strony. Dochód w lutym 2022 r. wyniósł łącznie 3.202,24 Euro, co stanowi po (przeliczeniu według kursu NBP) kwotę 14.837,44 zł. Zatem dochód na osobę w rodzinie strony wynosi 7.436, zł tj. jest wyższy niż 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Odniósł się do pisma strony z dnia 25 marca 2022 r. informującego o jej sytuacji zdrowotnej wskazując, że organ I instancji nie neguje problemów zdrowotnych, które wiążą się z długim i kosztownym leczeniem oraz dodatkowymi wydatkami rodziny i wyjaśnił, że okoliczności te nie uzasadniają uwzględnienia wniosku o zwolnienie z ponoszenia odpłatności za pobyt ojca strony w DPS. Również to, że strona wspomaga dorosłą córkę prowadzącą oddzielne gospodarstwo domowe nie jest okolicznością uzasadniającą zwolnienie strony ze wskazanej odpłatności.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący wyraził niezadowolenie z rozstrzygnięcia. Zarzucił organowi I instancji, że przeprowadził postępowanie niezgodnie z zasadami postepowania administracyjnego i nie rozpoznał istoty sprawy, gdyż skoncentrował się na ustaleniu dochodu jego rodziny. Organ I instancji nie ustosunkował się do twierdzeń skarżącego uzasadniających jego zdaniem zwolnienie z opłaty za pobyt ojca w DPS. Skarżący stwierdził, że organ I instancji nie przeprowadził w sposób wnikliwy postępowania przez pryzmat art. 64 u.p.s. Naruszył również przepisy postępowania, tj. art. 11 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., art. 77 § 1 k.pa, art. 80 k.p.a. Wyjaśnił, że wskazane przez skarżącego wydatki w wysokości 80 Euro miesięcznie faktycznie nie pokrywają się z przedstawionymi wydatkami, zauważył jednocześnie, iż wskazał średnią miesięczną w stosunku rocznym, która przez pandemię bardzo się zmieniała. Odnosząc się do faktu, że w lutym wydatki przekroczyły dochody skarżący wytłumaczył, że żona bierze dodatkowe dyżury telefoniczne, aby w miarę możliwości wyrównać wydatki w stosunku rocznym. Dalej zauważył, że organ I instancji nie ustosunkował się do jego twierdzeń dotyczących kosztów życia w [...] , minimalnego wynagrodzenia w [...] oraz dochodu netto na osobę w gospodarstwie domowym, poniżej którego w [...] osobę uważa się za osobę ubogą. Zdaniem skarżącego nie można pominąć faktu pomagania dorosłej córce, która ma stwierdzone 80% inwalidztwa, jest niezdolna do samodzielnego życia i utrzymania się, dlatego razem żoną są jej opiekunami ustanowionymi przez sąd. Córka otrzymuje w [...] podstawowe zabezpieczenie, a także dopłatę do miejsca pracy w specjalnym zakładzie pracy oraz dopłatę do zarobku. Podkreślił, że w 2020 r. skarżący i jego żona zostali zwolnieni z wcześniej uiszczanej dopłaty do pomocy córce z tego względu, że dochody rodziny nie przekraczają 100.000 Euro brutto. Zauważył, że gdyby jego ojciec trafił do domu opieki w [...] , to skarżący byłby automatycznie zwolniony z opłaty. Zdaniem skarżącego obciążenie go opłatami za pobyt ojca w DPS w świetle różnic pomiędzy dochodami i kosztami życia w Polsce i w [...], a także innymi ww. okolicznościami byłoby działaniem sprzecznym z normami społecznymi, a także z interesem społecznym i słusznym interesem strony. Faktem jest, że dochód w rodzinie skarżącego przekracza kryterium określone w art. 61 u.p.s., ale ten fakt nie może być wyłączną podstawą do rozpatrywania jego wniosku o zwolnienie go z opiaty. Ponadto z decyzji nie wynika, czy organ I instancji rozpatrywał kwestię częściowego zwolnienia go z opiaty za pobyt ojca w DPS.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (SKO, organ odwoławczy), po zapoznaniu się z aktami sprawy oraz po analizie odwołania skarżącego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji
W uzasadnieniu swojej decyzji organ wyjaśnił, co następuje:
Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 27 grudnia 2018r. wraz z późniejszymi zmianami ustalono odpłatność mieszkańca DPS (ojca skarżącego) za pobyt w DPS na kwotę 529,75 zł. za okres od 22 czerwca 2021 r. do 30 czerwca 2021 r. oraz 1765,83 zł. od 1 lipca 2021 r. do nadal miesięcznie. W związku z tym, iż kwota ustalona dla pensjonariusza nie pokrywa całego kosztu utrzymania w DPS (który w 2021 r. wynosił 4.467,00 zł.), zgodnie z przepisem art. 61 ust. 1 pkt. 2 u.p.s. różnicę między ponoszonym kosztem przez mieszkańca DPS, a kosztem utrzymania w pierwszej kolejności powinna pokrywać rodzina. Organ I instancji stwierdził, że ustalił krąg osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności z pobyt ojca w DPS w osobie jego syna C. S.
Decyzją z dnia 10 sierpnia 2021r. organ I instancji ustalił, że skarżący jest obowiązany do ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w DPS od dnia 22 czerwca 2021 r. do dnia 30 czerwca 2021 r. w wysokości 810,35 zł, a od dnia 1 lipca 2021 r. w wysokości 2.701,17 zł. miesięcznie. SKO decyzją z dnia 7 października 2021 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2022 r., sygn. akt: II SA/GI 1585/21 oddalił skargę skarżącego na decyzję SKO z dnia 7 października 2021 r. W uzasadnieniu wyroku WSA podniósł, że co prawda w sprawie dotyczącej ustalenia opłaty za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej nie bada się wydatków rodziny skarżącego, ale na marginesie podkreślił, że z przedłożonego do akt administracyjnych zestawienia wydatków wynika, że rodzina skarżącego jest obciążona kredytami na dom (706,36 Euro miesięcznie) i samochód (374 Euro miesięcznie), co stanowi ponad 1/3 ponoszonych przez rodzinę wydatków. Jednocześnie jedynie niewielka część wydatków dotyczy dopłaty do zabiegów rehabilitacyjnych i lekarstw (100 Euro miesięcznie). Zdaniem SKO taka ocena Sądu ma istotne znaczenie do przedmiotowej sprawy, dotyczącej oceny stanu faktycznego sprawy pod kątem występowania w przypadku skarżącego szczególnie uzasadnionych okoliczności pozwalających na zastosowanie ulgi w postaci zwolnienia, czy to częściowego, czy też całkowitego z przedmiotowej odpłatności.
SKO wyjaśniło dalej, że w treści odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 10 sierpnia 2021 r. ustalającej stronie odpłatność za pobyt ojca w DPS skarżący zwrócił się z wnioskiem o zwolnienie go z przedmiotowej odpłatności, argumentując swój wniosek tym, że jego sytuacja osobista, rodzinna i zawodowa nie pozwalają mu na ponoszenie odpłatności za pobyt ojca w DPS i w jego sytuacji występują szczególne okoliczności, przemawiające za zwolnieniem go z opłaty.
Po szczegółowej analizie materiału dowodowego sprawy, w szczególności dokumentów obrazujących sytuację dochodową, majątkową i zdrowotną w rodzinie skarżącego organ I instancji odmówił skarżącemu zwolnienia z opłat za pobyt ojca w DPS.
SKO wskazało na materialnoprawną podstawę decyzji dotyczącej zwolnienia z odpłatności za pobyt członka rodziny w DPS cytując brzmienie stanowi art. 64 u.p.s. oraz art. 64a u.p.s. SKO wyjaśniło, że podane w art. 64 u.p.s. wyliczenie ma jedynie charakter przykładowy, a głównym powodem zastosowania zwolnienia powinna być sytuacja materialna i rodzinna zobowiązanego, którą organy winny szczegółowo zbadać i uzasadnić.
Mając na uwadze ustalony stan faktyczny sprawy, SKO podzieliło stanowisko organu I instancji w zakresie braku na tyle szczególnych okoliczności, które pozwalałyby na zwolnienie strony z ponoszenia opłat za pobyt ojca w DPS Taką okolicznością nie może być podnoszony przez skarżącego fakt, iż dochody, jakie uzyskują wraz z żoną w [...] mieszczą się blisko progu ubóstwa, jak również wskazywał na wysokie koszty utrzymania w [...]. Podkreśliło, że ojciec skarżącego został umieszczony w DPS w Polsce i ocena wszystkich możliwych okoliczności do zwolnienia z opłaty powinna odbywać się według prawa polskiego i kryteriów stosowanych w tym prawie, jak również z uwzględnieniem dochodów, jakie osiągają członkowie rodziny strony w zestawieniu z kryteriami dochodowymi określonymi w ustawie o pomocy społecznej. Zauważyło, że jeżeli skarżący nie był w stanie zapewnić ojcu niezbędnej osobistej opieki to ojciec musiał trafić do DPS. SKO stwierdziło, że niewątpliwie sytuacja dochodowa w rodzinie skarżącego pozwala obiektywnie na ponoszenie odpłatności za pobyt ojca w DPS. SKO zauważyło nadto, że decyzja w sprawie częściowego lub całkowitego zwolnienia z ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w DPS jest decyzją uznaniową. Organ I instancji nie naruszył granic uznania administracyjnego i dlatego organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję SKO skarżący zarzucił jej naruszenie art. 64 u.p.s. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i dowolne przyjęcie przesłanek uzasadniających zwolnienie z obowiązku odpłatności za pobyt w DPS; art. 64 ust. 2 u.p.s. w związku z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b u.p.s. poprzez niewłaściwą wykładnię i dowolne przyjęcie przesłanek uzasadniających zwolnienie z opłaty, poprzez nieuwzględnienie, że skarżący mieszka w [...] i tam ponosi koszty życia; art. 7 k.p.a, art. 8 § 1 i 2 k.p.a, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a i art.107 § 1 pkt 6 k.p.a. niewłaściwe przyjęcie, że organ podjął w sprawie wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, rozważył wszechstronnie zebrany materiał dowodowy; art.107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji; art. 8 § 1 i 2 k.p.a. i art.107 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organy administracji uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonywujący; art. 8 § 1 i 2 k.p.a. i art.107 § 1 pkt 3 k.p.a., poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji; art.30 Konstytucji RP poprzez naruszenie godności ojca skarżącego. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że organy obu instancji nie uzasadniły należycie swoich decyzji, a jednocześnie nie ustosunkowały się do zarzutów, które w ocenie skarżącego uzasadniają zwolnienie go z opłaty. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy (mając świadomość jakie i skąd skarżący uzyskuje dochody) powinien był przyjąć wysokość tożsamych świadczeń uzyskiwanych w Polsce i dopiero tę wysokość porównać do kryterium dochodowego (300%). Uznał, że organy naruszyły godność jego ojca i jego prawa obywatela i człowieka poprzez stwierdzenie, że można umieszczać osobę w placówce jakiej się chce (w tym [...] -dopisek Sądu) skoro ojciec jest mieszkańcem i obywatelem Polski, a jego wolą było umieszczenie w DPS w Polsce. Podkreślił, że kryterium dochodowe obowiązujące w Polsce nie przystaje do sytuacji w jakiej znajduje się skarżący. Wyraził przekonanie, że zachodzą przesłanki do całkowitego zwolnienia go od obowiązku ponoszenia kosztów związanych z umieszczeniem i pobytem ojca w DPS. Zaakcentował, że mimo wysokiego, w przeliczeniu na polską walutę i w odniesieniu do polskiego rynku finansowego, dochodu - sam znajduje się w trudnej sytuacji ze względu na liczne schorzenia, jak i sytuację rodzinną. Wyraził opinię, że takie samo traktowanie osób na stałe mieszkających z rodziną, otrzymujących dochód i ponoszących wydatki za granicą, jak i mieszkających i zarabiających w kraju skutkuje dyskryminacją ze względu na miejsce zamieszkania. Ponownie podkreślił, że ciąży na nim obowiązek alimentacyjny względem dorosłej, niepełnosprawnej córki, skoro nie jest ona w stanie utrzymać się samodzielnie i to pomimo, że nie prowadzi z córką wspólnego gospodarstwa domowego. Stwierdził, że organy nie odniosły się do wszystkich jego twierdzeń i zarzutów, a uzasadnienie decyzji organu odwoławczego nie jest przekonująco i jasno uzasadnione.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. - dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej.
Po przeprowadzeniu kontroli obu zaskarżonych decyzji organów według powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie może być uwzględniona, gdyż zarówno zaskarżona decyzja, jak też poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, nie naruszają obowiązującego prawa.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja SKO z dnia 22 lipca 2022 r., którą utrzymano w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w przedmiocie odmowy zwolnienia skarżącego z opłaty za pobyt ojca w DPS.
Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2021 poz. 2268 ze zm. - dalej "u.p.s."). Zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.s., pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny. Zobowiązanymi zaś do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: mieszkaniec domu pomocy społecznej, następnie małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej (art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.s.).
Podstawę prawną rozstrzygnięcia w przedmiocie zwolnienia z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej stanowi art. 64 pkt 2 u.p.s. Stosownie do tego przepisu osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić, na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty, w szczególności jeżeli występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażony został pogląd, iż przepis art. 64 pkt 2 u.p.s. odnosi się przede wszystkim do sytuacji materialnej osoby zobowiązanej Sąd w składzie orzekającym w pełni to zapatrywanie podziela.
Należy podkreślić także, że "uzasadnione okoliczności", o których mowa w art. 64 ust. 2 u.p.s., nie zostały sprecyzowane przez ustawodawcę. Jednak wymienione w nim przykłady zdarzeń uzasadniające zwolnienie z opłat wskazują, że w zamiarem ustawodawcy było objęcie jego zakresem zastosowania okoliczności związanych ze stanem zdrowia zobowiązanego lub członków jego rodziny jak również sytuacji nagłego pogorszenia się sytuacji materialnej będącej wynikiem zdarzeń niezależnych od woli zobowiązanego. Organ rozpatrując wniosek o zwolnienie z opłat powinien mieć na względzie nie tylko słuszny interes wnioskodawcy, lecz także interes społeczny. Podejmowanie zatem decyzji w granicach wyznaczonych art. 64 u.p.s. wymaga dogłębnej analizy stanu faktycznego, a także odwołania się do zasad współżycia społecznego i wartości chronionych przez porządek prawny. Zwolnienie z opłaty powinno zawsze znaleźć uzasadnienie w wyjątkowych okolicznościach, w przeciwnym razie może dojść do nieuzasadnionego przerzucania na jednostki samorządu terytorialnego obowiązku partycypowania w tych kosztach. Przy czym nie można doprowadzać do sytuacji, w której obowiązki członków rodziny w zakresie pokrywania kosztów pobytu w domu pomocy społecznej jej członka byłyby w sposób zbyt swobodny i nieznajdujący uzasadnienia w wyjątkowych okolicznościach przerzucane na jednostki samorządu terytorialnego, powodując nadmierne obciążenie sektora finansów publicznych, a w konsekwencji całego społeczeństwa (np. wyrok NSA z 2 czerwca 2022 r., I OSK 1575/20; wyrok NSA z 28 grudnia 2021 r., I OSK 841/21;; wyrok WSA w Gliwicach z 22 kwietnia 2022 r., II SA/Gl 121/22; wyrok WSA w Lublinie z 31 maja 2022 r., II SA/Lu 995/21; wyrok WSA w Bydgoszczy z 15 marca 2022 r., II SA/Bd 1248/21). Sąd w niniejszym składzie uznaje ww. pogląd za własny.
Wymaga również podkreślenia, iż decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu, a do takich należy zaliczyć decyzję, o której mowa w art. 64 ust. 2 u.p.s., wymagają szczególnie wnikliwego i wszechstronnego uzasadnienia kryteriów i okoliczności, w tym respektowania zasady ogólnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., jakimi organ kierował się przy ustaleniu określonej treści rozstrzygnięcia. W orzecznictwie wskazuje się, że organ administracji, działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany, zgodnie z art. 7 k.p.a. rozstrzygnąć sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (por: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 1981 r., SA 820/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 57). Orzecznictwo sądów administracyjnych przyjmuje także, że akt o charakterze uznaniowym pozostaje pod kontrolą sądu, która zmierza do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w taki sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Sam jednak wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organ na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już poza granicami kontroli sądowej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 19 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 301/11, z 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 130/10).
Przenosząc przedstawione powyżej uwagi na realia niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organy administracji obu instancji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Organy wydając decyzje nie naruszyły przepisu art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organy obu instancji poddały także należytej ocenie wszystkie okoliczności sprawy, w szczególności w świetle przedstawionych przez skarżącego informacji i dokumentów obrazujących jego aktualną sytuację majątkową i rodzinną, a także prawidłowo uznały, że mimo posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę schorzeń nie ma podstaw do zwolnienia skarżącego w całości od wymaganej należności za pobyt ojca skarżącego w DPS W C., gdzie [...] przebywa od 22 czerwca 2021 r.
Bezsporne bowiem w sprawie jest, że ojciec skarżącego został umieszczony w DPS w C. Natomiast ostateczną decyzją z dnia 10 sierpnia 2021 r., nr[...] , Prezydent Miasta C. ustalił od skarżącego wysokość odpłatności za pobyt w DPS w C. w wysokości od dnia 22 czerwca 2021 r. do dnia 30 czerwca 2021 r. w wysokości 810,35 zł, a od dnia 1 lipca 2021 r. w wysokości 2.701,17 zł. miesięcznie.
Wbrew zarzutom skargi zaskarżona decyzja SKO oraz decyzja organu I instancji zostały podjęte z uwzględnieniem wszystkich aspektów sprawy, w tym stanu zdrowia skarżącego, oraz jego sytuacji rodzinnej i finansowej.
Sąd zwraca uwagę na brzmienie art. 8 ust. 3 u.p.s., zgodnie z którym na potrzeby stosowania ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:
1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu;
2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;
3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Wobec powyższego zarzut nieprawidłowego obliczenia dochodu skarżącego, bez uwzględnienia miejsca zamieszkania i możliwości finansowych rodziny skarżącego jest chybiony. Twierdzenia skarżącego, że organy powinny uwzględnić różnicę w poziomach zarobków i kosztach utrzymania w [...] i w Polsce nie znajdują uzasadnienia w przepisach prawa. Określając kwotę dochodu nie bierze się pod uwagę takich obciążeń jak koszty utrzymania domu, opłaty za media, czy raty spłacanych kredytów. Zgodnie z wyrokiem NSA z 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1649/19, kwoty wydatków obejmujących spłatę kredytu, czynsz i inne media oraz wydatki związane z edukacją dzieci nie stanowią podstawy do pomniejszenia dochodów rodziny.
Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Dochodem rodziny jest zarobek jego żony i jego renta. Dochód w lutym 2022 r. wyniósł łącznie 3.202,24 Euro, co stanowi po (przeliczeniu według kursu NBP) kwotę 14.837,44 zł. Zatem dochód na osobę w rodzinie strony wynosi 7.436, zł tj. jest wyższy niż 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Dochód rodziny został ustalony na podstawie dostarczonych przez skarżącego dowodów (przetłumaczonych na język polski). Po przeanalizowaniu sytuacji dochodowej i uwzględnieniu wskazanych przez skarżącego wydatków i wszelkich wydatków związanych z leczeniem organ I instancji stwierdził niezgodność w lutym 2022 r., gdyż wysokość wykazanych przez skarżącego wydatków przekracza kwotę uzyskanego dochodu. Ponadto, po analizie przedstawionych przez skarżącego paragonów, organ I instancji stwierdził niezgodność wysokości kosztów zbiegów fizjoterapeutycznych żony skarżącego i kosztów rehabilitacji skarżącego, a także miesięcznych kosztów zakupu leków z deklarowanymi przez skarżącego w oświadczeniach. Odejmując dochód na osobę w rodzinie od kryterium dochodowego w rodzinie organ I instancji ustalił, że pozostaje kwota 5.636,72 zł. Środki te niewątpliwie kształtują sytuację ekonomiczną skarżącego i mają znaczenie z punktu widzenia możliwości pokrywania części kosztów związanych z pobytem ojca w DPS.
Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącego dotyczących nie wzięcia pod uwagę przez organy zwiększonych kosztów leczenia i rehabilitacji zarówno skarżącego, jaki i jego żony Sąd stanął na stanowisku, że zarzut ten jest niezasadny. Z zestawienia wydatków (karta 82) wynika, że jedynie niewielka część wydatków dotyczy dopłaty do zabiegów fizjoterapeutycznych, rehabilitacyjnych (100 Euro miesięcznie), a także lekarstw. Rodzina skarżącego jest jednocześnie obciążona kredytami na dom (706,36 Euro miesięcznie) i samochód (374,85 Euro miesięcznie), co stanowi ponad 1/3 ponoszonych przez rodzinę wydatków.
Zdaniem sądu, organy prawidłowo oceniły również stan zdrowotny i sytuację rodzinną skarżącego dla potrzeb rozważenia możliwości zwolnienia go z odpłatności za pobyt ojca w DPS. Jak zostało wspomniane skarżący pobiera rentę. Ani jego stan zdrowia, ani stan zdrowia żony, która, co wynika z oświadczenia skarżącego, czasem podejmuje dodatkowe zatrudnienie, nie oddziałuje, zdaniem Sądu, w takim stopniu na stan majątkowy skarżącego, aby uzasadniał odstąpienie od obowiązku ponoszenia opłat za pobyt jego ojca w DPS..
Skarżący wraz żoną pomaga niepełnosprawnej córce, która jednak prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i korzysta z pomocy państwa[...] . Organy obu instancji nie uznały tego za okoliczność, która wyłączałaby możliwość uiszczania opłaty za pobyt ojca skarżącego w DPS. Sąd uznaje to twierdzenie za słuszne.
W tym miejscu wskazać należy, że zasady ogólne udzielania pomocy społecznej, wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 u.p.s. stanowią, że świadczenia z pomocy społecznej (w tym przypadku ulga w postaci zwolnienia od opłaty) mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się o pomoc nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiania im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zatem zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin wnioskujących o pomoc powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Jak wynika z powyższych przepisów, pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Pomoc ta przyznawana jest w różnej formie i zakresie, a przyznanie jej uzależnione jest od spełnienia określonych przez ustawodawcę warunków. Nie można jej zatem traktować, tak jak stara się to czynić skarżący, jako środka bezwzględnej (obligatoryjnej) pomocy. Z kolei, uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich potrzeb. Ośrodki pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami, stąd wymagana jest w takiej sytuacji wyjątkowa dbałość o racjonalne wydatkowanie środków publicznych przeznaczonych na ten cel. Obowiązkiem organu jest w takich przypadkach wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji wszystkich okoliczności, które miały wpływ na jej podjęcie. Nie powinna budzić jakichkolwiek wątpliwości teza, że organ pomocowy nie posiada obiektywnych możliwości, aby zaspokoić (zabezpieczyć) wszystkie potrzeby osób ubiegających się o pomoc, jak również w każdym przypadku udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości.
Ustanowiony zaś w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.s. obowiązek ponoszenia kosztów pobytu mieszkańca (w tym przypadku ojca skarżącego) w domu pomocy społecznej jest natomiast pochodną wynikającego z art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązku alimentacyjnego dzieci względem rodziców.
Podsumowując, biorąc pod uwagę całokształt sytuacji materialnej, osobistej i zdrowotnej skarżącego, w ocenie Sądu prawidłowo ustalonej przez organy obydwu instancji, uznać należy, że zaskarżona decyzja, a także decyzja którą utrzymała w mocy, nie zostały wydane z naruszeniem prawa. Za zasadne należy uznać rozstrzygnięcie i wywody uzasadnień tychże decyzji. Za nieuzasadnione należałoby uznać zwolnienie skarżącego z obowiązku opłaty za pobyt ojca w DPS.
SKO wydając zaskarżoną decyzję, nie naruszyło przepisy postępowania administracyjnego, m.in. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy w sposób prawidłowy oraz wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy zebrany w toku postępowania. W sposób dokładny SKO wyjaśniło stan faktyczny, uwzględniając interes społeczny i słuszny interes obywateli. Sąd nie dopatrzył się by jakaś okoliczność nie została udowodniona, czy uczynione to zostałoby na podstawie tylko części materiału dowodowego. Zupełnie nieuzasadnionym w ocenie Sądu byłoby uznanie skarżącego za osobę, która nie może ponosić częściowych kosztów pobytu ojca w DPS biorąc pod uwagę dochody oraz stan osobisty i zdrowotny, który nie rzutuje w sposób szczególny na ten obowiązek. Przerzucenie tego obowiązku na gminę, a zatem pośrednio na obywateli, godziłoby w praworządność i poczucie sprawiedliwości. Organy obu instancji w sposób prawidłowy uzasadniły podjęte decyzje. Sąd nie dopatrzył się w tym zakresie uchybień. Zarzut naruszenia ww. przepisów uznać należy zatem za nietrafny. Wbrew twierdzeniom skarżącego organy obu instancji nie miały podstaw dokonania oceny możliwości ponoszenia przez niego odpłatności za pobyt ojca w DPS przez pryzmat uwarunkowań życia w [...] i obowiązujących w tym kraju przepisów. W realiach rozpatrywanej sprawy obowiązuje prawo polskie. Zatem również pozostałe zarzuty skargi są chybione.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Przywołane w uzasadnieniu orzecznictwo sądów administracyjnych dostępne jest w Centralnej Bazie Orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.gov.pl).
Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a to w związku z wnioskiem SKO w tym zakresie i brakiem po stronie skarżącego żądania rozpoznania sprawy na rozprawie.