II SA/Gl 1402/24

II SA/Gl 1402/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna
Beata Kalaga-Gajewska /przewodniczący/
Edyta Kędzierska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 323
art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2023 poz 1429
art. 63 ust. 1-5
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2025 r. sprawy ze skargi T. M. (M.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 5 września 2024 r. nr SKO.4106.628.2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza B. z dnia 22 lipca 2024 r. nr [...].
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 5 września 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie, w wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez skarżącego T. M. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta B. z dnia 22 lipca 2024 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem K. M.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że skarżący w dniu 2 lipca 2024 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem, który jest rozwiedziony i legitymuje się orzeczeniem wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w C. w dniu [...] którym stwierdzono, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnoprawność, natomiast jej stopień datuje się od 30.08.2022 r. Orzeczenie wydano do dnia 31.01.2026 r., wskazując, że ojciec skarżącego jest niezdolny do pracy i wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wniosek o wydanie orzeczenia skarżący złożył w dniu 25.10.2023 r. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący prawidłowo sprawuje opiekę nad ojcem i zakres tej opieki uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia. Skarżący miał na podstawie decyzji organu odwoławczego przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od października 2022 r. do września 2024 r. Natomiast, zgodnie z decyzją organu I instancji z dnia 18.01.2024 r. zmieniono wymienioną decyzję SKO przedłużając skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, jednak nie dłużej niż do dnia, w którym nowe orzeczenie o niepełnosprawności stanie się ostateczne. Organ I instancji wypłacił skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne do maja 2024 r., bowiem z dniem 1.06.2024 r. decyzja została wygaszona. Organ odwoławczy przytoczył art. 63 ust. 1 - 5 ustawy z dnia 7 lipca 2023 roku o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429) i stwierdził, że ze stanu faktycznego sprawy wynika, iż skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia w dniu 2 lipca 2024 r., o czym świadczy data stempla na wniosku, natomiast orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane w dniu [...], co oznacza, że 3-miesięczny termin wyznaczony przez ustawodawcę do zachowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na poprzednich zasadach upłynął z dniem 12.05.2024 r. Oznacza to, że skarżący nie dochował wymienionego 3-miesięcznego terminu na złożenie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od daty wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, co uniemożliwiło przyznanie świadczenia. Wynika to z treści art. 63 ust. 3 zd. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym.
W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący podniósł, że nie zostało mu doręczone orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w C., wydane w wyniku jego wniosku złożonego w dniu 25 października 2023 r., mocą którego jego ojciec został uznany za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym. Wskazał, że skontaktował się telefonicznie z organem orzekającym o niepełnosprawności z uwagi na wydłużony czas oczekiwania na orzeczenie. W dniu 20 marca 2024 złożył prośbę o wystawienie duplikatu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, jakie zostało wydane [...] roku, które nigdy do niego nie dotarło. Skarżący podkreślił, że pismo przewodnie wystawione przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wraz z duplikatem przedmiotowego dokumentu datowane jest na 24 kwietnia 2024 roku. Podniósł, że - pomijając fakt, iż przesyłka ta została doręczona i elektronicznie podpisana w drugiej dekadzie maja 2024 roku - w świetle przytoczonych faktów domaga się liczenia trzymiesięcznego terminu na złożenie wymaganej dokumentacji od daty 24 kwietnia 2024 roku.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponadto według art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem.
Przyczyną odmowy było stwierdzenie przez organ, że skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia w dniu 2 lipca 2024 r., natomiast orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane w dniu [...], co oznacza, że przekroczony został 3-miesięczny termin, o którym mowa w art. 63 ust. 3 zd. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym - na złożenie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego - od daty wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
W związku z powyższym podkreślenia wymagało, że 1 stycznia 2024 roku weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023 roku o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429) wprowadzająca zmiany w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i według art. 63 ust. 1 tej ustawy, w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 roku stosuje się przepisy dotychczasowe.
Natomiast zgodnie z art. 63 ust. 3 cytowanej ustawy, osoby, o których mowa w ust. 2 – czyli osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego - zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności.
W niniejszej sprawie niewątpliwe było, że przyznano skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 2023 roku o świadczeniu wspierającym, czyli na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. Z zaskarżonej decyzji wynika bowiem, że skarżący miał na podstawie decyzji organu odwoławczego przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od października 2022 r. do września 2024 r. Natomiast, zgodnie z decyzją organu I instancji z dnia 18.01.2024 r. zmieniono wymienioną decyzję SKO przedłużając skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, jednak nie dłużej niż do dnia, w którym nowe orzeczenie o niepełnosprawności stanie się ostateczne.
Z zawartego w aktach orzeczenia o stopniu niepełnosprawności ojca skarżącego z dnia [...] – wydanego do dnia 31 stycznia 2026 r. wynika, że spełniony został warunek zachowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., dotyczący złożenia wniosku o nowe orzeczenie o niepełnosprawności we wskazanym wyżej terminie. Wniosek został bowiem złożony w dniu 25 października 2023 r., a poprzednie orzeczenie o niepełnosprawności (jak wynika z informacji w decyzji organu I instancji z dnia 18 stycznia 2024 r.) było wydane do dnia 31 października 2023 r.
Wobec tego kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie miało ustalenie, czy spełniony został warunek dotyczący złożenia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności. W zakresie tej okoliczności, w niniejszej sprawie konieczne było ustalenie, czy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności ojca skarżącego z dnia [...] wydane przez powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, w ogóle stało się ostateczne, bowiem żeby mogła wystąpić przesłanka "wydania orzeczenia", od którego to "wydania" liczony jest termin 3 miesięcy, konieczne jest zaistnienie stanu sprawy, w którym to orzeczenie nie może zostać uchylone lub zmienione w wyniku odwołania do wojewódzkiego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności.
Okoliczność ta nie została ustalona. W decyzjach organów obydwu instancji nie ma informacji o tym, czy upłynął termin do wniesienia odwołania od orzeczenia z dnia [...].
Z materiału dokumentacyjnego zawartego w aktach administracyjnych wynika, że organ odwoławczy podjął próbę ustalenia powyższej okoliczności, ale jej nie ustalił – otrzymał bowiem tylko informację od organu I instancji, że organ ten ponownie wystąpi do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w C. o "podanie daty uprawomocnienia się" orzeczenia dotyczącego K. M. Do przedmiotowego pisma organu I instancji została dołączona informacja wymienionego Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, według której orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] zostało zwrócone do tego Zespołu w dniu 14 marca 2024 r. i strona nie złożyła odwołania.
Brakuje zatem informacji, czy termin do wniesienia odwołania upłynął, a do wystąpienia tego skutku konieczne jest, aby w ogóle termin ten rozpoczął bieg, czyli żeby stronie doręczono orzeczenie.
W skardze skarżący podniósł, że nie zostało mu doręczone orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...] i dopiero na jego prośbę – Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w C. w piśmie datowanym na 24 kwietnia 2024 r., doręczył mu duplikat przedmiotowego orzeczenia.
Podkreślenia wymagało, że w aktach administracyjnych znajduje się kopia wymienionego pisma Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w C. z dnia 24 kwietnia 2024 r., dotyczącego doręczenia skarżącemu duplikatu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności jego ojca.
Wobec braku tak istotnego ustalenia w sprawie, dotyczącego daty doręczenia stronie przedmiotowego orzeczenia, organ nie miał podstaw do zakwestionowania, zrealizowania warunku dotyczącego złożenia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w terminie 3 miesięcy od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Jak już bowiem była o tym mowa wyżej - żeby mogła mieć miejsce okoliczność "wydania orzeczenia", od którego to "wydania" liczony jest termin 3 miesięcy, konieczne jest zaistnienie stanu sprawy, w którym to orzeczenie nie może być już uchylone lub zmienione w wyniku odwołania – dlatego od daty ostateczności orzeczenia, rozpoczyna bieg omawiany termin.
W tym stanie sprawy, organ nie miał podstaw do stwierdzenia, że skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z przekroczeniem 3-miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 63 ust. 3 zd. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym.
W konsekwencji tego, przedwczesne było zastosowanie przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych według stanu obowiązującego od dnia 1 stycznia 2024 r., w tym art. 17 ust. 1 tej ustawy, który wprowadził ograniczenie dotyczące wieku - do ukończenia 18. roku życia osoby niepełnosprawnej, nad którą sprawowana jest opieka.
W wyniku przeprowadzenia w określonych wyżej ramach, kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, stwierdzić zatem należało, że przy ich wydaniu doszło do naruszenia art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a. i wymienione naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dotyczyły bowiem uchybień w zakresie ustalenia kwestii o podstawowym znaczeniu dla rozstrzygnięcia sprawy.
Wobec tego, skargę należało uwzględnić i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 135 P.p.s.a., uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu i instancji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wskazania dotyczące obowiązku ustalenia określonej wyżej okoliczności i na podstawie oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie ustali, czy spełnione zostały przesłanki przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia.