II SA/Gl 139/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi J.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. zobowiązującą skarżącego do zwrotu 10 000 zł za pobyt jego matki w domu pomocy społecznej. Organy ustaliły, że skarżący nie uiścił w całości należności za pobyt matki w okresie od kwietnia do września 2020 r., co skutkowało koniecznością zwrotu zastępczo poniesionych przez gminę wydatków. Skarżący podnosił, że jego sytuacja majątkowa, dochodowa i zdrowotna, a także jego żony, nie pozwala na poniesienie tego kosztu, wskazując na wysokie dochody z emerytur, straty z działalności gospodarczej, koszty leczenia i wysokie raty kredytu hipotecznego. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznały jednak, że mimo wskazanych przez skarżącego trudności, nie zaistniały "szczególnie uzasadnione przypadki" w rozumieniu art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, które uzasadniałyby odstąpienie od żądania zwrotu należności. Sąd podkreślił, że przepis ten dotyczy sytuacji niecodziennych i wyjątkowych, a nie tylko trudnej sytuacji bytowej. Ponadto, sąd zwrócił uwagę, że ocena sytuacji finansowej powinna być aktualna i zbliżona do daty wydania rozstrzygnięcia, a nie opierać się wyłącznie na sytuacji z 2020 r. Sąd oddalił skargę, wskazując, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, a ustalenia faktyczne i wnioski organów znajdują oparcie w zebranym materiale dowodowym. Kwestia ewentualnego rozłożenia należności na raty będzie rozpatrywana w odrębnym postępowaniu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja pojęcia "szczególnie uzasadniony przypadek" w kontekście odstąpienia od żądania zwrotu wydatków za pobyt w domu pomocy społecznej oraz zasady ustalania aktualnej sytuacji majątkowej strony.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów ustawy o pomocy społecznej, ale może być pomocne w podobnych sprawach dotyczących odpłatności za pobyt w DPS.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w sytuacji, gdy osoba zobowiązana do zwrotu wydatków poniesionych przez gminę za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej wykazuje trudną sytuację majątkową i zdrowotną, istnieją podstawy do odstąpienia od żądania zwrotu należności na podstawie art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, trudna sytuacja majątkowa i zdrowotna sama w sobie nie stanowi podstawy do odstąpienia od żądania zwrotu należności, jeśli nie są to okoliczności wyjątkowo drastyczne i niecodzienne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepis art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej dotyczy sytuacji niecodziennych i wyjątkowych, a nie tylko trudnej sytuacji bytowej. Ocena sytuacji finansowej powinna być aktualna, a okoliczności takie jak wysokie raty kredytu czy inflacja, choć obciążające, nie kwalifikują się jako "szczególnie uzasadniony przypadek".
Jak należy interpretować pojęcie "aktualnej sytuacji" majątkowej i życiowej przy ocenie możliwości odstąpienia od żądania zwrotu należności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pojęcie "aktualnej sytuacji" odnosi się do okresu jak najbardziej zbliżonego do daty wydania rozstrzygnięcia w sprawie, a nie do sytuacji z przeszłości, nawet jeśli dotyczy ona okresu, za który naliczono należność.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że organ administracji musi ustalić aktualną sytuację majątkową i życiową strony, a nie bazować jedynie na treści wniosku lub sytuacji z odległej przeszłości, nawet jeśli dotyczy ona okresu, za który naliczono należność.
Przepisy (13)
Główne
u.p.s. art. 61 § ust. 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 104 § ust. 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 104 § ust. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Przepis ten umożliwia odstąpienie od żądania zwrotu wydatków w "szczególnie uzasadnionych przypadkach", co oznacza sytuacje niecodzienne, wyjątkowe, nadzwyczaj drastyczne, dotkliwe w skutkach i głęboko ingerujące w plany życiowe, a nie tylko trudną sytuację bytową.
Pomocnicze
u.p.s. art. 104 § ust. 8
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
k.p.a. art. 104 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.s. art. 8 § ust. 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Określa katalog odliczeń od przychodów, wskazując, że wydatki na spłatę kredytów i pożyczek oraz opłaty za media nie stanowią podstawy do pomniejszenia dochodów rodziny.
u.p.s. art. 64
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Argumenty
Odrzucone argumenty
Błędna ocena materiału dowodowego przez organy. • Niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego. • Brak uwzględnienia sytuacji majątkowej, dochodowej i zdrowotnej skarżącego i jego żony na dzień wydania decyzji w 2020 r. • Nieprawidłowe wyliczenie dochodów rodziny. • Sprzedaż mieszkania matki w 2021 r. nie powinna wpływać na ocenę sytuacji z 2020 r. • Koszty leczenia, raty kredytu hipotecznego i inflacja powinny być uwzględnione jako przesłanki do odstąpienia od żądania zwrotu należności.
Godne uwagi sformułowania
Sytuacja niecodzienna, wyjątkowa. To przede wszystkim sytuacja osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczaj drastyczna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe. • Znaczny ciężar związany z wykonaniem tego obowiązku nie jest jeszcze równoznaczny ze "szczególnym przypadkiem", o którym mowa w art. 104 ust. 4 u.p.s. • Pojęcie "aktualnej sytuacji" odnosi się przy tym do okresu jak najbardziej zbliżonego do daty wydania rozstrzygnięcia w sprawie.
Skład orzekający
Rafał Wolnik
przewodniczący
Wojciech Gapiński
członek
Agnieszka Kręcisz-Sarna
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"szczególnie uzasadniony przypadek\" w kontekście odstąpienia od żądania zwrotu wydatków za pobyt w domu pomocy społecznej oraz zasady ustalania aktualnej sytuacji majątkowej strony."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów ustawy o pomocy społecznej, ale może być pomocne w podobnych sprawach dotyczących odpłatności za pobyt w DPS.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa pokazuje, jak sądy interpretują przepisy dotyczące ulg w spłacie zobowiązań publicznych i jak ważna jest aktualna sytuacja finansowa strony, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i socjalnym.
“Czy trudna sytuacja finansowa zwalnia z obowiązku zwrotu kosztów za DPS? Sąd wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 10 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.