II SA/Gl 1383/24

II SA/Gl 1383/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-02-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna /sprawozdawca/
Edyta Kędzierska
Grzegorz Dobrowolski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 904
art. 7 ust. 2, art. 21 ust. 2a
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo  własności tych gruntów
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lutego 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 3 czerwca 2024 r. nr SKO.GN/41.8/315/2023/25122 w przedmiocie opłaty rocznej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 3 czerwca 2024 r., nr SKO.GN/41.8/315/2023/25122 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "Organ odwoławczy") uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta G. (dalej "Prezydent" lub "Organ I instancji") z 31 października 2023 r., nr [...] w przedmiocie opłaty rocznej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego i ustaliło roczną opłatę oraz okres wnoszenia tej opłaty.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.
Prezydent, po rozpatrzeniu wniosku E. Z. (dalej "Uczestniczka postępowania"), decyzją z 31 października 2023 r. ustalił wysokość opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w G.przy ul.[...] , oznaczonej geodezyjnie jako działka nr[...], obręb[...], o powierzchni 0,0683 ha, zapisanej w księdze wieczystej numer [...] w wysokości 2 022,43 zł brutto oraz okres pozostały do wnoszenia opłaty na 16 lat.
Podstawę prawną pierwszoinstancyjnej decyzji stanowiły przepisy art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 904 z późn. zm.; dalej "u.p.p.u.w.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej "k.p.a.").
W uzasadnieniu decyzji Prezydent wyjaśnił stan faktyczny i stan prawny sprawy. Wskazał, że 17 czerwca 2021 r. wydane zostało zaświadczenie potwierdzające wysokość i okres pozostały do wnoszenia opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Opłata przekształceniowa wynosiła w latach 2019-2021 po 1644,25 zł netto za każdy rok. Zaświadczenie to zostało wysłane wyłącznie do Sądu Rejonowego [...] w G. z uwagi na fakt, że Organ I instancji nie posiadał postanowienia o nabyciu spadku i danych o aktualnych właścicielach nieruchomości. Następnie Prezydent wydał 5 czerwca 2023 r. zaświadczenie potwierdzające wysokość i okres pozostały do wnoszenia opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Począwszy od 2022 roku, w związku z wejściem w życie 1 stycznia 2022 r. zmiany art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o podatku od towarów i usług, opłata przekształceniowa podlega opodatkowaniu stawką 23% VAT. Wobec tego opłata przekształceniowa wyniosła 2 022,43 zł brutto, okres wnoszenia opłaty ustalony został na 20 lat, natomiast okres pozostały do wnoszenia opłaty na 16 lat.
Z zaświadczeniem tym nie zgodziła się Uczestniczka postępowania, a jej pisma z 16 i 18 sierpnia 2023 r. zostały potraktowane jako wniosek z art. 11 ust. 2 u.p.p.u.w. zgodnie z którym jeżeli nabywca nieruchomości nie zgadza się z zawartą w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 1, informacją o wysokości i okresie wnoszenia opłaty, może złożyć do właściwego organu, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia tego zaświadczenia wniosek o ustalenie wysokości lub okresu wnoszenia opłaty, w drodze decyzji.
Organ I instancji ustalił, że poprzednicy prawni Uczestniczki postępowania wnieśli opłatę z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...] za niecały okres użytkowania wieczystego, tj. za 95 lat i tym samym nie został spełniony wymóg art. 8 pkt 2 lit. a) u.p.p.u.w. Ponadto opłata ta choć ustalona w umowie o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste nie obowiązywała na dzień przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Brak obowiązywania opłaty potwierdza fakt braku możliwości jej aktualizacji.
Wobec tego ustalony stan faktyczny uzasadniał zastosowanie art. 21 ust. 2a u.p.p.u.w. Zatem na podstawie wartości nieruchomości ustalonej na dzień 1 stycznia 2019 r., tj. 164 425,00 zł, jak również uwzględniając ww. przepis, ustalono wysokość opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego na kwotę 2.022,43 zł brutto. Okres wnoszenia opłaty ustalony został na 20 lat, natomiast okres pozostały do wnoszenia opłaty wynosi 16 lat.
W odwołaniu od decyzji Prezydenta, Uczestniczka postępowania wniosła o zmianę decyzji poprzez ustalenie, że opłata przekształceniowa jest równa zeru lub jest należna przez okres 4 lat. Wyjaśniła, że aktem notarialnym Rep. [...] nr[...] z [...] ustanowiono na rzecz jej poprzedników prawnych prawo użytkowania wieczystego nieruchomości na 99 lat. Zgodnie z § 5 umowy, na poczet opłat rocznych za użytkowanie wieczyste terenu zaliczono użytkownikom wieczystym resztę wartości mienia pozostawionego poza granicami kraju i na tej podstawie uznano, że opłata została uiszczona z góry za 95 lat, a obowiązek płacenia dalszych opłat rocznych powstanie z dniem 1 stycznia 2062 r. Wysokość opłaty za użytkowanie wieczyste w dniu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nie była ustalona. W dniu 1 stycznia 2019 r. Uczestniczka postępowania jako następca prawny poprzednich użytkowników wieczystych nie była zobowiązana do uiszczania opłaty za użytkowanie wieczyste bowiem ta opłata zgodnie z umową z 12 kwietnia 1967 r. była uznana za już uiszczoną. Można więc uznać, że opłata za użytkowanie wieczyste na dzień przekształcenia była równa zeru.
Uczestniczka postępowania nie może skorzystać ze zwolnienia wynikającego z art. 8 pkt 2 lit. a u.p.p.u.w. albowiem nie może zostać uznana za osobę, która za cały okres użytkowania wieczystego wniosła opłatę. Nielogiczne jednak i niesłuszne wydaje się obciążanie jej opłatą przekształceniową na okres 20 lat, skoro jej poprzednicy prawni zostali zwolnieni z opłaty za 95 lat.
Alternatywnie, skoro w umowie z 12 kwietnia 1967 r. uznano, że opłata została uiszczona z góry za 95 lat, a obowiązek płacenia dalszych opłat powstanie 1 stycznia 2062 r. to Uczestniczka postępowania posiada nadpłatę, która powinna zostać zaliczona na poczet przyszłych opłat (art. 6 ust. 3 pkt 1 oraz art. 8a u.p.p.u.w.). Idąc dalej, skoro obowiązek płacenia dalszych opłat rocznych miał powstać 1 stycznia 2062 r. to w okresie 20 lat od 1 stycznia 2019 r. Uczestniczka postępowania nie powinna również uiszczać jakiejkolwiek opłaty, w tym opłaty przekształceniowej.
Ponadto Organ I instancji pomimo posiadanej wiedzy o tym, że poprzednicy prawni Uczestniczki postępowania zmarli wydał na nich zaświadczenie o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Tym samym Uczestniczka postępowania została pozbawiona możliwości wniesienia jednorazowej opłaty przekształceniowej ze stosowną bonifikatą z art. 9 ust. 3 u.p.p.u.w.
Zaskarżoną obecnie decyzją Kolegium uchyliło decyzję Prezydenta z 31 października 2023 r. i ustaliło roczną opłatę w wysokości 0,09 zł netto płatną wraz z obowiązującym w danym roku podatkiem od towarów i usług (VAT) oraz okres wnoszenia tej opłaty przez 20 lat, licząc od dnia przekształcenia, tj. od 1 stycznia 2019 r.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że przedmiotem decyzji Prezydenta było ustalenie w trybie art. 11 ust. 2 u.p.p.u.w. wysokości i okresu wnoszenia opłaty mającej obciążać Uczestniczkę postępowania z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego na cele mieszkaniowe w prawo własności tego gruntu. W sprawie jest przy tym bezsporne, że 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w G. przy ul.[...] , oznaczonej geodezyjnie jako działka nr[...], obręb [...], zabudowanej na cele mieszkaniowe, uległo przekształceniu z mocy prawa na podstawie art. 1 u.p.p.u.w. w prawo własności. Podstawą ujawnienia tego stanu rzeczy w księdze wieczystej [...] prowadzonej dla ww. nieruchomości było zaświadczenie Prezydenta z 17 czerwca 2021 r. oraz postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku o sygn. akt[...] , wydane [...] przez Sąd Rejonowy w G.
Postępowanie pierwszoinstancyjne zostało z kolei zainicjowane wnioskiem Uczestniczki postępowania w następstwie doręczonego 16 czerwca 2023 r. zaświadczenia Prezydenta z 5 czerwca 2023 r., wydanego na podstawie art. 11 ust. 1 u.p.p.u.w. Użytkowanie wieczyste nieruchomości istniejące do 1 stycznia 2019 r. powstało w wyniku realizacji postanowień ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, jak wynika z treści umowy z 12 kwietnia 1967 r. o oddanie w użytkowanie wieczyste. Ustanowienie użytkowania wieczystego nastąpiło na okres 99 lat, tj. do 12 kwietnia 2066 r. W § 5 umowy wskazano, że opłata roczna za wieczyste użytkowanie działki wynosi 943 zł i że uznaje się, że użytkownicy uiścili opłatę z góry za 95 lat, a obowiązek płacenia należnych opłat rocznych powstaje z dniem 1 stycznia 2062 r.
Zdaniem Kolegium, Uczestniczka postępowania nie ma statusu podmiotu, o którym mowa w art. 8 pkt 2 lit. a) u.p.p.u.w. – stanowisko Prezydenta w tym zakresie jest zatem prawidłowe. Jednakże nie sposób uznać, jak to uczynił Organ I instancji, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi sytuacja opisana w art. 21 ust. 2a u.p.p.u.w. Dla przedmiotowej nieruchomości obowiązywała bowiem na dzień 1 stycznia 2019 r. dotychczasowa opłata. Po pierwsze opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego została ustalona w § 5 umowy na kwotę ówczesnych 943 zł z możliwością jej zmiany. Zaś obowiązek uiszczania opłat nie wygasł skoro opłaty miały być uiszczane od 1 stycznia 2062 r. Po drugie potwierdzeniem obowiązywania opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste jest fakt wypowiedzenia opłaty rocznej przez Zarząd Miasta G. w piśmie z 12 grudnia 2000 r., nr [...]. W stosunku do tego wypowiedzenia wniosek w trybie art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (aktualny tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 z późn. zm.; dalej "u.g.n.") złożyła Uczestniczka postępowania. W wyniku tego Kolegium wydało 17 kwietnia 2001 r. orzeczenie nr [...] o ustaleniu opłaty rocznej w dotychczasowej kwocie. Wysokość opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste nie została skutecznie zmieniona z uwagi na skierowanie wypowiedzenia do osób nieżyjących (poprzedników prawnych Uczestniczki postępowania). Przed 1 stycznia 2019 r. nie doszło także do skutecznej aktualizacji opłaty rocznej za przedmiotową nieruchomość.
Zatem na dzień przekształcenia prawa użytkowania wieczystego (1 stycznia 2019 r.) kwota opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego to kwota wynikająca z ww. umowy z 12 kwietnia 1967 r. jako opłata ustalona w dotychczasowej kwocie orzeczeniem Kolegium z 17 kwietnia 2001 r. (art. 79 ust. 5 u.g.n.). Kwota ta po denominacji dokonanej 1 stycznia 1995 r. wynosi 0,09 zł, czyli 9 groszy. Kolegium uznało także, że do opłaty powinien zostać doliczony podatek VAT.
W zakresie ustalenia okresu uiszczania opłaty za przekształcenie to opłata ta zasadniczo powinna być uiszczana przez okres 20 lat licząc od dnia przekształcenia w myśl art. 7 ust. 6 u.p.p.u.w., co w rozpoznawanej sprawie miało miejsce w 2019 r. Skarżąca stała się użytkownikiem wieczystym nieruchomości już z momentem otwarcia spadku po swojej matce, co nastąpiło 2 października 1985 r. Wyłącznym użytkownikiem wieczystym nieruchomości Skarżąca stała się natomiast 26 lutego 1990 r., kiedy zmarł jej ojciec.
Pismem z 13 września 2024 r. skargę na decyzję Kolegium wniósł Prokurator Prokuratury Okręgowej w G. (dalej "Skarżący" lub "Prokurator"), zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie w całości.
Prokurator zarzucił decyzji Kolegium naruszenie prawa materialnego, tj. art. 21 ust. 2a u.p.p.u.w. polegające na jego niezastosowaniu do ustalonego stanu faktycznego w wyniku przyjęcia, że opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego ustalona w umowie ustanowienia tego prawa z 12 kwietnia 1967 r. obowiązywała według stanu na dzień 1 stycznia 2019 r. i w konsekwencji błędnym ustaleniu opłaty na mocy art. 7 ust. 2 u.p.p.u.w. w sytuacji, gdy w dniu przekształcenia opłata ta nie obciążała użytkownika wieczystego, bowiem do zapłaty przypadała ona dopiero od 1 stycznia 2062 r., przy czym naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi Prokurator wskazał m. in., że 22 lipca 2022 r. Uczestniczka postępowania ujawniła w księdze wieczystej nr [...] swoje wyłączne prawo rzeczowe do nieruchomości. W związku z przekształceniem prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego na cele mieszkaniowe w prawo własności tego gruntu doszło do powstania obowiązku wniesienia opłaty przekształceniowej. Nie ulega wątpliwości, że u.p.p.u.w. wprowadziła zasadę odpłatności przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w najmocniejsze prawo rzeczowe w postaci własności (art. 7 ust. 1 i 2). Opłatę, w myśl ww. ustawy, ponosi nowy właściciel gruntu na rzecz właściciela dotychczasowego.
Jak wynika z miarodajnych ustaleń faktycznych, użytkownik wieczysty nieruchomości gruntowej położonej w G. przy ul. [...] nie podlegał zwolnieniu z opłaty, w szczególności nie doszło do jednorazowego wniesienia opłaty za cały okres użytkowania.
Zdaniem Skarżącego nie można zgodzić się z zastosowaniem w rozpatrywanej sprawie przepisu art. 7 ust. 2 u.p.p.u.w., zamiast art. 21 ust. 2a tej ustawy. Zastosowanie art. 21 ust. 2a u.p.p.u.w. uzależnione jest od ustalenia, że "w dniu przekształcenia nie obowiązywała opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego". W sytuacji, gdy 1 stycznia 2019 r. nie obowiązywała opłata roczna, organ ją ustala po tym dniu w trybie art. 72 ust. 3 u.g.n. i tak ustalona opłata stanowi podstawę wymiaru opłaty określonej w art. 7 ust. 1 u.p.p.u.w. Konieczne jest wobec tego ustalenie "obowiązywania" opłaty rocznej, które musi bezwzględnie odnosić się do wskazanego w ustawie momentu, czyli do dnia 1 stycznia 2019 r. Prawidłowo ustalono w toku postępowania, że do wniesienia pozostała opłata roczna za pozostały okres użytkowania wieczystego, tj. za okres 4 lat. Jej zapłata przypadała w wyraźnie określonym okresie przyszłym, którego termin początkowy ustalony został na dzień 1 stycznia 1962 r. Od tego więc dnia można mówić o obowiązywaniu opłaty rocznej, a nie według stanu na dzień 1 stycznia 2019 r., kiedy to na Uczestniczce postępowania nie ciążył obowiązek uiszczenia opłaty na rzecz dotychczasowego właściciela, skoro za rok 2019 pierwotni użytkownicy wieczyści opłatę roczną uiścili z góry, dzięki czemu zwolnili się z niej nie tylko za rok 2019, ale aż do roku 2061. Wygaśnięcie w ten sposób obowiązku uiszczenia opłaty rocznej do roku 2061 rozciąga się przy tym na kolejnych użytkowników wieczystych, a w tym rzecz jasna na Uczestniczkę postępowania. Przepis art. 76 ust. 2 u.g.n. potwierdza, że w chwili przekształcenia Uczestniczka postępowania nie miała obowiązku zapłaty opłaty rocznej do 2061 r.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium podkreśliło, że obowiązek uiszczania opłat rocznych nie wygasł skoro po upływie 95 lat opłaty te miały być w dalszym ciągu uiszczane, a ich wysokość została określona w § 5 umowy z 12 kwietnia 1967 r. W ocenie Kolegium opłata roczna z tytułu użytkowania jest zatem opłatą obowiązującą, która w momencie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nie była jedynie uiszczana (pobierana), gdyż jej pokrycie, w tym za rok, w którym nastąpiło przekształcenie prawa użytkowania wieczystego, nastąpiło poprzez zaliczenie wartości mienia pozostawionego poza granicami kraju. Fakt uiszczenia opłaty rocznej za dany rok użytkowania wieczystego nie powoduje, że opłata roczna przestaje obowiązywać, skoro po upływie 95 lat miała być ponownie wnoszona za pozostałe 4 lata.
Uczestniczka postępowania w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej "p.p.s.a.").
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądu administracyjnego oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji wynikające z treści art. 145 § 1 p.p.s.a, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy podstawę prawną do ustalenia Uczestniczce postępowania opłaty przekształceniowej winien stanowić art. 7 ust. 2 u.p.p.u.w. czy też art. 72 ust. 3 u.g.n. w związku z art. 21 ust. 2a u.p.p.u.w. Spór dotyczy zatem wykładni prawa materialnego, a w konsekwencji jego prawidłowego zastosowania do okoliczności faktycznych sprawy.
Okoliczności faktyczne sprawy nie są sporne. Sąd podziela ustalenia stanu faktycznego dokonane przez Organ odwoławczy, a powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i przyjmuje je za własne.
Przechodząc do kontroli zaskarżonej decyzji należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, że stosownie do art. 1 ust. 1 u.p.p.u.w. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się z dniem 1 stycznia 2019 r. w prawo własności tych gruntów. Podstawę ujawnienia prawa własności gruntu w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków stanowi zaświadczenie potwierdzające przekształcenie wydawane przez odpowiednio wójta (burmistrza, prezydenta miasta), zarząd powiatu albo zarząd województwa - w przypadku gruntów stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego (art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.p.u.w.). W zaświadczeniu potwierdza się przekształcenie oraz informuje o obowiązku wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej, wysokości i okresie wnoszenia tej opłaty, a także możliwości wniesienia opłaty, o której mowa w art. 7 ust. 7, i zasadach jej wnoszenia. Zaświadczenie zawiera pouczenie o możliwości złożenia wniosku, o którym mowa w art. 6 ust. 1 (art. 4 ust. 4 u.p.p.u.w.). Jeżeli właściciel nieruchomości nie zgadza się z zawartą w zaświadczeniu informacją o wysokości i okresie wnoszenia opłaty, może złożyć do właściwego organu, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia zaświadczenia, wniosek o ustalenie wysokości lub okresu wnoszenia tej opłaty w drodze decyzji (art. 6 ust. 1 u.p.p.u.w.).
Następnie należy wskazać, że z tytułu przekształcenia nowy właściciel gruntu ponosi na rzecz dotychczasowego właściciela gruntu opłatę przekształceniową. Wysokość opłaty przekształceniowej jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia (art. 7 ust. 1 i ust. 2 u.p.p.u.w.). Zgodnie z art. 21 ust. 2a u.p.p.u.w. jeżeli w dniu przekształcenia nie obowiązywała opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego, właściwy organ ustala po tym dniu tę opłatę, stosując odpowiednio przepis art. 72 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, na podstawie wartości nieruchomości określonej na dzień przekształcenia. Opłata, o której mowa w zdaniu pierwszym, stanowi podstawę wymiaru opłaty określonej w art. 7 ust. 1.
Z art. 11 ust. 1 u.p.p.u.w. wynika zaś, że obowiązek wnoszenia opłaty przez okres 20 lat, licząc od dnia przekształcenia, obciąża każdoczesnego właściciela nieruchomości, w odniesieniu do której istnieje roszczenie o opłatę, począwszy od dnia 1 stycznia roku następującego po roku, w którym nastąpiło nabycie nieruchomości. Nabywca nieruchomości występuje do właściwego organu w terminie 30 dni od dnia nabycia nieruchomości o wydanie zaświadczenia potwierdzającego wysokość i okres pozostały do wnoszenia opłaty. Właściwy organ może wydać to zaświadczenie z urzędu. W przypadku gdy nabywca nieruchomości nie zgadza się z zawartą w ww. zaświadczeniu informacją o wysokości i okresie wnoszenia opłaty, może złożyć do właściwego organu, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia tego zaświadczenia wniosek o ustalenie wysokości lub okresu wnoszenia opłaty, w drodze decyzji (art. 11 ust. 2 u.p.p.u.w.).
W art. 8 u.p.p.u.w. wskazano kategorie podmiotów objętych zwolnieniem z obowiązku wnoszenia opłaty przekształceniowej. W sprawie nie ma sporu co do tego, że Uczestniczce postępowania nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłaty przekształceniowej, w szczególności przewidziane w art. 8 pkt 2 lit. a u.p.p.u.w. Uczestniczka postępowania nie jest bowiem osobą, która wniosła jednorazowo opłaty roczne za cały okres użytkowania wieczystego ani też spadkobiercą takich osób.
Sąd podziela stanowisko Organu odwoławczego, że w analizowanej sprawie w dniu przekształcenia (tj. 1 stycznia 2019 r.) obowiązywała opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego gruntu i z tego względu do ustalenia wysokości tej opłaty powinien znaleźć zastosowanie art. 7 ust. 2 u.p.p.u.w.
W orzecznictwie wskazuje się, że pojęcie "obowiązywałaby" użyte w art. 7 ust. 2 u.p.p.u.w. oznacza w istocie opłatę z tytułu użytkowania wieczystego w wysokości należnej od 1 stycznia 2019 r., gdyby nie doszło do przekształcenia z tym dniem prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Chodzi zatem o wysokość opłaty z tytułu użytkowania wieczystego należnej w tym dniu do uiszczenia z uwzględnieniem zarówno bonifikat i ulg przysługujących na podstawie umowy, jak też z uwzględnieniem norm prawnych, które kształtują wysokość opłaty należnej, np. w wyniku skutecznie dokonanej aktualizacji (por. art. 78 ust. 1 i 4 oraz art. 79 ust. 4, 5 i 8 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 21 ust. 1 i 5 ustawy przekształceniowej), a nie tylko opłaty formalnie obowiązującej w dniu 1 stycznia 2019 r. bez uwzględnienia przyznanej zniżki, czy ewentualnej aktualizacji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 20 listopada 2023 r., I OSK 603/23; 20 litopada 2023 r., I OSK 384/23; 16 grudnia 2024 r., I OSK 1808/21 - opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").
Zgodnie z § 5 umowy wieczystego użytkowania działki i sprzedaży budynku z 12 kwietnia 1967 r. poprzednicy prawni Uczestniczki postępowania zostali zobowiązani do uiszczania przez czas trwania użytkowania wieczystego opłaty rocznej w wysokości 943 zł, przy czym zastrzeżono, że opłata ta może ulec odpowiedniej zmianie stosownie do przepisów art. 25 i 26 ustawy z 14 lipca 1961 r. Użytkowanie wieczyste zostało ustanowione na okres 99 lat do dnia 12 kwietnia 2066 r., w wykonaniu decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. z 27 stycznia 1967 r., wydanej na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach oraz ustawy z dnia 28 maja 1957 r. o sprzedaży przez Państwo domów mieszkalnych i działek budowlanych (§ 2 i 3 lit. a umowy). Na poczet opłat rocznych za użytkowanie wieczyste użytkownikom wieczystym zaliczono resztę wartości mienia pozostawionego za granicą i na tej podstawie uznano, że użytkownicy uiścili opłatę z góry za 95 lat, a obowiązek płacenia dalszych opłat rocznych powstaje z dniem 1 stycznia 2062 r. (§ 5 umowy).
Zdaniem Sądu zaliczenie wartości mienia pozostawionego poza granicami kraju na poczet należnej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste nie skutkowało wygaśnięciem obowiązku uiszczania opłat rocznych przez użytkowników wieczystych (bądź ich następców prawnych), skoro z umowy wynika obowiązek wnoszenia "dalszych" opłat rocznych.
Stosownie do art. 76 ust. 2 u.g.n. opłat rocznych nie pobiera się od użytkowników wieczystych, którzy na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. poz. 159, z 1972 r. poz. 193 oraz z 1974 r. poz. 84) wnieśli jednorazowo opłaty roczne za cały okres użytkowania wieczystego. Użytkownicy wieczyści, którzy wnieśli opłaty roczne za okres krótszy niż czas trwania prawa użytkowania wieczystego, wnoszą opłaty roczne po upływie tego okresu. Z regulacji tej wynika, że uiszczenie opłat rocznych za okres krótszy niż czas trwania prawa użytkowania wieczystego (na podstawie przepisów ustawy o gospodarce w miastach i osiedlach) rodzi obowiązek płacenia dalszych opłat rocznych tyle, że po upływie okresu, za który opłaty uiszczono.
Słusznie też wskazał Organ odwoławczy, że potwierdzeniem obowiązywania opłaty rocznej (pomimo jej rozliczenia wartością mienia pozostawionego za granicą) było jej wypowiedzenie pismem z 12 grudnia 2000 r., nr [...] przez Zarząd Miasta G., a następnie wydanie przez Kolegium orzeczenia z 17 kwietnia 2001 r. Wypowiedzenie zostało uznane za bezskuteczne jako skierowanie do osób nieżyjących, a w orzeczeniu z 17 kwietnia 2001 r. Kolegium ustaliło opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego w dotychczasowej kwocie, potwierdzając tym samym istnienie obowiązku wnoszenia opłat rocznych po upływie okresu, na który opłaty zostały uiszczone (tj. od 2062 r.).
Wobec powyższego okoliczność, że w dniu przekształcenia (tj. 1 stycznia 2019 r.) opłata roczna za rok, w którym nastąpiło przekształcenie prawa użytkowania wieczystego była już uiszczona, a pozostałe do zapłaty opłaty roczne nie były wymagalne (wobec rozliczenia części wartości mienia pozostawionego za granicą i uznania, że użytkownicy uiścili opłatę z góry za 95 lat) nie oznacza, że opłata roczna określona w § 5 umowy przestała być opłatą roczną obowiązującą na dzień 1 stycznia 2019 r. Jak podkreśla się w orzecznictwie sformułowanie "opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia" odnosi się do zindywidualizowanej opłaty rocznej ustalonej dla konkretnego użytkownika wieczystego. Zwrot "obowiązywałaby w dniu przekształcenia" z art. 7 ust. 2 u.p.p.u.w. odnosi się zatem w analizowanym przypadku do opłaty rocznej ustalonej w § 5 umowy wieczystego użytkowania z 12 kwietnia 1967 r., przy uwzględnieniu treści art. 1, art. 2 ust. 2, art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego, art. 76 ust. 2 i art. 79 ust. 5 u.g.n. Zaliczenie na poczet opłat rocznych reszty wartości mienia pozostawionego za granicą nie oznacza, że nie została ustalona opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego i tym samym, że w dniu przekształcenia nie obowiązywała opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego.
Powyższe oznacza, że na dzień przekształcenia, czyli 1 stycznia 2019 r., obowiązywała opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego gruntu określona w § 5 umowy z 12 kwietnia 1967 r. na kwotę 943 zł (przed denominacją). Organ odwoławczy prawidłowo zatem przyjął, iż stan faktyczny zaistniały w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w art. 7 ust. 2 u.p.p.u.w. oraz prawidłowo ustalił wysokość i okres uiszczania opłaty przekształceniowej.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.