II SA/Gl 1379/22

II SA/Gl 1379/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-02-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska
Beata Kalaga-Gajewska /przewodniczący/
Wojciech Gapiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 136 ust. 7, art. 136 ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 153, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135, art. 119 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Asesor WSA Aneta Majowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 lutego 2023 r. sprawy ze skargi R. W., A. W. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 26 lipca 2022 r. nr NWXIV.7581.3.17.2022 w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 27 maja 2022 r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżących solidarnie 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewoda Śląski (dalej – Wojewoda, organ odwoławczy) decyzją z dnia 26 lipca 2022 r. nr NWXIV.7581.3.17.2022, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. – dalej k.p.a.) w związku z art. 9a, art. 136 i art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm. - dalej u.g.n.), po rozpoznaniu odwołania A. W. i R. W. (dalej – Wnioskodawczynie, Skarżące), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. (dalej – organ I instancji, Prezydent Miasta) z dnia 27 maja 2022 r. nr [...], którą:
1) umorzył postępowanie o zwrot udziału spadkowego w nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], oznaczonej dawniej jako parcela nr [...] (obecnie działka nr [...], k.m. 25, obręb [...]), zapisanej w księdze wieczystej nr [...], na podstawie wniosku z dnia 23 marca 2021 r. złożonego przez R. W. i A. W. ;
2) odmówił zwrotu udziału spadkowego w nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], oznaczonej dawniej jako parcela nr [...] (obecnie działka nr [...], k.m. 25, obręb [...]), zapisanej w księdze wieczystej nr [...], na podstawie wniosku z dnia 13 maja 2020 r. złożonego przez B. Z. .
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia z dnia 14 maja 1968 r. nr [...], orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwa - [...] w K. nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], oznaczonej jako parcela nr [...] o powierzchni 1.013 m2, stanowiącej własność spadkobierców F. W. i Z. W. . Decyzją ta ustalono również odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie 4.376,16 zł.
W dniu 15 maja 2020 r. B. Z. zwrócił się do organu I instancji z wnioskiem o zwrot powyższej nieruchomości. Następnie z wnioskiem z dnia 23 marca 2021 r. zawierającym takie samo żądanie wystąpiła R. W. i A. W. .
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, Prezydent Miasta decyzją z dnia 25 maja 2022 r.: 1) umorzył postępowanie o zwrot przedmiotowej nieruchomości zainicjowane wnioskiem R. W. i A. W. ; 2) odmówił zwrotu udziału spadkowego w powyższej nieruchomości B. Z. . W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji - powołując się na art. 136 ust. 7 u.g.n. oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2019 r. poz. 801 – ustawa zmieniająca) - przyjął, że z uwagi na upływ czasu roszczenie Skarżących o zwrot nieruchomości wygasło. Z tej też przyczyny postępowanie jako bezprzedmiotowe zostało umorzone. Z kolei wniosek B. Z. nie został uwzględniony z racji na zrealizowanie celu wywłaszczeniowego. Fakt ten, w ocenie organu I instancji, stanowi negatywną przesłankę dla zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
W odwołaniu z dnia 15 czerwca 2022 r. pełnomocnik Skarżących zakwestionował decyzję organu I instancji w zakresie jej pkt 1, której zarzucił naruszenie:
1) art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w sprawie i umorzenie postępowania względem Skarżących mimo braku do tego przesłanek ustawowych, a to z uwagi na fakt, iż postępowanie w dacie wydania decyzji nie było bezprzedmiotowe;
2) art. 136 ust. 3 i 3a u.g.n. poprzez ich niezastosowanie i niedopełnienie obowiązku zawiadomienia pozostałych uprawnionych o możliwości zwrotu udziału w wywłaszczonej nieruchomości albo udziału w jej części;
3) art. 136 ust. 7 u.g.n. w związku z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie skutkujące bezpodstawnym przyjęciem, że złożony przez Skarżące wniosek o wstąpienie do toczącego się z wniosku B. Z. postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej został złożony z przekroczeniem terminu ustawowego, mimo, iż termin złożenia przez Skarżące wniosku wynikał z zawinionego działania (zaniechania) samego organu.
Wojewoda nie uwzględnił odwołania, w związku z czym decyzją z dnia 26 lipca 2022 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.
W jej uzasadnieniu organ odwoławczy po przedstawieniu przebiegu postępowania przywołał art. 136 ust. 3 i 7 u.g.n. Stwierdził następnie, że ust. 7 został dodany do art. 136 u.g.n. na mocy ustawy zmieniającej, która wprowadziła także ustawowy termin 12 miesięcy na złożenie wniosku o zwrot nieruchomości - bez względu na upływ czasu od wywłaszczenia. Jak jednocześnie zauważył Wojewoda, bieg tego termin został wstrzymany na podstawie art. 15zzr ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm. – dalej ustawa COVID), a następnie przywrócony na mocy art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2. Ostatecznie, jak zaznaczył organ odwoławczy, termin na złożenie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości upłynął dnia 7 lipca 2020 r. Zatem złożenie wniosku w dniu 23 marca 2021 r. nastąpiło z naruszeniem terminu materialnoprawnego, a tym samym roszczenie wygasło. Wyjaśniono, że co do zasady niniejsza sprawa winna być załatwiona w formie postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 k.p.a.). Jednak z racji na fakt prowadzenia postępowania zaszła konieczność jego umorzenia.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Wojewoda podkreślił, że termin dotyczący żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest terminem zawitym, który nie podlega przywróceniu. Następnie organ odwoławczy wyraził pogląd, że w przypadku roszczeń dotyczących udziałów w wywłaszczonej nieruchomości, a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, każda uprawniona osoba może złożyć wniosek tylko w zakresie przysługującego jej udziału. Dlatego, w opinii Wojewody, wystąpienie przez B. Z. z wnioskiem o zwrot nieruchomości w zakreślonym prawem terminie nie umożliwia przyjęcia, że inni uprawnieni do wystąpienia z takim roszczeniem nie są zobowiązani do jego zachowania. W końcowej części uzasadnienia Wojewoda stwierdził, że wobec braku przesłanek do zwrotu przedmiotowej nieruchomości, co zostało wykazane w postępowaniu prowadzonym na wniosek B. Z. , Skarżące nawet w przypadku dochowania terminu na zgłoszenie roszczenia nie mogłyby uzyskać pozytywnej dla siebie decyzji.
W skardze z dnia 31 sierpnia 2022 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik Wnioskodawczyń zarzucił decyzji Wojewody naruszenie:
1) art. 28 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie skutkujące bezpodstawną odmową uznania faktu wstąpienia przez Skarżące do toczącego się z wniosku B. Z. postępowania w sprawie zwrotu udziału w nieruchomości wywłaszczonej, mimo, iż Skarżące wykazały przysługujący im interes prawny do przyłączenia się do toczącego się postępowania;
2) art. 136 ust. 7 u.g.n. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że wniosek Skarżących został złożony z przekroczeniem terminu ustawowego, mimo, że Skarżące wnosiły o przyłączenie się do toczącego się już postępowania (zainicjowanego w terminie ustawowym), a sam termin złożenia przez Skarżące wniosku wynikał wyłączenie z zawinionego działania (zaniechania) Prezydenta Miasta;
3) art. 7 i art. 8 k.p.a. w związku z art. 136 ust. 3, 3a i 7 u.g.n. poprzez ich niezastosowanie i pominięcie (nieuwzględnienie) przy ocenie kwestii terminowości złożonego przez Skarżące wniosku, faktu zawinionego działania (zaniechania) Prezydenta Miasta, polegającego na niedopełnieniu obowiązku zawiadomienia Skarżących o możliwości zwrotu udziału w przedmiotowej nieruchomości, tj. wydanie decyzji z naruszeniem zasady równego traktowania obywateli oraz pominięciem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli;
4) art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w sprawie i utrzymanie w mocy decyzji o umorzeniu postępowania względem Skarżących, mimo braku do tego przesłanek ustawowych, a to z uwagi na fakt, iż postępowanie w dacie wydania decyzji przez Prezydenta Miasta nie było bezprzedmiotowe.
Wobec tych zarzutów pełnomocnik Skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji w zakresie jej pkt 1, a także zobowiązanie Prezydenta Miasta do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy z wniosku Skarżących. Ponadto w skardze zawarto żądanie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Wojewody Śląskiego z dnia 26 lipca 2022 r., którą umorzono postępowanie administracyjne zainicjowane wnioskiem Skarżących w przedmiocie zwrotu udziału wywłaszczonej nieruchomości. Rozstrzygnięcie o tej treści zostało uargumentowane wygaśnięciem roszczenia wobec upływu terminu określonego w art. 136 ust. 7 u.g.n. w związku z art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej. W takiej sytuacji, zdaniem organów, wniosek Skarżących nie mógł być poddany merytorycznemu rozpatrzeniu. W tym miejscu zasygnalizowania wymaga to, że poza kontrolą sądową znajduje się rozstrzygnięcie organu I instancji w części w jakiej odmówiono B. Z. zwrotu nieruchomości, gdyż stało się ono ostateczne wobec niezłożenia od niego odwołania. Zatem pomimo uchylenia decyzji organu I instancji w całości, Prezydent Miasta nie jest związany oceną prawną i wskazaniami prawnymi wyrażonymi w niniejszym wyroku w odniesieniu do pkt 2 decyzji z dnia 27 maja 2022 r. W tej sytuacji organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę winien w stosunku do B. Z. zająć stanowisko tożsame z tym zawartym w pkt 2 decyzji z dnia 27 maja 2022 r.
Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 u.g.n., nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 u.g.n.
Jak natomiast stanowi art. 136 ust. 7 u.g.n. uprawnienie do zwrotu, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n. wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n. W takim przypadku właściwy organ nie ma obowiązku zawiadamiania oraz informowania, o którym mowa w art. 136 ust. 2 u.g.n. Jednocześnie wskazać należy na art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej, który stanowi, że w przypadku, gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 u.g.n. upłynął przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej albo gdy od dnia jej wejścia w życie do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n. w znowelizowanym brzmieniu, może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie nowelizacji. Zatem skoro ustawa zmieniająca weszła w życie w dniu 14 maja 2019 r., to termin do składania wniosków o zwrot nieruchomości spełniających wymogi przewidziane wskazanym powyżej przepisem, upłynąć miał z dniem 14 maja 2020 r. Jednak zmianę w tym zakresie przyniosła pandemia i przyjęte w związku z nią regulacje prawne zwarte w ustawie z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 568). Zgodnie z art. 15zzr ust. 1 tej ustawy, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed sądem lub organem, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
Przyjęte w przytoczonym przepisie rozwiązanie oznacza, że wstrzymaniu uległ bieg wskazanego powyżej terminu, na złożenie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W konsekwencji od dnia wejścia w życie tej ustawy dotychczasowy termin 14 maja 2020 r., jako końcowy do złożenia wniosku, przestał być aktualny, a zarazem z każdym kolejnym dniem obowiązywania tej regulacji ulegał przesunięciu.
Przedstawiony stan prawny dotyczący wstrzymania biegu wskazanego powyżej terminu, na złożenie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości uległ jednak zasadniczej zmianie w związku z ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875). Mocą art. 46 pkt 20 tej ustawy uchylono art. 15zzr i art. 15zzs. Równocześnie w art. 68 ust 2 tej ustawy ustawodawca wskazał, że terminy, których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzr ust. 1 tej ustawy, biegną dalej po upływie 7 dni od dnia jej wejścia w życie. Stosownie zaś do treści art. 76 ustawy z dnia 14 maja 2020 r., weszła ona w życie z dniem następującym po dniu jej ogłoszenia, czyli w dniu 16 maja 2020 r. W konsekwencji zawieszenie terminów, w tym także wskazanego powyżej terminu na złożenie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, zakończyło się z dniem 22 maja 2020 r. Po wznowieniu zaś biegu omawianego tutaj terminu upłynął on w dniu 7 lipca 2020 r. (przy uwzględnieniu dni wolnych od pracy wydłużających bieg tego terminu). Organy obu instancji prawidłowo zatem wskazały na tę datę, jako kres okresu, w którym możliwe było wystąpienie z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
Zestawiając zatem wskazaną wcześniej datę upływu terminu na skuteczne złożenie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (7 lipca 2020 r.) z datą żądania Skarżących (23 marca 2021 r.) bezspornym jest, że czynności tej dokonano z uchybieniem terminu określonego prawem.
Pełnomocnik Wnioskodawczyń stoi na stanowisku, że jego mocodawczynie dochowały jednak wspomnianego terminu, ponieważ przystąpiły do skutecznie zainicjowanego postępowania przez B. Z. , podkreślając jednocześnie, że organ I instancji dopuścił się naruszenia obowiązku wynikającego z art. 136 ust. 3a u.g.n. Mianowicie, jego zdaniem, Prezydent Miasta nie powiadomił Skarżących o toczącym się postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
Na akceptację zasługuję jedynie to, że organ I instancji uchybił obowiązkowi zawiadomienia pozostałych uprawnionych o tym, że wpłynął wniosek o zwrot udziału wywłaszczonej nieruchomości. W pozostałym zakresie stanowisko pełnomocnika jest pozbawione podstaw. Otóż zgodnie z art. 136 ust. 3b u.g.n., w przypadku gdy zostało zgłoszone więcej niż jedno żądanie zwrotu udziału w wywłaszczonej nieruchomości lub w jej części, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, prowadzi jedno postępowanie dotyczące wszystkich żądań. Nie zmienia to jednak zasady, że każdy uprawniony samodzielnie i niezależnie od zgody i wiedzy innych uprawnionych może żądać zwrotu udziału, a także tego, że organ powinien osobno rozstrzygnąć jego żądanie zwrotu udziału i osobno ustalić wysokość zwracanego odszkodowania przypadającą na zwracany udział w nieruchomości lub w jej części stosownie do regulacji zawartej w art. 140 ust. 3 i 3a u.g.n. (zob. E. Bończak-Kucharczyk [w:] Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2023, art. 136). Wywieść stąd należy stanowisko, że powinność z art. 136 ust. 3a nie służy ochronie praw pozostałych współwłaścicieli (współspadkobierców), lecz jest dążeniem do uzyskaniu ich stanowiska w kwestii roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości na początkowym etapie procedowania i ewentualnej kumulacji wszystkich wniosków w jednym postępowaniu. Gdyby było inaczej racjonalny ustawodawca zamieściłby odpowiednie sformułowanie w treści przepisu art. 136 ust. 3a lub ust. 7 u.g.n. Zatem to w interesie każdego właściciela (lub jego spadkobierców), który został wywłaszczony, jest dbałość o swoje sprawy, w tym wystąpienie we właściwym czasie z roszczeniem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Podsumowując uznać zatem należy, że organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że uprawnie Skarżących – stosownie do art. 136 ust. 7 u.g.n. w związku z art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej – wygasło z dniem 7 lipca 2020 r., a tym samym wniosek z dnia 23 marca 2021 r. nie mógł stanowić podstawy dla merytorycznego rozpatrzenia zawartego w nim żądania.
Pomimo powyższego skarga zasługuje na uwzględnienie. Organy nie dostrzegły bowiem, że w dacie orzekania obowiązywał przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID, który został dodany na mocy art. 1 pkt 24 ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 568) o zmianie ustawy COVID-19. Zgodnie z nim, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu tym organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy COVID).
Stan epidemii ogłoszono od dnia 20 marca 2020 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - Dz.U. z 2020 r. poz. 491). Został natomiast odwołany dopiero z dniem 16 maja 2022 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - Dz.U. z 2020 r. poz. 1027). Zaakcentować należy, że art. 15zzzzzn2 ustawy COVID jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 136 ust. 7 u.g.n. Z jego treści jednoznacznie wynika, że odnosi się on do terminów materialnych prawa administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 14 października 2021 r. sygn. akt I GSK 412/21, Lex nr 3267327; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 września 2022 r. sygn. akt III SA/Po 359/22, Lex nr 3412072).
W konsekwencji wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości złożony przez Skarżących choć jest wyjściowo co prawda spóźniony, to jednak nie można z góry uznać go za bezskuteczny. Zważywszy na treść przytoczonej powyżej regulacji prawnej dotyczącej stanu epidemii organ I instancji rozpoznając sprawę - kierując się zasadami wynikającymi z art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. - powinien był poinformować Skarżące o treści art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy COVID, a także o przekroczeniu terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości i powinien był wyznaczyć im 30-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie tego terminu. Dopiero po złożeniu wniosku o przywrócenie terminu i jego rozpoznaniu albo po bezskutecznym upływie terminu do jego złożenia organ mógł odstąpić od merytorycznego rozpatrzenia wniosku. W konsekwencji należało uznać, że umorzenie postępowania z powołaniem się na wskazany powyżej przepis u.g.n. było przedwczesne, gdyż nie uwzględniono instytucji przywrócenia terminu prawa materialnego przewidzianej w art. 15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 ustawy COVID. Ponadto ze stanowiska Wojewody wynika, że organ ten niejako z góry wykluczył dopuszczalność przywrócenia spornego terminu. Zaniechanie powyższych czynności stanowi o naruszeniu przez organy wskazanych powyżej przepisów k.p.a. w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy, co z kolei doprowadziło do przedwczesnego zastosowania art. 136 ust. 7 w związku z art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej, a w konsekwencji doprowadziło także, do naruszenia tego przepisu prawa materialnego.
Ponownie rozpoznając sprawę organy zastosują się - zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.) - do oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania wynikających z powyższych rozważań. W szczególności organ I instancji poinformuje Skarżące o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości i wyznaczy im 30-dniowy termin na złożenie wniosku, o jakim mowa w art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy COVID. Skarżące należy przy tym pouczyć, że powinny uprawdopodobnić okoliczności, które stanowiły przeszkodę do złożenia w terminie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Przy rozpoznawaniu tego wniosku (o ile zostanie złożony przez Skarżące) organy uwzględnią stanowisko, iż ta nowa regulacja - jak słusznie wskazano w wyroku NSA z dnia 7 października 2021 r. sygn. akt I GSK 498/21 (Lex nr 3267817) - wymaga od organu szczególnej rozwagi we wszelkich sprawach, które w normalnych okolicznościach byłyby rozpatrywane negatywnie dla strony z uwagi na przekroczenie przez nią terminu.
W związku z tym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
O kosztach postępowania w kwocie 680 zł orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zaliczając do nich uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł, wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.).
Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a to w związku z wnioskiem Wojewody w tym zakresie i brakiem żądania strony o przeprowadzenie rozprawy.