II SA/Gl 1362/25Uchylenie decyzji ZUS świadczenie wychowawcze 5
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia wychowawczego M. K. na jej wnuczkę, dla której została ustanowiona opiekunem na mocy postanowienia Sądu Rejonowego. Organy ZUS odmówiły świadczenia, uznając, że skarżąca nie jest matką, ojcem, opiekunem faktycznym (zdefiniowanym jako osoba występująca o przysposobienie), opiekunem prawnym ani rodziną zastępczą. Sąd pierwszej instancji, uchylając decyzje ZUS, uznał, że taka literalna wykładnia przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci jest niezgodna z celem świadczenia, Konstytucją RP (art. 72) oraz Konwencją o Prawach Dziecka (art. 3, 20, 27). Sąd podkreślił, że świadczenie ma na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka i ochroną jego dobra, a zatem powinno przysługiwać osobom faktycznie sprawującym nad nim pieczę, nawet jeśli nie spełniają one ścisłych definicji ustawowych. Sąd powołał się na orzecznictwo wskazujące na potrzebę wykładni prokonstytucyjnej i celowościowej, uwzględniającej alternatywną pieczę nad dzieckiem pozbawionym opieki rodzicielskiej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie przyznania świadczenia wychowawczego osobom sprawującym faktyczną pieczę nad dzieckiem na mocy orzeczenia sądu, nawet jeśli nie spełniają one ścisłych definicji ustawowych, w oparciu o zasady konstytucyjne i międzynarodowe.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i interpretacji przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Może wymagać uwzględnienia specyfiki innych świadczeń lub przepisów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy osoba sprawująca faktyczną pieczę nad dzieckiem na mocy postanowienia sądu opiekuńczego, która nie jest opiekunem prawnym, faktycznym (w rozumieniu ustawy) ani rodziną zastępczą, jest uprawniona do świadczenia wychowawczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, osoba sprawująca faktyczną pieczę nad dzieckiem na mocy postanowienia sądu opiekuńczego jest uprawniona do świadczenia wychowawczego, nawet jeśli nie spełnia ścisłych definicji ustawowych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że literalna wykładnia przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, która wyklucza takie osoby, jest niezgodna z celem świadczenia, Konstytucją RP i Konwencją o Prawach Dziecka, które nakładają na państwo obowiązek ochrony i pomocy dzieciom oraz osobom sprawującym nad nimi opiekę.
Czy wykładnia przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci powinna uwzględniać zasady konstytucyjne i międzynarodowe dotyczące ochrony praw dziecka?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wykładnia przepisów powinna być prokonstytucyjna i uwzględniać standardy międzynarodowe, nawet jeśli prowadzi to do odejścia od wykładni gramatycznej.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że przepisy Konstytucji RP i Konwencji o Prawach Dziecka stanowią integralną część krajowego porządku prawnego i mają pierwszeństwo przed literalnym brzmieniem przepisów ustawowych, jeśli te ostatnie prowadzą do naruszenia praw jednostki lub celu świadczenia.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (9)
Główne
u.p.w.d. art. 4 § ust. 1 i 2
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Świadczenie wychowawcze przysługuje matce/ojcu, opiekunowi faktycznemu (jeśli wystąpił o przysposobienie), opiekunowi prawnemu, rodzinie zastępczej itp. Sąd uznał, że definicja opiekuna faktycznego powinna być interpretowana szerzej, obejmując osoby sprawujące faktyczną pieczę na mocy orzeczenia sądu, w celu realizacji celu świadczenia i ochrony praw dziecka.
Konstytucja RP art. 72 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Każdy ma prawo żądać od organów władzy publicznej ochrony dziecka przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem i demoralizacją. Dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych.
KPD art. 20
Konwencja o Prawach Dziecka
Dziecko pozbawione czasowo lub na stałe swego środowiska rodzinnego lub gdy ze względu na swoje dobro nie może pozostawać w tym środowisku, będzie miało prawo do specjalnej ochrony i pomocy ze strony państwa.
KPD art. 3 § ust. 1
Konwencja o Prawach Dziecka
We wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną powinno być jak najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka.
p.p.s.a.
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepisy dotyczące kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, w tym zasady uchylania decyzji.
Pomocnicze
u.p.w.d. art. 2 § pkt 10
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Definicja opiekuna faktycznego, która w literalnym brzmieniu wymaga wystąpienia z wnioskiem o przysposobienie dziecka. Sąd uznał tę definicję za zbyt wąską w kontekście celu świadczenia.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wszyscy są wobec prawa równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.
KPD art. 27 § ust. 3
Konwencja o Prawach Dziecka
Państwa będą podejmowały właściwe kroki dla wspomagania rodziców lub innych osób odpowiedzialnych za dziecko w realizacji prawa do odpowiedniego poziomu życia oraz będą udzielały, w razie potrzeby, pomocy materialnej oraz innych programów pomocy.
k.p.a.
Kodeks postępowania administracyjnego
Stosowany w sprawach o świadczenie wychowawcze w kwestiach nieuregulowanych w ustawie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Osoba sprawująca faktyczną pieczę nad dzieckiem na mocy postanowienia sądu opiekuńczego jest uprawniona do świadczenia wychowawczego. • Wykładnia przepisów powinna być zgodna z Konstytucją RP i Konwencją o Prawach Dziecka. • Cel świadczenia wychowawczego polega na zaspokojeniu potrzeb dziecka i ochronie jego dobra.
Odrzucone argumenty
Skarżąca nie spełnia definicji opiekuna faktycznego, prawnego ani rodziny zastępczej w ścisłym brzmieniu ustawy. • Organ administracji jest związany literalnym brzmieniem przepisów prawa materialnego.
Godne uwagi sformułowania
wykładnia celowościowa i prokonstytucyjna • dobro dziecka i ochrona • dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych • piecza alternatywna wobec rodzicielskiej
Skład orzekający
Stanisław Nitecki
przewodniczący sprawozdawca
Beata Kalaga-Gajewska
członek
Krzysztof Nowak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie przyznania świadczenia wychowawczego osobom sprawującym faktyczną pieczę nad dzieckiem na mocy orzeczenia sądu, nawet jeśli nie spełniają one ścisłych definicji ustawowych, w oparciu o zasady konstytucyjne i międzynarodowe."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i interpretacji przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Może wymagać uwzględnienia specyfiki innych świadczeń lub przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa porusza ważny społecznie temat ochrony praw dziecka i wsparcia dla rodzin zastępczych lub osób sprawujących opiekę nad dziećmi, co jest istotne dla szerokiego grona odbiorców.
“Babcia sprawuje opiekę nad wnuczką, ale ZUS odmawia świadczenia? Sąd staje po stronie rodziny.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.