II SA/GL 1358/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-02-14
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanerozbiórkadecyzjapozwolenie na budowęniezgodność z planempostępowanie administracyjneNSAWSAuchylenie decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję nakazującą rozbiórkę rozbudowy zakładu przetwórstwa mięsnego z powodu niezastosowania się przez organy do wyroku NSA, który przywrócił ważność pozwolenia na budowę.

Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki rozbudowy zakładu przetwórstwa mięsnego, wydanego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. WSA w Gliwicach uchylił decyzje organów nadzoru budowlanego, uznając, że naruszyły one art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez brak zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależało od innego postępowania sądowego. Kluczowe było orzeczenie NSA, które uchyliło decyzję o stwierdzeniu nieważności pozwolenia na budowę, co oznaczało, że pierwotne pozwolenie pozostało w obrocie prawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę rozbudowy zakładu przetwórstwa mięsnego. Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego naruszyły przepisy postępowania, w szczególności art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., nie zawieszając postępowania mimo zależności rozstrzygnięcia od innego postępowania sądowego. Kluczowe znaczenie miało orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2024 r. (sygn. akt II OSK 2763/21), które uchyliło decyzję o stwierdzeniu nieważności pozwolenia na budowę. W konsekwencji, pierwotna decyzja Starosty W. z dnia 25 marca 2019 r. zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na rozbudowę pozostała w obrocie prawnym, co czyniło nakaz rozbiórki bezpodstawnym. Sąd podkreślił, że organy powinny były zbadać zgodność inwestycji z tym pozwoleniem, a w przypadku pozytywnej weryfikacji, umorzyć postępowanie. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organy naruszyły art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez brak zawieszenia postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Uzasadnienie

Rozstrzygnięcie sprawy nakazu rozbiórki zależało od wyniku postępowania przed NSA dotyczącego pozwolenia na budowę. NSA uchylił decyzję o nieważności pozwolenia, co oznaczało, że pierwotne pozwolenie pozostało w obrocie prawnym, a nakaz rozbiórki był bezpodstawny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (31)

Główne

k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowanie administracyjne ulega zawieszeniu, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

p.b. art. 51 § ust. 1 pkt 1

Prawo budowlane

Organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, gdy nastąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa i wykonane roboty budowlane nie mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem.

p.b. art. 83 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Dz.U. 2023 poz 682 art. 83 § ust. 2

p.b. art. 51 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, gdy nastąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa i wykonane roboty budowlane nie mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję, postanowienie lub inne orzeczenie, gdy naruszają one przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo w części, a także orzeka o ewentualnych kosztach postępowania.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 125 § § 1 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd administracyjny zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy zależy od innego postępowania sądowego.

p.p.s.a. art. 170

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wyrok sądu administracyjnego jest wiążący dla organów administracji publicznej.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, podejmują czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

k.p.a. art. 8 § §1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

k.p.a. art. 12 § §1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy działają w sprawie wnikliwie.

k.p.a. art. 77 § §1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

p.b. art. 51 § ust. 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

W przypadku zakończonych robót budowlanych, organ nadzoru budowlanego odpowiednio stosuje art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 p.b.

p.b. art. 48

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

p.b. art. 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

p.b. art. 50 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Ustawa o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw art. 25

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym art. 35

Konstytucja RP art. 22

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

p.b. art. 51 § ust. 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Odpowiednie stosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 do zakończonych robót budowlanych wykonanych bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, lub w sposób mogący spowodować zagrożenie, albo na podstawie nieprawidłowo dokonanego zgłoszenia, albo w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę.

p.b. art. 48

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

p.b. art. 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

p.b. art. 50 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Ustawa o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw art. 25

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym art. 35

Konstytucja RP art. 22

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez organy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez brak zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależało od innego postępowania sądowego (wyrok NSA sygn. akt II OSK 2763/21). Wyrok NSA uchylający decyzję o nieważności pozwolenia na budowę przywrócił ważność pierwotnego pozwolenia, co czyniło nakaz rozbiórki bezpodstawnym.

Godne uwagi sformułowania

Rozstrzygnięcie w sprawie nakazu rozbiórki zależało zatem od wyniku postępowania w sprawie o sygn. akt II OSK 2763/21. Skoro bowiem w związku z powyższym wyrokiem w dalszym ciągu w obrocie prawnym pozostaje decyzja Starosty W. z dnia 25 marca 2019 r. nr [...] zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca skarżącemu pozwolenia na rozbudowę budynku zakładu przetwórstwa mięsnego, to brak było podstaw do wydania nakazu rozbiórki tej rozbudowy w oparciu art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b.

Skład orzekający

Grzegorz Dobrowolski

przewodniczący

Tomasz Dziuk

sprawozdawca

Aneta Majowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważność pozwolenia na budowę po uchyleniu decyzji o jego nieważności przez NSA, obowiązek zawieszenia postępowania administracyjnego w zależności od innego postępowania sądowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której postępowanie administracyjne jest zależne od wyniku postępowania sądowego dotyczącego pozwolenia na budowę.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe prowadzenie postępowania administracyjnego i uwzględnianie orzeczeń sądów wyższej instancji, co ma bezpośredni wpływ na losy inwestycji budowlanych.

NSA przywrócił pozwolenie na budowę, uchylając nakaz rozbiórki – kluczowa lekcja dla organów administracji.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 1358/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-02-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-08-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska
Grzegorz Dobrowolski /przewodniczący/
Tomasz Dziuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OZ 79/24 - Postanowienie NSA z 2024-02-22
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 682
art. 83 ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant specjalista Ewa Bojarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M.S., I.S. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 16 czerwca 2023 r. nr WINB.WOA.7721.184.2023.KC w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr [...]; 2) zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz skarżących solidarnie kwotę 980 (dziewięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 10 czerwca 2023 r., nr WINB.WOA.7721.184.2023.KC, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (ŚWINB) po rozpatrzeniu odwołania I. S. i M. S. (skarżący) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. (PINB) z dnia 17 kwietnia 2023 r., nr [...], którą skarżącym nakazano rozbiórkę "rozbudowy zakładu przetwórstwa mięsnego tj. pomieszczenie komory wędzarniczej wybudowanej w T. Przy ul. [...], na parceli nr [...]". Jako podstawę prawną decyzji ŚWINB wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm., dalej: "p.b.")
W uzasadnieniu decyzji ŚWINB podał, że decyzją z dnia 25 marca 2019 r. nr [...] Starosta W. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na rozbudowę budynku zakładu przetwórstwa mięsnego o pomieszczenie komory wędzarniczej wraz z wewnętrznymi instalacjami sanitarnymi: wod.-kan., c.o., olejową, elektryczną, wentylacyjną. Decyzją z dnia 7 sierpnia 2019 r. nr [...] udzielił zaś pozwolenia na użytkowanie powyższej rozbudowy. Jednak decyzją z dnia 10 lutego 2020 r., znak: [...], Wojewoda Śląski, na wniosek B. L. i A. L., stwierdził nieważność wskazanej powyżej decyzji Starosty z dnia 25 marca 2019 r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na rozbudowę budynku zakładu przetwórstwa mięsnego. Przesłanką stwierdzenia nieważności była niezgodność inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Decyzja stwierdzająca nieważność została następnie utrzymana w mocy przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), w drodze decyzji tego organu z dnia 30 września 2020 r., znak: [...]
Decyzja GINB z dnia 30 września 2020 r. została przez skarżących zaskarżona do WSA w Warszawie, przy czym w dniu 6 lipca 2021 r. zapadł wyrok, sygn. akt VII SA/Wa 2168/20, oddalający skargę. W dacie wydania obecnie zaskarżonej decyzji wyrok WSA w Warszawie nie był jednak prawomocny, gdyż została od niego wniesiona skarga kasacyjna (sygn. akt . II OSK 2763/21). ŚWINB wskazał ponadto, że w dniu 7 grudnia 2020 r. PINB wszczął postępowanie w sprawie rozbudowy budynku zakładu przetwórstwa mięsnego o pomieszczenie komory wędzarniczej z wewnętrznymi instalacjami sanitarnym. Postępowanie to zawieszono w związku z procedowaniem nad pierwotnym wnioskiem skarżących, dotyczącym zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla przedmiotowej inwestycji. Wniosek ten spotkał się z odmowną decyzją Starosty (decyzja z 20 lipca 2021 r.) utrzymaną w mocy przez Wojewodę (decyzja z dnia 13 grudnia 2021). Następnie doszło do kolejnego zawieszenia. Tym razem do czasu wydania ostatecznej decyzji, dotyczącej pozwolenia na użytkowanie dla przedmiotowej inwestycji. Postępowanie to zostało jednak podjęte po tym, jak ŚWINB decyzją z dnia 13 kwietnia 2022 r. stwierdził nieważność decyzji PINB z dnia 7 września 2019 r. udzielającej skarżącym pozwolenia na użytkowanie rozbudowy budynku, a GINB decyzją z dnia 13 stycznia 2023 r. utrzymał w mocy tę nieważnościową decyzję.
W ramach podjętego postępowania PINB w dniu 27 marca 2023 r. przeprowadził oględziny, a następnie w dniu 17 kwietnia 2023 r., wskazując w podstawie prawej art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b., wydał decyzję nr [...], nakazującą skarżącym rozbiórkę "rozbudowy zakładu przetwórstwa mięsnego (..)". Wydany nakaz rozbiórki PINB uzasadnił tym, że funkcja jaką pełni rozbudowana część obiektu jest niezgodna z zapisami aktualnie obowiązującego planu miejscowego.
Skarżący wnieśli odwołanie od decyzji PINB, zarzucając m.in. naruszenie art. 51 ust. 1 p.b. Jednak jak wynika ze wskazanej na wstępie decyzji ŚWINB z dnia 10 czerwca 2023 r. odwołanie to nie przyniosło oczekiwanych przez skarżących skutków.
Uzasadniając negatywne dla skarżących stanowisko ŚWINB przede wszystkim wskazał, że wykonana przez skarżących rozbudowa jest niezgodna z ustaleniami obecnie obwiązującego planu miejscowego. Prowadzona przez skarżących działalność stanowi produkcję. Tym samym, inwestycja nie mieści się w przeznaczeniu podstawowym terenu, tj. zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Inwestycja nie jest również zgodna z określonym w planie miejscowym przeznaczeniem uzupełniającym. Ne można jej uznać za działalność rolniczą, ani zaliczyć do rzemiosła, które jest dopuszczalne jako przeznaczenie uzupełniające. Ta niezgodność powoduje zaś niemożność przeprowadzenia skutecznej procedury naprawczej, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. i czyni koniecznym nakazanie rozbiórki spornej rozbudowy.
Skargę na powyższą decyzję wniosła I. S.. Zarzuciła w niej naruszenie:
1. art. 25 ustawy o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy postępowanie w sprawie zostało wszczęte po wejściu w życie niniejszego przepisu;
2. art. 50 ust. 1 p.b. poprzez wydanie decyzji bez uprzedniego wydania postanowienia, o którym mowa w przepisie;
3. art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez odstąpienie od analizy rodzaju prowadzonej działalności i poprzestanie na powołaniu się na uprzednio zapadłe decyzje w sprawie;
4. art. 35 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w zw. z § 26 ust. 1 planu miejscowego, poprzez niezastosowanie i odstąpienie od analizy planu, co spowodowało uznanie inwestycji za niezgodnej z planem miejscowym;
5. art. 22 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie i uznanie za zgodne z prawem ograniczenia działalności gospodarczej poprzez zmiany w prawie miejscowym;
6. art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego urbanisty celem możliwości dostosowania budynku do planu miejscowego;
7. art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez odstąpienie od próby legalizacji inwestycji.
W związku z podniesionymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skargę wniósł także M. S., zarzucając naruszenie:
1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, skutkujące błędną kwalifikacją przedmiotu postępowania i sposobu dokonanego rozstrzygnięcia;
2. art. 28 k.p.a. poprzez niewłaściwe ustalenie stron postępowania;
3. art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic zasady swobodnej oceny dowodów.
4. art. 3 p.b. poprzez nieprawidłową kwalifikację obiektów budowlanych;
5. art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. poprzez niewłaściwy wybór sankcji w postępowaniu naprawczym;
W związku z podniesionymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 25 września 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach połączył sprawę ze skargi M. S. ze sprawą ze skargi I. S. celem łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 20 grudnia 2023 r. zawiesił postępowanie sądowe w sprawie z powyższych skarg w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego.
Sąd przywołał treść art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., wskazując, że przesłanka zawieszenia postępowania wystąpiła w związku z toczącym się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym postępowaniem ze skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 2168/20 wyroku. We wskazywanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżących na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 września 2020 r. znak: [...], którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody Śląskiego znak: [...] stwierdzającą nieważność decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na rozbudowę przedmiotowego budynku. Dlatego też, rozstrzygnięcie sprawy sygn. akt II SA/Gl 1358/23 jest zależne od wyniku toczącej się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym sprawy II OSK 2763/21, a zatem będzie miało bezpośredni oraz realny wpływ na rozstrzygnięcie w obecnie rozpoznawanej sprawie.
Powyższe postanowienie o zawieszeniu postępowania sądowego zostało zaskarżone w drodze zażalenia do NSA. Postanowieniem zaś z dnia 22 lutego 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.
Wyrokiem z dnia 15 października 2024 r. sygn. akt II OSK 2763/21 Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 września 2020 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję GINB i poprzedzającą ją decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 10 lutego 2020 r. nr [...]
Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podjął zawieszone postępowanie sądowe.
Na rozprawie w dniu 14 lutego 2025 r. pełnomocnik skarżących, podtrzymując skargi, zaakcentował bezprzedmiotowość nakazu rozbiórki wobec jego legalności. Natomiast pełnomocnik uczestników wniósł o zawieszenie postępowania sądowego, gdyż cały czas funkcjonuje wniosek o stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę. Wskazał, że NSA wyraził wątpliwość, czy dla przedmiotowego przedsięwzięcia konieczne było uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i okoliczność ta musi zostać zbadana przez Wojewodę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935– dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje jego uchyleniem.
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja ŚWINB utrzymująca w mocy decyzję PINB z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr [...], nakazującą rozbiórkę "rozbudowy zakładu przetwórstwa mięsnego tj. pomieszczenie komory wędzarniczej". Materialnoprawną podstawę utrzymanej przez organ odwoławczy decyzji PINB stanowił art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682, z późn. zm., w skrócie "p.b.")
Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1 p.b., organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Nakazy wymienione w treści art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. mogą być zastosowane, gdy nastąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa i wykonane roboty budowlane nie mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem. Innymi słowy organ musi stwierdzić, że nie ma możliwości doprowadzenia konkretnego obiektu budowlanego do stanu zgodności z prawem. Art. 51 p.b. znajduje również zastosowanie do już zakończonych robót budowlanych. Mianowicie jego ust. 7 zobowiązuje właściwy organ nadzoru budowlanego do odpowiedniego stosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 p.b., czyli odpowiedniego wydawania nakazów i nakładania obowiązków w nim określonych, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 p.b., zostały już wykonane (zakończone) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, bądź zagrożenie środowiska, albo na podstawie nieprawidłowo dokonanego zgłoszenia, albo w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach. W powyższym przypadku, tj. zakończonych robót budowlanych, decyzji wydanej na podstawie art. 51 p.b. nie poprzedza postanowienie wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych, a skoro tak, to jej wydanie nie jest ograniczone żadnym terminem.
W realiach rozpoznawanej sprawy skarżący pierwotnie dysponowali decyzją o zatwierdzeniu projekt budowlanego i udzieleniu pozwolenia na rozbudowę budynku zakładu przetwórstwa mięsnego o pomieszczenie komory wędzarniczej wraz z wewnętrznymi instalacjami sanitarnymi: wod.-kan., c.o., olejową, elektryczną, wentylacyjną (decyzja Starosty W. z dnia 25 marca 2019 r. nr [...]). Jednak Wojewoda Śląski stwierdził jej nieważność, co zostało utrzymane w mocy przez GINB (decyzja z dnia 30 września 2020 r.), a wyrokiem z dnia 6 lipca 2021 r. (sygn. akt VII SA/Wa 2168/20) WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję GINB. Wobec wyeliminowania z obrotu pozwolenia na budowę organy mogły rozważać zastosowanie nakazu wynikającego art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b., wszak jednak pod warunkiem że decyzja eliminująca z obrotu prawnego pozwolenie na budowę posiadałaby walor nie tylko ostateczności ale także i prawomocności. Tymczasem organy nie wzięły pod uwagę tego, że od wyroku WSA w Warszawie została wniesiona skarga kasacyjna, a w dacie wydania decyzji przez ŚWINB skarga ta nie została jeszcze rozpoznana przez NSA. Rozstrzygniecie w sprawie nakazu rozbiórki zależało zatem od wyniku postępowania w sprawie o sygn. akt II OSK 2763/21.
Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowanie administracyjne ulega zawieszeniu w oparciu o ww. przepis, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przez pojęcie rozstrzygnięcia "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuację, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim jego rozstrzygnięciem przez inny organ lub sąd. Zagadnienie wstępne jest kwestią materialnoprawną pojawiającą się w toku sprawy administracyjnej, która uniemożliwia - bez uprzedniego jej rozstrzygnięcia - załatwienie istoty sprawy administracyjnej (por. wyroki NSA: z 7 października 2010 r., II OSK 1543/09; z 2 grudnia 2010 r., II GSK 1028/09; z 21 kwietnia 2020 r., II OSK 2284/19).
W konsekwencji organy obu instancji naruszyły wspomniany art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zważywszy na treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2024 r. sygn. akt II OSK 2763/21 naruszenie to miało zasadniczy wpływ na wynik sprawy. Skoro bowiem w związku z powyższym wyrokiem w dalszym ciągu w obrocie prawnym pozostaje decyzja Starosty W. z dnia 25 marca 2019 r. nr [...] zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca skarżącemu pozwolenia na rozbudowę budynku zakładu przetwórstwa mięsnego, to brak było podstaw do wydania nakazu rozbiórki tej rozbudowy w oparciu art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. Dostrzec co prawda należy, że wyrok NSA nie kończy jeszcze formalnie zainicjowanego przez uczestników postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty W. z dnia 25 marca 2019 r. nr [...] Jednak w ramach sprawowanej obecnie kontroli Sąd nie jest uprawniony, aby wypowiadać się na temat dalszych losów postępowania nieważnościowego, przy czym na zasadzie art. 170 p.p.s.a. jest związany wskazanymi powyżej wyrokiem NSA z dnia 15 października 2024 r. sygn. akt II OSK 2763/21. Wyrok ten na tej samej zasadzie jest wiążący dla organów procedujących w sprawie zainicjowanej zawiadomieniem z dnia 7 grudnia 2020 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie rozbudowy budynku zakładu przetwórstwa mięsnego o pomieszczenie komory wędzarniczej z wewnętrznymi instalacjami sanitarnymi na terenie działki nr [...] Obecnie wydany wyrok tutejszego Sądu nie kończy automatycznie postępowania zainicjowanego tym właśnie zawiadomieniem. Jednak w jego dalszym toku organy zobligowane będą wziąć pod uwagę funkcjonującą w obrocie prawnym decyzję Starosty W. z dnia 25 marca 2019 r. nr [...] i w pierwszej kolejności zbadać przedmiotową rozbudowę pod kątem zgodność z tą właśnie decyzją. W przypadku zaś gdy weryfikacja ta wypadnie pozytywnie postępowanie wszczęte zawiadomieniem z dnia 7 grudnia 2020 r. będzie należało umorzyć.
Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 §1 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 §1 k.p.a.). Przepisy te znajdują doprecyzowanie m. in. w art. 77 §1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; istotny jest także art. 80 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organy nie dostrzegły wskazanego powyżej zagadnienia wstępnego. Nie działały zatem wystarczająco wnikliwie (art. 12 §1 k.p.a.).
Wszystkie te uchybienia przepisom postępowania, stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na postawie art. 200, art. 202 § 2 i 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając solidarnie na rzecz skarżących kwotę 980 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składał się wpis sądowy w kwocie 500 zł, wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika – 480 zł.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien mieć na uwadze powyższe ustalenia, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcie odpowiadało prawu materialnemu.
Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI