II SA/Gl 1354/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2023-09-06
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo jazdyszkolenie kierowcówfałszywe dokumentywznowienie postępowaniaKodeks postępowania administracyjnegoustawa o kierujących pojazdamidecyzja administracyjnakontrola sądowa

WSA w Gliwicach oddalił skargę na decyzję cofającą uprawnienia do kierowania pojazdami, uznając, że fałszywe zaświadczenie o ukończeniu szkolenia jest wystarczającą podstawą do wznowienia postępowania i odmowy wydania prawa jazdy.

Sąd administracyjny rozpatrzył skargę na decyzję cofającą uprawnienia do kierowania pojazdami, wydaną po wznowieniu postępowania z powodu fałszywego zaświadczenia o ukończeniu szkolenia. Pomimo argumentów skarżącej o braku jej winy i możliwości kontroli ośrodka szkolenia, sąd uznał, że prawomocny wyrok sądu karnego stwierdzający poświadczenie nieprawdy w dokumentach jest wystarczającą przesłanką do uchylenia decyzji o wydaniu prawa jazdy. Sąd podkreślił, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego obligują organ do uchylenia decyzji w takiej sytuacji, a argumenty o proporcjonalności czy zaufaniu obywatela nie mają zastosowania w przypadku decyzji związanej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta M. o uchyleniu decyzji o wydaniu prawa jazdy kategorii AM, B1, B i odmowie jego wydania. Postępowanie zostało wznowione z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., ponieważ dowody, na których oparto pierwotną decyzję o wydaniu prawa jazdy, okazały się fałszywe, co potwierdził prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w M. Skarżąca argumentowała, że nie ponosi winy za nieprawidłowości w ośrodku szkolenia i że powinna być traktowana zgodnie z zasadą zaufania do organów państwa. Sąd administracyjny, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznał jednak, że stwierdzenie fałszerstwa dokumentów jest bezwzględną przesłanką do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji ostatecznej. Sąd podkreślił, że w takiej sytuacji organ jest zobowiązany do wydania decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., a argumenty dotyczące zasady proporcjonalności czy wyważania interesów nie mają zastosowania, gdyż decyzja jest związana. Sąd odrzucił zarzuty skargi, uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, prawomocny wyrok skazujący za poświadczenie nieprawdy w dokumentach szkoleniowych stanowi wystarczającą przesłankę do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., co obliguje organ do uchylenia decyzji ostatecznej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że stwierdzenie fałszerstwa dowodów, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności, jest obiektywną przesłanką wznowienia postępowania. W takiej sytuacji organ jest związany przepisem art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. i nie może kierować się innymi względami, takimi jak zasada proporcjonalności czy interes obywatela, ponieważ decyzja jest związana.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.k.p. art. 11 § 1 pkt 3

Ustawa o kierujących pojazdami

Konieczność odbycia wymaganego szkolenia w celu uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami.

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanka wznowienia postępowania: dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.

k.p.a. art. 151 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzja organu po wznowieniu postępowania: uchylenie decyzji dotychczasowej i wydanie nowej rozstrzygającej o istocie sprawy, gdy stwierdzono istnienie podstaw do jej uchylenia.

Pomocnicze

u.k.p. art. 23 § ust. 2 pkt 1-3

Ustawa o kierujących pojazdami

Zakres zajęć teoretycznych i praktycznych wymaganych w ramach szkolenia.

u.k.p. art. 23 § ust. 4

Ustawa o kierujących pojazdami

Wymóg ukończenia egzaminu praktycznego wewnętrznego.

u.k.p. art. 23 § ust. 5 pkt 1-4

Ustawa o kierujących pojazdami

Szczegółowe wymogi dotyczące części teoretycznej i praktycznej szkolenia oraz egzaminów wewnętrznych.

rozp. MIiB art. 10 § ust. 2 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami

Należy odmówić wydania prawa jazdy w przypadku negatywnej weryfikacji dokumentów.

P.p.s.a. art. 1 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądów administracyjnych.

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

P.p.s.a. art. 132

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania o oddaleniu skargi.

P.p.s.a. art. 11

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu administracyjnego ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organów administracji publicznej uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

k.p.a. art. 8 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.

k.p.a. art. 76 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dokumenty urzędowe jako dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

k.p.a. art. 76 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość obalenia domniemania zgodności z prawdą dokumentu urzędowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawomocny wyrok sądu karnego stwierdzający poświadczenie nieprawdy w dokumentach szkoleniowych jest wystarczającą przesłanką do wznowienia postępowania administracyjnego. Organ administracji jest zobowiązany do uchylenia decyzji ostatecznej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. w przypadku stwierdzenia podstaw do wznowienia postępowania. Sąd administracyjny jest związany ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa (art. 11 P.p.s.a.).

Odrzucone argumenty

Skarżąca nie ponosi winy za fałszerstwo dokumentów i nie miała możliwości kontroli ośrodka szkolenia. Naruszenie zasady zaufania obywatela do organów państwa (art. 8 K.p.a.). Naruszenie obowiązku wyważania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 K.p.a.). Wyrok karny dotyczący innej osoby nie powinien wiązać strony skarżącej. Odmowa przeprowadzenia dalszych czynności dowodowych narusza prawo do bycia wysłuchanym.

Godne uwagi sformułowania

dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe organ jest obligowany do wydania decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego nie można uznać zasadności zarzutów skargi o tym, że uchylenie decyzji o nadaniu stronie uprawnień do kierowania pojazdami kolidowało z zasadą proporcjonalności ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny brak winy, a nawet wiedzy skarżącego o nieprawidłowościach [...] nie mógł skutkować odstąpieniem przez właściwy organ od wznowienia postępowania

Skład orzekający

Stanisław Nitecki

przewodniczący

Grzegorz Dobrowolski

członek

Artur Żurawik

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego w przypadku fałszywych dokumentów szkoleniowych, związanie sądu administracyjnego wyrokiem karnym, charakter decyzji związanej w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy fałszerstwo dokumentów zostało potwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu karnego. Zdanie odrębne wskazuje na potencjalne kontrowersje interpretacyjne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy utraty prawa jazdy z powodu fałszywego szkolenia, co jest sytuacją budzącą zainteresowanie społeczne. Wątek zdania odrębnego dodaje jej głębi i wskazuje na złożoność prawną.

Straciłeś prawo jazdy przez fałszywe szkolenie? Sąd wyjaśnia, kiedy nie ma odwrotu.

Zdanie odrębne

Artur Żurawik

Sędzia Artur Żurawik w zdaniu odrębnym argumentuje, że orzeczenie sądu jest niezgodne z prawem krajowym i unijnym. Podkreśla, że wyrok karny dotyczący innej osoby nie powinien wiązać strony skarżącej, a odmowa przeprowadzenia dalszych dowodów narusza prawo do bycia wysłuchanym i uczciwego procesu. Wskazuje na potrzebę wyważenia interesu obywatela z interesem społecznym oraz na zasadę zaufania do organów państwa, zwłaszcza w kontekście nadzoru nad ośrodkami szkolenia kierowców.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 1354/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-09-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Stanisław Nitecki /przewodniczący/
Grzegorz Dobrowolski
Artur Żurawik /sprawozdawca zdanie odrebne/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GSK 2234/23 - Wyrok NSA z 2024-08-13
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 622
art. 11 ust. 1 pkt 3, art. 23 ust. 2 pkt 1-3, art. 23 ust. 4, art. 23 ust. 5 pkt 1-4
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
Dz.U. 2016 poz 231
§ 10 ust. 2 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia  do kierowania pojazdami
Dz.U. 2023 poz 775
art. 145 § 1 pkt 1, art. 151 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 132, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie, Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 września 2023 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 14 lipca 2022 r. nr SKO.K/41.3/902/2022/9638/KW w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 3 marca 2022 r. nr [...] Prezydent Miasta M. wznowił z urzędu postępowanie dotyczące uprawnienia A. D. (dalej jako strona lub skarżąca) do kierowania pojazdami w zakresie kategorii AM, B1, B. W uzasadnieniu powołał się na art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe i w tym kontekście podkreślił, że z prawomocnego wyroku wydanego przez Sąd Rejonowy w M. [...] r. (sygn. akt [...]) wynika, że w zaświadczeniu o ukończeniu przez wyżej wymienionego szkolenia podstawowego kursu nauki jazdy została poświadczona nieprawda.
Następnie, decyzją wydaną 25 maja 2022 r. nr [...] wspomniany organ uchylił swoją decyzję ostateczną z 18 stycznia 2017 r. w sprawie wydania stronie prawa jazdy kategorii AM, B1, B i odmówił jej wydania tego prawa jazdy. W podstawie prawnej przedmiotowego rozstrzygnięcia powołano art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (aktualnie Dz. U. z 2023 r., poz. 622), a także § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2016 r., poz. 231 ze zm.). W uzasadnieniu tej decyzji podkreślono, że jak wynika z treści wskazanego wyżej wyroku sądu powszechnego, kandydatka na kierowcę nie odbyła wymaganych przez art. 23 ust 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami zajęć części teoretycznej przeprowadzonych w formie wykładów i ćwiczeń w zakresie podstaw kierowania pojazdem i uczestnictwa w ruchu drogowym oraz w zakresie obowiązków i praw kierującego pojazdem, a także nie ukończyła wymaganego na mocy art. 23 ust. 4 tej ustawy egzaminu praktycznego wewnętrznego i egzaminu teoretycznego wewnętrznego, jak również nie odbyła wskazanej w art. 23 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy, nauki udzielenia pierwszej pomocy prowadzonej w formie wykładów i zajęć praktycznych. Równocześnie Sąd orzekł, że osoba uprawniona do wydania zaświadczenia o ukończeniu przez kursanta kursu na prawo jazdy – K. P. potwierdził w tym dokumencie nieprawdę co do odbytych zajęć teoretycznych, nauki udzielenia pierwszej pomocy, egzaminu wewnętrznego praktycznego i egzaminu wewnętrznego teoretycznego.
Zdaniem organu pierwszej instancji opisane wyżej okoliczności faktyczne potwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu wskazują, że strona nie odbyła szkolenia wymaganego do uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami, a tym samym nie spełnia przesłanki przewidzianej w art. 11 ust. 1 pkt 3 przywołanej ustawy z 5 stycznia 2011 r. Równocześnie organ stwierdził, że weryfikacja dokumentów wypadła negatywnie, a zatem zgodnie z § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z 2016 r. należało odmówić stronie wydania prawa jazdy.
Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach domagając się jej uchylenia. W odwołaniu ty podkreślono, że w przywoływanym wyroku karnym stronie nie postawiono żadnych zarzutów, a wszystkie nieprawidłowości związane są z działalnością osoby prowadzącej ośrodek szkolenia kierowców. Podkreślono, że we wskazanym wyroku nie orzeczono o przepadku dokumentów leżących u podstaw wydawanych w sprawie rozstrzygnięć, a tym samym wywołują one przewidziany w nich skutek prawny. Podkreślono również, że w tożsamej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny już się wypowiedział wyrokiem z 17 stycznia 2017 r. W odwołaniu tym podkreślono, że przedmiotowy Ośrodek pozostawał pod nadzorem właściwego organu administracji, a strona jako osoba fizyczna nie dysponowała żadnymi możliwościami kontroli prawidłowości działań tego Ośrodka. Podniesiono, że z Konstytucji RP wynika zasada zaufania obywateli do organów państwa, że będą działały w oparciu o obowiązujące regulacje prawne. Dodatkowo wskazano, że choć podpisy na stosownych dokumentach zostały sfałszowane to jednak zarówno zajęcia jak i egzaminy zostały przeprowadzone. W tym stanie rzeczy odwołująca się zaakcentowała, że bez jej wiedzy i winy uchybiono obowiązkom leżącym po stronie osoby prowadzącej szkolenie, a skoro równocześnie spełniła pozostałe przesłanki warunkujące uzyskanie prawa jazdy, to wydane w sprawie rozstrzygnięcie narusza zasadę proporcjonalności i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.
Decyzją z 14 lipca 2022 r. nr SKO.K/41.3/902/2022/9638/KW Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaprezentowało dotychczasowy przebieg postępowania oraz przytoczyło treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa. Następnie zacytowało fragment wyroku Sądu Rejonowego w M. z [...] r. podnosząc, że z treści tego orzeczenia wynika bezspornie, że dowód potwierdzający odbycie przez stronę szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy kategorii AM, B1 i B, a mianowicie zaświadczenie nr [...] z 20 grudnia 2016 r. o ukończeniu szkolenia podstawowego okazał się fałszywy i poświadczono w nim nieprawdę co do odbytych przez kursanta zajęć teoretycznych, nauki udzielania pierwszej pomocy oraz arkusza przebiegu egzaminu praktycznego wewnętrznego.
W tym kontekście organ odwoławczy zaakcentował, że wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego albowiem dowody, na podstawie których ustalono okoliczności istotne dla sprawy zakończonej wydaniem decyzji o przyznaniu stronie prawa jazdy okazały się fałszywe, fakt ich sfałszowania został potwierdzony prawomocnym wyrokiem, zaś zgodnie z poglądem wyrażonym w judykaturze oraz w literaturze przedmiotu, fałsz ten może tu przybierać zarówno formę materialną (co do formy dokumentu) jak i intelektualną (co do jego treści). W rezultacie Kolegium podniosło, że w sprawie nie zostały spełnione konieczne wymogi warunkujące uzyskanie prawa jazdy, a w szczególności warunek określony w art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami, polegający na konieczności odbycia wymaganego szkolenia w zakresie wskazanym w art. 23 ust 2 tej ustawy. Weryfikacja dokumentacji strony zakończyła się negatywnie i nie dopuszczono się przy niej żadnych uchybień. Fałsz dowodu został stwierdzony już po dacie wydania weryfikowanej decyzji, zaś to, że uchybienia w prowadzeniu szkolenia teoretycznego nastąpiły bez wiedzy i winy kursantki pozostają bez znaczenia dla sprawy. Skoro bowiem sąd karny w prawomocnym wyroku uznał, że strona nie odbyła wymaganej części teoretycznej szkolenia, nauki pierwszej pomocy oraz kontrolnego sprawdzenia poziomu wiedzy i umiejętności w formie egzaminu wewnętrznego, to nie ma potrzeby badania jej świadomości co do okoliczności odbywanego szkolenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona reprezentowana przez pełnomocnika r. pr. K. Z. wniosła o uwzględnienie skargi i o uchylenie powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze tej podniesiono zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i nie podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, jak również przyjęcie bez stosownego wyjaśnienia, że stwierdzone prawomocnym wyrokiem skazującym fałszywe zaświadczenia nie zostały poddane weryfikacji. Dodatkowo nie uwzględniono słusznego interesu obywatela i nie przeprowadzono postępowania w sposób pogłębiony budujący zaufanie do organów państwa. Wskazano na naruszenie art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji, w której brak jest odniesienia się do zarzutów formułowanych w odwołaniu. W kontekście naruszenia przepisów prawa materialnego wskazano, że naruszony został art. 11 ust. 1 pkt. 3 ustawy o kierujących pojazdami poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że skarżący nie odbył kursu na prawo jazdy i nie zdał egzaminu wewnętrznego, podczas gdy taki kurs odbył w całości i zdał egzamin wewnętrzny. W skardze tej podniesiono także zarzut naruszenia postanowień art. 145 § 1 pkt. 1 przywoływanego Kodeksu poprzez jego i uznanie, że zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania podczas, gdy sfałszowane podpisy nie są bezwzględnym świadectwem na to, że szkolenie się nie odbyło i skarżąca go nie ukończyła. W motywach skargi przedstawiono argumentację przemawiającą za zasadnością jej wniesienia z odwołaniem się do orzecznictwa sądów administracyjnych.
Postanowieniem z 12 września 2022 r. wydanym na podstawie art. 61 ust. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wstrzymało wykonanie przedmiotowej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu swojej decyzji stwierdził, że nie znajduje podstaw do zajętego w sprawie stanowiska, z kolei zarzuty podnoszone przez skarżącego nie wnoszą do sprawy jakichkolwiek nowych elementów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z brzmienia art. 145 § 1 powyższej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może natomiast kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
W tym kontekście nie stwierdzono podstaw do uwzględnienia skargi. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) wykazała bowiem, że zaskarżony akt odpowiada wymogom prawa, gdyż nie narusza obowiązujących przepisów w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem skargi jest w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie uchylające decyzję o wydaniu prawa jazdy kategorii AM, B1 i B i jednocześnie odmawiające wydania stronie takiego prawa jazdy. Zaskarżony akt wydano po uprzednim wznowieniu postępowania z uwagi na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a mianowicie na sfałszowanie dowodów, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności. Fałszerstwo to stwierdzone zostało prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w M. (sygn. akt [...]) skazującym osobę prowadzącą Ośrodek Szkolenia Kierowców za popełnienie przestępstwa polegającego na poświadczeniu nieprawdy w dokumentach dotyczących przeprowadzonych szkoleń. Zdaniem orzekających w sprawie organów, fałszerstwo dokumentacji potwierdzającej odbycie kursu prawa jazdy stanowi wystarczającą przesłankę wykluczającą uzyskanie tych uprawnień, zaś pozostałe okoliczności związane z ich uzyskaniem przez stronę pozostają w tym kontekście bez znaczenia albowiem stwierdzenie zaistnienia powyższej przesłanki powoduje konieczność uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Rozstrzygnięcie to Sąd uznaje za prawidłowe mając na uwadze stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyrokach z 25 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 145/23, II GSK 246/23 oraz II GSK 242/23 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), które zapadły w sprawach o zbliżonych stanach faktycznych do sprawy niniejszej.
W uzasadnieniach tych orzeczeń zaznaczono, iż z art. 151 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika, że po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do istoty sprawy organ administracji wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej (§ 1 pkt 1) - gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b albo decyzję, którą uchyla decyzję dotychczasową i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (§ 1 pkt 2) - gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b albo - w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji wobec okoliczności wskazanych w art. 146 - stwierdza wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazuje okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (§ 2).
Tym samym za zasadny trzeba uznać wniosek, że stwierdzenie lub brak stwierdzenia wspomnianych podstaw determinuje sposób zakończenia takiego postępowania. Innymi słowy, w przypadku stwierdzenia istnienia podstawy wznowienia postępowania organ administracji jest obligowany do wydania decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (lub w przypadku zaistnienia okoliczności wymienionych w art. 146 tego Kodeksu - decyzji wskazanej w art. 151 § 2), z kolei stwierdzenie nieistnienia podstawy wznowienia zobowiązuje go do wydania decyzji określonej w art. 151 § 1 pkt 1 przywoływanego Kodeksu. W konsekwencji, wobec jednoznacznej treści powołanego art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz jego imperatywnego charakteru, a nadto wobec nakazu jego ścisłej wykładni, jako przepisu kompetencyjnego (co odnosi się również do art. 151 § 1 pkt 1 i art. 151 § 2 tego Kodeksu), nie można uznać zasadności zarzutów skargi o tym, że uchylenie decyzji o nadaniu stronie uprawnień do kierowania pojazdami kolidowało z zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego czy też naruszało art. 7 tego Kodeksu, a w szczególności wynikający z tego unormowania obowiązek wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli.
Jak przy tym stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w powołanych wyżej wyrokach, określone w art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego przesłanki wydania decyzji, o której w nim mowa, w ogóle nie odnoszą się do skutków uchylenia decyzji dotychczasowej, ani też do obowiązku lub jakiejkolwiek potrzeby ich oceny, której rezultat miałby determinować treść tejże decyzji, czy też stanowić podstawę wnioskowania odnośnie do zasadności lub celowości jej podejmowania. Nic takiego bowiem z przywołanego przepisu prawa nie wynika, o czym wyraźnie przekonuje jego treść. Nie sposób również zasadnie twierdzić, że we wznowionym postępowaniu organ administracji publicznej miałby być zobowiązany do wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli, zgodnie z art. 7 powyższego Kodeksu. Należy bowiem zauważyć (abstrahując nawet od tego, że z art. 11 i art. 12 ustawy o kierujących pojazdami wynika, że decyzja o której mowa w art. 10 ust. 1 tej ustawy, jest tzw. decyzją związaną), że art. 151 § 1 pkt 2 wskazanego Kodeksu nie tworzy ku temu żadnych podstaw ani też warunków, co oznacza, że również wydawana na jego podstawie decyzja - wobec jasno określonych przesłanek jej podjęcia - nosi cechy decyzji związanej. Tymczasem w sytuacji, gdy przesłanki wydania decyzji administracyjnej są sprecyzowane w przepisach prawa, stosowanie art. 7 powoływanego Kodeksu jest wyłączone, gdyż może ono mieć miejsce jedynie w odniesieniu do podejmowania przez organ administracji publicznej decyzji administracyjnych na podstawie tzw. uznania administracyjnego, a więc innymi słowy tylko w sytuacji pozostawienia organowi administracji "luzu decyzyjnego", czyli wyboru konsekwencji prawnych normy prawa (materialnego) w decyzyjnym modelu stosowania prawa.
Mając na uwadze zaprezentowany wyżej pogląd NSA skład orzekający w niniejszej sprawie uznał, że jej okoliczności uzasadniały wydanie wobec skarżącej decyzji wymienionej w art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro bowiem jest poza sporem, że prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego stwierdzono istnienie fałszerstwa i poświadczenia nieprawdy w dokumentach stanowiących podstawę uzyskania przez skarżącą uprawnień do kierowania pojazdami i potwierdzających okoliczności mające kluczowy wpływ na ich uzyskanie, to zaistniała przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 1 tego Kodeksu, co z kolei obligowało organ do uchylenia decyzji orzekającej o rzeczonych uprawnieniach oraz do rozstrzygnięcia o istocie sprawy zwłaszcza, że nie zaktualizowały się również przesłanki do wydania decyzji określonej w art. 151 § 2 przywoływanego aktu.
Podstawa wznowienia postępowania wskazana w art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego odnosi się do braku znajomości stanu faktycznego przez organ prowadzący postępowanie i w konsekwencji wydania rozstrzygnięcia w oparciu o sfałszowane przed jego podjęciem dowody, na podstawie których ustalono istotne w sprawie fakty, a w rezultacie stwierdzenie istnienia tej podstawy wiąże się z koniecznością wykazania istnienia związku pomiędzy dowodami, które okazały się fałszywe, a istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi. Chodzi tu więc o dowody odnoszące się do faktów o prawotwórczym charakterze, czyli mających wpływ na określenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania zakończonego wzruszaną w trybie wznowienia decyzją ostateczną. W tym kontekście wymaga podkreślenia, że bezwzględnym warunkiem uzyskania spornych uprawnień wymienionym w art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami jest odbycie przez osobę ubiegającą się o ich przyznanie, szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii potwierdzonego zaświadczeniem, o którym mowa w art. 27 ust. 4 przywołanej ustawy. Z brzmienia tego ostatniego unormowania wynika, że ośrodek szkolenia kierowców lub inny podmiot prowadzący szkolenie wydaje osobie ubiegającej się o uzyskanie, między innymi, uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, zaświadczenie o ukończeniu szkolenia, jeżeli osoba ta uczestniczyła w minimum 80% przewidzianych w programie zajęć, o których mowa w art. 23 ust. 2 pkt 1 oraz w art. 23 ust. 5 pkt 1 powyższej ustawy i we wszystkich przewidzianych w programie zajęciach, o których mowa w art. 23 ust. 2 pkt 2 i 3 oraz w art. 23 ust. 5 pkt 2-4 powoływanej ustawy oraz uzyskała pozytywny wynik egzaminu wewnętrznego lub ćwiczeń sprawdzających, o których mowa w art. 23 ust. 5 pkt 3 tej ustawy, a zaświadczenie to podpisuje (z mocy ust. 5 cytowanego przepisu) kierownik ośrodka szkolenia kierowców albo kierownik innego podmiotu prowadzącego szkolenie. W świetle art. 217 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zaświadczenie takie stanowi urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego, a tym samym jest ich pochodną, co oznacza, że wobec celu oraz funkcji wydawania tego dokumentu nie może on budzić żadnych wątpliwości co do zgodności jego treści z rzeczywistymi faktami lub stanem prawnym. W rezultacie, potwierdzenie w tym zaświadczeniu okoliczności faktycznych lub stanu prawnego, które w rzeczywistości nie zaistniały pozbawia go jakiegokolwiek waloru dowodowego, a co za tym idzie nie może ono stanowić podstawy oceny w ramach zachowania wymogu warunkującego uzyskanie prawa jazdy, jakim jest odbycie przez wnioskodawcę wymaganego szkolenia.
W świetle stanowiska sformułowanego w prezentowanych wyżej orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, skład orzekający w niniejszej sprawie uznał, iż stwierdzenie prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w M. tego, że istotne dla sprawy okoliczności faktyczne dotyczące zachowania warunku odbycia szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy zostały ustalone na podstawie dowodów, które okazały się fałszywe, nie mogło być ocenione inaczej, jak tylko jako zaistnienie podstawy wznowienia postępowania wskazanej w art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a w konsekwencji, jako zaktualizowanie się przesłanek wydania decyzji wymienionej w art. 151 § 1 pkt 2 tego Kodeksu. Z treści wspomnianego wyroku sądu karnego wynika bowiem, że właścicielowi Ośrodka Szkolenia Kierowców, jako osobie uprawnionej na podstawie ustawy o kierujących pojazdami do wystawiania dokumentów, zarzucono popełnienie czynu polegającego na tym, że w odniesieniu do strony skarżącej, jako kursantki, poświadczył nieprawdę w dokumencie w postaci karty przeprowadzonych zajęć szkolenia, co do okoliczności mających znaczenie prawne, a mianowicie - odbycia wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 1 tej ustawy zajęć części teoretycznej przeprowadzanych w formie wykładów i ćwiczeń w zakresie podstaw kierowania pojazdem i uczestnictwa w ruchu drogowym, w zakresie obowiązków i praw kierującego pojazdem, a także w zakresie ukończenia wymaganego przez art. 23 ust. 4 powołanej regulacji egzaminu praktycznego i egzaminu teoretycznego wewnętrznego oraz co do faktu odbycia wymaganej przez art. 23 ust. 2 pkt 3 nauki udzielania pierwszej pomocy. Zarzucono mu też, że w dotyczącym strony zaświadczeniu o ukończeniu szkolenia podstawowego z 20 grudnia 2016 r. nr [...] poświadczył nieprawdę co do faktu ukończenia wszystkich wymaganych przez ustawę o kierujących pojazdami zajęć szkoleniowych. Ponadto w arkuszu przebiegu egzaminu praktycznego wewnętrznego użyto pieczątki instruktora celem nadania mu cech autentyczności. Za czyny te, będące przestępstwami przeciwko wiarygodności dokumentów sprawca został skazany. Polemika z cytowanym wyżej prawomocnym wyrokiem skazującym jest niedopuszczalna, gdyż wiąże on sąd administracyjny co do popełnienia przestępstwa, co wynika z art. 11 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w świetle którego sąd nie może podważać ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego. Ustalenia sądu karnego będące podstawą skazania za przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów stanowiących dowody odbycia szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy dotyczyły istotnych elementów stanu faktycznego objętego ustaleniami co do przyczyn wznowienia, a w konsekwencji kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy we wznowionym postępowaniu. Zakres zaś takich ustaleń wobec treści art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego nie ogranicza się do działania tylko samej strony postępowania, lecz może dotyczyć także innych osób, a więc także - jak w rozpoznanym przypadku - osoby uprawnionej do wystawiania dokumentów stanowiących dowód odbycia szkolenia wymaganego przy ubieganiu się o uprawnienia do kierowania pojazdami.
W tym kontekście zarzuty skargi nie mogły odnieść skutku. Jak bowiem wynika z zaprezentowanych wyżej rozważań prawnych, brak winy, a nawet wiedzy skarżącego o nieprawidłowościach polegających na poświadczeniu przez osobę prowadzącą Ośrodek Szkolenia Kierowców nieprawdy w dokumentach wskazanych w wyroku Sądu Rejonowego w M. z [...] r. nie mógł skutkować odstąpieniem przez właściwy organ od wznowienia postępowania administracyjnego, a następnie uchylenia rozstrzygnięcia przyznającego jej sporne uprawnienia. Zaistnienie tej obiektywnej okoliczności wyczerpującej przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 1 powoływanego Kodeksu powodowało bowiem, że organ administracyjny był bezwzględnie zobligowany do wydania takiej decyzji uchylającej z uwagi na związanie treścią normy prawnej zawartej w art. 151 § 1 pkt 2 tego Kodeksu. Argumentacja odnosząca się do kwestii związanych z pozostawaniem przedmiotowego dokumentu w aktach sprawy, nie może być uwzględniona, ponieważ jak zostało to zaznaczone dokumentacja ta utraciła na mocy wskazanego orzeczenia sądu powszechnego przymiot prawdziwości. Oznacza to, że choć wskazane przez pełnomocnika skarżącego dokumenty pozostają w aktach, to jednak nie mogą wywoływać przewidzianych w nich skutków prawny.
Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu mogącym uzasadniać jego wzruszenie. Dlatego działając na podstawie art. 132 oraz art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o oddaleniu skargi.
Zdanie odrębne
UZASADNIENIE
zdania odrębnego do wyroku
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 6 września 2023 r.
W mojej ocenie orzeczenie składu orzekającego jest niezgodne z obowiązującym prawem, zarówno krajowym, jak i unijnym.
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2023 roku, poz. 259 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Uważam, że przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, iż jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem, moim zdaniem, przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. powinno skutkować jego uchyleniem.
Zaznaczam, że jestem w pełni świadomy odmiennego orzecznictwa zapadającego w podobnych stanach faktycznych (np. wyrok NSA z 25 maja 2023 r., II GSK 145/23), jednak z przyczyn niżej podanych takie stanowisko nie może być przeze mnie zaakceptowane.
Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 §1 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 §1 k.p.a.). Przepisy te znajdują doprecyzowanie m. in. w art. 77 §1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; istotny jest także art. 80 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Zgodnie z art. 145 §1 pkt 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.
Niewątpliwie wyrokiem Sądu Rejonowego stwierdzono, że sprawca, będąc właścicielem Ośrodka Szkolenia Kierowców, jako osoba uprawniona do wystawiania dokumentów, poświadczył w nich nieprawdę co do okoliczności mających znaczenie prawne, w tym m. in. co do faktu odbycia części zajęć. Na podstawie tak sporządzonej dokumentacji strona przystąpiła do egzaminu teoretycznego oraz praktycznego na prawo jazdy oraz uzyskała uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi.
W świetle art. 76 § 1 k.p.a. "Dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone." Wyrok sądowy jest niewątpliwie takim dowodem.
Przepis art. 76 § 3 k.p.a. dopuszcza jednak obalenie domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w dokumencie stwierdzone, w drodze przeprowadzenia dowodu przeciwko treści (osnowie) takiego dokumentu. O konieczności przeprowadzenia takich dowodów strona informowała w toku postepowania, jako że nie poczuwała się do zaniedbań, a sama ani nie była stroną postępowania karnego (wyrok dotyczył innej osoby), ani też nie miała możliwości, by uzyskać dowody, które są dostępne organowi (np. przesłuchanie świadków, zebranie dodatkowej dokumentacji).
Należy również wyraźnie zastrzec, że art. 11 p.p.s.a., na który powołuje się w sposób dorozumiany SKO, nie powinien mieć zastosowania wobec strony skarżącej. W świetle tego przepisu "Ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny".
Przepis ten nie powinien mieć tu zastosowania, bowiem wyrok karny dotyczył innej osoby. Strona skarżąca, przy innej interpretacji art. 11 p.p.s.a., mogłaby zostać dotknięta skutkami prawnymi takiego orzeczenia, bez możliwości wysłuchania przez organ i przez Sąd. W takiej sytuacji naruszono by istotne względy wynikające z prawa procesowego oraz praw podstawowych. Trudno byłoby pogodzić taki rozszerzony skutek na niekorzyść niebiorącej udziału w postępowaniu karnym osoby, z zasadą uczciwego postępowania, tym bardziej, że zostałaby jej odebrana możliwość obrony jej praw przed wydaniem rozstrzygnięcia. Prawo do bycia wysłuchanym, będące emanacją zasady państwa prawnego i należące do uznanych w orzecznictwie ogólnych zasad prawa krajowego i unijnego, nie byłoby tu zapewnione w wystarczający sposób, stałoby się fikcyjne.
W niniejszej sprawie wprost odmówiono stronie skarżącej prowadzenia dalszych czynności dowodowych, mających na celu weryfikację jej twierdzeń, powołując się na związanie wyrokiem karnym dotyczącym innej osoby, czym uczyniono jej prawo do wysłuchania prawem iluzorycznym. Przyjęcie stanowiska zaprezentowanego przez organ w zakresie pełnego związania wyrokiem karnym, czyniłoby również fikcyjną realizację prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji. Prawo to formalnie przysługiwałoby, jednak Sąd Administracyjny nie mógłby w żaden sposób pozytywnie odnieść się do zarzutów, byłby bowiem związany wyrokiem karnym Sądu Rejonowego, odnoszącym się do innej osoby. Taka interpretacja nie może zostać zaakceptowana.
Na marginesie można podać (choć przepis ten nie ma tu zastosowania), że podobna regulacja zawarta jest w art. 11 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 1805 z późn. zm. – dalej k.p.c.). Stwierdza on, że "Ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Jednakże osoba, która nie była oskarżona, może powoływać się w postępowaniu cywilnym na wszelkie okoliczności wyłączające lub ograniczające jej odpowiedzialność cywilną."
Rozwiązanie zagwarantowane w art. 11 k.p.c. jest bliższe podejściu wymaganemu z perspektywy prawa unijnego. Odnosząc się do wspomnianego wcześniej skutku rozszerzonej prawomocności wyroków, warto bowiem sięgnąć do opinii Rzecznik Generalnej Vericy Trstenjak, przedstawionej w dniu 6 grudnia 2011 r. w sprawie zawisłej przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej, tj. Nemzeti Fogyasztóvédelmi Hatóság przeciwko Invitel Távközlési Zrt., w sprawie C-472/10 (ECLI:EU:C:2011:806). Jakkolwiek problem dotyczył innego zagadnienia materialnoprawnego i procesowego, to jednak wart jest przytoczenia, bowiem odnosi się do nienaruszalnych standardów prawnych, które powinny być zapewnione stronom w prowadzonych postępowaniach administracyjnych. Rzecznik stwierdza, że podmioty (tam "przedsiębiorcy"), które nie brały udziału w postępowaniu, w którym zapadło orzeczenie (tam skuteczne erga omnes), mogłyby zostać dotknięte skutkami prawnymi takiego orzeczenia, bez możliwości wysłuchania przez sąd. W takich przypadkach naruszono by istotne względy wynikające z prawa procesowego oraz praw podstawowych. Trudno byłoby pogodzić taki rozszerzony skutek na niekorzyść niebiorących udziału w postępowaniu podmiotów z zasadą uczciwego postępowania sądowego, tym bardziej, że zostałaby im odebrana możliwość zajęcia stanowiska przed wydaniem odnoszącego się do nich wyroku. Prawo do bycia wysłuchanym, będące emanacją zasady państwa prawnego i należące do uznanych w orzecznictwie ogólnych zasad prawa Unii, nie byłoby zapewnione w wystarczający sposób.
Są to wszystko wymogi, które sformułowano m. in. w wyroku ówczesnego Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 14 maja 1998 r., Windpark Groothusen GmbH & Co. Betriebs KG przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich, sprawa C-48/96 P (ECLI:EU:C:1998:223). Zauważa się tam, iż prawo osoby do wysłuchania (right to a hearing) przed przyjęciem aktu dotyczącego tej osoby powstaje w przypadku, gdy rozważa się nałożenie kary lub przyjęcie środka mogącego mieć negatywny wpływ na sytuację prawną tej osoby (pkt 47).
Ustalenia poczynione przez Trybunał Sprawiedliwości mają zatem charakter uniwersalny, formułując pewne standardy proceduralne i mogą być pomocne przy dokonywaniu wykładni przepisów krajowych w zakresie rozszerzonej prawomocności orzeczeń oraz jej wpływu na podmioty trzecie.
Powstaje tu więc problem pogodzenia prawa krajowego z ww. wymaganiami prawa unijnego i zapewnienia należytych praw wszystkim podmiotom. Powinien być on rozwiązany zgodnie z tak nakreślonymi standardami, nie tylko przez ustawodawcę, ale i przez sądy, co powoduje konieczność stosowania wykładni prounijnej oraz zasady pierwszeństwa prawa unijnego (art. 91 ust. 3 Konstytucji RP).
Należy dodać, że art. 11 p.p.s.a., rzutujący także na postępowania przed organami administracyjnymi, służy m. in. ułatwieniom dowodowym, by nie było konieczności ponownego przeprowadzania dowodów, które przeprowadził już sąd karny. Niejednokrotnie są to sprawy prowadzone przez wiele lat, zanim zapadnie prawomocny wyrok skazujący. Nie może jednak przepis ten być intepretowany w sposób odbierający uprawnienia procesowe w postępowaniach administracyjnych (i sądowoadministracyjnych) osobom, które w postępowaniu karnym nie brały udziału i nie miały żadnego wpływu na rozstrzygnięcie ich pośrednio, negatywnie dotyczące.
Organy zatem, moim zdaniem, wadliwie poprzestały na ustaleniach prawomocnego wyroku sądu karnego dotyczącego innej osoby. O arbitralności postępowania administracyjnego świadczą akta sprawy, gdzie to zaraz po wznowieniu postępowania administracyjnego, bez prowadzenia jakichkolwiek czynności na wniosek strony, nastąpiło odebranie jej uprawnień do kierowania pojazdami.
Organy administracyjnie nie powinny były ograniczać postępowania dowodowego, zadowalając się odwołaniem do prawomocnego wyroku karnego, skazującego inną osobę. Skoro art. 11 p.p.s.a. nie powinien mieć zastosowania w postępowaniu dotyczącym strony skarżącej, a obalenie domniemania wynikającego z treści dokumentu urzędowego jest możliwe (art. 76 ust. 3 k.p.a.), należało sprawę wyjaśnić rzetelnie, zwłaszcza że strona kwestionowała swoje rzekome zaniedbania.
Organy nie wykazały jednocześnie, by doszło do skazania strony skarżącej z art. 270 §1 albo 273 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 1138 z późn. zm.), czyli za czyn polegający na używaniu sfałszowanego, ewentualnie poświadczającego nieprawdę dokumentu. Przypomnieć należy, że w państwie prawa obowiązuje zasada domniemania niewinności (art. 2 i 42 ust. 3 Konstytucji), a winę za czyny zabronione może przypisać wyłącznie sąd karny.
Zauważyć trzeba również, że działalność gospodarcza w zakresie prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców była działalnością regulowaną w rozumieniu przepisów ówcześnie obowiązującej (dziś archiwalnej) ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 2168 ze zm.) i wymagała uzyskania wpisu do rejestru przedsiębiorców prowadzących ośrodek szkolenia kierowców (art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami; obecnie j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 622 z późn. zm. – dalej: u.k.p.). Celem takiej regulacji było i jest m. in. to, że kierownik ośrodka szkolenia kierowców wykonuje szereg czynności administracyjnych, wymienionych w art. 27 powyższej ustawy. Dotyczą one także poprawności (wiarygodności) prowadzonej dokumentacji szkoleniowej. Pełni więc on rolę podmiotu administrującego.
Dodatkowo, zgodnie z treścią art. 43 ust. 1 u.k.p., starosta prowadzi nadzór w zakresie zgodności prowadzenia szkolenia osób ubiegających się o uzyskanie uprawnień do kierowania motorowerem lub pojazdami silnikowymi, kursu dla kandydatów na instruktorów i kandydatów na wykładowców oraz dla instruktorów i wykładowców, z wymaganiami określonymi w przepisach ustawy. Co więcej, stosownie do treści art. 43 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy organ ten, w ramach nadzoru, prowadzi kontrolę działalności ośrodka szkolenia kierowców.
Z powyższego wynika zatem, że osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami, podejmując szkolenie w legalnie działającym ośrodku prowadzącym taką działalność i pozostającym pod nadzorem, ma usprawiedliwione podstawy oczekiwać, że wystawione tam zaświadczenie jest legalne i tym samym może stanowić podstawę dopuszczenia jej do egzaminu państwowego, a po jego zdaniu, do uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami.
Należało także wziąć pod uwagę zasadę zaufania obywatela do organu (art. 8 § 1 k.p.a.), zwłaszcza w sytuacji, gdy powołano się na okoliczności wskazujące jednocześnie na brak dostatecznego nadzoru właściwego starosty nad ośrodkiem szkolenia kierowców.
W wyroku NSA z 26 stycznia 2023 r., sygn. II OSK 163/20, wskazano, że "(...) postępowanie wznowieniowe nie jest tylko postępowaniem weryfikacyjnym, ale obejmuje również rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Decyzja kończąca postępowanie w sprawie wznowionej rozstrzyga ją zarówno co do podstaw wznowienia, jak i co do istoty sprawy administracyjnej."
Stąd we wznowionym postępowaniu należy brać pod uwagę także zasady ogólne wyrażone w k.p.a., w tym art. 7 i 8 §1. Przez to nie można zgodzić się ze stanowiskiem zawartym w wyroku NSA z 25 maja 2023 r., II GSK 145/23. O ile dla samego wznowienia postępowania istotne są wyłącznie okoliczności wskazane w art. 145 §1 k.p.a., o tyle w postępowaniu później prowadzonym, na skutek jego wznowienia, nie można pomijać zasad i reguł wprowadzanych przez ww. Kodeks. Innymi słowy, nie można utożsamiać sztywno zakreślonych przesłanek wznowienia postępowania z przesłankami, wymogami i zasadami prowadzonego potem postępowania rozpoznawczego, opierającego się na ogólnych zasadach k.p.a., mającego doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia "co do istoty sprawy administracyjnej". Czym innym są przesłanki wznowienia postepowania, a czym innym przesłanki postępowania już wznowionego.
W okolicznościach niniejszej sprawy doszło zatem do kolizji pomiędzy zasadą legalizmu (art. 6 k.p.a.) a zasadą zaufania obywatela do organu (art. 8 § 1 k.p.a.) i obowiązkiem wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy stosujące prawo – w tym sądy i organy administracji publicznej – są w takich przypadkach zobowiązane do odpowiedniego wyważenia wszystkich wchodzących w grę wartości konstytucyjnie chronionych. Innymi słowy, interes społeczny powinien być w odpowiedni sposób wyważony ze słusznym interesem obywatela, o czym mówi art. 7 k.p.a. Istotne jest przy tym zagwarantowanie rzetelnego (a nie arbitralnego) postępowania stronie, której uprawnienia miałyby być odebrane.
Nawet jeśli strona w perspektywie czasowej miałaby stracić uprawnienia do kierowania pojazdami, to tym bardziej należy jej zagwarantować wszelkie prawa procesowe. Są one wartością samoistną.
Nie można też uznawać, że jeśli zaświadczenie z ośrodka szkolenia kierowców potwierdza nieprawdę (co ustalono po wielu latach od uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami), to oznacza jednocześnie, że w ogóle brak jest dokumentu, będącego podstawą przystąpienia do egzaminu na prawo jazdy. Dokument ten istnieje, ale co najwyżej obarczony jest wadą prawną. Nawet jeśli zaświadczenie o odbyciu szkolenia stwierdzało nieprawdę, to wiedza ta i umiejętności, będące przedmiotem zajęć szkoleniowych, podlegały sprawdzeniu w toku późniejszego egzaminu. Ten został przez stronę skarżącą zdany.
Uważam, że organ odwoławczy podjął próbę wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, jednak i on nie dostrzegł wadliwości aktu, który utrzymał w mocy, przez co należałoby uznać i jego rozstrzygnięcie za nieodpowiadające prawu.
Wszystkie te uchybienia przepisom postępowania, w tym art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., powinny stwarzać podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a.,

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI