II SA/GL 1350/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrzył skargę E. P. na decyzję Wojewody Śląskiego odmawiającą zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na cele budownictwa mieszkaniowego. Skarżąca kwestionowała realizację celu wywłaszczenia i zaistnienie przesłanek wyłączających roszczenie zwrotowe. Sąd oddalił skargę, uznając, że zgodnie z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, roszczenie o zwrot nie przysługuje, jeśli przed wejściem w życie tej ustawy nieruchomość została sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W analizowanej sprawie prawo użytkowania wieczystego do nieruchomości zostało ustanowione na rzecz "D" (następnie "E" S.A.) z mocy prawa w dniu 5 grudnia 1990 r. na podstawie przepisów przejściowych ustawy z 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Sąd podkreślił, że wpis tego prawa do księgi wieczystej miał charakter deklaratoryjny, a sam fakt ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej przed 1 stycznia 1998 r. (datą wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami) wyłącza możliwość skutecznego zgłoszenia roszczenia o zwrot, niezależnie od tego, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany. Dodatkowo wskazano, że nawet gdyby roszczenie przysługiwało, zwrot byłby niemożliwy, gdyż nieruchomość nie jest już w posiadaniu Skarbu Państwa z uwagi na ustanowione prawo użytkowania wieczystego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami w kontekście nabycia prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa przed wejściem w życie ustawy.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami przejściowymi ustawy o gospodarce nieruchomościami i nabyciem prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa.
Zagadnienia prawne (3)
Czy roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przysługuje byłemu właścicielowi, jeśli przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej (art. 229 u.g.n.).
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przesłanki z art. 229 u.g.n. zostały spełnione, ponieważ prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione na rzecz osoby trzeciej ("D") z mocy prawa przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nawet jeśli wpis do księgi wieczystej nastąpił później, nabycie prawa z mocy prawa przed datą wejścia w życie ustawy wyłącza roszczenie zwrotowe.
Jaki jest charakter prawny wpisu prawa użytkowania wieczystego do księgi wieczystej, gdy prawo to zostało nabyte z mocy prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku nabycia prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa, wpis do księgi wieczystej ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że nabycie prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa następuje z chwilą wejścia w życie odpowiednich przepisów, a decyzja administracyjna lub wpis do księgi wieczystej jedynie potwierdzają ten skutek prawny, nie kreując go.
Czy zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest możliwy, jeśli Skarb Państwa lub gmina nie władają nią z uwagi na ustanowione prawo użytkowania wieczystego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zwrot nieruchomości nie jest możliwy, jeżeli Skarb Państwa lub gmina nie władają nią na skutek m.in. ustanowienia na niej prawa użytkowania wieczystego.
Uzasadnienie
Wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości byłoby niewykonalne i naruszałoby porządek prawny, kolidując z istniejącym stanem prawnym, w tym z prawem użytkowania wieczystego ustanowionym na rzecz osoby trzeciej.
Przepisy (8)
Główne
u.g.n. art. 229
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.
Pomocnicze
u.g.n. art. 136 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Dotyczy przesłanek zwrotu nieruchomości.
u.g.n. art. 137
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Definiuje przesłanki uznania nieruchomości za zbędną.
u.g.n. art. 200
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Dotyczy nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego.
Ustawa o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 2 § 1
Reguluje nabycie z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntów będących w zarządzie państwowych osób prawnych.
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 6
Podstawa nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w przeszłości.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi przez sąd administracyjny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje z uwagi na ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 229 u.g.n.). • Nabycie prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa przed datą wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami wyłącza możliwość zgłoszenia roszczenia o zwrot, niezależnie od późniejszego wpisu do księgi wieczystej. • Zwrot nieruchomości jest niemożliwy, jeśli Skarb Państwa lub gmina nie władają nią z uwagi na ustanowione prawo użytkowania wieczystego.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącej oparta na braku realizacji celu wywłaszczenia. • Kwestionowanie przez skarżącą zaistnienia przesłanek z art. 229 u.g.n.
Godne uwagi sformułowania
Roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. • Decyzja administracyjna wydawana w postępowaniu uwłaszczeniowym, prowadzonym w oparciu o ww. przepisy, ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że jedynie potwierdza skutek prawny (w postaci nabycia prawa użytkowania wieczystego przez uprawniony podmiot), zaistniały w określonej dacie, z mocy samego prawa. • Sam fakt, że nieruchomość wywłaszczona została zbyta osobie trzeciej bądź na rzecz tej osoby ustanowiono prawo użytkowania wieczystego, a zarówno zbycie (ustanowienie), jak i ujawnienie prawa w księdze wieczystej nastąpiło przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, czyli najpóźniej 31 grudnia 1997 r., wyłącza możliwość skutecznego zgłoszenia roszczenia o jej zwrot.
Skład orzekający
Andrzej Matan
sprawozdawca
Bonifacy Bronkowski
przewodniczący
Tomasz Dziuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami w kontekście nabycia prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa przed wejściem w życie ustawy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami przejściowymi ustawy o gospodarce nieruchomościami i nabyciem prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawnych związanych z wywłaszczeniem i zwrotem nieruchomości, a interpretacja przepisów przejściowych jest kluczowa dla wielu podobnych spraw.
“Czy można odzyskać wywłaszczoną ziemię, gdy prawo użytkowania wieczystego już dawno przeszło w ręce kogoś innego?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.