II SA/Gl 1328/25

II SA/Gl 1328/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2026-02-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna
Artur Żurawik /sprawozdawca/
Renata Siudyka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 49
art. 70 ust. 3
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant Starszy referent Renata Pacewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2026 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 8 sierpnia 2025 r. nr SKO.OG/41.12/179/2025/11119 w przedmiocie zgody na kontynuowanie zatrudnienia 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia 10 czerwca 2025 roku nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 10 czerwca 2025 r., Nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta R., działając na podstawie art. 70 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 49 – dalej u.w.r.), art. 104 i in. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm., dalej - k.p.a.) i in., orzekając wobec W. K. (dalej: "strona", "skarżąca"), odmówiono jej wyrażenia zgody na kontynuowanie zatrudnienia przy jednoczesnym pełnieniu funkcji zawodowej rodziny zastępczej.
W uzasadnieniu wskazano m. in., że strona wraz z mężem pełni zadania rodziny zastępczej niezawodowej, a w ich rodzinie zastępczej przebywa jedno szesnastoletnie dziecko. Nadto, za zgodą rodziny zastępczej, przebywają tam także dwie osoby, które osiągnęły pełnoletność, a które z mocy prawa nie podlegają już pieczy zastępczej. Obydwoje małżonkowie pracują zawodowo w pełnym wymiarze czasu pracy. W opinii koordynatora małżonkowie dają rękojmię należytego sprawowania pieczy zastępczej jedynie jako niezawodowa rodzina zastępcza.
Strona, działając przez pełnomocnika, złożyła odwołanie od ww. decyzji. Zarzucono naruszenie:
1) art. 7 k.p.a., poprzez uchybienie zasadzie prawdy i zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz pominięcie interesu społecznego przy załatwieniu sprawy;
2) art. 8 ust. 1 k.p.a., poprzez rozstrzygnięcie sprawy wnioskodawczyni w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej;
3) art. 107 § 1 ust. 6 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez zaniechanie prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji;
4) art. 70 ust. 2 u.w.r., w sytuacji, gdy zgromadzone w toku postępowania dowody jednoznacznie wskazują, iż wykonywanie pracy zarobkowej przez wnioskodawczynię nie będzie miało negatywnego wpływu na sprawowanie pieczy zastępczej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej SKO) decyzją z dnia 8 sierpnia 2025 r., nr SKO.OG/41.12/179/2025/11119, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu SKO wskazało m. in., że ocena organu pierwszej instancji musi zostać uznana za prawidłową. Strona zatrudniona jest na pełnym etacie w C. w R., wykonując czynności wobec 6 pacjentów, 4 razy w tygodniu. Według jej pracodawcy taka praca wymaga zatrudnienia na pełnym etacie. W tych okolicznościach, gdy dodatkowo mąż strony pozostaje od [...] r. w zatrudnieniu w placówce opiekuńczo-wychowawczej w R. (obecnie ½ etatu), gdzie wykonuje czynności służbowe w godzinach od 6.00 do 10.00, strona, mając pod opieką dzieci w rodzinie zastępczej zawodowej, mogłaby nie dawać rękojmi należytego sprawowania nad nimi należnej opieki. Żaden materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji lub też dodatkowo przedłożony wraz z odwołaniem nie wskazywał na brak ryzyka nienależytego wykonywania obowiązków rodziny zastępczej zawodowej. Dbałość o dobro dzieci lokowanych w rodzinie zastępczej zawodowej, a równocześnie dbałość o interes publiczny (zapewnienie należytej i wszechstronnej opieki dzieciom lokowanym w rodzinie zastępczej zawodowej) nie pozwalają obecnie na wyrażenie zgody na kontynuowanie przez stronę zatrudnienia przy jednoczesnym pełnieniu funkcji rodziny zastępczej zawodowej.
Strona, działając przez pełnomocnika, złożyła skargę na ww. decyzję SKO. Zarzucono naruszenie:
1) art. 70 ust. 2 u.w.r., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że brak jest podstaw do wyrażenia zgody na kontynuowanie przez skarżącą pracy zarobkowej przy jednoczesnym pełnieniu funkcji zawodowej rodziny zastępczej, mimo braku negatywnego wpływu wykonywania pracy zarobkowej przez skarżącą na sprawowanie przez nią pieczy zastępczej;
2) art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez zaniechanie prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji, a także nierozpoznanie zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a., poprzez pominięcie interesu społecznego przy załatwieniu sprawy;
3) art. 8 § 1 k.p.a., poprzez rozstrzygnięcie sprawy wnioskodawczyni w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej.
Mając na względzie wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wskazano m. in., że analiza dowodów zgromadzonych w sprawie jest pobieżna i sprowadza się do kilku niczym niepopartych twierdzeń o tym, że praca zawodowa "mogłaby" negatywnie wpłynąć na realizację obowiązków zawodowej rodziny zastępczej i dobro wychowanków. Wskazują na to sformułowania zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z którymi praca zawodowa skarżącej "musiałaby" mieć negatywny wpływ na sytuację wychowanków, zaś sama skarżąca, pracując zawodowo, "mogłaby" nie dawać rękojmi należytego sprawowania nad nimi należnej opieki.
SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje jego uchyleniem.
Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 § 1 k.p.a.). Przepisy te znajdują doprecyzowanie m. in. w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; istotny jest także art. 80 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona.
Rodzinę zastępczą zawodową lub rodzinę zastępczą niezawodową tworzą małżonkowie lub osoba, o których mowa w ust. 1, niebędący wstępnymi lub rodzeństwem dziecka (art. 41 ust. 3 u.w.r.).
W świetle art. 70 u.w.r. "Osoba, której przysługuje wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka, nie może kontynuować lub podjąć dodatkowego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bez zgody właściwego starosty (ust. 1). Starosta, po zasięgnięciu opinii organizatora rodzinnej pieczy zastępczej może udzielić zgody, w przypadku, gdy kontynuacja lub podjęcie dodatkowego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie będzie miało negatywnego wpływu na sprawowanie pieczy zastępczej (ust. 2).
Z przywołanej regulacji wynika po pierwsze, że osoba, której przysługuje wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, może być dodatkowo zatrudniona, jeśli uzyska stosowną zgodę. Po drugie, zgoda starosty na kontynuowanie lub podjęcie zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej wyrażana jest po zasięgnięciu opinii organizatora rodzinnej pieczy zastępczej oraz przy założeniu, że kontynuacja lub podjęcie dodatkowego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie będzie miało negatywnego wpływu na sprawowanie pieczy zastępczej.
Opinia organizatora rodzinnej pieczy zastępczej nie musi być jednak pozytywna – zatem wymagana jest jakakolwiek opinia (S. Nitecki [w:] A. Wilk, S. Nitecki, Wspieranie rodziny i system pieczy zastępczej. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2024, art. 70, LEX-el., teza 2).
To oznacza, że organ, działając w ramach uznania administracyjnego, musi rozważyć szczegółowo wszelkie przesłanki będące podstawą wydania określonego rozstrzygnięcia, zarówno pozytywne, jak i negatywne (art. 107 § 1 i 3 k.p.a.). To on wydaje rozstrzygnięcie, a nie autor opinii.
Tymczasem w lakonicznym uzasadnieniu decyzji organu I instancji, utrzymanej w mocy przez SKO, wbrew powyższym regulacjom wskazano (s. 3), że "Istotą wypłaty wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej jest fakt, iż osoba wskazana w umowie jako pobierająca wynagrodzenie, nie wykonuje i nie kontynuuje innej pracy zarobkowej, na rzecz realizacji zadań wynikających z pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej. (...) W ocenie tut. organu nie można być gotowym do realizacji zadań rodziny zastępczej zawodowej będąc jednocześnie w innym zatrudnieniu i sam fakt innego zatrudnienia jest wpływającym negatywnie na realizację zadań, których Strona chciałaby się podjąć."
Organ orzekł zatem sprzeczne z treścią art. 70 ust. 1 i 2 u.w.r. Bez szczegółowych analiz oparto się na opinii Ośrodka Rodzinnej Pieczy Zastępczej, nie analizując szczegółowo sytuacji faktycznej.
Tymczasem z materiału dowodowego wynika, że w rodzinie zastępczej przebywa osoba kilkunastoletnia, która uczęszcza do szkoły, zatem często jest poza domem. Mąż strony – jak pisało SKO – pracował ówcześnie w okrojonym wymiarze czasu pracy (od 6.00 do 10.00), a sama skarżąca nie miała ustalonych sztywnych godzin wykonywania swoich obowiązków. Jej godziny pracy ustalane były indywidualnie z kilkoma pacjentami w przedziale czasowym pomiędzy 8.00 a 20.00 (zaświadczenie z 19 lutego 2025 r.).
Należało więc ustalić, czy możliwe jest takie zorganizowanie dodatkowej pracy, by opieka nad podopiecznymi (także tymi, który będą nią objęci w przyszłości) była zapewniona, stosownie do okoliczności konkretnej sprawy. Rozważań tych zabrakło.
Organ odwoławczy podjął próbę wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, jednak i on nie dostrzegł wadliwości aktu, który utrzymał w mocy, przez co należy uznać i jego rozstrzygnięcie za nieodpowiadające prawu.
Wszystkie te uchybienia przepisom postępowania, w tym art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego, do której zmierzają niektóre zarzuty skargi. Stan faktyczny nie został bowiem prawidłowo ustalony, a kontrola zastosowania prawa materialnego następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu. Zatem kontrola przestrzegania przez organy administracyjne norm prawa materialnego może być przeprowadzona dopiero w ostatniej kolejności (zob. wyrok NSA z 10 lutego 1981 r., sygn. SA 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7; T. Woś [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 757 – 757).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny mieć na uwadze powyższe ustalenia, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu.
Treści rozstrzygnięcia Sąd nie przesądza, bowiem nie pozwalają na to niepełne ustalenia faktyczne.
W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących koszty zastępstwa procesowego (480 zł), Sąd rozstrzygał w oparciu o art. 200 p.p.s.a.