II SA/Gl 1313/24

II SA/Gl 1313/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik /przewodniczący sprawozdawca/
Edyta Kędzierska
Krzysztof Nowak
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 17 lipca 2024 r. nr WINB-WOA.7721.169.2024.TA w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wykonania robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia 10 kwietnia 2024 r. nr [...], 2. zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz skarżącej 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 10 kwietnia 2024 roku, nr [...] , działając w trybie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 725 ze zm., dalej jako: "p.b.") oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej wykonania otworów okiennych w północnej ścianie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na dz. nr [...] w Z. .
W uzasadnieniu wskazano m. in., że w dniu 7 października 2020 r. wpłynął do organu wniosek M. i J. K. z prośbą o przeprowadzenie kontroli budynku w Z. na dz. nr [...] ze względu na otwory okienne i drzwiowe usytuowane w ścianie, która jest w zbliżeniu do granicy z działką nr [...]. Stwierdzono, że na działce znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny. W północnej ścianie zlokalizowane są cztery otwory okienne. Ściana tego budynku znajduje się w odległości 1,80 m do 2,40 m od ogrodzenia działek sąsiednich, które znajduje się w granicy. Według oświadczenia właścicielki budynku A. K. budynek powstał w latach 60. ubiegłego stulecia. Obecni właściciele zamieszkali w budynku w 1995 r. Na początku 2000 roku została wymieniona stolarka okienna od strony północnej. W 2000 roku wykonano również ocieplenie budynku. Właścicielka oświadczyła, że przedmiotowe otwory okienne były w tej samej formie, wymiarze i miejscu, została jedynie wymieniona stolarka na nową. W 1993 r. pomiędzy działkami [...] i [...] przebieg granicy ustalono sądownie. Organ pozyskał informację, że w zasobach archiwalnych Starostwa Powiatowego w Z. nie ma żadnych dokumentów dotyczących budowy przedmiotowego budynku. Także kierownik Oddziału w B. Archiwum Państwowego w K. poinformował, że w rejestrach wydanych zezwoleń budowlanych z lat 1958-1971 nie odnaleziono nazwiska ówczesnej inwestorki przedmiotowego budynku. Brak jest podstaw do uznania, że otwory okienne zostały wykonane po wybudowaniu budynku. Fakt, że u inwestora, jak również w organie architektoniczno-budowlanym nie zachował się żaden egzemplarz projektu budowlanego nie uprawnia do stwierdzenia, że obiekt jest wykonany niezgodnie z przepisami. Przepisy obowiązujące w czasie realizacji inwestycji nie obligowały inwestora do archiwizacji dokumentacji związanej z budową budynku. Nie naruszono również przepisów technicznych dotyczących posadowienia ww. otworów.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła przez pełnomocnika M. K. , zaskarżając ją w całości. Zarzucono m. in. naruszenie:
- art. 105 k.p.a., polegające na jego nieprawidłowym zastosowaniu, poprzez uznanie, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe ze względu na niemożność ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, tj. ustalenia okoliczności, czy otwory okienne powstały samowolnie oraz ze względu na stwierdzenie, że nie doszło do naruszenia odpowiednich przepisów dotyczących uwarunkowań technicznych, podczas gdy organ pomija wnioski wynikające z prawidłowej oceny materiału zgromadzonego w sprawie;
- art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a., polegające na braku zebrania i rozważenia całokształtu materiału w sprawie, tj. pomięcie okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia – braku zarejestrowania decyzji w Archiwum Państwowym przy jednoczesnej kompletności dokumentacji, co z kolei prowadzić powinno do stwierdzenia, że budynek ze spornymi otworami okiennymi został posadowiony bez wymaganej decyzji, a zatem w warunkach samowoli budowlanej; pominięcie wniosku wynikającego z postępowania co do ustalenia przebiegu granicy, że budynek ze ścianą z otworami okiennymi był i jest usytuowany niezgodnie z odpowiednimi przepisami regulującymi sytuowanie budynków, i in.
Decyzją z dnia 17 lipca 2024 r., nr WINB-WOA.7721.169.2024.TA, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W treści uzasadnienia organ II instancji podkreślił m. in., że w przypadku, gdy obiekt powstał pod rządami przepisów budowlanych z 1974 r., a zasoby archiwalne są niekompletne, gdy również właściciel nie posiada stosownych pozwoleń na budowę, nie można wywodzić dla strony negatywnych skutków i nakazywać legalizację takiego obiektu czy też jego rozbiórkę. Nie można bowiem domniemywać samowoli budowlanej. Organ I instancji zasadnie uznał, że nie sposób przyjąć, iż sporna ściana z otworami okiennymi naruszała w dacie budowy obowiązujące przepisy prawa.
M. K. , działając przez pełnomocnika, złożyła skargę na ww. decyzję WINB, zaskarżając ją w całości. Zarzucono m. in. naruszenie:
1) art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 7, poz. 46, ze zm.), polegające na jego niezastosowaniu oraz pominięcie, że zgodnie z powołaną normą budynek usytuowany na działce jw. nie spełnia norm technicznych przewidzianych dla budynków zgodnie z normą obowiązującą w chwili jego posadowienia, a to oznacza, że został posadowiony bez wymaganego pozwolenia na budowę;
2) § 20 ust. 3 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. z 1961 r. poz. 196, ze zm.), polegające na pominięciu normy, zgodnie z którą odległość wolno stojącego budynku, zwróconego do budynku sąsiedniego ścianą przeciwpożarową, nie może być mniejsza niż 3 metry, w sytuacji, gdy przedmiotowy budynek został posadowiony w odległości (w najszerszym miejscu) 2,4 metra od granicy działki ścianą posiadającą otwory okienne, co przesądza o uznaniu, że budynek nie spełniał ani nie spełnia wymogów technicznych oraz został posadowiony bez wymaganego pozwolenia na budowę, a zatem wymaga podjęcia działań w celu dostosowania go do zgodności z przepisami prawa;
3) § 76 ust. 5 ww. rozporządzenia przez pominięcie normy, z której bezpośrednio wynika, że budynek (a tym samym sporna ściana z otworami okiennymi) został posadowiony w warunkach samowoli budowlanej wbrew obowiązującym przepisom prawa, gdyż zgodnie z powołanym przepisem otwory w ścianie przeciwpożarowej są dopuszczalne przy zachowaniu następujących warunków: liczba i wielkość otworów powinna być ograniczona do zaspokojenia niezbędnych potrzeb ewakuacyjnych i użytkowych, otwory powinny znajdować się w miejscach najmniejszego zagrożenia pożarowego, otwory powinny być zaopatrzone w drzwi samoczynnie zamykające się, wykonane z materiałów niepalnych o odporności ogniowej co najmniej klasy B, podczas gdy otwory okienne przedmiotowego budynku ww. warunków nie spełniają,
4) § 78 ust. 1 w zw. z § 76 i § 77 ww. rozporządzenia, poprzez błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że posadowienie ściany przeciwpożarowej w tzw. ostrej granicy umożliwia posadowienie jej w dowolnej odległości od granicy działki, w tym odległości 1,80-2,40 metrów od granicy, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, podczas gdy posadowienie ściany przeciwpożarowej wymaga zachowania minimalnej odległości 3 metrów od granicy nieruchomości przy spełnieniu warunków ściany z otworami okiennymi, podczas gdy ww. norma wskazuje, że możliwe jest posadowienie ściany przeciwpożarowej w odległości mniejszej niż określona w § 20 ust. 1 i 2 Rozporządzenia;
5) art. 51 ust.1 pkt 2 p.b., polegające na braku jego zastosowania, poprzez brak wydania decyzji nakazującej przeprowadzenie prac umożliwiających dostosowanie budynku do stanu zgodności z wymogami technicznymi;
6) art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez:
- brak rozważenia całokształtu okoliczności sprawy, polegający na pominięciu skutków ustalenia, że budynek ze sporną ścianą został posadowiony w odległości 1,80 - 2,40 metrów od granicy z nieruchomością sąsiednią, co doprowadziło do braku ustalenia, że budynek musiał powstać w warunkach samowoli budowlanej, ponieważ brak było jakiejkolwiek normy prawnej, która umożliwiałaby usytuowanie ściany z otworami okiennymi w odległości mniejszej niż minimalne 3 metry od granicy działek;
- brak ustalenia i rozważenia całokształtu okoliczności sprawy, a to okoliczności czy otwory okienne usytuowane w spornej ścianie spełniają wymogi niezbędności lub walory stanowiące o zapewnieniu możliwości ewakuacji, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że wymogi techniczne w tej sprawie nie zostały spełnione;
- pominięcie okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy, a to bezspornej okoliczności przebiegu od spornej granicy oraz okoliczności ustalonej na podstawie zeznań świadka, że budynek skarżącej powstał przed budynkiem ze sporną ścianą z otworami okiennymi, które to okoliczności przesądzają o tym, że sporny budynek powstał w warunkach samowoli budowlanej;
- pominięcie wniosku wynikającego z postępowania co do ustalenia przebiegu granicy, który powinien prowadzić do konkluzji, że budynek ze ścianą z otworami okiennymi był i jest usytuowany niezgodnie z odpowiednimi przepisami regulującymi sytuowanie budynków, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy,
- pominięcie okoliczności wynikającej z ww. rozporządzenia, uznanego przez organ jako właściwy do oceny spełnienia przez budynek wymogów technicznych, zgodnie z którym podstawową zasadą usytuowania budynku było przyjęcie, że minimalna odległość budynku od granicy, niezależnie od charakteru ściany, jaką zwrócony jest budynek do nieruchomości sąsiedniej, wynosiła 3 metry, w efekcie organ pominął wnioski wynikające z powszechnie obowiązujących przepisów prawa, a rozstrzygnięcie oparł o możliwość istnienia wyjątku, który nie dotyczył istoty niniejszej sprawy, polegającego na lokalizowaniu ściany przeciwpożarowej w odległości mniejszej niż określona w § 20 ust. 1 i 2, nie zaś minimalnej odległości wskazanej w § 20 ust. 3 Rozporządzenia;
- pominięcie własnego ustalenia organu, że w sytuacji, w której analiza stanu prawnego doprowadzi do ustalenia, iż nie istniała prawna możliwość, by budynek ze ścianą z otworami okiennymi został usytuowany w odległości mniejszej niż 3 metry, to oznaczać będzie, że budynek usytuowany został w warunkach samowoli budowlanej z naruszeniem warunków technicznych usytuowania budynków;
- brak prawidłowego ustalenia stanu faktycznego oraz brak należytej oceny zebranego materiału dowodowego niezbędnego dla prawidłowego rozpoznania sprawy.
Na tej podstawie wniesiono o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie od WINB zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w treści decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje jego uchyleniem.
Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 §1 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 §1 k.p.a.). Przepisy te znajdują doprecyzowanie m. in. w art. 77 §1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; istotny jest także art. 80 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona.
Wskazać należy, że nie do końca jasne są ustalenia organów. WINB stwierdził bowiem, że obiekt "powstał" pod rządami prawa budowlanego z 1974 r. (s. 9 decyzji), z kolei PINB wskazywał, że obiekt powstał już wcześniej – w latach 60. XX w., co w innej części uzasadnienia WINB zasadniczo akceptował (s. 10 i 11 decyzji). Jest to o tyle istotne, że z zeznań B. B. wynikało, iż przedmiotowy budynek został wybudowany w latach 70. XX wieku, z kolei operat szacunkowy z kwietnia 1993 r. na s. 4 wskazuje datę 1963 r. Były to okoliczności istotne z punktu widzenia przepisów obowiązujących w czasie realizacji inwestycji oraz dla ustalenia, czy w zasobach archiwalnych znajduje się stosowna dokumentacja dotycząca legalności budowy.
Przede wszystkim należy stwierdzić, że w postępowaniu administracyjnym organ odwoławczy jest organem merytorycznym, którego powinnością jest nie tylko odnieść się do zarzutów odwołania, lecz ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę już rozstrzygniętą przez organ pierwszej instancji. Istota administracyjnego toku instancji, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, polega więc na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy (np. wyrok NSA z 11 czerwca 2024 r., sygn. II OSK 1705/21).
Skoro organ odwoławczy jest organem merytorycznym, to oznacza, że powinien on dokonać ocen także we własnym zakresie, a nie jedynie przywoływać ustalenia PINB, co częściowo miało miejsce. WINB pisał bowiem np.: "Mając na względzie powyższe, PINB nie stwierdził żadnych nieprawidłowości w tym zakresie. Tym samym organ I instancji uznał, że nie sposób jest przyjąć, że sporna ściana z otworami okiennymi naruszała w dacie budowy obowiązujące przepisy prawa. W konsekwencji, PINB za zasadne uznał umorzenie niniejszego postępowania w sprawie." (s. 12 decyzji WINB).
Tego rodzaju ustalenia nie mają charakteru własnych ustaleń WINB, a stanowią jedynie fragment opisu sprawy, choć znalazły się w części "zważeniowej" uzasadnienia decyzji.
Podobne uwagi można odnieść do kolejnych ustaleń decyzji organu odwoławczego: "ŚWINB zauważa, że PINB dokonał szerokiej analizy regulacji jakie obowiązywały w dacie budowy przedmiotowego obiektu, w tym m. in. § 207 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 12 kwietnia 2002 roku (Dz. U. z 2022 r., poz. 1225), nie stwierdzając, aby budowa ściany z otworami okiennymi budynku na działce (...) naruszała przepisy warunków technicznych." (s. 12 decyzji WINB).
PINB nie podjął jednak żadnych szczegółowych, merytorycznych rozważań w zakresie treści § 207 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, a są one istotne. Zgodnie bowiem z ust. 2 tego przepisu "Przepisy rozporządzenia dotyczące bezpieczeństwa pożarowego (...) stosuje się, z uwzględnieniem § 2 ust. 2, również do użytkowanych budynków istniejących, które na podstawie przepisów odrębnych uznaje się za zagrażające życiu ludzi." Niezbędne było zatem ustalenie czy obiekt spełnia standardy przeciwpożarowe oraz ewentualne doprowadzenie go do stanu pozwalającego zapewnić bezpieczeństwo użytkowania.
Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 3 września 2014 r., sygn. II OSK 516/13, który tut. Sąd podziela, przepisy rozporządzenia jw., dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, znajdują zastosowanie - z mocy § 207 ust. 2 w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia - także do budynków istniejących w dacie wejścia w życie tego rozporządzenia, bez względu na datę ich budowy, pod warunkiem spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie. Istnienie budynku, który wprawdzie został wybudowany pod rządami "starego" prawa, ale istnieje i jest użytkowany pod rządami "nowego" prawa, jest zdarzeniem ciągłym, sytuacją trwającą także po wejściu w życie nowych przepisów.
Zatem wprowadzenie nowych wymogów ochrony przeciwpożarowej dla takich budynków jest działaniem dopuszczalnym. Obiekty niespełniające wymogów bezpieczeństwa muszą być doprowadzone do stanu niezagrażającego życiu lub zdrowiu ludzi, nawet jeśli będzie to pewną trudnością dla zamieszkałych tam osób i pociągnie za sobą koszty.
W tym zakresie należy odwołać się do art. 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (obecnie j.t. Dz. U. z 2025 r., poz. 188 – dalej u.o.ppoż.), stanowiącego w ust. 1, że osoba fizyczna, osoba prawna, organizacja lub instytucja korzystające ze środowiska, budynku, obiektu lub terenu są obowiązane zabezpieczyć je przed zagrożeniem pożarowym lub innym miejscowym zagrożeniem. W ust. 2 z kolei stwierdza się, że "Właściciel, zarządca lub użytkownik budynku, obiektu lub terenu, a także podmioty, o których mowa w ust. 1, ponoszą odpowiedzialność za naruszenie przepisów przeciwpożarowych, w trybie i na zasadach określonych w innych przepisach." Szczegółowe obowiązki w tym zakresie wskazano w art. 4 u.o.ppoż.
Wymagania, o których mowa w § 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, mogą być spełnione w sposób inny niż określony w rozporządzeniu, stosownie do wskazań ekspertyzy technicznej właściwej jednostki badawczo-rozwojowej albo rzeczoznawcy budowlanego oraz do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, uzgodnionych z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej lub państwowym wojewódzkim inspektorem sanitarnym, odpowiednio do przedmiotu tej ekspertyzy (§2 ust. 2 w.t.).
Umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość w trybie przywołanego przez organ art. 105 §1 k.p.a. oznacza jego zakończenie w sposób formalny. Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. W pierwszym przypadku postępowanie stało się bezprzedmiotowe, ponieważ przyczyna bezprzedmiotowości została wykryta w toku postępowania, w drugim natomiast dlatego, że przyczyna bezprzedmiotowości pojawiła się po wszczęciu postępowania, a przed jego zakończeniem. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (A. Wróbel, Komentarz do art. 105 k.p.a., Lex-el., teza 2 i 4).
Organy oparły się na kwestii braku dokumentacji z lat 60., która nie może rodzić domniemania samowoli budowlanej oraz na kwestii wymiany okien w istniejących już poprzednio otworach. Nie rozpoznały jednak sprawy kompleksowo. Zwłaszcza odwołanie od decyzji PINB zawierało zarzuty odnoszące się do kwestii bezpieczeństwa przeciwpożarowego, problematyka ta została jednak potraktowana pobieżnie.
Brak ustaleń i rozważań w tym zakresie przez organy nie pozwala sądowi na ocenę stanu faktycznego. Na tym etapie sprawy nie jest możliwe zaakceptowanie wydanych decyzji.
Faktem jest natomiast, co zauważył WINB, że przepisy sprzed 1995 r. nie zawierały wymogu, jaki znajduje się w obecnie obowiązującym art. 63 ust. 1 p.b., nakładającym na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązek przechowywania przez okres istnienia obiektu określonych dokumentów, w tym pozwolenia na budowę, dokumentacji technicznej i projektowej. W sytuacji, gdy właściciel nie musiał przechowywać decyzji o pozwoleniu na budowę, brak możliwości okazania takiej decyzji sam w sobie nie oznacza, że mamy do czynienia z samowolą budowlaną. Choć pozwolenia na budowę obiektu nie odnaleziono, nie oznacza to, że takiego pozwolenia nie wydano (por. wyrok NSA z dnia 29 września 2020 r., II OSK 1465/20).
Sąd nie jest władny, by wypowiadać się wiążąco na tym etapie sprawy (wobec wadliwych ustaleń faktycznych dokonanych przez organy) w kwestii przebiegu granic i odległości budynków. Należy jednak mieć na uwadze, że urządzenia pomiarowe kilkadziesiąt lat wstecz nie były tak dokładne jak obecnie i geodeci w oparciu o odrębne przepisy mają obowiązek uaktualniać dokumentację geodezyjno-kartograficzną znajdującą się w zasobach publicznych. Nie jest też rzeczą Sądu ani organów budowlanych, by rozstrzygać kwestie sporów granicznych dotyczących zaszłości sprzed kilkudziesięciu lat.
Organ odwoławczy podjął próbę wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, jednak i on nie dostrzegł wadliwości aktu, który utrzymał w mocy, przez co należy uznać i jego rozstrzygnięcie za nieodpowiadające prawu.
Wszystkie te uchybienia przepisom postępowania, w tym art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego, do której zmierzają niektóre zarzuty skargi. Stan faktyczny nie został bowiem prawidłowo ustalony, a kontrola zastosowania prawa materialnego następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu. Zatem kontrola przestrzegania przez organy administracyjne norm prawa materialnego może być przeprowadzona dopiero w ostatniej kolejności (zob. wyrok NSA z 10 lutego 1981 r., sygn. SA 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7; T. Woś [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 757 – 757).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny mieć na uwadze powyższe ustalenia, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu. W przypadku wniesienia odwołania wszystkie jego zarzuty powinny podlegać rozpoznaniu. WINB powinien poczynić również własne ustalenia faktyczne i prawne, czemu powinien dać wyraz w uzasadnieniu decyzji.
Treści rozstrzygnięcia Sąd nie przesądza, bowiem nie pozwalają na to niepełne ustalenia faktyczne.
W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi ([...] zł) i koszty zastępstwa procesowego ([...] zł, wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa), Sąd rozstrzygał w oparciu o przepisy art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.
Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.