II SA/GL 1302/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie, uznając, że organ odwoławczy rozpatrzył sprawę mimo braku skutecznego odwołania.
Skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta o warunkach zabudowy dla sklepu. Sąd uznał, że organ odwoławczy rozpoznał sprawę, mimo że odwołanie zostało wniesione przez podmiot nieuprawniony i z brakami formalnymi, co stanowi rażące naruszenie prawa. W związku z tym, sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.
Sprawa dotyczyła skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. w przedmiocie warunków zabudowy dla terenu pod budowę budynku usługowego (sklepu). Sąd pierwszej instancji, kontrolując legalność decyzji Kolegium, stwierdził, że organ odwoławczy rozpoznał sprawę mimo wadliwego odwołania. Odwołanie zostało wniesione przez członka zarządu wspólnoty, który nie był jedynym reprezentantem wspólnoty zgodnie z przepisami ustawy o własności lokali, a ponadto miało braki formalne (brak podpisu wszystkich członków zarządu), których organ odwoławczy nie wezwał do uzupełnienia. Sąd uznał, że takie postępowanie organu odwoławczego stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), ponieważ organ działał bez podstawy prawnej w postaci skutecznego odwołania, czyli de facto z urzędu. W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Kolegium.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, rozpatrzenie odwołania wniesionego przez podmiot nieuprawniony lub z brakami formalnymi, bez wezwania do ich uzupełnienia, stanowi rażące naruszenie prawa.
Uzasadnienie
Organ odwoławczy ma obowiązek zbadać formalnoprawne wymogi odwołania, w tym uprawnienie podmiotu do jego wniesienia. W przypadku braków formalnych, należy wezwać do ich uzupełnienia. Rozpatrzenie sprawy bez spełnienia tych wymogów oznacza działanie z urzędu, co narusza zasadę skargowości i stanowi rażące naruszenie prawa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (26)
Główne
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 i 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 127 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 64 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
u.w.l. art. 21 § ust. 2
Ustawa o własności lokali
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 4 § ust. 2
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 53 § ust. 3 i ust. 4
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 54
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 64 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 59 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 60 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 61 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.z.p. art. 61 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 63
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 30 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
u.w.l. art. 6
Ustawa o własności lokali
u.w.l. art. 21 § ust. 1 i 2
Ustawa o własności lokali
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odwołanie zostało wniesione przez podmiot nieuprawniony do reprezentowania skarżącej wspólnoty mieszkaniowej. Odwołanie miało braki formalne (np. brak podpisu wszystkich członków zarządu), których organ odwoławczy nie wezwał do uzupełnienia. Rozpatrzenie odwołania w opisanych okolicznościach stanowi rażące naruszenie prawa.
Godne uwagi sformułowania
organ odwoławczy działał bez odwołania w wyniku czego wydał swoją decyzję z urzędu rozpatrzenie natomiast przez organ odwoławczy środka zaskarżenia od ostatecznej decyzji administracyjnej, wniesionego przez nieuprawniony podmiot, stanowi rażące naruszenie prawa zasada dobrego sąsiedztwa nie oznacza bezwzględnego obowiązku kontynuacji dominującej funkcji zabudowy występującej w obszarze analizowanym czy realizacji zabudowy zgodnie z oczekiwaniami właścicieli nieruchomości sąsiednich.
Skład orzekający
Tomasz Dziuk
przewodniczący
Agnieszka Kręcisz-Sarna
sprawozdawca
Krzysztof Nowak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ważność postępowania odwoławczego, obowiązki organu odwoławczego w zakresie kontroli formalnej odwołania, skutki rozpatrzenia sprawy bez skutecznego odwołania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku skutecznego odwołania w postępowaniu administracyjnym, w szczególności w kontekście reprezentacji wspólnoty mieszkaniowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe są formalne aspekty postępowania administracyjnego i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji, nawet jeśli merytoryczne zarzuty nie zostały rozpatrzone.
“Błąd formalny w odwołaniu zniweczył całe postępowanie administracyjne – sąd stwierdził nieważność decyzji!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 1302/23 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2023-10-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-07-27 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Agnieszka Kręcisz-Sarna /sprawozdawca/ Krzysztof Nowak Tomasz Dziuk /przewodniczący/ Symbol z opisem 6153 Warunki zabudowy terenu Hasła tematyczne Zagospodarowanie przestrzenne Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 503 art. 4 ust. 2, art. 53 ust. 3 i ust. 4, art. 54, art. 64 ust. 1, art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Protokolant Sekretarz sądowy Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2023 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 30 maja 2023 r. nr SKO.4103.78.2023 w przedmiocie warunków zabudowy terenu 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji 2. zasądza od organu administracji na rzecz strony skarżącej kwotę 980 (dziewięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z 30 maja 2023 r. znak: SKO.4103.78.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej "Kolegium" lub "organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. (dalej "Prezydent" lub "organ pierwszej instancji") z 5 kwietnia 2023 r. numer [...] w przedmiocie warunków zabudowy terenu. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy. Prezydent, po rozpatrzeniu wniosku z 30 marca 2022 r. złożonego przez W. J. (dalej "uczestniczka postępowania"), ustalił sposób zagospodarowania i warunki zabudowy terenu obejmującego działki o numerach ewidencyjnych 1, 2, 3 oraz 4 obręb [...] (o łącznej powierzchni około 591 m2) położone w C. przy ul. [...]. Decyzja dotyczyła inwestycji polegającej na budowie budynku usługowego (sklep ogólnospożywczy o powierzchni sprzedaży nie przekraczającej 80 m2) wraz z obiektami infrastruktury i urządzeniami technicznymi niezbędnymi do funkcjonowania w/w obiektu oraz elementami zagospodarowania terenu w zakresie zapewniającym powiązania funkcjonalne w granicach terenu inwestycji. Decyzja z 5 kwietnia 2023 r. była drugą decyzją organu pierwszej instancji wydaną w rozpoznawanej sprawie, Kolegium bowiem uchyliło wcześniejszą decyzję tego organu z 1 lipca 2022 r. Podstawę prawną pierwszoinstancyjnej decyzji stanowiły w szczególności przepisy art. 4 ust. 2, art. 53 ust. 3 i ust. 4, art. 54 w związku z art. 64 ust. 1 i art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednolity przywołany w podstawie prawnej decyzji: Dz. U. z 2022 r. poz. 503; dalej "u.p.z.p.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity przywołany w podstawie prawnej decyzji: Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.; dalej "k.p.a."). W uzasadnieniu decyzji Prezydent przedstawił chronologicznie przebieg postępowania administracyjnego. Następnie wyjaśnił w jaki sposób wyznaczono obszar analizowany w celu ustalenia wymagań dla nowej zabudowy i zagospodarowania terenu. Prezydent podkreślił, że w wyniku przeprowadzonej analizy stwierdzono, że możliwe jest ustalenie warunków zabudowy dla wnioskowanej inwestycji. Parametry, cechy i wskaźniki dla planowanej zabudowy (tj. linia zabudowy, powierzchnia zabudowy, szerokość i wysokość elewacji frontowej, geometria dachu) określono zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164 poz. 1588). Analiza wykazała, że planowana inwestycja swoimi gabarytami, formą oraz intensywnością wykorzystania terenu stanowi kontynuację istniejącej zabudowy o funkcji mieszanej, tj. mieszkaniowo-usługowej, co daje podstawę do ustalenia warunków zabudowy dla wnioskowanej inwestycji. Zarzuty stron postępowania dotyczące uciążliwości jakie wywoływać może planowania inwestycja (tj. zwiększony ruch samochodowy, zwiększony hałas, kwestie zacienienia) są przedwczesne, gdyż decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu zawiera tylko ogólne ramy przyszłej inwestycji, która ulega konkretyzacji dopiero na etapie ubiegania się o pozwolenie na budowę. Organ pierwszej instancji zaakcentował, że zasada dobrego sąsiedztwa nie oznacza bezwzględnego obowiązku kontynuacji dominującej funkcji zabudowy występującej w obszarze analizowanym czy realizacji zabudowy zgodnie z oczekiwaniami właścicieli nieruchomości sąsiednich. Jeżeli istniejąca zabudowa realizuje funkcję mieszkaniową nie oznacza to, że nowy obiekt może być tylko budynkiem mieszkalnym. Towarzyszyć takim obiektom może np. sklep osiedlowy, przychodnia lekarska czy urządzenia rekreacyjne. Zachowanie zasady dobrego sąsiedztwa nie wymaga dostosowania nowej zabudowy do funkcji dominującej w obszarze analizowanym, a jedynie kontynuacji funkcji w tym obszarze występujących. Kontynuacja funkcji nie oznacza zaś tożsamości i tym samym zakazu lokalizacji zróżnicowanej zabudowy, lecz umożliwia uzupełnianie funkcji istniejącej o zagospodarowanie niewchodzące z nią w kolizję. Odwołanie od decyzji złożył D. R. (dalej "odwołujący") w imieniu własnym oraz jako członek zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w C. (dalej "skarżąca"). W odwołaniu wskazał, że organ pierwszej instancji wziął pod uwagę budynki na działkach, które nie są dostępne bezpośrednio z tej samej drogi publicznej, tj. ulicy [...]. Pod uwagę wzięto bowiem budynki przy ul. [...]. Natomiast przy ul. [...] w granicach analizowanego obszaru projektowana inwestycja nie znajduje swojego odpowiednika i jest diametralnie różna od wszystkiego co znajduje się w jej bezpośrednim sąsiedztwie. W związku z tym planowana inwestycja nie stanowi w żaden sposób kontynuacji istniejącej zabudowy. Przewidywana działalność handlowo-usługowa wynikająca z planowanej inwestycji związana jest z dostawami towarów do sklepu, a zatem będzie uciążliwa dla mieszkańców ze względu na hałas towarzyszący dostawom i rozładunkom towaru oraz osób pijących napoje alkoholowe. Znajdująca się opodal [...] jako pomnik przyrody będzie dodatkowo niszczona przez klientów sklepu, a sama inwestycja nie komponuje się w ład przestrzenny wynikający z przepisów u.p.z.p. Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji uznając zarzuty odwołującego za pozbawione podstaw. Organ odwoławczy przedstawił szczegółowo przebieg dotychczasowego postępowania administracyjnego w sprawie. Następnie wyjaśnił, że działka sąsiednia to nie tylko działka bezpośrednio sąsiadująca z terenem inwestycji, lecz wszystkie działki objęte analizą. Z załącznika graficznego do decyzji organu pierwszej instancji wynika, że nieruchomości przy ul. [...] zabudowane są budynkami mieszkalnymi. W takiej sytuacji należy stwierdzić, że projektowana inwestycja będzie stanowiła uzupełnienie istniejącej funkcji mieszkalnej. Zabudowa handlowa nie jest wykluczona w sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej. Budynkom mieszkalnym mogą bowiem towarzyszyć nie tylko budynki tego samego typu, lecz również budynki usługowe, w tym sklepy spożywcze. W takiej sytuacji brak jest podstaw do negatywnego rozpatrzenia wniosku uczestniczki postępowania, a decyzja organu pierwszej instancji zasługuje na utrzymanie w mocy. W skardze skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła decyzji Kolegium naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. przez przyjęcie, że planowana inwestycja jest zgodna z zasadami dobrego sąsiedztwa, stanowiąc uzupełnienie istniejącej funkcji mieszkalnej, a tym samym nie narusza zasad planowania przestrzennego oraz poprzez nieuwzględnienie uwag skarżącej w zakresie uciążliwości związanej z planowaną inwestycją. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Uzasadniając zarzuty skargi skarżąca wskazała, że planowana inwestycja w postaci sklepu nie wkomponuje się harmonijnie w istniejące otoczenie. Na obszarze analizowanym istnieją bowiem starannie zaplanowane budynki apartamentowe, otoczone zaaranżowanymi terenami zielonymi oraz pomnik przyrody, tj. [...] przy ul. [...] (utworzony przez Radę Miasta C. uchwałą [...] z dnia [...] r.). Ponadto skarżąca podniosła, że już na etapie ustalania warunków zabudowy na organie ciążył obowiązek analizy celu planowanej inwestycji skoro w decyzji pierwszoinstancyjnej wskazano, że inwestycja nie może naruszać interesów osób trzecich, w tym nie może wprowadzać uciążliwości powodowanych przez hałas, wibracje, zakłócenia elektryczne i promieniowanie. Skoro już na etapie wydawania warunków zabudowy oczywistym jest, że planowana inwestycja nie jest w stanie spełnić części określonych wydaną decyzją wymogów, pozostaje otwartą kwestia celowości wydawania w tej sytuacji warunków zabudowy. W konsekwencji odsuwanie analizy sygnalizowanych przez skarżącą uciążliwości wyłącznie do etapu pozwolenia na budowę stanowi zbędne generowanie kosztów i czasu organów administracyjnych. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uczestniczka postępowania, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, wniosła o oddalenie skargi wskazując, że decyzje organów obu instancji są prawidłowe, a zarzuty skargi bezzasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej "p.p.s.a.") aby wyeliminować z obrotu prawnego decyzję administracyjną, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w niej do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Uwzględnienie skargi przez stwierdzenie nieważności decyzji ma miejsce w przypadku, gdy zaskarżony akt dotknięty jest jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Stwierdzenie nieważności decyzji w postępowaniu sądowym nie wymaga wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie). Działając w granicach tak zakreślonej kognicji, Sąd - niezależenie od zarzutów skargi - stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. obligowało Sąd do uwzględnienia skargi i stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, gdyż w sprawie zaistniała przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji zachodzi w przypadku, gdy decyzja administracyjna wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Wyjaśnić należy, że postępowanie odwoławcze może być wszczęte wyłącznie w wyniku wniesienia odwołania przez legitymowany (uprawniony) podmiot. Postępowanie odwoławcze nie może być wszczęte z urzędu (por. wyrok NSA z 17 listopada 1998 r., IV SA 2006/98, Lex nr 43725; wyrok NSA z 25 maja 1984 r., II SA 2048/83, opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Stosownie do art. 127 § 1 k.p.a. prawo wniesienia odwołania przysługuje stronie postępowania. Oznacza to, że prawo wniesienia tego środka zaskarżenia przysługuje wyłącznie podmiotom, które były stronami postępowania administracyjnego prowadzonego w pierwszej instancji lub powinny być stronami tego postępowania, o ile uprawnienia tego przepisy nie przyznają innym podmiotom (np. prokuratorowi, organizacji społecznej uczestniczącej w postępowaniu). Aby zatem mogło zostać skutecznie wszczęte postępowanie odwoławcze, w postępowaniu tym musi zostać wykazane, iż podmiot, który wniósł odwołanie, posiada przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., tzn., że jego interesu prawnego dotyczy dany akt lub czynność (por. wyrok NSA z 10 czerwca 1998 r., IV SA 1260/96, LEX nr 43253). Odwołanie powinno odpowiadać ogólnym wymaganiom przewidzianym w art. 63 k.p.a. dla podań. Odwołanie powinno m. in. zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, a wniesione na piśmie powinno być podpisane przez wnoszącego ten środek zaskarżenia. W przypadku braku spełnienia przez odwołanie wymogów formalnych np. w zakresie braku podpisu strony organ odwoławczy zobowiązany jest - w myśl art. 64 § 2 k.p.a. - wezwać wnoszącego odwołanie do uzupełnienia braków formalnych, w terminie 7 dni, z pouczeniem o konsekwencji nie zastosowania się do wezwania. Przepis art. 64 § 2 k.p.a. wiąże bowiem również organ odwoławczy. Wobec tego, gdy do organu odwoławczego wpływa odwołanie, to organ ten w pierwszej kolejności zobowiązany jest je zbadać w postępowaniu wstępnym pod względem formalnoprawnym tzn. ustalić czy odwołanie jest wniesione prawidłowo, w tym także, czy zostało wniesione przez uprawniony podmiot. Należy mieć na uwadze, że wniesienie odwołania przez podmiot nieuprawniony (przy braku odwołania którejkolwiek ze stron postępowania administracyjnego zakończonego kwestionowaną decyzją organu pierwszej instancji) powoduje bezskuteczność tego środka zaskarżenia, czego następstwem jest ostateczność decyzji pierwszoinstancyjnej. Rozpatrzenie natomiast przez organ odwoławczy środka zaskarżenia od ostatecznej decyzji administracyjnej, wniesionego przez nieuprawniony podmiot, stanowi rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z 13 lutego 1996 r., SA/Wr 477/95, LEX nr 26724). Prowadzenie postępowania odwoławczego bez wezwania do usunięcia braków formalnych odwołania w postaci np. podpisu, pełnomocnictwa czy innych wymagań, względnie w sytuacji, gdy braki odwołania nie zostały uzupełnione, oznacza wadliwość postępowania i to w postaci kwalifikowanej. W takim przypadku mamy bowiem do czynienia z działaniem organu odwoławczego "z urzędu", co narusza zasadę skargowości (art. 127 § 1 k.p.a.) i stanowi o rażącym naruszeniu prawa (por. wyroki NSA: z 18 maja 1994 r., SA/Gd 2365/93; z 30 lipca 2019 r. II OSK 1893/18 – opubl. w CBOSA). Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego sprawy należy wskazać, że odwołanie od decyzji Prezydenta w przedmiocie warunków zabudowy zostało wniesione przez odwołującego w imieniu własnym oraz w imieniu skarżącej. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że organ pierwszej instancji początkowo uznawał za strony postępowania właścicieli odrębnych lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową, jednakże w toku postępowania ograniczył krąg stron w ten sposób, że za stronę (obok uczestniczki postępowania) uznał wyłącznie skarżącą reprezentowaną przez zarządcę. Poszczególni właściciele lokali, w tym odwołujący zostali powiadomieni przez organ pierwszej instancji o ograniczeniu kręgu stron postępowania. Odwołujący działający w imieniu własnym (jako członek wspólnoty mieszkaniowej) nie był zatem podmiotem uprawnionym do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Następnie należy zwrócić uwagę, że pierwsza decyzja wydana przez Prezydenta w dniu 1 lipca 2022 r. została doręczona uczestniczce postępowania oraz zarządcy działającemu w imieniu skarżącej. Odwołanie od tej decyzji złożyła skarżąca w imieniu której działał zarządca. Kolegium uchyliło decyzję organu pierwszej instancji z 1 lipca 2022 r. przekazując organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. W toku ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego skarżąca poinformowała o zmianie formy sprawowania zarządu nad nieruchomością wspólną z zarządu powierzonego na zarząd własny sprawowany przez członków wspólnoty mieszkaniowej, stosownie do art. 21 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1048; dalej "u.w.l."). Skarżąca poinformowała także o wypowiedzeniu zarządcy umowy o zarządzanie oraz przedłożyła uchwałę nr [...] dotyczącą powołania zarządu skarżącej (Rep. [...] nr [...]). Z uchwały tej wynikało, że zarząd skarżącej jest czteroosobowy, a w skład zarządu wchodzi m. in. odwołujący. Decyzja Prezydenta z 5 kwietnia 2023 r. doręczona została stronom postępowania, tj. uczestniczce postępowania oraz skarżącej reprezentowanej przez członków zarządu (decyzja została doręczona wszystkim członkom zarządu). Wyjaśnić w tym miejscu należy, że reprezentacja w postępowaniu administracyjnym jednostki organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, odbywa się na zasadzie określonej w art. 30 § 3 k.p.a. stanowiącym, że strony niebędące osobami fizycznymi działają przez swych ustawowych lub statutowych przedstawicieli. Wspólnota mieszkaniowa jest jednostką niebędącą osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną (art. 6 u.w.l.). Zgodnie z art. 21 ust. 1 i 2 u.w.l. zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali. Gdy zarząd jest kilkuosobowy, oświadczenia woli za wspólnotę mieszkaniową składają przynajmniej dwaj jego członkowie. Jeżeli więc odwołanie ma pochodzić od wspólnoty mieszkaniowej, to osoby w jej imieniu działające muszą wykazać umocowanie do jej reprezentacji w postępowaniu administracyjnym. Oznacza to, że za skuteczne należy uznać tylko takie odwołanie, które zostało podpisane przez osoby wchodzące w skład uprawnionego organu wspólnoty mieszkaniowej tj. zarządu zgodnie z zasadą reprezentacji wynikającą z art. 21 ust. 2 u.w.l. (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2019 r., II OSK 456/17, opubl. w CBOSA). Wobec wskazania przez odwołującego, że odwołanie składane jest także w imieniu skarżącej, organ odwoławczy miał zatem obowiązek sprawdzenia formalnych wymogów odwołania pochodzącego od skarżącej przy zastosowaniu trybu z art. 64 § 2 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie odwołanie zostało bowiem podpisane tylko przez jednego członka zarządu skarżącej. Pomimo zaistniałego braku formalnego odwołania, Kolegium nie wezwało skarżącej do jego usunięcia. W konsekwencji odwołanie wniesione przez osobę nieuprawnioną do reprezentowania skarżącej w istocie nie mogło wywołać skutku w postaci wszczęcia postępowania odwoławczego i nie uprawniało organu odwoławczego do merytorycznego orzekania w sprawie. Prowadzenie postępowania odwoławczego pomimo wniesienia odwołania przez podmiot nieuprawniony (przy braku skutecznego odwołania wniesionego przez skarżącą) oraz bez wezwania do usunięcia braków formalnych odwołania w postaci podpisania odwołania zgodnie z zasadami reprezentacji skarżącej skutkuje tym, że zaskarżona decyzja Kolegium została wydana z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ odwoławczy działał bowiem bez odwołania w wyniku czego wydał swoją decyzję z urzędu. Jednocześnie stwierdzone uchybienie czyni przedwczesną ocenę zarzutów zawartych w skardze. Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy powinien wyeliminować opisane wyżej uchybienie poprzez wezwanie skarżącej do usunięcia braku odwołania zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. i ponownie dokonać formalnoprawnej kontroli dopuszczalności odwołania od decyzji Prezydenta z 5 kwietnia 2023 r. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.). Zasądzony zwrot kosztów postępowania obejmuje wpis sądowy (500 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru (480 zł).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI