II SA/GL 130/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2005-11-03
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
ochrona środowiskaprawo ochrony środowiskaprzegląd ekologicznydecyzja administracyjnanieważność decyzjik.p.a.hydrogeologiazanieczyszczenie terenu

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na decyzję SKO, która stwierdziła nieważność decyzji Starosty jedynie w części dotyczącej terminu wykonania przeglądu ekologicznego.

Spółka A zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która stwierdziła nieważność decyzji Starosty jedynie w części dotyczącej terminu wykonania przeglądu ekologicznego, odmawiając stwierdzenia nieważności w pozostałej części. Spółka domagała się stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z powodu rzekomego rażącego naruszenia przepisów Prawa ochrony środowiska i k.p.a. poprzez nałożenie obowiązku sporządzenia przeglądu ekologicznego w nadmiernym zakresie. WSA oddalił skargę, uznając, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa, a interpretacja przepisów przez organy była prawidłowa.

Spółka A złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w C., która stwierdziła nieważność decyzji Starosty Powiatu L. z dnia [...] r. jedynie w części dotyczącej terminu wykonania przeglądu ekologicznego, odmawiając stwierdzenia nieważności w pozostałej części. Decyzja Starosty zobowiązywała spółkę do sporządzenia przeglądu ekologicznego ze szczególnym uwzględnieniem warunków hydrogeologicznych i oddziaływania na zdrowie ludzi, zawierającego szereg elementów, w tym dokumentację hydrogeologiczną. Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty, zarzucając rażące naruszenie art. 38 Prawa ochrony środowiska w zw. z rozporządzeniem z 24 września 2002 r. oraz art. 238 Prawa ochrony środowiska w zw. z art. 6 i 104 k.p.a., twierdząc, że nałożony obowiązek był niewykonalny i przekraczał jej możliwości. SKO stwierdziło nieważność decyzji Starosty jedynie w części dotyczącej terminu, uznając, że pozostałe zarzuty nie spełniają kryteriów rażącego naruszenia prawa. Spółka złożyła skargę do WSA, podtrzymując swoje zarzuty, w tym dotyczące naruszenia art. 127 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. WSA oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja SKO nie została wydana z naruszeniem prawa materialnego ani procesowego. Sąd uznał, że interpretacja przepisów przez SKO była prawidłowa, a zarzuty spółki dotyczące rażącego naruszenia prawa nie znalazły potwierdzenia. Sąd podkreślił nadzwyczajny charakter postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności i konieczność kwalifikowanego naruszenia prawa, którego w tej sprawie nie stwierdzono.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, nałożenie takiego obowiązku, uwzględniając specyfikę terenu i potencjalne oddziaływanie, nie stanowi rażącego naruszenia prawa, zwłaszcza gdy organ właściwie określi zakres przeglądu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy Prawa ochrony środowiska (art. 238, 239, 240) pozwalają organowi na określenie zakresu przeglądu ekologicznego dla instalacji niekwalifikowanych jako mogące znacząco oddziaływać na środowisko, a szczegółowe wymagania mogą być określone przez organ, nawet w braku przepisów wykonawczych. Nałożenie obowiązku sporządzenia dokumentacji hydrogeologicznej w kontekście stwierdzonych zanieczyszczeń i specyfiki terenu nie było dowolne ani rażąco naruszające prawo.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (26)

Główne

k.p.a. art. 156 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 5

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.o.ś. art. 38

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

u.p.o.ś. art. 237

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

u.p.o.ś. art. 238

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

u.p.o.ś. art. 240

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 154 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 154 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 154 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 155

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 158 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.o.ś. art. 239 § pkt 2

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

u.p.o.ś. art. 239 § pkt 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

u.p.o.ś. art. 242 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

u.p.o.ś. art. 242 § ust. 2

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

u.p.o.ś. art. 378 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

u.o.d.k.

Ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nie doszło do rażącego naruszenia prawa materialnego lub procesowego. Interpretacja przepisów Prawa ochrony środowiska przez organy była prawidłowa. Nałożenie obowiązku sporządzenia przeglądu ekologicznego, w tym dokumentacji hydrogeologicznej, było uzasadnione specyfiką terenu i stwierdzonymi zanieczyszczeniami. Niezbyt precyzyjne sformułowanie decyzji odwoławczej nie stanowi rażącego naruszenia prawa procesowego.

Odrzucone argumenty

Decyzja Starosty została wydana z rażącym naruszeniem art. 38 Prawa ochrony środowiska w zw. z rozporządzeniem z 24 września 2002 r. Decyzja Starosty została wydana z rażącym naruszeniem art. 238 Prawa ochrony środowiska w zw. z art. 6 i 104 k.p.a. Nałożony obowiązek sporządzenia przeglądu ekologicznego był niewykonalny i przekraczał możliwości spółki. Organ odwoławczy wydał orzeczenie co do całości decyzji, mimo że strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy tylko w części. Brak wydania rozporządzenia wykonawczego do art. 242 Prawa ochrony środowiska uniemożliwiał określenie szczegółowych wymagań przeglądu.

Godne uwagi sformułowania

Pojmowanie pojęcia "rażącego naruszenia prawa" nie jest ani w doktrynie ani w orzecznictwie jednolite. Niewątpliwie nie może to być naruszenie "zwykłe" (normalne), czy też "lżejsze". Chodzi przecież o naruszenie kwalifikowane, a więc "ciężkie, oczywiste, bardzo duże". Niezbyt precyzyjne sformułowanie w tym względzie osnowy zaskarżonej decyzji nie może przesądzać o jej nielegalności a tym bardziej o wydaniu jej w warunkach nieważności, zwłaszcza w sytuacji gdy nieprecyzyjność ta nie ma żadnego wpływu na wykonalność tej decyzji. W przypadku niewydania w tym względzie aktu wykonawczego do organów orzekających należy rozstrzygnięcie i określenie bliższych wymagań, jakie powinien spełniać dany przegląd ekologiczny.

Skład orzekający

Bonifacy Bronkowski

przewodniczący sprawozdawca

Iwona Bogucka

członek

Włodzimierz Kubik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"rażącego naruszenia prawa\" w kontekście stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oraz zakresu obowiązków nakładanych w ramach przeglądu ekologicznego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zanieczyszczenia terenu i interpretacji przepisów Prawa ochrony środowiska oraz k.p.a. w kontekście postępowania nadzwyczajnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych i materialnych związanych z ochroną środowiska i prawem administracyjnym, ale jej szczegółowość może być mniej interesująca dla szerokiej publiczności.

Czy obowiązek sporządzenia przeglądu ekologicznego może być nadmierny? WSA rozstrzyga spór o zakres kontroli środowiskowej.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 130/04 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2005-11-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-03-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Bonifacy Bronkowski /przewodniczący sprawozdawca/
Iwona Bogucka
Włodzimierz Kubik
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Sygn. powiązane
II OSK 723/06 - Wyrok NSA z 2007-05-10
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Bogucka Włodzimierz Kubik Protokolant st. referent Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2005 r. sprawy ze skargi A – Spółki z o.o. we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zobowiązania do sporządzenia przeglądu ekologicznego o d d a l a s k a r g ę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 104 kpa oraz art. 237, art. 238, art. 239 pkt 2, art. 378 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2001 roku Nr 62, poz. 627 z późn. zm.) Starosta Powiatu L. po rozpatrzeniu wniosku złożonego przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w K., Delegatura w C. w sprawie zanieczyszczenia terenu Wojewódzkiego Ośrodka Rehabilitacji w K. olejem opałowym z kotłowni należącej do firmy A Sp. z o.o. we W. zobowiązał firmę A Sp. z o.o. we W. do sporządzeniu przeglądu ekologicznego ze szczególnym uwzględnieniem warunków hydrogeologicznych oraz oddziaływania na zdrowie i życie ludzi, zawierającego:
1. opis obejmujący:
• rodzaj, wielkość i usytuowanie instalacji,
• powierzchnię zajmowanego terenu lub obiektu budowlanego,
• rodzaj technologii,
• istniejące w sąsiedztwie lub bezpośrednim zasięgu oddziaływania instalacji obiekty mieszkalne i użyteczności publicznej,
• istniejące w sąsiedztwie lub bezpośrednim zasięgu oddziaływania instalacji dobra kultury poddane ochronie na podstawie ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury (Dz.U. z 1999 r. Nr 98, poz. 1150 ze zm.),
• istniejące w sąsiedztwie lub bezpośrednim zasięgu oddziaływania instalacji, obiekty i obszary poddane ochronie na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody, ustawy o lasach, ustawy – Prawo wodne oraz przepisów ustawy o uzdrowiskach i lecznictwie uzdrowiskowym,
2. określenie oddziaływania na środowisko instalacji,
3. opis działań mających na celu zapobieganie i ograniczanie oddziaływania na środowisko,
4. porównanie wykorzystywanej technologii z technologią spełniającą wymagania, o których mowa w art. 143 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska,
5. wskazanie, czy dla instalacji konieczne jest ustanowienie obszaru ograniczonego użytkowania, określenie granic takiego obszaru, ograniczeń w zakresie przeznaczenia terenu, wymagań technicznych dotyczących obiektów budowlanych i sposób korzystania z nich,
6. streszczenie w języku niespecjalistycznym informacji zawartych w przeglądzie,
7. nazwisko osoby lub osób sporządzających przegląd.
Precyzując wymagania tego przeglądu w części dotyczącej oddziaływania objętej postępowaniem instalacji na środowisko stwierdził organ orzekający, że w celu określenia stanu środowiska wodno-gruntowego w rejonie obszaru stwierdzonego zanieczyszczenia należy opracować dokumentację hydrogeologiczną sporządzoną przez uprawnionego hydrogeologa, spełniającą bliżej określone w omawianej decyzji, wymagania.
W szczególności dokumentacja ta powinna zawierać:
1. opis warunków geologicznych i hydrogeologicznych rozpatrywanego terenu,
2. charakterystykę zanieczyszczenia środowiska gruntowo-wodnego określonego na podstawie wykonanych odwiertów badawczych o głębokości i rozmieszczeniu obrazujących rzeczywisty stan zanieczyszczenia oraz zlokalizowanych na kierunku spływu wód gruntowych,
3. prognozę wpływu zanieczyszczenia na jakość wód podziemnych i powierzchniowych,
4. proponowane działania w zakresie monitoringu przedmiotowego zanieczyszczenia.
Termin sporządzenia przeglądu ekologicznego organ orzekający ustalił na dzień [...] r. Zobowiązał też adresata decyzji do działań mających na celu zabezpieczenie eksploatacji instalacji kotłowni przed skutkami potencjalnych awarii. W uzasadnieniu decyzji powołano się na treść wniosku (pisma) z dnia [...] r. Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w K., Delegatura w C. oraz na treść art. 237 i art.. 378 ustawy Prawo ochrony środowiska.
Decyzja ta, doręczona A – Sp. z o.o. we W. w dniu [...] r., uzyskała przymiot ostateczności.
Pismem z dnia [...] r. Spółka ta zwróciła się do Starostwa Powiatowego w L. o przedłużenie terminu wykonania wynikającego z w/w decyzji przeglądu ekologicznego. Kolejnym pismem z dnia [...] r., uzupełnionym pismem z dnia [...] r. zwróciła się zaś w trybie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 2 i 3 kpa o uchylenie tej decyzji względnie o jej zmianę. Alternatywnie powołała się w tym względzie na treść art. 155. W w/w piśmie uzupełniającym został też sformułowany alternatywnie wniosek o przekazanie sprawy organowi nadzoru celem stwierdzenia nieważności decyzji Starosty L. z dnia [...] r. W pismach tych A Sp. z o.o. postulowała ograniczenie zakresu nałożonych na nią obowiązków poprzez zaniechanie obciążania jej obowiązkiem opracowania przez uprawnionego hydrogeologa dokumentacji hydrogeologicznej.
Żądanie stwierdzenia nieważności zostało jednoznacznie już sformułowane w kolejnym piśmie Sp. z o.o A z dnia [...] r. Zarzucono w nim, że decyzja Starosty L. z dnia [...] r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 38 ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. z § 2 ust. 2a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 września 2002 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczególnych kryteriów związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzania raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. Nr 179, poz. 1490 – zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 24 września 2002 r.) poprzez wydanie nakazu wykonania przeglądu ekologicznego w zakresie przewidzianym dla przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz z rażącym naruszeniem art. 238 ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 6 i art. 104 kpa poprzez oznaczenie terminu wykonania decyzji, do czego żaden przepis nie dawał podstaw prawnych. Zdaniem Spółki kwestionowana decyzja dotknięta jest też wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 5 kpa, gdyż przy obecnym stanie środków, wiedzy i możliwości technicznych nałożony nią obowiązek był niewykonany w określonym w tej decyzji terminie i niewykonalność ta ma charakter trwały.
Po rozpoznaniu omówionego wyżej wniosku o stwierdzenie nieważności Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] r. wydaną z powołaniem się na treść art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa stwierdziło nieważność omawianej wyżej decyzji Starosty L. z dnia [...] r. w części dotyczącej określonego w niej terminu sporządzenia przeglądu ekologicznego i odmówiło stwierdzenia nieważności tej decyzji w pozostałej części. W uzasadnieniu tego orzeczenia SKO zwróciło uwagę, że wzruszenie decyzji ostatecznej przez stwierdzenie jej nieważności, ma w kontekście jej trwałości (art. 16 kpa), charakter wyjątkowy. Przesłanki stwierdzenia nieważności muszą być zatem spełnione w sposób nie budzący wątpliwości. Dalej, przytaczając poglądy doktryny co do rozumienia użytego w art. 156 § 1 pkt 2 kpa pojęcia rażącego naruszenia prawa i stanowiska wynikające w tym przedmiocie z orzecznictwa doszło SKO do przekonania, że takim kwalifikowanym naruszeniem objęta postępowaniem decyzja nie jest dotknięta. W szczególności brak jest podstaw do przyjęcia, iż została ona wydana z rażącym naruszeniem art. 238 Prawa ochrony środowiska. Przepis ten określa bowiem jedynie, co powinien zawierać przegląd ekologiczny instalacji zaliczonej do przedsięwzięcia mogącego oddziaływać na negatywne środowisko. Z przepisu tego nie wynika aby niedopuszczalnym było nałożenie obowiązku wykonania przeglądu ekologicznego w zakresie sformułowanym w kwestionowanej decyzji objętej postępowaniem w przedmiocie stwierdzenia nieważności, zwłaszcza gdy za takim ukształtowaniem obowiązków przemawia specyfika terenu, na którym zlokalizowana jest instalacja. Za stanowiskiem takim przemawia nadto zdaniem SKO treść art. 240 przedmiotowej ustawy dająca możliwość określenia zakresu przeglądu ekologicznego dotyczącego również negatywnego oddziaływania na środowisko instalacji, która nie jest zaliczona do przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko. SKO podzieliło natomiast stanowisko Sp. z o.o. A, że do określenia terminu wykonania przeglądu ekologicznego doszło bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A Sp. z o.o. podtrzymała swoje dotychczasowe twierdzenia co do wydania nakazu sporządzenia przeglądu ekologicznego w warunkach określonych w art. 156 § 1 pkt 2 i 5 kpa.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w całości swoją wcześniejszą omówioną wyżej decyzję z dnia [...] r. podtrzymując w ogólnym zarysie również jej uzasadnienie.
W skardze do sądu na powyższą decyzję SKO z dnia [...] r. A Sp. z o.o. we W. wniosła o stwierdzenie jej nieważności oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, zarzucając, iż została ona wydana z:
1. rażącym naruszeniem prawa procesowego, a to przepisu art. 127 kpa i art. 16 § 1 kpa poprzez wydanie przez organ orzeczenia w postępowaniu odwoławczym odnośnie całej decyzji administracyjnej, mimo zaskarżenia jej przez stronę tylko w części;
2. rażącym naruszeniem prawa, a to przepisu art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 156 ust. 1 pkt 2 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji SKO w C. z dnia [...] r. w części odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Powiatu L. nr [...] z dnia [...] r., zobowiązującej A Sp. z o.o. we W. do sporządzenia przeglądu ekologicznego ze szczególnym uwzględnieniem warunków hydrologicznych oraz oddziaływania na zdrowie i życie ludzi w terminie do dnia [...] r. chociaż decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 238 pkt 2 w zw. z art. 242 oraz art. 240 ustawy Prawo ochrony środowiska przez nałożenie na stronę, mimo braku istniejących ku temu podstaw prawnych, obowiązku opracowania dokumentacji hydrogeologicznej ze szczególnym określeniem jej treści i obowiązku sporządzenia przeglądu ekologicznego "w pełnym" zakresie, przy podaniu jednocześnie błędnej podstawy prawnej nałożenia tych obowiązków.
Uzasadniając te zarzuty skarżąca podniosła, że skoro SKO zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. orzekło utrzymać w całości zaskarżoną decyzję w mocy (decyzję SKO w C. z dnia [...] r.), to świadczy to jednoznacznie, iż organ ten orzekł co do całości decyzji z dnia [...] r. Tymczasem A Sp. z o.o., w związku z decyzją SKO w C. z dnia [...] r., złożyła w dniu [...] r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w części, tj. w części w jakiej organ orzekający odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty L., a nie w całości. W pozostałym zakresie decyzja stała się ostateczna. Dlatego organ winien był wydać orzeczenie utrzymujące w mocy swoją uprzednią decyzję w zaskarżonej części (abstrahując od merytorycznej zasadności takiego rozstrzygnięcia). Organ natomiast orzekł co do całej decyzji. Wydanie orzeczenia przez organ odwoławczy mimo braku środka zaskarżenia, stanowi rażące naruszenie prawa. Postępowanie odwoławcze jest bowiem oparte w pełni na zasadzie skargowości. Może ono być uruchamiane tylko w wyniku podjęcia przez uprawniony podmiot czynności procesowej (odwołanie, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy). Nigdy nie może być wszczęte z urzędu a wydanie orzeczenia co do ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie odwoławczym, bez uprzedniego złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stanowi rażące naruszenie przepisu art. 127 i art. 16 § 1 kpa co powinno skutkować stwierdzeniem nieważności takiej decyzji.
Odnośnie zarzutu naruszenia prawa materialnego skarżąca stwierdziła, że zgodnie z art. 240 ustawy Prawo ochrony środowiska (w brzmieniu do 08.12.2003 r.), jeżeli możliwość negatywnego oddziaływania na środowisko wynika z funkcjonowania instalacji niezaliczonej do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w art. 51 ust. 1 tej ustawy, organ właściwy do nałożenia obowiązku sporządzenia przeglądu określa, które z wymagań wymienionych w art. 238 należy spełnić, sporządzając przegląd ekologiczny. Stosownie do art. 238 pkt 2 ustawy przegląd ekologiczny winien zawierać m.in. określenie oddziaływania instalacji na środowisko. Ustawodawca w cytowanym przepisie nie precyzuje, jaka ma być treść informacji o oddziaływaniu instalacji na środowisko, czyli co ma być przedmiotem tej informacji i w oparciu o jakie dokumenty ma być ona sporządzona. Co więcej, ustawodawca w przepisie art. 242 ust. 1 ustawy upoważnił organ wykonawczy do określenia, w drodze rozporządzenia, dodatkowych wymagań, jakie powinien spełniać przegląd ekologiczny dla poszczególnych instalacji. Te dodatkowe wymagania, jak wynika z art. 242 ust. 2, to m.in. szczegółowe określenie zakresu zagadnień, które powinny zostać określone i ocenione w przeglądzie oraz rodzaj dokumentów, z których informacje powinny zostać uwzględnione w przeglądzie. Reasumując, przegląd ekologiczny winien zawierać określenie oddziaływania instalacji na środowisko, jednak zdefiniowanie szczegółów tej informacji pozostawiono organom wykonawczym w drodze rozporządzenia. To minister właściwy do spraw środowiska może określić, co winno znaleźć się w informacji o oddziaływaniu instalacji na środowisko. Jednak akty wykonawcze w tym przedmiocie nie zostały nadal wydane. Dlatego też, zdaniem skarżącej Starosta Powiatu L. nie mógł, w ramach obowiązku określenia oddziaływania na środowisko, nałożyć na skarżącą obowiązku opracowania dokumentacji hydrologicznej sporządzonej przez uprawnionego hydrologa i wskazać precyzyjnie, co ta dokumentacja winna zawierać. W ocenie skarżącej brak jest ku temu podstaw prawnych. Podstaw ku temu nie daje także przepis art. 239 ustawy. Uprawnia on bowiem organ tylko do ograniczenia przedmiotu przeglądu ekologicznego, a także uprawnia go do wskazania metody badań i studiów, a nie wskazania przedmiotu badań i studiów oraz ich zakresu.
Dalej skarżąca stwierdziła, iż wykładnia przepisu art. 238 ustawy wskazuje, że obowiązek sporządzania "pełnozakresowego" przeglądu ekologicznego dotyczy niewątpliwie każdej instalacji, która może w sposób znaczący oddziaływać na środowisko. W przypadku pozostałych instalacji przegląd "pełnozakresowy" nie jest bezwzględnie wymagany, a obowiązek jego sporządzenia nałożony na stronę stanowi niczym nie uzasadnioną restrykcję, naruszającą zasady proporcjonalności, zgodnie z którą zakres obciążeń i uszczupleń praw winien być proporcjonalny tzn. pozostawać w rozsądnej proporcji i adekwatności do chronionego dobra. Nie można bowiem na stronę nakładać więcej obowiązków, aniżeli konieczne w danych okolicznościach minimum.
Zarzuciła także, że Starosta Powiatu L. w decyzji z dnia [...] r. zastosował błędną podstawę prawną decyzji. Jak bowiem wynika z komparycji decyzji, organ wydał ją w oparciu o przepisy art. 237 i art. 238 ustawy Prawo ochrony środowiska. Jest to niewłaściwa podstawa prawna, gdyż przegląd ekologiczny sporządzany w oparciu o tę podstawę dotyczyć może tylko instalacji zaliczanej do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Bezspornym pozostaje, iż instalacja skarżącego do takowych nie należy. Dlatego ewentualne nałożenie obowiązku sporządzenia przeglądu ekologicznego na skarżącego mogło mieć miejsce wyłącznie w oparciu o przepisy art. 237 i 240 ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 238 ustawy.
W odpowiedzi na skargę SKO w C. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i akcentując, że zakres przeglądu ekologicznego do sporządzenia i przedłożenia którego została zobowiązana skarżąca, wynikał ze specyfiki terenu, na którym zlokalizowana jest instalacja. Zdaniem SKO przy wydawania zaskarżonej decyzji nie doszło też do naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 kpa.
W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżąca podtrzymując dotychczasowe stanowisko zaakcentowała, że w objętej postępowaniem w przedmiocie stwierdzenia nieważności, decyzji Starosty L. z dnia [...] r. szczegółowość zakresu przeglądu ekologicznego (wybór elementów treści przeglądu) została ustalona z przekroczeniem zasad uznania administracyjnego, czyli dowolnie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem brak jest zdaniem Sądu dostatecznych podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego lub też z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa procesowego. Nie można podzielić też zdaniem Sądu stanowiska skarżącej, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 127 i art. 16 § 1 kpa oraz w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Odnosząc się w pierwszej kolejności do tego ostatniego zarzutu należy zdaniem Sądu za dowolne uznać stanowisko skarżącej, że przedmiotem ponownego orzekania przez SKO była cała decyzja tego organu z dnia [...] r., a nie tylko jej część orzekająca o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji objętej postępowaniem nadzwyczajnym. Stanowisko skarżącej nie wynika ani z osnowy zaskarżonej decyzji ani też z jej uzasadnienia. Osnowę decyzji w brzmieniu "utrzymać w całości zaskarżoną decyzję w mocy" należy bowiem rozumieć zdaniem Sądu w ten sposób, że SKO utrzymuje w mocy swoją wcześniejszą decyzję w całości – w części zaskarżonej, tj. objętej wnioskiem o ponowne rozpatrzenia sprawy. Takie rozumienie osnowy potwierdza również treść uzasadnienia decyzji, w którym do kwestii stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji w części orzekającej o terminie sporządzenia przeglądu ekologicznego odniesiono się jedynie w sensie historycznym (jako relacja stanu faktycznego). Nadto należy zdaniem Sądu stwierdzić, że niezbyt precyzyjne sformułowanie w tym względzie osnowy zaskarżonej decyzji nie może przesądzać o jej nielegalności a tym bardziej o wydaniu jej w warunkach nieważności, zwłaszcza w sytuacji gdy nieprecyzyjność ta nie ma żadnego wpływu na wykonalność tej decyzji.
Nie zasługuje zdaniem Sądu również na uwzględnienie zarzut wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem treści art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 107 § 1 kpa oraz art. 238 i art. 242 ustawy Prawo ochrony środowiska. Należy w tym względzie wstępnie podkreślić, co zaakcentowało też SKO w swojej decyzji z dnia [...] r., na specyficzny, nadzwyczajny charakter postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, zwłaszcza decyzji mającej przymiot ostateczności. Wzruszenie takiej decyzji w tym trybie jest możliwe tylko w wyjątkowych sytuacjach tj. w przypadkach jej kwalifikowanych wad wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 kpa. Podstawą żądania stwierdzenia nieważności była przy tym wada o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, polegająca zdaniem skarżącej spółki na wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem prawa materialnego. Jak to zasadnie stwierdziło SKO pojmowanie pojęcia "rażącego naruszenia prawa" nie jest ani w doktrynie ani w orzecznictwie jednolite. Niewątpliwie nie może to być naruszenie "zwykłe" (normalne), czy też "lżejsze". Chodzi przecież o naruszenie kwalifikowane, a więc "ciężkie, oczywiste, bardzo duże". Zdaniem Sądu tylko bowiem takie wady, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, stwarzają konieczność eliminowania z obrotu prawnego decyzji, które takimi wadami są obciążone. Należy zatem podzielić w tym względzie stanowisko SKO, że naruszenia prawa mają charakter rażący gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Taka zaś sytuacja również zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi. Za rażące naruszenie prawa nie może być uznana w szczególności okoliczność, że w podstawie prawnej decyzji Starosty L. nie powołano również art. 240 ustawy Prawo ochrony środowiska. Jest to bowiem jedynie uchybienie proceduralne (naruszenie art. 107 § 1 kpa), nie mogące mieć wpływu na wynik rozstrzygnięcia zawartego w tej decyzji, a to w sytuacji gdy faktycznie określona w tym przepisie prawa materialnego podstawa wydania kwestionowanej decyzji istniała. W tym przedmiocie należy też zwrócić uwagę, że we wniosku (z dnia [...] r.) o stwierdzenie nieważności skarżąca nie kwestionowała podstawy prawnej nałożonych na nią obowiązków (taką podstawę musiał zaś stanowić również art. 240 omawianej ustawy) lecz jedynie ich zakres. Niesłuszny jest też zdaniem Sądu zarzut wydania decyzji organu I instancji z rażącym naruszeniem treści przedmiotowego art. 240. Skoro w świetle treści tego przepisu do organu orzekającego należy decyzja, które z wymagań określonych w art. 238 tej ustawy powinien spełniać przegląd ekologiczny odnoszący się do instalacji, która nie jest kwalifikowaną jako przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko (a takiej dotyczy objęta postępowaniem nadzwyczajnym decyzja), to nie stanowi rażącego naruszenia tego przepisu, nałożenie obowiązku, uwzględnienia w tym przeglądzie wszystkich tych wymagań (z art. 238). Oczywiście zgodzić się trzeba ze stanowiskiem skarżącej zawartym w jej piśmie procesowym z dnia [...] r., że uznaniowa w tym względzie decyzja nie może być dowolna. Nie zostało jednak wykazane aby taką wadą (dowolności) była dotknięta kwestionowana decyzja organu I instancji z dnia [...] r. Dowolności takiej nie można wyprowadzić również faktu, iż kwestia ta (zakresu wymagań przeglądu ekologicznego) nie została w tej decyzji omówiona – uzasadniona. Uchybienie to stanowi bowiem jedynie naruszenie treści art. 107 § 3 kpa, które w okolicznościach sprawy nie może być uznane za rażące w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zarzucając rażące naruszenie treści art. 240 ustawy Prawo ochrony środowiska skarżąca nie wskazała nawet w postępowaniu wznowieniowym, które to konkretnie z obowiązków wymienionych w art. 238 nie powinny zostać na nią nałożone i dlaczego. Tym samym nie mógł uwzględnić Sąd zarzutu, że w tym zakresie zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązującego prawa. Nadto należy zwrócić uwagę, że również z art. 239 pkt 1 przedmiotowej ustawy wynika, że organ orzekający nie musiał ograniczyć zakresu przedmiotowego przeglądu ekologicznego. Dopiero w skardze został sformułowany zarzut wydania decyzji organu I instancji z rażącym naruszeniem art. 238 pkt 2
w zw. z art. 242 ustawy Prawo ochrony środowiska. Przyjmując nawet obowiązek zbadania z urzędu przez SKO tej podstawy stwierdzenia nieważności, należy zdaniem Sądu stwierdzić, że również ta podstawa w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła. Dowolne jest bowiem zdaniem Sądu stanowisko skarżącej, że wobec niewydania przepisów wykonawczych, zgodnie z treścią art. 242 przedmiotowej ustawy, niedopuszczalnym było bliższe określenie wymogów jakie powinien spełniać przegląd ekologiczny w części dotyczącej określenia oddziaływania instalacji na środowisko. Po pierwsze należy w tym względzie zwrócić uwagę, że zgodnie z treścią art. 242 ust. 1 ustawy rozporządzenie w oparciu o ten przepis mogło a nie musiało być wydane. Oznacza to zdaniem Sądu, że w przypadku niewydania w tym względzie aktu wykonawczego do organów orzekających należy rozstrzygnięcie i określenie bliższych wymagań, jakie powinien spełniać dany przegląd ekologiczny. Dotyczy to także bliższego określenia wymagań tego przeglądu w części dotyczącej określenia oddziaływania instalacji na środowisko. Sformułowanie tego wymagania w art. 238 pkt 2 jest tak ogólne, że jego bliższe sformułowanie jest zdaniem Sądu nie tylko możliwe ale nawet wskazane. Wymaganie to powinno być bowiem zindywidualizowane w zależności zarówno od rodzaju instalacji mogącej oddziaływać negatywnie na środowisko, jak i od konkretnego środowiska w którym instalacja ta działa i na które oddziaływuje. Przyjęcie innego stanowiska podważałoby w niektórych sytuacjach celowość i sens zawartego w tym przepisie (art. 238 pkt 2) unormowania. Zdaniem Sądu podstawa do bliższego określenia poszczególnych wymagań wynika nadto wprost z treści art. 239 omawianej ustawy. Nie ulega przy tym wątpliwości, że również zakres przeglądu odnośnie tego wymagania nie może być dowolny. Zarzutu takiego nie można jednak postawić również tej części decyzji organu I instancji, a to mając na uwadze miejsce stwierdzonych na terenie Wojewódzkiego Ośrodka Rehabilitacji w C. zanieczyszczeń olejem opałowym z kotłowni (m.in. zanieczyszczenie stawów i ziemi w parku) jak i charakteru terenu na którym zanieczyszczenie stwierdzono – na terenie objętego ochroną konserwatorską zespołu pałacowo-parkowego przyległego do otuliny Parku Krajobrazowego "[...]". Nałożenie w tych warunkach obowiązku opracowania m.in. dokumentacji hydrogeologicznej nie może być uznane zatem za pozbawione podstawy prawnej czy też sformułowane z rażącym naruszeniem prawa, a tylko wówczas stanowiłoby określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa podstawę stwierdzenia nieważności. Nawet gdyby przyjąć, że istnieją w tym względzie wątpliwości interpretacyjne co do treści przepisów, które stanowiły i mogły stanowić podstawę wydania decyzji organu I instancji, to niewątpliwie przyjęcie przez organ wydający tę decyzję interpretacji przeciwnej niż prezentowana przez skarżącą, nie stanowi rażącego naruszenia prawa.
Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
SW

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI