II SA/GL 1288/23

II SA/Gl 1288/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kalaga-Gajewska
Renata Siudyka /przewodniczący/
Wojciech Gapiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 901
art. 61 ust. 1 pkt 1-3,  art. 64,  art. 64 pkt 7,  art. 64a
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 119  pkt 2,  art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Tezy
Okoliczności uzasadniające wystąpienie przesłanki z art. 64 pkt 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U z 2023 r. poz. 901 z późn. zm.) muszą mieć nie tylko charakter rażący, ale również muszą być wynikiem celowego, a przynajmniej świadomego działania (zaniechania) osoby umieszczonej w DPS-ie.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2023 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 30 maja 2023 r. nr SKO.4106.536.2023 w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej – organ odwoławczy, Kolegium) decyzją z dnia 30 maja 2023 r. nr SKO.4106.536.2023, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. - dalej k.p.a.) oraz art. 64 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U z 2023 r. poz. 901 z późn. zm. – u.p.s.), po rozpoznaniu odwołania M. J. (dalej – Skarżąca, Wnioskodawczyni), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia 4 kwietnia 2023 r. nr [...] (dalej – organ I instancji) odmawiającą całkowitego zwolnienia z ponoszenia odpłatności za pobyt matki D. H. w Domu Pomocy Społecznej w C.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia 12 września 2022 r. nr [...] Prezydent Miasta ustalił Skarżącej wysokość opłaty za pobyt jej matki w DPS-ie. Została ona utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wnioskiem z dnia 14 lutego 2022 r. wystąpiła o zwolnienie z ponoszenia odpłatności za pobyt jej matki w DPS-ie. W uzasadnieniu Wnioskodawczyni wskazała na brak więzi pomiędzy nią a matką, co dowodzi wystąpienie przesłanki z art. 64 pkt 7 u.p.s.
Organ I instancji po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia 4 kwietnia 2023 r. odmówił całkowitego zwolnienia Wnioskodawczyni z obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS-ie. Prezydent Miasta stanął na stanowisku, że w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek wymienionych w art. 64 pkt 1-6 oraz w art. 64a u.p.s. W zakresie natomiast przesłanki z art. 64 pkt 7 u.p.s. organ I instancji uznał, że Skarżąca nie przedstawiła dokumentów, które w sposób jednoznaczny i niepodważalny potwierdziłyby zaistnienie omawianej przesłanki. W konsekwencji organ I instancji negatywnie ustosunkował się do wniosku Skarżącej.
W odwołaniu z dnia 24 kwietnia 2023 r. pełnomocnik Wnioskodawczyni zarzucił decyzji pierwszoinstancyjnej naruszenie art. 7 k.p.a. oraz art. 64 pkt 7 u.s.p. i wniósł o jej uchylenie oraz całkowite zwolnienie jego mocodawczyni z obowiązku partycypowania w kosztach pobytu jej matki w DPS-ie. W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, że dokumenty przedłożone przez Skarżącą, a w szczególności w postaci opinii kuratora oraz opinii wychowawcy świadczą o tym, że jej matka zupełnie nie wywiązywała się wobec niej z obowiązków rodzinnych, co przemawia za wystąpieniem przesłanki z art. 64 pkt 7 u.s.p. Zdaniem Wnioskodawczyni, jej matka nie udzielała żadnego wsparcia swoim dzieciom. Nie mogły bowiem one liczyć na matkę w żadnym aspekcie życia. Ponadto nie wykonywała ona należycie obowiązku sprawowania pieczy nad dziećmi, a także nie troszczyła się o ich fizyczny i duchowy rozwój. Ponadto – według Skarżącej - nie wykazywała troski o ich zdrowie, nie zapewniała im odpowiedniej ilości ruchu, nie dbała o ich odpowiednie odżywianie, nie pomagała im w nauce i nie interesowała się ich zainteresowaniami. Wnioskodawczyni zwróciła również uwagę, że jej matka zadłużyła mieszkanie, które było ośrodkiem życia Wnioskodawczyni, doprowadzając do wydania orzeczenia o eksmisji. W odwołaniu wskazano także, że matka Skarżącej miała jeszcze przed narodzinami Wnioskodawczyni problemy natury psychicznej, co wpływało negatywnie na proces wychowania dzieci, w tym Skarżącej. Pełnomocnik wyraził pogląd, że organ z przedłożonych dokumentów w postaci opinii wychowawcy oraz opinii kuratora wyciągnął błędne wnioski. Oświadczenie Skarżącej zawarte w przedłożonej dokumentacji, jakoby wolała mieszkać z matką niż ojcem, nie może świadczyć o tym, że matka prawidłowo wywiązywała się ze swoich obowiązków rodzicielskich. Ponadto rozbieżność pomiędzy opiniami kuratora i wychowawcy co do zainteresowania matki ocenami córki należy rozwiązać poprzez uznanie, że to wychowawca miał pełniejszą wiedzę w tej kwestii. Na podstawie powyższej argumentacji pełnomocnik Wnioskodawczyni wskazał, że wbrew twierdzeniom organu materiał dowody przedłożony przez Stronę jest wystarczający, aby można stwierdzić fakt rażącego naruszenia przez jej matkę obowiązków rodzinnych.
Kolegium decyzją z dnia 30 maja 2023 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Organ wskazał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zwolnienie z odpłatności za pobyt w DPS-ie pozostaje w sferze uznania administracyjnego. Zatem organ może odmówić zwolnienia z obowiązku nawet w przypadku stwierdzenia zaistnienia którejkolwiek z przesłanek z art. 64 u.p.s. Zajmując się ustaleniami stanu faktycznego stwierdzono, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Ich łączny miesięczny dochód to kwota ok. 16.000 zł, która znacznie przekracza 300% ustawowego kryterium określonego w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. W tej sytuacji – zdaniem Kolegium – uiszczenie ustalonej opłaty w wysokości od 850 zł do 950 zł miesięcznie nie doprowadzi do tego, aby dochód na osobę w rodzinie był niższy niż 300% wspomnianego kryterium. Organ uznał również, że w zakresie przesłanki z art. 64 pkt 7 u.p.s. Wnioskodawczyni nie przedstawiła dokumentów, które by jednoznacznie wskazywały na rażące naruszenie przez osobę przebywającą w DPS-ie obowiązków rodzinnych względem osoby zobowiązanej do wnoszenia opłaty. Ponadto organ przyjął, że w sprawie nie zaistniały przesłanki z art. 64 pkt 1-6 u.p.s. Twierdzenia te organ oparł o analizę przedłożonych przez pełnomocnika Strony dowody, uznając, że wprawdzie trudna sytuacja rodzinna miała miejsce, jednakże ustanowienie nadzoru kuratora nie stanowi jednoznacznej przesłanki do całkowitego zwolnienia z ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS-ie. W tej kwestii zauważono, że matka Skarżącej była niezaradna życiowo, niegospodarna i w mało zadawalający sposób zajmowała się córką, co skutkowało ustanowieniem nadzoru kuratora. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że z przedłożonej dokumentacji wynikają sprzeczne fakty, gdyż z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego u J. M. wynika, że Wnioskodawczyni nie chciała zamieszkać z ojcem z uwagi na silne więzy emocjonalne z matką. Kolegium dostrzegło również, że Wnioskodawczyni opłacała faktury matki, a także partycypowała w remoncie jej mieszkania. Dbała również o to, aby jej matka składała wnioski o udzielenie jej pomocy społecznej. Dlatego też organ odwoławczy uznał, iż nie można dać wiary tylko twierdzeniom Strony o braku więzi z matką, skoro nie zostało to poparte stosownymi dowodami. Odnośnie faktu, że matka Wnioskodawczyni nie wyrażała zgody na leczenie, co skutkowało nasileniem się objawów chorobowych i prowadziło do trudności w sprawowaniu obowiązków rodzicielskich, Kolegium podniosło, że choroba matki nie jest przesłanką do zwolnienia Skarżącej z ponoszenia odpłatności za jej pobyt DPS-ie, a jedynie potwierdza zasadność jej skierowania do tego rodzaju placówki.
W skardze z dnia 3 lipca 2023 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Wnioskodawczyni - reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego – zarzuciła:
1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 64 pkt 2 i 7 u.p.s. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż na gruncie niniejszej sprawy nie zachodzą przesłanki do zwolnienia Skarżącej w całości z ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS-ie, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wykazuje, iż matka Wnioskodawczyni rażąco naruszyła zarówno obowiązek alimentacyjny, jak również inne obowiązki rodzinne, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy;
2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy między innymi poprzez dokonanie błędnej analizy dowodów przedłożonych przez Skarżącą;
b) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej,
3) błąd w ustaleniach faktycznych:
a) polegający na uznaniu, iż matka Wnioskodawczyni świadomie nie naruszyła względem Skarżącej obowiązku alimentacyjnego i innych obowiązków rodzinnych, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wynika, iż:
– Skarżąca jako nastolatka zmuszona była podjąć prace dorywcze celem zaspokojenie swoich podstawowych potrzeb, w tym wyżywienia, zakupu odzieży, biletów, itp.;
– matka Wnioskodawczyni nie wspierała córki od najmłodszy lat;
– władza rodzicielska matki Skarżącej została ograniczona poprzez ustanowienie nadzoru kuratora;
– matka Wnioskodawczyni nie wywiązywała się względem Skarżącej z obowiązku alimentacyjnego;
– matka Skarżącej nie zapewniała córce warunków umożliwiających należyte przygotowanie się do zajęć szkolnych;
– matka Wnioskodawczyni od momentu opuszczenia przez Skarżącą wspólnie zajmowanego mieszkania zaniechała z nią kontaktów;
– matka Skarżącej doprowadziła do zadłużenia mieszkania, które skutkowało podjęciem postępowania o eksmisję lokatorów, w tym Skarżącej;
b) polegający na uznaniu, iż Skarżąca była silnie emocjonalnie związana z matką, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału wynika, iż:
– przez zachowanie matki, Skarżąca została zmuszony do usamodzielnienia się przed ukończeniem 18 roku życia;
– Skarżąca od lat nie utrzymuje z matką kontaktów, które wskazywałyby na więź emocjonalną.
Wobec tych zarzutów pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a także o zobowiązanie organu I instancji do wydania w zakreślonym terminie decyzji o całkowitym zwolnieniu Wnioskodawczyni z obowiązku uiszczania opłaty za pobyt matki w DPS-ie. W skardze zawarto również żądanie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Kolegium z dnia 30 maja 2023 r. dotycząca odmowy zwolnienia Wnioskodawczyni z obowiązku partycypowania w kosztach pobytu jej matki w DPS-ie. Organy negatywnie ustosunkowując się do podania Skarżącej uznały, że dokumenty przez nią przedstawione nie dowodzą tego, aby jej matka w sposób rażący naruszyła obowiązek alimentacyjny, a także inne obwiązki jaki spoczywają na matce względem dzieci.
Przystępując do rozważań podnieść należy, że w myśl ogólnej reguły określonej w art. 61 ust. 1 pkt 1 - 3 u.p.s. do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej obowiązani są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich - przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej -przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Z przepisów tych wynika, że organ kierując osobę do domu pomocy społecznej zobowiązany jest w pierwszej kolejności do określenia wysokości opłaty za pobyt. Osoby zobligowane do ponoszenia opłat za pobyt osoby bliskiej w DPS-ie, jak i zasady obciążania ich tą opłatą, określa art. 61 u.p.s.
Jednocześnie w myśl art. 64 u.p.s. osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli: 1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce; 2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych; 3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia; 4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko; 5) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu; 6) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu; 7) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty.
Ponadto zgodnie z art. 64a u.p.s. osobę obowiązaną do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej zwalnia się całkowicie z tej opłaty, na jej wniosek, pod warunkiem że przedstawi prawomocne orzeczenie sądu o pozbawieniu tego mieszkańca władzy rodzicielskiej nad tą osobą i oświadczy, że władza rodzicielska nie została przywrócona lub prawomocne orzeczenie sądu o skazaniu tego mieszkańca za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego popełnione na szkodę osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty, jej zstępnego, małoletniego lub pełnoletniego nieporadnego ze względu na wiek, stan psychiczny lub fizyczny rodzeństwa lub jej rodzica, chyba że skazanie uległo zatarciu. Zwolnienia te obejmują zstępnych osoby zwolnionej z opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej.
Przystępując do kontroli zaskarżonej decyzji podnieść należy, że poza sporem jest to, że w sprawie nie zaistniały okoliczności warunkujące zwolnienie w całości lub w części z opłat za pobyt osoby bliskiej w DPS-ie, które określone zostały w art. 64 pkt 1 -6 u.p.s. Twierdzenie to znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu odwołania, jak również skargi. Zauważyć należy, że wprawdzie w skardze wskazano na naruszenie art. 64 pkt 2 u.p.s., lecz zarzut ten poczyniono dla zaznaczenia, że ulga może być udzielona w pewnych sytuacjach niezależnie od sytuacji majątkowej osoby zobowiązanej.
Ponadto wykluczyć należy wystąpienie okoliczności opisanych w art. 64a u.p.s., gdyż wspomniane w nim relacje pomiędzy osobą zobowiązaną do uiszczania opłaty za pobyt w DPS-ie a jego pensjonariuszem muszą być potwierdzone orzeczeniem sądu powszechnego (zob. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1861/19, Lex nr 2777919), tymczasem Skarżąca nie legitymuje się takim orzeczeniem. Zatem wykładni wymaga wyłącznie przesłanka określona w art. 64 pkt 7 u.p.s.
We wspomnianym art. 64 pkt 7 u.p.s. opisano przesłankę, która dotyczy rażącego naruszenia przez osobę znajdującą się w DPS-ie obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty. Ustawodawca nie definiuje przy tym, co należy rozumieć przez wspomniane w nim obowiązki. Celem ustalenia ich zakresu sięgnąć należy w pierwszej kolejności do uzasadnienia projektu nowelizacji, na mocy której dodano pkt 7 do art. 64 u.p.s. (druk sejmowy nr 1672). Wywieść z niego należy, że zaniedbania we wskazanym zakresie musza dotyczyć okresu, kiedy zobowiązani do wnoszenia opłat wymagali właściwego dla ich wieku wsparcia. W uzasadnieniu projektu jest bowiem mowa, że owe naruszenia odnoszą się m.in. do obowiązku opieki, wychowania, utrzymania, dbałości o rozwój. Podkreśla się przy tym, że nie dotyczy to jakichkolwiek naruszeń, a jedynie takich które miały charakter rażący. Określenie "rażący" – jak zaznaczono w uzasadnieniu projektu - znaczy tyle co "wyraźny, rzucający się od razu w oczy, bardzo duży".
Podobnie rozumiany jest omawiany przepis w doktrynie. Mianowicie I. Sierpowska w komentarzu do ustawy o pomocy społecznej stwierdza, że: "W ramach przesłanek wskazanych w pkt 7 należałoby uwzględnić długotrwałe niepłacenie alimentów lub ich przekazywanie w niepełnym wymiarze, porzucenie dziecka, długotrwałe niesprawowanie nad nim opieki, zmuszanie go do pracy lub działalności przestępczej, stosowanie przemocy. Trzeba zaznaczyć, że okoliczności, na które zamierza powołać się osoba zobowiązana do wnoszenia opłaty za DPS, muszą być rażące i muszą zostać udowodnione" (I. Sierpowska [w:] Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2023, art. 64).
Dodać przy tym należy, że zwolnienie na podstawie art. 64 pkt 7 u.p.s. jest niezależne od sytuacji materialnej osoby zobowiązanej do wnoszenia opłaty za pobyt osoby bliskiej w DPS-ie. Oznacza to, że ulga ta może być udzielona także wtedy, gdy strona dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi do poniesienia części opłaty.
Odnosząc powyższe do kontrolowanej sprawy wskazać należy, że Wnioskodawczyni w toku postępowania wskazywała na szereg zaniedbań po stronie jej matki, które mają uzasadniać wystąpienie okoliczności z art. 64 pkt 7 u.p.s. Podnosiła mianowicie, że matka nie dbała o potrzeby dnia codziennego swoich dzieci, tj. o ich wyżywienie, ubiór. Środki finansowe wydatkowała w sposób niegospodarny, w głównej mierze na jej osobiste potrzeby. Często więc o jedzenie musiały prosić osoby im bliskie lub ludzi mieszkających w sąsiedztwie. Doprowadziło to także do zadłużenia mieszkania, a w dalszej kolejności do wydania orzeczenia o eksmisji skierowanego m.in. wobec Skarżącej. W późniejszym czasie Skarżąca podejmowała się prac dorywczych, aby zarobić pieniądze na żywność, bilet autobusowy itp. Matka, jak twierdzi Wnioskodawczyni, nie interesowała się również tym, czy jej dzieci realizują obowiązek szkolny. One same natomiast z uwagi m.in. na częste awantury rodziców, osoby ich odwiedzające, nie miały warunków w domu, aby się uczyć. Warunki były na tyle trudne, że zwróciła się o pomoc do sądu rodzinnego. Sąd ten udzielił wsparcia matce w wykonywaniu władzy rodzicielskiej nad małoletnią wtedy Skarżącą poprzez nadzór kuratora. Wnioskodawczyni podkreślała także, że matka mając świadomość swoich problemów zdrowotnych na tle psychicznym nie podejmowała leczenia. Zdaniem Skarżącej, odbijało się to na ich rozwoju i warunkach życia. Wobec tych okoliczności musiała szybciej dorosnąć i sama zadbać o swoje utrzymanie i wykształcenie.
Fakty te zostały poparte: postanowieniem VI Wydziału Rodzinnego i Nieletnich Sądu Rejonowego w C. z dnia 14 marca 2005 r. sygn. akt [...], Sprawozdaniem z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego u ojca Skarżącej, Wnioskiem kuratora z dnia 23 grudnia 2004 r. skierowanym do sądu rodzinnego, Sprawozdaniem kuratora z dnia 4 maja 2005 r., oświadczeniami sióstr i osób wspierających Skarżącą, dokumentacją związaną z zadłużeniem mieszkania.
Analiza tych dowodów prowadzi do wniosku, że Skarżąca w okresie dzieciństwa znajdowała się w bardzo trudnym położeniu. Otóż borykała się z brakiem właściwej opieki ze strony matki, a także właściwych warunków rozwoju fizycznego i psychicznego. Z tego też względu zmuszona była samodzielnie sobie radzić w wielu sytuacjach. Nie oznacza to jednak, że niedostatki te były wynikiem tylko i wyłącznie złej woli matki Skarżącej. Jak sama Wnioskodawczyni zauważa (oświadczenie z dnia 9 czerwca 2021 r.), matka na długo przed jej urodzeniem cierpiała na zaburzenia na podłożu psychicznym. Oświadczenia osób przedłożone przez Skarżącą, jak i pozostały materiał dowodowy, włącznie ze skierowaniem i umieszczeniem jej w DPS-ie, świadczy o tym, że choroba ta z biegiem lat nasilała się. W szczególności zwraca uwagę "Karta informacyjna" o stanie zdrowia matki z dnia 21 sierpnia 2020 r. Wynika z niej, że już w 1980 r. matka była hospitalizowana z uwagi na problemy natury psychiatrycznej. W późniejszym okresie jeszcze kilkukrotnie matka Wnioskodawczyni przebywała w szpitalu psychiatrycznym. Problemy tego rodzaju były dostrzegane także przez kuratora. Jednocześnie zwrócić należy uwagę, że kurator we wnioskach sprawozdania nie przewidywał potrzeby pozbawienia matki Skarżącej władzy rodzicielskiej, czy też chociażby jej ograniczenia.
Mając to na uwadze stwierdzić należy, że doświadczenie życiowe podpowiada, że opisane przez Skarżącą zachowanie matki nie jest normalne dla osoby zdrowej i w pełni świadomej swego postępowania. Każda bowiem matka chroni i dba o swoje potomstwo. Zatem stwierdzić należy, że zaniedbania w wychowaniu córki nie wynikały tyle ze złej woli matki Wnioskodawczyni, co były następstwem jej choroby, która zaburzała w istotnym zakresie poczucie powinności realizacji obowiązków rodzicielskich. Trudno jednocześnie przypisywać winę matce Skarżącej za jej stan zdrowia. Wnioskodawczyni twierdzi, że miała ona świadomość potrzeby leczenia, którego odmawiała. Ponownie odwołując się do doświadczenia życiowego podnieść należy, że bardzo częstym przypadkiem u osób cierpiących na choroby o podłożu psychicznym jest wypieranie potrzeby leczenia. Z dużą dozą prawdopodobieństwa przyjąć należy, że tak było również i w tym przypadku. Choroby o podłożu psychicznym nie zawsze pozbawiają możliwości kierowania swoim postępowaniem, ale na pewno w większym lub mniejszym wymiarze zniekształcają rzeczywistość.
Nie można nie zwrócić uwagi, że wbrew negacji Wnioskodawczyni, łączyły i łączą ją więzy emocjonalne z matką. Dowodzą tego stwierdzenia wskazane w Sprawozdaniu z wywiadu środowiskowego u ojca Skarżącej. Jak z nich wynika, Wnioskodawczyni nie chciała opuścić matki pomimo tego, że ojciec mógł jej zapewnić dużo lepsze warunki bytowe. Wskazać również należy, że Skarżąca regulowała część rachunków związanych z użytkowanym przez jej matkę mieszkaniem, a także wydatkowała środki na zakup potrzebnych jej rzeczy. Jak sama stwierdziła, znaczną część swoich oszczędności poświęciła również na remont mieszkania matki, po pożarze jaki miał w nim miejsce. Człowiek nie poświęca swojej uwagi w takim wymiarze osobie obojętnej, a także nie angażuje dużych środków finansowych na pomoc takiej osobie. Podnieść również należy, że Skarżąca dokładała staranności, aby matka miała jak najlepszą opiekę, co przejawiało się nadzorem nad kierowanym wnioskami do organów pomocy społecznej.
Jak słusznie więc przyjęły organy, Wnioskodawczyni nie wykazała, aby zaistniały okoliczności opisane w art. 64 pkt 7 u.p.s. Okoliczności uzasadniające wystąpienie przesłanki z art. 64 pkt 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U z 2023 r. poz. 901 z późn. zm.) muszą mieć nie tylko charakter rażący, ale również muszą być wynikiem celowego, a przynajmniej świadomego działania (zaniechania) osoby umieszczonej w DPS-ie. Dlatego też w niniejszym przypadku nie można uznać, że wystąpiły przesłanki ze wspomnianego przepisu, które mogłaby uzasadniać zwolnienie Skarżącej z obowiązku ponoszenia kosztów pobytu jej matki w DPS-ie.
Konkludując przyjąć należy, że w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek z art. 64 u.p.s. warunkujących zwolnienie w całości lub w części z opłat za pobyt osoby bliskiej w DPS-ie (w tym w również z pkt 7). Jedynie na marginesie i tytułem porządku zwrócić należy uwagę, że Wnioskodawczyni swego żądania nie motywowała złą sytuacją materialną i trudnościami w regulowaniu obciążających ją spornych opłat. Jak ustalono, łączny dochód dwuosobowej rodziny oscyluje w granicach 16.000 zł miesięcznie. Taka wysokość dochodu, jak i brak nadzwyczajnych okoliczności wpływających na sytuację rodziny, uzasadnia twierdzenie, iż po stronie Skarżącej istnieje możliwość regulowania opłat za pobyt matki w DPS-ie.
W tym kontekście nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, jak i materialnego. Otóż organy zebrały materiał dowodowy, który został poddany ocenie zgodnie z regułami art. 80 k.p.a., czemu wyraz dano w sporządzonych uzasadnieniach. Niezasadność zarzutu naruszenia art. 64 pkt 2 i 7 u.p.s. umotywowano we wcześniejszej części uzasadnienia.
Wyjaśnienia wymaga również to, że Sąd przeprowadza kontrolę legalności decyzji według stanu prawnego i faktycznego na dzień orzekania przez organ administracji. Jak wynika z akt sprawy, na dzień orzekania Kolegium nie posiadało wiedzy o tym, że Skarżąca jest w ciąży. Zatem okoliczność ta – ujawniona dopiero na etapie postępowania sądowego w formie zaświadczenia lekarskiego z dnia 26 października 2023 r. – pozostaje bez znaczenia dla oceny prawidłowości kontrolowanej decyzji.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.).
Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a to w związku z wnioskiem Kolegium w tym zakresie i brakiem żądania strony o przeprowadzenie rozprawy.