II SA/Gl 1272/08

II SA/Gl 1272/08 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2009-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-12-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Elżbieta Kaznowska /sprawozdawca/
Leszek Kiermaszek /przewodniczący/
Maria Taniewska-Banacka
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Sygn. powiązane
II OSK 1665/09 - Wyrok NSA z 2010-10-27
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 282 par. 2, art. 151, art. 271, art. 277
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2009 r. sprawy ze skargi Spółki [...] w S. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 maja 2005 r. sygn. akt II SA/Ka 2121/03 w sprawie ze skargi B. N. i W. B. ( jako następców prawnych skarżącej H. B. ), M. N., K. S., M. M. i J. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę oddala skargę o wznowienie postępowania
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] r. działający w imieniu Spółki "A" w S. członkowie Zarządu – J. N. jako przewodniczący i M. M. jako wiceprzewodniczący Zarządu wnieśli skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 maja 2005 r. sygn. II SA/Ka 2121/03, z powodu nieważności oraz wobec stwierdzenia braku należytej reprezentacji Spółki w toczących się postępowaniach, powołując się na zapisy art. 276, art. 270, art. 271 pkt 2 art. 275 i art. 277 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wskazanym wyrokiem Sąd oddalił skargę M. N., K. S., M. M., J. N. i H. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...], a w uzasadnieniu stwierdził, że po stronie skarżących brak jest legitymacji do wniesienia skargi na kwestionowaną decyzję Wojewody [...], jako że budowa kanalizacji sanitarnej dotycząc określonej grupy działek, nie dotyczyła działek należących do skarżących, a nadto działki skarżących także nie sąsiadowały z działkami objętymi rozstrzygnięciem zaskarżonej decyzji. W ten sposób skoro zaskarżona decyzja nie wkracza w sferę prawnie chronionych interesów skarżących, to brak jest po ich stronie interesu prawnego do kwestionowania udzielonego pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu obecnie wniesionej skargi o wznowienia postępowania zakończonego powyższym wyrokiem podali, że jest bezsporne, iż skarżąca Spółka w okresie od [...] r. do [...] r. nie posiadała statutowych organów. W tej ostatniej dacie podczas Ogólnego Zebrania Członków Spółki powołano jej statutowe organy. Spółka pominięta została na wszystkich etapach postępowania tak administracyjnego, jak i sądowego czyli wystąpiła przesłanka wskazana w art. 271 § 2 zacytowanej powyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dodali, że termin sporządzenia skargi o wznowienie postępowania dowodzi, że dochowany został trzymiesięczny termin, określony w art. 277 ustawy. Działający od dnia [...] r. Zarząd podkreślił, że w przedmiotowym postępowaniu, Spółka "A" w S. będąc jego stroną, była źle reprezentowana, nie doręczano jej korespondencji, bo nie można za prawidłowe i skuteczne uznać doręczeń do rąk jej kuratora. Nie ulega bowiem wątpliwości, że Kurator Spółki powołany przez Sąd Rejonowy w Z. postanowieniem z dnia [...] r. nie miał prawa zarządzenia majątkiem Spółki, a także nie mógł zastępować jej organów. Stanowisko takie potwierdzone zostało w licznych wyrokach tak sądów powszechnych jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W tych okolicznościach sprawy wniosek sformułowany na wstępie uznano za w pełni uzasadniony.
W odpowiedzi na powyższą skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi. Argumentując swoje stanowisko wyjaśnił, iż decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą Zarządowi Miasta i Gminy S. pozwolenia na budowę kanalizacji sanitarnej wraz z przyłączami do działek prywatnych na terenie S. Potwierdził, że terenem inwestycji objęte zostały m.in. działki będące własnością Spółki "A" w S., działającej na mocy ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Wskazując na główny motyw obecnej skargi, a mianowicie prawo inwestora do dysponowania terenem tych działek, opartym na zgodzie udzielonej przez kuratora Spółki, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, potwierdzając, iż kwestionowana i wskazana powyżej decyzja o pozwoleniu na budowę nie narusza obowiązujących przepisów, a zwłaszcza art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Zwrócił uwagę, że decyzja podejmowana była już po zmianie przepisów (od dnia 11 lipca 2003 r.) w zakresie ograniczenia wymagań wobec inwestora w zakresie wykazania posiadanego prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane- do obowiązku złożenia przez inwestora stosowanego oświadczenia w tej kwestii. W podsumowaniu Wojewoda [...] zakwestionował prawidłowość reprezentowania, wskazując na brak legitymacji po stronie osób podpisanych pod skargą.
Wobec ustalenia, iż zmarła uczestniczka postępowania H. B., w jej miejsce wstąpili wskazani przez skarżącą następcy prawni B. N. i W. B.
Dodatkowym pismem procesowym z dnia [...] r. strona skarżąca ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę Wojewody [...] zauważyła, że nie jest kwestionowany zarzut skargi, iż organy w obu postępowaniach pominęły Spółkę "A" w S., jedną ze stron tych postępowań. Zwróciła nadto uwagę, że prawo do dysponowania terenem przez inwestora organy oparły zaledwie na zgodzie wyrażonej przez kuratora Spółki, ustanowionego w trybie art. 42 Kodeksu cywilnego, nie mającego uprawnienia do zarządzania ani majątkiem Spółki, ani zastępowania jej organów. W ocenie strony skarżącej zmiana przepisów prawa budowlanego nie mogła skutkować uchyleniem obowiązku uzyskania przez inwestora zgody właściciela terenu na jego wykorzystanie w celu realizacji przedsięwzięcia budowlanego. Dodała także, że do skargi o wznowienie postępowania dołączyli dokumenty potwierdzające wybór nowych władz Spółki, które tym samym są upoważnione do jej reprezentowania
Na rozprawie w dniu 29 maja 2009 r. Sąd postanowił połączyć badanie dopuszczalności wznowienia postępowania z rozpoznaniem skargi, zgodnie z zapisem art. 281 zdanie drugie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przewodniczący Zarządu J. N. wnosząc jak w skardze i w piśmie z dnia [...] r. podtrzymał wszystkie przedstawione argumenty. Poparli złożoną skargę także wiceprzewodniczący Zarządu – M. M. oraz S. K., działający zarówno w imieniu własnym jak również jako Prezes Stowarzyszenia [...] w S.
W odniesieniu do skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. rozpatrywanej w sprawie zakończonej wyrokiem tut. Sądu sygn. akt II SA/Ka 2121/03 skarżący J. N. wskazał, iż osobiście nie posiada on interesu prawnego w zaskarżeniu tej decyzji, a jako przedstawiciel Spółki wniósł o uwzględnienie skargi. M. M. wnosząc o uwzględnienie skargi na wyżej wymienioną decyzję dodał, że posiada interes prawny w jej zaskarżeniu, gdyż jego działka (do której ma nadal tytuł prawny) graniczy bezpośrednio z terenem inwestycji. W imieniu Stowarzyszenia S. K. wniósł o uwzględnienie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając niniejszą sprawę zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że niniejsza sprawa dotyczy wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 maja 2005 r. sygn. akt II SA/Ka 2121/03. W pierwszej zatem kolejności Sąd zobowiązany jest rozstrzygnąć o dopuszczalności wznowienia postępowania mając na uwadze regulację zawartą w art. 270 do 285 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Analiza treści art. 271 cytowanej ustawy musi doprowadzić do stwierdzenia, że w rozpatrywanej sprawie zaistniała ustawowa podstawa wznowienia postępowania określona w pkt 2, a mianowicie – nienależyta reprezentacja strony, a także że w sprawie zachowany został termin, o którym mowa w art. 277 ustawy.
Przyjdzie zgodzić się ze stanowiskiem prezentowanym przez stronę skarżącą, iż nie była ona prawidłowo reprezentowana jako uczestnik postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 16 maja 2005 r., sygn. akt II SA/Ka 1210/03. Jak wynika z dostępnych w tym zakresie akt sprawy, w postępowaniu tym Spółkę reprezentował jej kurator, ustanowiony, wydanym w trybie art. 42 Kodeksu cywilnego, postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r. sygn. akt [...]. Powołany powyżej przepis art. 42 Kodeksu cywilnego wyznaczał granice uprawnień ustanowionego kuratora. Zgodnie z treścią powołanego artykułu, jeżeli osoba prawna nie może prowadzić swoich spraw z braku powołanych do tego organów, sąd ustanawia dla niej kuratora. W myśl § 2 tego przepisu Kurator powinien postarać się niezwłocznie o powołanie organów osoby prawnej, a w razie potrzeby o jej likwidację.
Interpretacja przytoczonego przepisu prowadzi do wniosku, iż w odróżnieniu od innych norm przewidujących w systemie prawa dopuszczalność bądź obowiązek powołania kuratora - kurator ustanowiony na podstawie wymienionego powyżej art. 42 ma ustawowo ściśle sprecyzowane zadania wyliczone w § 2 przytoczonego artykułu. Nie zostaje on bowiem ustanowiony w celu bieżącego prowadzenia spraw spółki, a tym samym stałego bądź czasowego zastąpienia ustawowych bądź statutowych organów osoby prawnej, a jedynie do niezwłocznego doprowadzenia bądź to do likwidacji osoby prawnej bądź też do umożliwienia jej, poprzez powołanie właściwych organów, podjęcia samodzielnego, prawidłowego działania w tym zarządzania i reprezentacji (zob. w tym zakresie także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Gl 355/06). Orzecznictwo Sądu Najwyższego w zakresie wskazanego powyżej art. 42 Kodeksu cywilnego wydaje się być jednoznaczne. I tak w uzasadnieniu postanowienia z dnia 7 maja 2004 r., sygn. akt III CK 249/03, (Lex 132546) Sąd stwierdził, że kurator spółki akcyjnej ustanowiony w celu powołania jej organów nie ma uprawnienia do powołania zarządu i nie zastępuje walnego zgromadzenia, ani rady nadzorczej tej spółki, ma natomiast podjąć wszystkie dopuszczalne działania, aby osoba prawna mogła działać przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie, jak wymaga tego przepis art. 38 Kodeksu cywilnego. Z kolei w uchwale z dnia 7 marca 2008 r., sygn. akt III CZP 8/08 stwierdził, że kurator ustanowiony przez sąd dla spółki utworzonej dla sprawowania zarządu nad wspólnotą działającą na podstawie ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, powinien niezwłocznie zwołać zebranie jej członków w celu powołania zarządu spółki (Lex 348089). Z przytoczonych orzeczeń wynika, że art.42 § 2 Kodeksu cywilnego zakreśla kompetencje kuratora do czynności w nim wskazanych z podkreśleniem niezwłoczności wyrażającej rationem legis unormowania. Ingerencja państwa w sprawy podmiotu prawa prywatnego jest bowiem usprawiedliwiona jedynie koniecznością ochrony praw majątkowych, takich jak własność i inne prawa (art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji). Doznawałaby ona natomiast uszczerbku, gdyby majątek osoby prawnej był pozbawiony zarządu w ogóle albo gdyby cała jej działalność została oddana kuratorowi podlegającemu tylko nadzorowi sądu opiekuńczego, którego zadania jako organu wymiaru sprawiedliwości nie są ukierunkowane na pełnienie funkcji organów osób prawnych, lecz na ochronę praw jednostki.
Uwzględniając powyższe skład orzekający ocenił, że ustanowiony w trybie art. 42 Kodeksu cywilnego kurator nie może zastępować organów spółki w sprawach innego typu niż wskazane w § 2 przepisu, czyli nie związanych ani z powołaniem organów Spółki ani z jej likwidacją. Pogląd taki zaprezentowany został m.in. w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 355/06 (niepubl.). Ostatecznie zaś w odniesieniu do skarżącej Spółki kwestię zakresu uprawnień jej kuratora przesądził Sąd Najwyższy w zacytowanej już powyżej uchwale z dnia 7 marca 2008 r., sygn. akt III CZP 8/08.
Rozpatrując sprawę w zakresie terminu przewidzianego do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, to w tym zakresie Sąd podzielił argumentację zaprezentowaną przez stronę skarżącą. W myśl art. 277 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy". Uznając zatem, że do dnia [...] r. skarżąca nie posiadała wymaganych władz statutowych, czyli nie miała należytej reprezentacji, nie mógł wcześniej niż od tej daty rozpocząć się bieg trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Porównując datę wniesienia skargi – tj. [...] r. - należało uznać, iż termin ten został zachowany.
Mając na uwadze powyższe argumenty należało orzec o dopuszczalności wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wskazanym wyrokiem o sygn. II SA/Ka 2121/03. Oznacza to, że w dalszej kolejności, zgodnie z wcześniejszym postanowieniem, Sąd przystąpił do merytorycznego rozpoznania sprawy na nowo, czyli sprawy ze skargi M. N., K. S., M. M., J. N. i H. B. (obecnie jej następców: B. N. i W. B.) na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., Nr [...].
Rozpoznając ponownie sprawę w pierwszej kolejności zbadać należało legitymację skargową wymienionych wyżej osób. Zgodnie z treścią art. 50 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, a także prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. W konsekwencji stwierdzenie, że skarżący w konkretnej sprawie nie ma interesu prawnego i nie należy do dodatkowo wskazanego kręgu podmiotów powoduje, że skarga winna ulec oddaleniu. Zapoznając się z dostępnym materiałem dowodowym zawartym w aktach Sąd doszedł do przekonania, iż skarżący nie posiadają legitymacji do wniesienia skargi.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej skardze jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. zatwierdzającą projekt budowlany i wydającą pozwolenie na budowę sieci kanalizacyjnej na terenie S. na działkach geodezyjnie oznaczonych jako działki [...] , [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i odmawiającą takiego pozwolenia na działkach nr [...],[...]. Z uzasadnienia decyzji wynika, że teren inwestycji obejmuje działki, które zgodnie z wypisem z ewidencji gruntów należą do Spółki "A", nie należą natomiast do skarżących osób fizycznych. Ustalono, że M. N. jest właścicielem działki [...], K. S. – działki [...], M. M. jest współwłaścicielem działki [...], a H. B. (obecnie jej następcy prawni – B. N. i W. B.) działki [...]. Żadna z tych działek nie jest objęta rozstrzygnięciem zaskarżonej decyzji i nie sąsiaduje w działkami objętymi tym rozstrzygnięciem, jak również nie jest zlokalizowana w ich sąsiedztwie. Skarżący J. N. nie wskazał żadnej działki znajdującej się w obszarze oddziaływania projektowanej inwestycji, co do której posiada tytuł prawny i jak sam przyznał na rozprawie, nie posiada interesu prawnego w zaskarżeniu tej decyzji.
W kwestionowanym wyroku Sąd oddalając skargę skarżących – M. N., K. S., M. M., J. N. i H. B.. uznał, iż nie mają oni legitymacji do wniesienia skargi na kwestionowaną decyzję z uwagi na brak interesu prawnego w sprawie udzielonego pozwolenia na budowę.
Mając zaś na uwadze, że obecna skarga o wznowienie tego postępowania złożona przez Spółkę "A" w S., która nie była stroną skarżącą w zakończonym postępowaniu, a wyrok w przedmiotowej sprawie byłby identyczny jak wyrok kwestionowany, na zasadzie art. 151 w zw. z art. 282 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym Sąd orzekł jak powyżej.
.