II SA/Gl 1271/08

II SA/Gl 1271/08 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2009-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-12-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Leszek Kiermaszek
Maria Taniewska-Banacka
Rafał Wolnik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Żadne z wyżej wymienionych
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 271 pkt 2,  art. 277, art. 281, art. 282
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2009 r. sprawy ze skargi Spółki [...] w S. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 maja 2005 r. sygn. akt II SA/Ka 2120/03 w sprawie ze skargi B. N. i W. B. ( jako następców prawnych skarżącej H. B. ), M. N., K. S., M. M. i J. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę 1. zmienia prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 maja 2005 r., sygn. akt II SA/Ka 2120/03 w ten sposób, że: a/ ze skargi B. N. i W. B. ( jako następców prawnych skarżącej H. B. ) oraz ze skargi M. N., K. S. i M. M.: uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] r., Nr [...], b/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, c/ oddala skargę J. N.; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej Spółki kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Starosta B. rozpoznając sprawę ponownie, zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenie na budowę w części obejmującej budowę kanalizacji sanitarnej wraz z przyłączami do działek prywatnych na terenie S., na wskazanych działkach, zaś odmówił wydania pozwolenia na budowę na innych działkach. Jako podstawa prawna podane zostały przepisy art. 28, 33 ust.1, 34 ust. 4 i 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (wówczas tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.). W uzasadnieniu wskazano, że planowana inwestycja jest zgodna z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i ważną decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu a inwestor uzyskał wymagane uzgodnienia i pozwolenia. Odmowę udzielenia pozwolenia na budowę w stosunku do części działek uzasadniono brakiem tytułu prawnego inwestora do dysponowania tymi nieruchomościami na cele budowlane.
Odwołanie od tej decyzji złożyli J. N., M. M., S. K., M. N., K. S. i H. B.. Rozpoznając to odwołanie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podał, że podczas ponownego rozpatrywania sprawy inwestycja została podzielona na dwie części, w stosunku do których wydano odrębne decyzje. Nieuzasadnione są zatem zarzuty dotyczące funkcjonalności, albowiem wydana przez organ decyzja obejmuje łącznie funkcjonalną całość inwestycji. Uznano, że inwestor spełnił wymóg z art. 32 ust. 4 prawa budowlanego oraz wykazał się prawem do dysponowania nieruchomościami, dla których udzielono pozwolenia, zaś organy dokonały sprawdzeń w zakresie wyznaczonym art. 35 prawa budowlanego.
W skardze skierowanej jeszcze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach M. M., J. N., M. N., H. B. i K. S. wnieśli o uchylenie decyzji Wojewody. Zarzucili, że organ odwoławczy dokonał błędnych ustaleń, wpływających na wynik postępowania. W ocenie skarżących utrzymano w mocy decyzję Starosty B., wydaną z naruszeniem art. 8, art. 9 i art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa). Udzielono również pozwolenia na budowę w stosunku do działek, dla których uprzednio wydania takiego pozwolenia odmówiono. Okoliczności te w ocenie skarżących uzasadniają zarzut nieważności zaskarżonej decyzji. Podniesiono, że decyzje Starosty były doręczane różnym kręgom podmiotów, a do podzielenia inwestycji na dwa etapy organ nie był uprawniony. Wskazano na brak legitymacji kuratora Spółki [...] w S. do udzielenia zgody na dysponowanie nieruchomościami Spółki na cele budowlane, pominięcie Spółki w postępowaniu, brak wymogu funkcjonalności sieci kanalizacji na działkach Spółki. Swoje stanowisko skarżący podtrzymali w piśmie z dnia [...] r.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na wezwanie Sądu, dotyczące wykazania przez skarżących, że posiadają oni tytuł prawny do działek objętych postępowaniem lub z nimi sąsiadujących, skarżący pismem z [...] r. wyjaśnili, że M. M. jest współwłaścicielem działki A, H. B. działki B, M. N. działki C a K. S. działki D. Oryginał tego pisma dołączono do akt sprawy tut. Sądu o sygn. II SA/Ka 423/03.
Wyrokiem z dnia 16 maja 2005 r., sygn. akt II SA/Ka 2120/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. M., J. N., M. N., H. B. i K. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., Nr [...]. Wobec braku wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku, nie zostało ono sporządzone na zasadzie art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.s.a.
Pismem z dnia [...] r. obecnie skarżąca Spółka [...] w S., wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 16 maja 2005 r., sygn. akt II SA/Ka 2120/03. Jako przesłankę wznowienia postępowania wskazano art. 271 pkt 2 p.s.a. Wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji względnie o stwierdzenie ich nieważności. Uzasadniając skargę podniesiono, że skarżąca Spółka nie posiadała organów w okresie od [...] r. do [...] r. Dopiero w tej ostatniej dacie na Ogólnym Zebraniu Członków Spółki powołano jej statutowe organy. W tej sytuacji Spółka została pominięta na wszystkich etapach postępowania. Nie doręczono jej żadnych pism, a doręczenia dokonywane do rąk kuratora ustanowionego w trybie art. 42 Kodeksu cywilnego były nieskuteczne. Powołano się na zapadłe w sprawach dotyczących skarżącej orzeczenia, m.in. na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2008 r., sygn. akt III CZP 8/08 oraz na wyrok tut. Sądu z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 355/06. Do skargi dołączono odpisy dokumentów stwierdzających legitymację osób podpisanych pod skargą do działania w imieniu skarżącej.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia [...] r. Wskazał, że teren inwestycji obejmuje m.in. działki należące do skarżącej Spółki. Z uwagi na nowelizację ustawy Prawo budowlane, która weszła w życie z dniem 11 lipca 2003 r., do wykazania tytułu do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wystarczające jest oświadczenie inwestora. Organ odwoławczy zakwestionował ponadto legitymację sygnatariuszy skargi do reprezentowania Spółki.
W dniu [...] r. zmarła uczestniczka postępowania H. B., a w jej miejsce wstąpili wskazani przez skarżącą następcy prawni B. N. i W. B.
W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżąca podtrzymała skargę odpierając jednocześnie argumenty podniesione przez organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę.
Na rozprawie w dniu 29 maja 2009 r. Sąd postanowił połączyć badanie dopuszczalności wznowienia postępowania z rozpoznaniem sprawy (art. 281 in fine p.s.a.). Obecni przedstawiciele skarżącej oraz uczestnicy postępowania podtrzymali skargę wskazując dodatkowo, że stan prawny nieruchomości opisany w piśmie procesowym z dnia [...] r. do sprawy II SA/Ka 2120/03 nie uległ zmianie i jest nadal aktualny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Przystępując do rozpoznania skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w granicach określonych przepisami art. 281 i art. 282 p.s.a. Sąd w pierwszej kolejności musiał rozstrzygnąć o dopuszczalności wznowienia. Rozstrzygając tę kwestię stwierdzić przyjdzie, że zaistniała w niniejszej sprawie ustawowa podstawa wznowienia postępowania określona w art. 271 pkt 2 p.s.a. oraz zachowany został termin do wniesienia skargi o wznowienie, o którym mowa w art. 277 p.s.a.
W szczególności zgodzić się przyjdzie z twierdzeniem skarżącej Spółki, że nie była ona należycie reprezentowana jako uczestnik postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 16 maja 2005 r., sygn. akt II SA/Ka 2120/03. W toku tego postępowania Spółkę reprezentował jej kurator – A. K., powołana do pełnienia tej funkcji postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r. sygn. akt [...] oraz wydanym w wyniku rozpoznania apelacji postanowieniem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...]. A. K. została ustanowiona kuratorem dla Spółki w trybie art. 42 k.c. i ten przepis wyznaczał granice jej uprawnień.
Wskazać w tym miejscu należy, iż w myśl art. 42 § 1 k.c. jeżeli osoba prawna nie może prowadzić swoich spraw z braku powołanych do tego organów, sąd ustanawia dla niej kuratora. Stosownie z kolei do § 2 cytowanego artykułu kurator powinien postarać się niezwłocznie o powołanie organów osoby prawnej, a w razie potrzeby o jej likwidację. Interpretacja przytoczonego przepisu prowadzi do wniosku, iż w odróżnieniu od innych norm przewidujących w systemie prawa dopuszczalność bądź obowiązek powołania kuratora - kurator ustanowiony na podstawie art. 42 k.c. ma ustawowo ściśle sprecyzowane zadania wyliczone w § 2 przytoczonego artykułu. Nie zostaje on bowiem ustanowiony w celu bieżącego prowadzenia spraw spółki, a tym samym stałego bądź czasowego zastąpienia ustawowych bądź statutowych organów osoby prawnej, a jedynie do niezwłocznego doprowadzenia bądź to do likwidacji osoby prawnej bądź też do umożliwienia jej, poprzez powołanie właściwych organów, podjęcia samodzielnego, prawidłowego działania w tym zarządzania i reprezentacji. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] r., [...],[...], Biul.SN [...], M.Prawn. [...] (odnoszącego się wprawdzie do spółki akcyjnej jednak zachowującej pełną aktualność w stosunku do innych osób prawnych) kurator spółki ma podjąć wszystkie dopuszczalne działania, aby osoba prawna mogła działać przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie, jak wymaga tego przepis art. 38 k.c., natomiast sam nie może organu tego zastępować. Art. 42 § 2 k.c. zakreśla kompetencje kuratora do czynności w nim wskazanych z podkreśleniem niezwłoczności wyrażającej rationem legis unormowania. Ingerencja państwa w sprawy podmiotu prawa prywatnego jest bowiem usprawiedliwiona jedynie koniecznością ochrony praw majątkowych, takich jak własność i inne prawa (art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji). Doznawałaby ona natomiast uszczerbku, gdyby majątek osoby prawnej był pozbawiony zarządu w ogóle albo gdyby cała jej działalność została oddana kuratorowi podlegającemu tylko nadzorowi sądu opiekuńczego, którego zadania jako organu wymiaru sprawiedliwości nie są ukierunkowane na pełnienie funkcji organów osób prawnych, lecz na ochronę praw jednostki.
W ocenie Sądu ustanowiony w trybie art. 42 k.c. kurator nie może jednak zastępować organów spółki w sprawach innego typu, w tym np. w nie związanych ani z powołaniem organów Spółki ani jej likwidacją postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych. Pogląd taki wyraził tut. Sąd m.in. w prawomocnym wyroku z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 355/06 (niepubl.). Ostatecznie zaś w odniesieniu do skarżącej Spółki kwestię zakresu uprawnień jej kuratora przesądził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia [...] r., sygn. akt [...] (Biul. [...] r., Nr [...] , poz. [...]) a stanowisko to skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.
Odnośnie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, to Sąd przyjął, że jego bieg nie rozpoczął się przed dokonaniem wyboru statutowych władz Spółki, a więc przed dniem [...] r. Trzymiesięczny termin do wniesienia skargi, o którym mowa w art. 277 p.s.a. nie mógł się bowiem rozpocząć dla skarżącej jako osoby prawnej w okresie, kiedy nie była ona należycie reprezentowana.
Stwierdzając zatem dopuszczalność wznowienia, Sąd w dalszej kolejności przystąpił do rozpoznania sprawy na nowo. Oznacza to, że sprawą podlegającą ponownemu rozpoznaniu jest sprawa ze skargi M. M., J. N., M. N., H. B. (obecnie jej następców: B. N. i W. B.) i K. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., Nr [...].
Rozpoznając ponownie sprawę w pierwszej kolejności zbadać należało legitymację skargową wymienionych wyżej osób. W myśl art. 50 § 1 p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, a także prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. W konsekwencji stwierdzenie, że skarżący w konkretnej sprawie nie ma interesu prawnego i nie należy do dodatkowo wskazanego kręgu podmiotów powoduje, że skarga winna ulec oddaleniu (por. szerzej np. T. Woś /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 152).
W wyniku analizy zarówno stanu faktycznego, jak też obowiązujących w tej mierze unormowań prawnych Sąd doszedł do przekonania, iż legitymacja B. N., W. B., M. N., K. S. i M. M. do wniesienia skargi zdaje się być w niniejszej sprawie niewątpliwa. Przedmiotem rozpoznawanej obecnie sprawy jest bowiem skarga na decyzję udzielającą pozwolenia na budowę. Już z samej treści tej decyzji wynika, że teren inwestycji obejmuje lub miał obejmować nieruchomości, których właścicielami są wymienione osoby. I tak M. M. jest współwłaścicielem działki A, H. B. (obecnie jej następcy prawni) działki B, M. N. działki C a K. S. działki D. Oznacza to, że osoby te były stronami zakończonego kontrolowaną decyzją postępowania administracyjnego oraz, że przysługuje im legitymacja skargowa w niniejszym postępowaniu. Legitymacji tej nie posiada natomiast J. N., który nie wykazał, aby przysługiwało mu jakiekolwiek prawo do terenu objętego sporną inwestycją względnie do terenów położonych w obszarze jej oddziaływania, co spowodować musiało oddalenie jego skargi na zasadzie art. 151 w zw. z art. 282 § 2 p.s.a.
Rozpoznając skargę B. N., W. B., M. N., K. S. i M. M., Sąd doszedł do przekonania, że zasługuje ona na uwzględnienie, a to z uwagi na okoliczność, że kontrolowane decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Taka konstatacja jest bezpośrednią konsekwencją uznania przez Sąd istnienia ustawowej podstawy wznowienia postępowania sądowego. Ta sama bowiem przyczyna wyczerpuje przesłankę określona w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Spółka, jako strona postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę, reprezentowana przez kuratora ustanowionego w trybie art. 42 k.c., de facto bez własnej winy nie brała udziału w tym postępowaniu. Skoro tak, to kontrolowane decyzje musiały zostać uchylone na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 282 § 2 p.s.a.
W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono po myśli art. 152 p.s.a., zaś o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.s.a.
Niezależnie od powyższego zwrócić przyjdzie uwagę organowi odwoławczemu, że bez znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy pozostawała nowelizacja Prawa budowlanego, która weszła w życie z dniem 11 lipca 2003 r. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 80, poz. 718), do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, a nie zakończonych decyzją ostateczną należało stosować przepisy dotychczasowe. Również niezasadny jest zarzut braku udokumentowania przez skarżącą sposobu reprezentacji. Skarżąca dołączyła bowiem do skargi o wznowienie postępowania odpisy dokumentów, które w ocenie Sądu w sposób dostateczny wykazywały sposób jej reprezentacji oraz krąg osób uprawnionych.
W ponownym postępowaniu organ pierwszej instancji w pierwszej kolejności ustali, czy sporna inwestycja została zrealizowana w całości lub w części. Jeżeli okaże się, że tak, to umorzy postępowanie w przedmiocie pozwolenia na budowę i zawiadomi organ nadzoru budowlanego celem wszczęcia przez ten organ stosownego postępowania. W przeciwnym wypadku ponownie przeprowadzi postępowania zapewniając udział wszystkich stron, w tym skarżącej Spółki.