II SA/Gl 1263/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2022-11-22
NSAAdministracyjneŚredniawsa
świadczenie pielęgnacyjneopieka nad niepełnosprawnymprawo rodzinneprawo administracyjnepostępowanie administracyjneprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiustawa o świadczeniach rodzinnychniepełnosprawnośćobowiązek alimentacyjnysąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu niewystarczającego wyjaśnienia zakresu opieki nad niepełnosprawnym mężem.

Sąd administracyjny rozpatrzył skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organy administracji odmówiły świadczenia, uznając, że zakres opieki nad niepełnosprawnym mężem nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia przez skarżącą. Sąd uznał jednak, że postępowanie wyjaśniające w zakresie faktycznego zakresu opieki było niewystarczające i mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W związku z tym uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję, nakazując przeprowadzenie ponownego postępowania wyjaśniającego.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego H. R. z powodu sprawowania opieki nad mężem G. R. Organ pierwszej instancji odmówił świadczenia, argumentując, że obowiązek alimentacyjny spoczywa na dzieciach, a nie na współmałżonku, i że zakres opieki nie wyklucza podjęcia zatrudnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, choć przyznało, że skarżąca jako małżonka może ubiegać się o świadczenie. Kolegium uznało jednak, że zakres sprawowanej opieki nie uzasadnia rezygnacji z zatrudnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił obie decyzje. Sąd uznał, że organy administracji nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie faktycznego zakresu opieki nad mężem, który legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z niedowładem kończyn dolnych. Sąd podkreślił, że ciężar dowodu spoczywa na organie administracji, który musi wykazać, że zakres opieki nie uprawnia do świadczenia, a wszelkie wątpliwości powinny być rozstrzygane na korzyść strony. Sąd wskazał, że organ powinien zbadać, czy osoba wymagająca opieki może samodzielnie funkcjonować w czasie, gdy skarżąca byłaby w pracy. W związku z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję, nakazując przeprowadzenie ponownego postępowania wyjaśniającego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli organ administracji wykaże, że zakres opieki nie jest na tyle znaczący, aby uniemożliwiać podjęcie zatrudnienia. W przypadku wątpliwości, ciężar dowodu spoczywa na organie, a rozstrzygnięcia powinny być na korzyść strony.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie faktycznego zakresu opieki nad niepełnosprawnym mężem. Brak jest dowodów na to, czy osoba wymagająca opieki może samodzielnie funkcjonować w czasie, gdy skarżąca byłaby w pracy. Ciężar dowodu spoczywa na organie, a wątpliwości powinny być rozstrzygane na korzyść strony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

u.ś.r. art. 17 § 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 17 § 1a

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 17 § 1b

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 17 § 5

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

k.p.a. art. 145 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

k.p.a. art. 145 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.u.s.a. art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 210

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

w związku z art. 80

k.r.o. art. 128

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

k.r.o. art. 129

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji, polegające na niewystarczającym wyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności zakresu sprawowanej opieki nad mężem. Brak wykazania przez organ administracji, że zakres sprawowanej opieki nie uprawnia do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego.

Godne uwagi sformułowania

ciężar dowodu spoczywa na organie administracji ewentualne niejasności i występujące wątpliwości powinny być rozpoznawane na korzyść osoby ubiegającej się o świadczenie zakres sprawowanej opieki nie wyklucza podjęcia zatrudnienia

Skład orzekający

Stanisław Nitecki

przewodniczący sprawozdawca

Edyta Kędzierska

członek

Krzysztof Nowak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych, obowiązek organów administracji w zakresie postępowania wyjaśniającego i ciężar dowodu."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i interpretacji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie świadczenia pielęgnacyjnego i pokazuje, jak istotne jest dokładne postępowanie wyjaśniające ze strony organów administracji. Podkreśla znaczenie praw strony w postępowaniu administracyjnym.

Czy opieka nad niepełnosprawnym mężem pozbawia Cię prawa do świadczenia? Sąd wyjaśnia, jak organy powinny badać Twoją sytuację.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 1263/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Edyta Kędzierska
Krzysztof Nowak
Stanisław Nitecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 111
art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 listopada 2022 r. sprawy ze skargi H. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 25 kwietnia 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/942/2022/4613/AKD w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia 1 marca 2022 r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta J. decyzją z 1 marca 2022 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 17 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 poz. 111) art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił H. R.(dalej jako strona lub skarżąca) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki na mężem G. R.. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że niepełnosprawność męża powstała w [...]r. w wieku [...] lat. Następnie przywołano treść art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i przybliżono wymogi do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Wskazano na postanowienia art. 128 i art. 129 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i wynikający z nich obowiązek alimentacyjny. W dalszej części uzasadnienia przywołano ustalenia poczynione w ramach przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. W konkluzji swojego stanowiska organ pierwszej instancji stwierdził, że odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia wynika z faktu braku obowiązku alimentacyjnego po stronie wnioskodawczyni, a obowiązek taki spoczywa na dzieciach i mogą ono przejąć obowiązki w tym zakresie, co umożliwi wnioskodawczyni podjęcie zatrudnienia. W konsekwencji organ ten uznał, że strona nie spełnia wszystkich wymogów do otrzymania wnioskowanego świadczenia.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która reprezentowana przez radcę prawnego M.J. wniosła odwołanie o Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W odwołaniu tym podniesiono zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 17 ust. 1 pkt. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego nie zastosowanie w sprawie, ponadto wskazano na naruszenie art. 17 ust. 1a pkt. 2 powyższej ustawy poprzez zastosowanie wadliwej wykładni tego przepisu. Jako kolejny zarzut podniesiono naruszenie art. 17 ust. 1b pkt. 1 i 2 przywoływanej ustawy poprzez nie uwzględnienie konsekwencji wynikających z wyroku trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. W odwołaniu tym podniesiono zarzut naruszenia licznych przepisów postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w związku z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. W motywach odwołania przedstawiono argumentację przemawiająca za jego uwzględnieniem i przyznaniem wnioskowanego świadczenia. Na poparcie stawianych tez przywołano liczne orzecznictwo sądów administracyjnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z 25 kwietnia 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/942/2022/4613/AKD wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia przedstawiono wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, w tym przybliżono główne motywy decyzji organu pierwszej instancji oraz wskazano na wniesienie odwołania i przywołano podniesioną argumentację. W dalszej części uzasadnienia przywołano przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, które w ocenie organu mają zastosowanie w sprawie. Następnie organ odwoławczy przybliżył sytuację faktyczna występującą w przedmiotowej sprawie, w tym zakres czynności wykonywanych przez stronę w stosunku do męża. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie tej nie ma zastosowania treść art. 17 ust. 1b, ponieważ w orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako przesłanka negatywna ubiegania się o przedmiotowe świadczenie, utraciło przymiot konstytucyjności. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska zaprezentowanego w decyzji organu pierwszej instancji, że o wnioskowane świadczenie ubiegać może się wyłącznie osoba znajdująca się w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, w ocenie organu odwoławczego na współmałżonku ciążą obowiązki alimentacyjne i jest on w kręgu osób uprawnionych do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Tym samym pozostawanie w związku małżeńskim nie powinno stanowić negatywnej przesłanki przy ubieganiu się o przedmiotowe świadczenie. W dalszej kolejności organ odwoławczy uwagę swoją skupił na zakresie opieki, której wymaga osoba legitymująca się znacznym stopniem niepełnosprawności. W ocenie wskazanego organu, po przeprowadzeniu stosownej analizy, zakres sprawowanej opieki nie wyklucza podjęcia przez stronę zatrudnienia. W konsekwencji organ ten uznał, że w sprawie tej brak jest związku przyczynowo - skutkowego między deklarowaną rezygnacją z zatrudnienia a niezbędnością sprawowania opieki nad osoba tego wymagająca. W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu i podkreślił, że w znacznym stopniu je podzielił, jednakże utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, ponieważ wystąpiły takie okoliczności, które uzasadniały odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia, a związane z zakresem sprawowanej opieki nad mężem.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która reprezentowana przez radcę prawnego M. J. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej podniesiono zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego, a to art. 17 ust. 1 pkt. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i uznanie braku występowania związku przyczynowo - skutkowego między niezbędnością sprawowania opieki i rezygnacją z zatrudnienia w sytuacji, gdy związek taki występuje. Ponadto podniesiono zarzut naruszenia licznych przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w związku z art. 80 Kodeksu postepowania administracyjnego poprzez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad mężem. W motywach skargi przedstawiono argumentację przemawiająca za jej uwzględnieniem. Wskazano na naruszenie postanowień art. 17 ust. 1 pkt. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych polegające na błędnej jego wykładni, w szczególności, gdy idzie o zakres sprawowanej opieki. W ocenie skarżącej osoba wymagająca opieki nie tylko absorbuje drugą osobę, ale uwzględnić należy także gotowość do świadczenia pomocy o każdej porze dnia czy nocy. Zarzuty co do naruszenia przepisów prawa procesowego sprowadzają się do braku dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności zakresu sprawowanej opieki przez stronę nad mężem.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje;
Skarga zasługuje na uwzględnienie
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 poz. 137) wykazała, że decyzja ta narusza wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. Nr 329 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde uchybienie ze strony organu administracji uzasadnia uwzględnienie skargi, a jedynie takie, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny jest czytelny i w tym zakresie nie występują wątpliwości. Sytuacja odmiennie przedstawia się w kontekście interpretacji norm prawnych mających zastosowanie w sprawie w odniesieniu do występującego stanu faktycznego. Mając na uwadze powyższe stwierdzenie niezbędnym jest przybliżenie stanu normatywnego w rozpoznawanej sprawie.
Stosownie do postanowień art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Po myśli ust. 1a przywołanego przepisu świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma osób będących opiekunem faktycznym dziecka lub osobą będącą rodziną zastępczą spokrewnioną, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Zgodnie z treścią ust. 1 b przywołanego przepisu świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
Stosownie do postanowień ust. 5 wskazanego powyżej przepisu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: osoba sprawująca opiekę: ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego albo ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna. Przedmiotowe świadczenie nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki: pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, względnie została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu. Przywoływane świadczenie nie przysługuje jeżeli na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; albo też członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, jak również na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, albo też na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Po przedstawieniu stanu normatywnego przyjdzie odnieść się do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy i zestawienia go z treścią przywołanych przepisów prawa. Jak wynika z akt sprawy skarżąca jest żoną osoby wymagającej stałej opieki. Podzielić należy stanowisko organu odwoławczego zaprezentowane w uzasadnieniu jego decyzji, że skarżąca spełnia wymogi związane z zakresem podmiotowym do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Organ ten w sposób prawidłowy i zgodny z dominującą linią orzeczniczą sądów administracyjnych uznał, że skarżąca jako żona osoby wymagającej opieki może w sposób skuteczny ubiegać się o przyznanie przedmiotowego świadczenia. Zatem ta okoliczność nie stanowi przedmiotu sporu między organem odwoławczym a skarżącą. Spór ten występuje na innej płaszczyźnie, a mianowicie świadczenie to przysługuje osobie rezygnującej z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności. Podkreślić trzeba, że przyznanie świadczenia wymaga wystąpienia związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki. Występowanie związku przyczynowego oznacza, że zakres opieki jaki musi być sprawowany wobec osoby wymagającej nie pozwala na podjęcie zatrudnienia lub wymusza rezygnację z niego. W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji oraz organ odwoławczy uznały, że w przypadku skarżącej taki związek przyczynowo - skutkowy nie występuje. Skarżąca z kolei w odwołaniu oraz w skardze do tutejszego sądu prezentuje odmienne stanowisko. W skardze tej pełnomocnik skarżącej podniósł, że organy administracji nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego w tym zakresie w sposób wyczerpujący i wyjaśniający wszystkie okoliczności. Stanowisko takie w ocenie składu orzekającego jest trafne. W aktach sprawy zalega oświadczenie skarżącej o zakresie opieki sprawowanej wobec męża, jak również znajduje się w nich druk wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w miejscu zamieszkania skarżącej, w którym okoliczność ta również została podniesiona. Z treści oświadczenia skarżącej z 18 lutego 2022 r. oraz z informacji zamieszczonych w wywiadzie środowiskowym organy administracji publicznej wypowiadające się w tej sprawie wyciągnęły wnioski, że zakres opieki sprawowanej wobec osoby wymagającej opieki nie wykracza poza zwykłe relacje występujące w gospodarstwie domowym. W przywołanym oświadczeniu skarżąca podała, że od 6 lat opiekuje się mężem i wykonuje następujące czynności: pomagam przy codziennej higienie i ubieraniu się, przygotowuje posiłki, dozuję leki, piorę, sprzątam, prasuję, załatwiam wizyty i terminy lekarskie, transportuje męża na niezbędne wizyty lekarskie i załatwiam wszystkie sprawy urzędowe. Zestaw ten został potwierdzony w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w miejscu zamieszkania skarżącej. Sygnalizowane przez skarżącą prace, co do zasady, wykonywane są niezależnie od tego, czy w rodzinie jest osoba wymagająca opieki, czy też takiej osoby nie ma. Z takim ujęciem można się zgodzić, jednakże organom administracji publicznej wypowiadającym się w rozpoznawanej sprawie umknęła jedna rzecz, a mianowicie nie uwzględniły faktu, osoba wymagająca opieki i legitymująca się stosownym orzeczeniem orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z którego wynika, że występuje u niego niedowład kończyn dolnych. W kontekście tej okoliczności organy w wywiadzie środowiskowym znajduje się jedynie stwierdzenie, że porusza się po mieszkaniu przy wykorzystaniu chodzika, laski lub pomocy innej osoby.
Jak zostało to zasygnalizowane powyżej pełnomocnik skarżącej w skardze podniósł, że organy administracji nie przeprowadziły w tym zakresie wyczerpującego postępowania wyjaśniającego. W ocenie Sądu stanowisko takie jest prawidłowe, ponieważ pozornie wypowiadające się w sprawie organy administracji publicznej przeprowadziły wszystkie czynności procesowe w tym wywiad środowiskowy jak również uzyskały oświadczenie skarżącej o zakresie wykonywanych prac w związku ze sprawowaną opieką. W świetle powyższego rodzi się pytanie, a mianowicie jakie to inne czynności procesowe miał przeprowadzić organ pierwszej instancji, aby tę okoliczność wyjaśnić. W ocenie wypowiadającego się Sądu zakres podjętych działań procesowych przez powyższe organy administracji publicznej nie był wystarczający i pozwalający na podjęcie takiego rozstrzygnięcia. W szczególności ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, czy osoba wymagająca opieki może samodzielnie przebywać w mieszkaniu i bez pomocy innej osoby może zaspokajać własne potrzeby. Ponadto z akt tych nie wynika, czy w przypadku, który występuje w rozpoznawanej sprawie osoba sprawująca opiekę obowiązana jest podejmować zwiększone czy też dodatkowe działania pozwalające osobie wymagającej opieki funkcjonowanie, czy też takie działania są zbędne ponieważ osoba taka może w sposób wystarczający zaspokajać własne potrzeby. Zauważyć bowiem należy, że skarżąca od strony formalnej spełnia wszystkie wymogi przewidziane do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Przesłanką odmowy jest kwestia zakresu sprawowanej opieki i występowania związku przyczynowo - skutkowego między niezbędnością sprawowania opieki i koniecznością rezygnacji z zatrudnienia. W tego typu przypadkach to organ podejmuje działania zmierzające do wykazania, że strona nie spełnia wymogu formalnego do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Oznacza to zatem, że ciężar dowodu spoczywa na organie administracji i to organ obowiązany jest do wykazania, że w przypadku danej osoby zakres wykonywanej opieki nie uprawniał do otrzymania przedmiotowego świadczenia. Ewentualne niejasności i występujące wątpliwości powinny być rozpoznawane na korzyść osoby ubiegającej się o świadczenie. W konsekwencji uznać należy, że zarzut sformułowany w skardze jest zasadny i daje podstawy dla uwzględnienia wniesionej skargi, ponieważ wyczerpana została przesłanka przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a mianowicie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Ustalenie to skutkuje tym, że wszystkie podniesione zarzutu w skardze dają podstawy do jej uwzględnienia, ponieważ oparte były na założeniu, że organy administracji publicznej wadliwie ustaliły zakres opieki sprawowanej przez skarżącą. Skoro ten zarzut okazał się zasadny, tym samym pozostałe zarzuty dotyczące naruszenia postanowień prawa materialnego jak i prawa procesowego, także są zasadne. Akcentowanie przez skarżącą obowiązku działania na podstawie przepisów prawa jest zasadne i znajduje umocowanie w przepisach prawa. Analogicznie sytuacja przedstawia się z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, albowiem działania wypowiadających się w sprawie organów administracji wiążą się z naruszeniem postanowień art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji przeprowadzi uzupełniające postępowanie wyjaśniające stosownie do podniesionych powyżej wskazań co do dostrzeżonych uchybień. W szczególności organ ten wyjaśni, czy osoba wymagająca opieki może samodzielnie zaspokajać własne potrzeby w czasie, kiedy skarżąca będzie w pracy, a to oznacza że organ pierwszej instancji zbada w sposób pogłębiony zakres opieki, jaki ma być wykonywany względem osoby legitymującej si stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności (orzeczeniem ZUS). Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sposób wyczerpujący organ pierwszej instancji podejmie stosowne rozstrzygnięcie uwzględniające interpretację norm prawnych oraz występujący stan faktyczny.
O kosztach postępowania orzeczono stosownie do postanowień art. 210 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "a" i "c" wyżej wymienionej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI