II SA/Gl 125/24

II SA/Gl 125/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-05-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna /sprawozdawca/
Krzysztof Nowak /przewodniczący/
Tomasz Dziuk
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1048
art. 2
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 217, art. 218
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1225
par. 3 ust. 9 i ust. 11, par. 92 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędziowie, Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 maja 2024 r. sprawy ze skargi [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 24 listopada 2023 r. nr SKO.UL/41.7/414/2023/21597/AMak w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego samodzielność lokali 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta R. z dnia 20 września 2023 r., znak [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 24 listopada 2023 r. nr SKO.UL/41.7/414/2023/21597/AMak Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "Organ odwoławczy") utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta R. (dalej "Prezydent" lub "Organ pierwszej instancji") z 20 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego samodzielność lokali.
Powyższe postanowienie Kolegium zapadło w następującym stanie sprawy.
Prezydent, po rozpatrzeniu wniosku [...] Spółdzielni Mieszkaniowej z siedzibą w R. (dalej "Skarżąca") o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokali mieszkalnych i lokalu niemieszkalnego w budynku mieszkalnym wielorodzinnym położonym w R. przy ul. [...], na działkach nr 1, 2 i 3, obręb R., odmówił wydania wnioskowanego zaświadczenia w zakresie pomieszczeń oznaczonych jako lokale mieszkalne nr [...], [...], [...] ,[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...].
W podstawie prawnej postanowienia Prezydenta wskazano art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej "k.p.a.").
W uzasadnieniu decyzji Prezydent wyjaśnił, że pomieszczenia oznaczone jako lokale mieszkalne nr [...], [...], [...] ,[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], znajdujące się w budynku przy ul. [...] w R., nie spełniają wymogów art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 2023 r. o własności lokali (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1048; dalej "u.w.l.") oraz § 3 ust. 9 i ust. 11, § 92 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1225; dalej "rozporządzenie z 12 kwietnia 2002 r."). Pomieszczenia te składają się jedynie z pokoju, łazienki i przedpokoju. Skarżąca przedłożyła informację o płycie grzewczej wyrysowanej w projekcie z 1961 r., jednakże zgodnie z rzutami ww. lokali mieszkalnych w miejscu, w którym projekt przewiduje płyty grzewcze, zlokalizowany jest przedpokój o powierzchni 2,95 m2. W ocenie Organu pierwszej instancji nie spełnia to wymogu urządzenia przestrzeni służącej przygotowaniu posiłków normowanej przez ww. przepisy. Ponadto Prezydent zauważył, że ww. pomieszczenia nie spełniają warunku § 94 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. z którego wynika, że mieszkanie powinno mieć powierzchnię użytkową nie mniejszą niż 25 m2.
Od postanowienia Prezydenta z 20 września 2023 r. Skarżąca wniosła zażalenie, zaskarżając je w całości i domagając się jego zmiany i wydania zaświadczenia, względnie jego uchylenia.
Skarżąca wyjaśniła, że budynek mieszkalny wielorodzinny położony w R. przy ul. [...] został wzniesiony w latach 60-tych i wówczas zasiedlony. Od tego czasu nie następowały w nim żadne istotne zmiany. Skarżąca obecnie występuje o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokali bowiem uzyskała w drodze zasiedzenia tytuł prawny do gruntu pod budynkiem i tym samym do samego budynku. Sporne pomieszczenia stanowiły zgodnie z przepisami obowiązującymi w chwili wzniesienia budynku i w chwili oddania do używania odrębne, samodzielne lokale i tak też są użytkowane od przeszło pół wieku. Tymczasem Organ pierwszej instancji odniósł się jedynie do aktualnych przepisów, stosując je do wcześniej ukształtowanych stanów faktycznych. Zdaniem Skarżącej przepisy rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz zmianie sposobu użytkowania budynków. Skoro zaś ww. zdarzenia nie miały miejsca, to przepisy ww. rozporządzenia nie mają zastosowania do oceny kwestii samodzielności spornych lokali. W szczególności dotyczy to § 94 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r., który obowiązuje od 1 stycznia 2018 r. Skarżąca zwróciła uwagę, że pomieszczenia takie jak kuchnia lub łazienka nie muszą wchodzić bezpośrednio w skład lokalu, byleby mieściły się na tej samej nieruchomości.
Obecnie zaskarżonym postanowieniem Kolegium utrzymało postanowienie pierwszoinstancyjne w mocy.
W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wpierw zaprezentowało dotychczasowy przebieg postępowania. Następnie powołało treść przepisów mających zastosowanie w sprawie. Kolegium wskazało, że w sprawie nie ma zastosowania przepis art. 2 ust. 1a u.w.l., gdyż budynek położony w R. przy ul. [...] istniał przed 1 stycznia 1995 r. Zatem spełnienie przesłanek dotyczących samodzielności lokalu winno być oceniane przez pryzmat ustawowej definicji samodzielności lokalu mieszkalnego z art. 2 ust. 2 u.w.l.
Zdaniem Kolegium w sprawie nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. skoro budynek powstał w latach 60-tych. Jednakże pomimo tego sporne lokale nie mogą służyć zaspakajaniu potrzeb mieszkaniowych skoro pozbawione są kuchni lub aneksu kuchennego. Samodzielność lokalu charakteryzuje się bowiem tym, że właściciel i inne osoby korzystające z lokalu mają do niego swobodny dostęp, a także tym, że korzystanie z lokalu zgodnie z jego funkcją nie wymaga korzystania z innych lokali. Brak kuchni lub aneksu kuchennego w lokalach przesądza zatem o braku cechy samodzielności. Lokale te nie spełniają swej funkcji, tj. samodzielności poprzez zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Kolegium dodatkowo zauważyło, że z akt sprawy nie wynika aby lokale miały ewentualny, potencjalny dostęp do kuchni bądź aneksu kuchennego w granicach tej samej nieruchomości gruntowej.
W skardze do sądu administracyjnego Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Kolegium oraz poprzedzającego go postanowienia Organu pierwszej instancji i stwierdzenie, że istnieje możliwość wydzielenia samodzielnych lokali mieszkalnych i lokalu niemieszkalnego w budynku wielorodzinnym położonym w R. przy ul. [...] co do pomieszczeń oznaczonych jako lokale mieszkalne nr [...], [...], [...] ,[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Skarżąca wniosła także o zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 2 ust. 2 u.w.l. przez jego błędną wykładnię sprowadzającą się do uznania, że wymóg samodzielności lokalu musi być każdorazowo oceniany w stosunku do szczegółowych, aktualnych norm techniczno-budowlanych, w tym przypadku rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r., niezależnie od daty wzniesienia budynku i wówczas obowiązujących przepisów, a także tego, że budynek w takim kształcie został odebrany i jest użytkowany bez istotnych zmian od kilkudziesięciu lat;
- art. 2 ust. 2 u.w.l. przez wadliwą wykładnię sprowadzającą się do uznania, że kuchnia stanowi pomieszczenie konieczne, aby stwierdzić samodzielność lokalu podczas gdy jedynym kryterium świadczącym o samodzielności lokalu jest wydzielenie izb lub izby trwałymi ścianami w obrębie budynku oraz to, by lokal mógł pełnić swoją funkcję bez konieczności korzystania w tym celu z innych lokali;
- § 92 ust. 1 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. poprzez dowolne przyjęcie, że przepis ten wymaga każdorazowo oddzielnego pomieszczenia kuchennego podczas, gdy wystarczający jest aneks kuchenny i to bez obowiązku urządzania odrębnego trzonu wodnego;
- przepisów rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy przepisy te obowiązywały w dacie projektowania budynku, oddania go do użytku i nie wymagały istnienia odrębnej kuchni lub aneksu kuchennego.
Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 7, art. 75 § 1, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zgromadzonych w sprawie dowodów, w tym w szczególności pominięcie, że w złożonych planach budynku (operacie podziału fizycznego budynku) zaznaczono, że w lokalach jednoizbowych znajduje się aneks kuchenny w postaci dwupalnikowej kuchenki pozwalającej przygotowywać posiłki;
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia Organu pierwszej instancji, podczas gdy Kolegium na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. winno uchylić orzeczenie i orzec co do istoty sprawy.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca podkreśliła, że Kolegium nie wskazało podstawy prawnej dla wymogu wyposażenia spornych lokali w kuchnię lub aneks kuchenny dla uzyskania przymiotu samodzielności. Co więcej nie sprecyzowało jakie warunki muszą zostać spełnione, aby dane rozwiązanie mogło zostać uznane za aneks kuchenny.
W odpowiedzi na skargę, Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podniósł argumenty zbieżne z treścią zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, i polega na zbadaniu, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa materialnego i procesowego. W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa, Sąd dokonuje oceny wpływu tego naruszenia na wynik sprawy. Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie).
Ponadto w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Na podstawie tego przepisu Sąd rozpoznał sprawę bez wyznaczania rozprawy.
Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonego postanowienia należy wskazać, że kontrola Sądu w niniejszej sprawie obejmuje akty wydane w postępowaniu uproszczonym w sprawach wydawania zaświadczeń.
Skarżąca domaga się wydania zaświadczenia potwierdzającego m. in. samodzielność lokali mieszkalnych nr [...], [...], [...] ,[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], w budynku wielorodzinnym położonym w R. przy ul. [...], zlokalizowanym na działkach o nr ewidencyjnych 3 i 1, stanowiących własność Skarżącej.
Stosownie do art. 2 ust. 1 u.w.l. samodzielny lokal mieszkalny, a także lokal o innym przeznaczeniu, mogą stanowić odrębne nieruchomości. W myśl art. 2 ust. 1a u.w.l. ustanowienie odrębnej własności samodzielnego lokalu następuje zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo treścią decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo uchwały o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej oraz zgodnie z pozwoleniem na budowę albo skutecznie dokonanym zgłoszeniem, i zgodnie z pozwoleniem na użytkowanie albo skutecznie dokonanym zawiadomieniem o zakończeniu budowy. Przepisu ust. 1a nie stosuje się do budynków istniejących przed dniem 1 stycznia 1995 r. lub wybudowanych na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przed tą datą (art. 2 ust. 1b u.w.l.). Odrębną nieruchomość w budynku mieszkalnym jednorodzinnym mogą stanowić co najwyżej dwa samodzielne lokale mieszkalne. Ograniczenie to nie ma zastosowania do budynków, które zostały wybudowane na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przed dniem 11 lipca 2003 r. (art. 2 ust. 1c u.w.l.). Zgodnie z art. 2 ust. 2 u.w.l. samodzielnym lokalem mieszkalnym, w rozumieniu ustawy, jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio również do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne. Spełnienie wymagań, o których mowa w ust. 1a-2, stwierdza starosta w formie zaświadczenia (art. 2 ust. 3 u.w.l.).
Do zaświadczenia, o którym mowa w art. 2 ust. 3 u.w.l., stosuje się przepisy k.p.a. dotyczące wydawania zaświadczeń, z zastrzeżeniem specyfiki przepisów u.w.l. Z art. 217 § 1 oraz § 2 pkt 1 k.p.a. wynika bowiem, że organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa. Takim przepisem jest art. 2 ust. 3 u.w.l.
Przedmiot postępowania o wydanie zaświadczenia jest wąski i ma specyficzny charakter. Nie obejmuje on kompetencji do orzekania przez organ w danej sprawie administracyjnej, tj. ustalania praw lub obowiązków administracyjnoprawnych podmiotów prawa, lecz sprowadza się wyłącznie do poświadczenia faktów lub stanów prawnych. Postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia nie kończy się wydaniem decyzji, lecz podjęciem czynności materialnotechnicznej polegającej na urzędowym potwierdzeniu stanu faktycznego lub prawnego, tj. wydaniem zaświadczenia, albo odmową jego wydania. Z art. 218 § 2 k.p.a. wynika, że przed wydaniem zaświadczenia organ administracji może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Postępowanie to ma jednak ograniczony zakres, spełnia bowiem tylko pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia. Postępowanie to ogranicza się jedynie do takich czynności, które pozwolą na urzędowe rozpoznanie wniosku (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2018 r., II OSK 2527/17, opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").
Przepis art. 2 ust. 3 u.w.l. określa przedmiot i zakres przeprowadzanego przez starostę postępowania w sprawie wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu. Z regulacji tej wynika, że starosta powinien zbadać nie tylko spełnianie przez lokal wymogu samodzielności z art. 2 ust. 2 u.w.l., ale także, z wyjątkiem wskazanym w ust. 1b, wymogu wynikającego z art. 2 ust. 1a u.w.l. (tj. zgodności projektowanego ustanowienia odrębnej własności lokalu z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w razie jego braku z treścią decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo uchwałą o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej oraz zgodności z pozwoleniem na budowę albo skutecznie dokonanym zgłoszeniem oraz z pozwoleniem na użytkowanie albo skutecznie dokonanym zawiadomieniem o zakończeniu budowy). Ponadto także wymogu z art. 2 ust. 1c u.w.l. (z zastrzeżeniem wyjątku wskazanego w zdaniu drugim tego przepisu).
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że w art. 2 ust. 3 u.w.l. przyznano staroście kompetencje do oceny, czy dany lokal jest samodzielnym lokalem mieszkalnym lub samodzielnym lokalem wykorzystywanym na cele inne niż mieszkalne i wydawania przez starostę stosownego zaświadczenia. Oceny tej starosta dokonuje na podstawie posiadanej przez ten organ dokumentacji, jak i dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania wyjaśniającego, w tym przedłożonej przez strony i posiadanej przez inne organy administracji publicznej (por. wyrok NSA z 26 marca 2021 r., II OSK 2288/20, opubl. w CBOSA). Przedmiotem postępowania, o którym mowa w art. 2 ust. 3 u.w.l. jest stwierdzenie czy dany lokal może być uznany za samodzielny w rozumieniu tego przepisu (por. wyrok NSA z 20 października 2010 r., sygn. akt I OSK 810/10, opubl. w CBOSA).
Odnosząc powyższe uwagi natury ogólnej do stanu faktycznego sprawy należy w pierwszej kolejności ustalić zakres okoliczności, które powinny być zbadane w postępowaniu zmierzającym do wydania żądanego przez Skarżącą zaświadczenia o samodzielności lokali.
Z uzasadnienia postanowienia Kolegium wynika, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 2 ust. 1a u.w.l., gdyż budynek, w którym znajdują się sporne lokale mieszkalne, istniał przed dniem 1 stycznia 1995 r. Wskazać zatem należy, że odstąpienie w ramach postępowania o wydanie zaświadczenia od badania wymagań określonych w art. 2 ust. 1a u.w.l., uzależnione jest od ustalenia w sposób nie budzący wątpliwości zaistnienia przesłanki z art. 2 ust. 1b u.w.l. Przy czym przesłanka z art. 2 ust. 1b u.w.l. powinna być rozumiana w ten sposób, że nie chodzi w niej tylko o datę powstania budynku (tzn. czy budynek istniał przed 1 stycznia 1995 r. lub został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przed tą datą), lecz także o datę powstania lokalu będącego przedmiotem oceny w postępowaniu o wydanie zaświadczenia (tzn. czy lokal istniał przed 1 stycznia 1995 r. lub został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przed tą datą). Jak wskazuje się w orzecznictwie celem przepisu art. 2 ust. 1b u.w.l. jest umożliwienie prawnego wyodrębnienia lokali istniejących od kilkudziesięciu lat, jednak nie spełniających aktualnie obowiązujących norm. W świetle ww. regulacji kluczową jest zatem kwestia czy lokal objęty wnioskiem o wydanie zaświadczenia istniał w budynku przed 1 stycznia 1995 r. i to w takim samym kształcie jak w chwili złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia (por. wyrok WSA w Krakowie z 1 sierpnia 2019 r., II SA/Kr 601/19; wyrok WSA w Gliwicach z 20 grudnia 2023 r., II SA/Gl 510/23 – opubl. w CBOSA).
Okoliczność, że budynek mieszkalny wielorodzinny, w którym znajdują się sporne lokale, został wzniesiony w latach 60-tych, a od tego czasu nie następowały w nim żadne zmiany (w tym w odniesieniu do lokali objętych wnioskiem o wydanie zaświadczenia), wynika jedynie z twierdzeń Skarżącej. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów na potwierdzenie tej okoliczności. Organ pierwszej instancji w ogóle nie odniósł się do zaistnienia w odniesieniu do spornych lokali wyjątku z art. 2 ust. 1b u.w.l. Kolegium zaś - dokonując błędnej wykładni art. 2 ust. 1b u.w.l. - ograniczyło swoje rozważania do stwierdzenia, że budynek, w którym znajdują się lokale, istniał przed dniem 1 stycznia 1995 r. Tym samym organy nie poczyniły koniecznych i jednoznacznych ustaleń w zakresie zaistnienia w stanie faktycznym sprawy przesłanki z art. 2 ust. 1b u.w.l.
Jeśli lokale mieszkalne będące przedmiotem postępowania, w ich aktualnym kształcie, powstały po 1 stycznia 1995 r. wówczas art. 2 ust. 1a u.w.l. znajdzie do nich zastosowanie. Jeśli zaś istniały przed 1 stycznia 1995 r. to spełnienie przesłanek samodzielności lokali winno być oceniane jedynie w świetle art. 2 ust. 2 u.w.l.
Przepis art. 2 ust. 2 u.w.l. wskazuje, że kryterium decydującym o odrębnej własności lokalu jest samodzielność lokalu. Regulacje u.w.l. nie precyzują pojęcia samodzielności lokalu. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że charakteryzuje się ona tym, iż właściciel i inne osoby korzystające z lokalu mają do niego swobodny dostęp, a także tym, że korzystanie z lokalu zgodnie z jego funkcją nie wymaga korzystania z innych lokali (por. wyrok NSA z 19 października 2017 r., I OSK 3267/15; wyrok WSA w Warszawie z 4 lutego 2021 r., VII SA/Wa 1996/20 – opubl. w CBOSA). Jednocześnie podkreśla się, że ustalając samodzielność lokalu organ bierze pod uwagę także inne przesłanki oprócz "wydzielenia trwałymi ścianami w obrębie budynku" (por. wyrok NSA z 16 czerwca 2016 r., I OSK 1197/15, opubl. w CBOSA). W szczególności badaniu podlega możliwość "wykorzystania lokalu zgodnie z przeznaczeniem", co w przypadku lokalu mieszkalnego oznacza, że powinien on nadawać się do stałego pobytu ludzi. W tym zaś zakresie, przy wykładni art. 2 ust. 2 u.w.l., dopuszcza się możliwość stosowania przepisów prawa budowlanego (por. wyroki NSA: z 24 kwietnia 2014 r., I OSK 908/13; z 23 czerwca 2020 r., II OSK 3778/19; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 27 kwietnia 2023 r., II SA/Go 114/23 - opubl. w CBOSA).
Wobec powyższego "samodzielność", o której mowa w art. 2 ust. 2 u.w.l., nie jest pojęciem o ściśle określonym znaczeniu normatywnym. Ad casum jego znaczenie musi być dookreślane w skonfigurowaniach faktycznych właściwych dla danej sprawy (por. wyrok NSA z 9 lutego 2023 r., III OSK 1826/21, opubl. w CBOSA).
Zdaniem Sądu w przypadku, gdy lokale mieszkalne powstały przed kilkudziesięciu laty, to oceniając cechę ich samodzielności, w szczególności w zakresie ustalenia możliwości ich wykorzystania zgodnie z przeznaczeniem, konieczne jest w pierwszej kolejności sięgnięcie do dokumentacji budowlanej, w szczególności pozwolenia na budowę i projektu budowlanego. W dalszej kolejności należy odnosić się do norm prawa budowlanego, ale obowiązujących w czasie powstania lokali. Sąd podziela pogląd, że nie można do takich lokali stosować późniejszych norm wynikających z aktów wykonawczych do prawa budowlanego, gdyż w przeciwnym razie większość lokali wybudowanych w latach pięćdziesiątych czy sześćdziesiątych ubiegłego wieku, nie spełniałaby wymogów samodzielnych lokali mieszkalnych (por. wyrok WSA w Gdańsku z 12 lipca 2007 r., II SA/Gd 378/07, opubl. w CBOSA).
Skarżąca w toku postępowania wskazywała, że zgodnie z projektem budowlanym z 1961 r. w spornych lokalach w przedpokojach znajdowały się płyty grzewcze. Tym samym lokale te spełniają funkcję mieszkaniową. Budynek został zaprojektowany zgodnie z przepisami ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane oraz przepisami rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego. Zachowane zostały normatywy mieszkaniowe z 1959 r., w szczególności w zakresie powierzchni użytkowej lokalu. Budynek został oddany do użytkowania w 1965 r. i od tego czasu nie zmieniła się funkcja pomieszczeń.
Prezydent wskutek błędnej wykładni art. 2 ust. 2 u.w.l. całkowicie pominął ww. kwestie. Z kolei Organ odwoławczy, pomimo prawidłowej wykładni przepisu art. 2 ust. 2 u.w.l., częściowo błędnie go zastosował i nie poczynił dostatecznych ustaleń stanu faktycznego co do spełniania przez sporne lokale przymiotu samodzielności w rozumieniu tego przepisu. Słusznie zatem zarzuca Skarżąca, że stawiając wymóg posiadania przez lokale kuchni lub aneksu celem uzyskania przez nie przymiotu samodzielności, organy nie zweryfikowały posiadanych przez nie i Skarżącą dokumentów, które mogłyby stanowić podstawę do wydania zaświadczenia o żądanej przez Skarżącą treści. Ponadto, że w przypadku objętym zakresem art. 2 ust. 2 u.w.l. należało wziąć pod uwagę normy prawa budowlanego obowiązujące w dacie powstania lokali. W tym ujęciu słusznie też Skarżąca podnosi zarzut braku szczegółowego uzasadnienia zajętego przez Kolegium stanowiska.
Wobec powyższego organy obu instancji nie wywiązały się z obowiązku rzetelnego i kompletnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, o jakim mowa w art. 218 § 2 k.p.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 k.p.a. i art. 2 ust. 3 u.w.l. W rezultacie ocena, według której, sporne lokale mieszkalne nie spełniają przesłanki samodzielności nie może zostać uznana za prawidłową jako dokonana przedwcześnie, bez poczynienia dokładnych ustaleń stanu faktycznego. Organ odwoławczy bez dostatecznej podstawy faktycznej i prawnej uznał, że wydane przez Organ pierwszej instancji postanowienie jest prawidłowe, czym naruszył też art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a.
Ponownie rozpoznając wniosek Skarżącej organ administracji zobowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną i wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku, stosownie do art. 153 p.p.s.a. W szczególności uwzględni dokonaną przez Sąd wykładnię art. 2 ust. 1b oraz art. 2 ust. 2 u.w.l.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku działając na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Zasądzony zwrot kosztów postępowania obejmuje wpis sądowy (100 zł).