II SA/GL 124/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2024-05-16
NSAAdministracyjneŚredniawsa
odpady komunalnerecyklingkara pieniężnautrzymanie czystościprawo administracyjnepostępowanie administracyjneuchwała rady gminynieruchomości niezamieszkałekontrola sądu administracyjnego

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za nieosiągnięcie poziomu recyklingu, uznając, że organ odwoławczy nie zbadał wystarczająco okoliczności wskazujących na obiektywną niemożliwość spełnienia obowiązku przez stronę skarżącą.

Spółka R Sp. z o.o. została ukarana karą pieniężną za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu odpadów komunalnych w 2022 roku. Spółka argumentowała, że obowiązek był obiektywnie niemożliwy do spełnienia z uwagi na jakość odpadów odbieranych od właścicieli nieruchomości niezamieszkałych oraz brak obowiązku selektywnej zbiórki w tamtym okresie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając wagę naruszenia za nieznaczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Kolegium, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania przez organ odwoławczy, który nie zbadał wystarczająco okoliczności wskazujących na obiektywną niemożliwość spełnienia obowiązku przez stronę skarżącą.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na spółkę R Sp. z o.o. za nieosiągnięcie w 2022 roku wymaganego poziomu recyklingu odpadów komunalnych. Organ pierwszej instancji nałożył karę w kwocie 32.159,00 zł, wskazując, że osiągnięty poziom wyniósł 8,47% zamiast wymaganego 25%. Spółka odwołała się, zarzucając naruszenie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 9g pkt 1 u.c.p.g., twierdząc, że nie miała wpływu na osiągnięcie poziomu recyklingu, a podjęła wszelkie dostępne działania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając, że waga naruszenia nie jest znikoma i nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego spółka podtrzymała swoje argumenty, dodając, że obowiązek był obiektywnie niemożliwy do spełnienia z uwagi na jakość odpadów odbieranych od właścicieli nieruchomości niezamieszkałych oraz brak obowiązku selektywnej zbiórki w regulaminie obowiązującym w 2022 roku. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.) przez organ odwoławczy. Sąd uznał, że Kolegium nie zbadało wystarczająco okoliczności wskazujących na obiektywną niemożliwość spełnienia obowiązku przez stronę skarżącą, w tym kwestii jakości odpadów i braku obowiązku selektywnej zbiórki w tamtym okresie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd zasądził również koszty postępowania od Kolegium na rzecz skarżącej spółki.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nie zbadał wystarczająco okoliczności wskazujących na obiektywną niemożliwość spełnienia obowiązku przez stronę skarżącą, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ odwoławczy nie odniósł się do kluczowych argumentów strony skarżącej dotyczących jakości odpadów odbieranych od nieruchomości niezamieszkałych oraz braku obowiązku selektywnej zbiórki w regulaminie obowiązującym w 2022 roku, co mogło stanowić podstawę do odstąpienia od nałożenia kary.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

u.c.p.g. art. 9g § pkt 1

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 9x § ust. 2 pkt 1

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 9zb § ust. 1

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

k.p.a. art. 189f § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.c.p.g. art. 9zc § ust. 1

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

k.p.a. art. 189d

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189e

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obiektywna niemożliwość spełnienia obowiązku osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu z uwagi na jakość odpadów i brak obowiązku selektywnej zbiórki w regulaminie obowiązującym w 2022 r. Naruszenie przepisów postępowania przez organ odwoławczy, który nie zbadał wystarczająco okoliczności wskazujących na obiektywną niemożliwość spełnienia obowiązku.

Godne uwagi sformułowania

waga naruszenia prawa nie jest znikoma obiektywnie niemożliwe z uwagi na jakość i rodzaj (skrajnie wysoką morfologię zanieczyszczenia) strumienia odpadów nie można uznać, że waga naruszenia prawa jest znikoma i nie został popełniony delikt administracyjny nie można zatem przyjąć, że w tym zakresie 'waga naruszenia prawa jest znikoma'

Skład orzekający

Beata Kalaga-Gajewska

przewodniczący sprawozdawca

Wojciech Gapiński

sędzia

Agnieszka Kręcisz-Sarna

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kar za nieosiągnięcie poziomu recyklingu, zwłaszcza w kontekście obiektywnej niemożliwości spełnienia obowiązku i zastosowania art. 189f k.p.a."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odbioru odpadów od nieruchomości niezamieszkałych i braku obowiązku selektywnej zbiórki w danym okresie. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne zbadanie przez organy administracji okoliczności faktycznych, zwłaszcza gdy strona podnosi argumenty o obiektywnej niemożliwości spełnienia nałożonego obowiązku, co może prowadzić do uchylenia decyzji o karze.

Czy można ukarać firmę za brak recyklingu, gdy spełnienie obowiązku było niemożliwe?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 124/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna
Beata Kalaga-Gajewska /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Gapiński
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1469
art. 9g pkt 1, art. 9x ust. 2 pkt 1 i art. 9zb ust. 1
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 189f
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Protokolant referent - stażysta Weronika Siedlaczek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2024 r. sprawy ze skargi R. Sp. z o.o. w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 24 listopada 2023 r. nr SKO.OS/41.9/985/2023/22608/KK w przedmiocie kary pieniężnej za nie osiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach kwotę 1462 (tysiąc czterysta sześćdziesiąt dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Burmistrz Miasta M. (dalej: "organ I instancji") decyzją z dnia 2 października 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej w skrócie: "k.p.a.") oraz art. 9g pkt 1, art. 9x ust. 2 pkt 1 i art. 9zb ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (obecnie t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1469 z późn. zm., dalej w skrócie: "ustawa" lub "u.c.p.g."), nałożył na spółkę R Sp. z o.o. z siedzibą w T. (dalej: "strona skarżąca") karę pieniężną w kwocie 32.159,00 zł. za niewykonanie obowiązku osiągnięcia w roku 2022, w odniesieniu do masy odebranych odpadów komunalnych i poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, o którym mowa w art. 9g pkt 1 u.c.p.g. (wpis numer [...] do Rejestru Działalności Regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości na terenie gminy M.). Na podstawie przedłożonego sprawozdania organ I instancji stwierdził, że strona skarżąca nie wykonała powyższego obowiązku, który powinien wynieść 25 % wagowo a wyniósł tylko 8,47 %. Nadto, w sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania instytucji uregulowanej w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., polegającej na odstąpieniu od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu, Nie można bowiem uznać, że waga naruszenia prawa jest znikoma i nie został popełniony delikt administracyjny, o którym mowa w art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g.
W odwołaniu strona skarżąca nie zgodziła się z powyższą decyzją, której zarzuciła naruszenie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 9g pkt 1 u.c.p.g., poprzez błędną ich wykładnię i brak należytego rozważenia okoliczności faktycznych sprawy, która stanowi przypadek o znikomej wadze i nie powoduje zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska. Podkreśliła, że nie miała jakikolwiek wpływu na osiągnięcie wymaganego ustawowo poziomu recyklingu oraz przygotowania innymi metodami do ponownego użycia i odzysku odpadów komunalnych. Podjęła wszelkie dostępne jej działania, w szczególności przekazała wszystkie odebrane odpady komunalne do właściwych instalacji. Dodatkowo, informowała z wyprzedzeniem organ I instancji o problemach z osiągnięciem wymaganych parametrów i domagała się podjęcia przez ten organ działań informacyjnych i edukacyjnych, w celu zapewnienia prawidłowego segregowania odpadów przez właścicieli niezamieszkałych nieruchomości (por. treść pism strony skarżącej z dnia 1 czerwca i 31 października 2022 r.).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium") decyzją z dnia 24 listopada 2023 r., nr SKO.OS/41.9/985/2023/22608/KK, w oparciu art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 2 października 2023 r. W ocenie Kolegium w sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu, uregulowanej w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., bowiem waga naruszenia prawa nie jest znikoma. Jeśli bowiem ustawodawca nałożył określony obowiązek, to podmiot zobowiązany jest ten obowiązek wykonać. Biorąc pod uwagę masę odebranych odpadów komunalnych w 2022 r. wynoszącą 681,2000 Mg, to wymagany poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych powinien wynosić 25 %. Różnica między wymaganym poziomem przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, a osiągniętym przez stronę skarżącą w 2022 r. wynosi 16,53 %. Tym samym organ I instancji prawidłowo ustalił, że w sprawie został popełniony delikt administracyjny, określony w art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g., który podlega karze obliczanej zgodnie z 9x ust. 3 u.c.p.g. jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (obecnie t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 54, dalej w skrócie: "p.o.ś."), i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. Organ I instancji prawidłowo ustalił różnicę między wymaganym poziomem przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych a osiągniętym przez stronę skarżącą w 2022 r. W oparciu o materiał dowodowy zebrany w sprawie wynika, że strona skarżąca nie osiągnęła wymaganego poziomu recyklingu również w latach poprzednich, czyli w roku 2020 i 2021, co nie można uznać za zaprzestanie naruszenia prawa. Okoliczność ta przesądziła o braku zastosowania art. 189f k.p.a., albowiem aby zastosować tą instytucję muszą zaistnieć dwie przesłanki: znikomej wagi naruszenia oraz zaprzestania naruszenia prawa, co w sprawie nie ma miejsca (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 1326/21). Przyjęcie innego stanowiska podważałoby cel przyjęcia obowiązujących w tym względzie uregulowań ustawy związanych z ochroną środowiska. Nieosiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami, poszczególnych frakcji odpadów, ma wpływ na osiągnięcie całościowo wymaganych poziomów. Ewentualnie nieosiągnięcie przez gminę wymaganych w tym względzie poziomów wiąże się z wymierzeniem jej odpowiednich kar, którymi mogą być w efekcie obciążeni jej mieszkańcy m.in. w następstwie podwyżek stawek za odbiór odpadów. Nie można zatem przyjąć, że w tym zakresie "waga naruszenia prawa jest znikoma", nawet gdyby faktycznie dana gmina obowiązujące ją poziomy recyklingu odnośnie do danych frakcji odpadów w danym roku osiągnęła.
W skardze z dnia 2 stycznia 2024 r. skarżąca spółka wniosła o uchylenie decyzji Kolegium i wstrzymanie jej wykonania, a także uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jak również zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzuciła obu rozstrzygnięciom naruszenie prawa, tj.:
- art. 9x ust. 2 pkt 1 w związku z art. 9g pkt. 1 u.c.p.g., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nałożenie kary pieniężnej w sytuacji, gdy obowiązek ustawowy był obiektywnie niemożliwy do spełnienia;
- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a., poprzez nieprzeanalizowanie całości zgromadzonego materiału dowodowego, nieprzeprowadzenie dogłębnej analizy okoliczności sprawy, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego i nieuwzględnieniem okoliczności braku wpływu strony skarżącej na osiągnięcie poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu;
- art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego błędną wykładnię i brak należytego rozważenia możliwości jego zastosowania w świetle okoliczności niniejszej sprawy w sytuacji, gdy działanie strony skarżącej dotyczyło niewielkiej ilości odpadów, nie spowodowało zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska, a przede wszystkim było to działanie irrelewantne z punktu widzenia M. i osiągniętych poziomów recyklingu, co oznacza, że zostały spełnione przesłanki pozwalające na odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2024 r., nr [...], Kolegium odmówiło wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z dnia 24 listopada 2023 r.
W odpowiedzi na skargę z dnia 26 stycznia 2024 r. Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Pismem z dnia 16 maja 2024 r. strona skarżąca jeszcze raz podniosła, że osiągnięcie wymaganego przez ustawodawcę poziomu recyklingu było obiektywnie niemożliwe z uwagi na jakość i rodzaj (skrajnie wysoką morfologię zanieczyszczenia) strumienia odpadów odbieranych w ramach umów realizowanych na rzecz właścicieli nieruchomości niezamieszkałych (111 umów, z których tylko 8 obejmuje odbiór segregowanych, jak i zmieszanych odpadów komunalnych). Ze zmieszanych odpadów komunalnych można uzyskać jedynie kilka procent surowców, które są poddawane recyklingowi lub przygotowaniu do ponownego użycia. Również Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy M., obowiązujący w 2022 r. nie nakładał na właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują ludzie, obowiązku prowadzenia selektywnej zbiórki odpadów. Dopiero uchwała nr [...] Rady Miejskiej w M. z dnia 22 lutego 2024 r. nałożyła na nich obowiązek selektywnego zbierania odpadów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej w skrócie: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. 2022 r. poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd - co warto podkreślić - nie może natomiast kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Kolegium wydana w przedmiocie nałożenia na stronę skarżącą pieniężnej kary administracyjnej określonej w art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.c.p.g. w związku z nieosiągnięciem w 2022 r. - w odniesieniu do masy odebranych przez nią odpadów komunalnych - poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.
Spór nie dotyczy wyliczenia samej wysokości kary pieniężnej, której strona skarżąca nie kwestionuje, ale zaistnienia podstawy do jej wymierzenia, wobec zaistnienia przyczyn od niej nie zależnych. Jej zdaniem, podjęła wszelkie dostępne działania w celu zrealizowania w wymagań wynikających z art. 9g pkt 1 u.c.p.g. Nie ma natomiast wpływu na to, jakie frakcje odpadów są jej przekazywane przez właścicieli niezamieszkałych nieruchomości, o czym informowała organ I instancji z dużym wyprzedzeniem. Z tej przyczyny, zaistniały podstawy do odstąpienia od nałożenia kary, wynikające z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., a sama waga stwierdzonego naruszenia ma charakter znikomy.
Nie ulega wątpliwości, że kara pieniężna za niewykonanie obowiązku określonego w art. 9g u.c.p.g., polegającego na osiągnięciu odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu przewidziana w art. 9x ust. 3 u.c.p.g. należy do kategorii bezwzględnie określanych, a jej wysokość zależy m.in. od brakującej masy odpadów komunalnych, wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Przesłanką jej wymierzenia jest obiektywnie pojęta bezprawność administracyjna polegająca na braku realizacji obowiązków wynikających z art. 9g u.c.p.g. Potwierdza to treść art. 9zc ust. 1 u.c.p.g., który przy nakładaniu kar pieniężnych nakazuje uwzględniać stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia oraz dotychczasową działalność podmiotu.
Zakładając racjonalność ustawodawcy pominięcie w tym artykule kary wymierzanej na podstawie art. 9x ust. 3 u.c.p.g. uznać należy za celowe działanie, potwierdzające, że nieosiągnięcie poziomu recyklingu w danym roku kalendarzowym prowadzi do konsekwencji w postaci nałożenia kary pieniężnej bez możliwości jej miarkowania ze względu na takie okoliczności, jak stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia oraz dotychczasowa działalność podmiotu.
Podstawy prawnej dla takiego miarkowania nie można też poszukiwać w treści art. 189d k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę: 1) wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia; 2) częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara; 3) uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe; 4) stopień przyczynienia się strony, na którą jest nakładana administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa; 5) działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa; 6) wysokość korzyści, którą strona osiągnęła, lub straty, której uniknęła; 7) w przypadku osoby fizycznej - warunki osobiste strony, na którą administracyjna kara pieniężna jest nakładana. Niemniej jednak, zgodnie z art. 189e k.p.a., w przypadku, gdy do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej strona nie podlega ukaraniu. Określone art. 189d k.p.a. przesłanki wartościowania kary pieniężnej ujęte zostały szerzej, niż to uczynił ustawodawca w przepisach u.c.p.g. (por. uchwała NSA z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. akt III OPS 1/21).
Pojęcie sankcji administracyjnej nie jest zdefiniowane jednoznacznie ani w doktrynie, ani w orzecznictwie TK i orzecznictwie sądowym. Sankcji administracyjnych jest tak wiele i są tak zróżnicowane (pieniężne i niepieniężne, obligatoryjne i fakultatywne, uznaniowe i związane), że jednoznaczne wyróżnienie wszystkich ich rodzajów uznawane jest za trudne czy wręcz niemożliwe. Jest wiązane z odpowiedzialnością ustaloną w konkretnej normie za naruszenie lub niewykonanie normy prawnej i wynikającej z niej dolegliwości - majątkowej, osobistej, polegającej na utracie praw (cofnięciu lub wygaśnięciu), nieważności czynności lub aktu lub innych niekorzystnych dla określonego podmiotu skutkach prawnych, ekonomicznych, osobistych.
Trybunał Konstytucyjny w licznych orzeczeniach uznaje represyjny charakter sankcji za ich immanentną cechę i ocenia je najczęściej w nawiązaniu do sankcji karnych bądź instytucji cywilnoprawnych kar umownych. Brak jednak dotąd w orzecznictwie TK pogłębionej analizy szeroko rozumianej sankcji administracyjnej "jako takiej", wskazuje się jednak na wiele jej cech: 1) nakładanie sankcji musi mieć ustawową podstawę prawną, 2) sankcja musi stanowić konsekwencję niezgodnego z prawem zachowania się jednostki lub innego podmiotu, 3) sankcja ma prewencyjno-represyjny charakter, 4) nakładanie sankcji następuje w formie aktu administracyjnego lub władczej czynności faktycznej, czyli, ogólnie biorąc, w formie autorytatywnego, władczego rozstrzygnięcia (czynności) podmiotu administrującego, 5) wprowadzanie i stosowanie sankcji administracyjnej musi uwzględniać zasadę proporcjonalności (czyli sankcja musi być konieczna, niezbędna i niezbyt dolegliwa), 6) nałożenie sankcji musi podlegać sądowej kontroli.
Wymaga podkreślenia, że instytucja odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, przewidziana w art. 189f k.p.a., jest przejawem odejścia ustawodawcy od konstrukcji odpowiedzialności obiektywnej za naruszenie prawa polegające na niedopełnieniu obowiązku (naruszeniu zakazu) o charakterze administracyjnym. Wystąpienie przesłanki odstąpienia od nałożenia kary uzależnione jest natomiast w szczególności od tego, czy naruszenie prawa można uznać za znikome. Ustawodawca nie sprecyzował, jakim przypadkom naruszenia prawa można przypisać "znikomy" charakter, natomiast w literaturze przedmiotu wyróżniono stopnie naruszenia prawa, takie jak: naruszenie kwalifikowane, naruszenie, które nie ma ciężaru kwalifikowanego, ale dla zachowana porządku prawnego jest istotne oraz naruszenie prawa nieistotne, czyli takie, które nie wywołało negatywnych następstw dla wartości podlegających ochronie (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2017, s. 969 oraz wyrok WSA w Poznaniu z 28 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Po 625/23, publ. Lex nr 3644367). Ze znikomym naruszeniem prawa mamy zatem do czynienia wtedy, gdy wywołało ono jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało i wywołać nie mogło (por. A. Cebera, J. G. Firlus [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, uwagi do art. 189f k.p.a.). Godzi się przy tym wyjaśnić, że przesłanka "znikomości" naruszenia prawa nie podlega rozstrzygnięciu przez sąd administracyjny, bowiem analiza w tym zakresie należy do organu, który powinien ocenić, czy w danym przypadku zachodzą podstawy do odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej (por. wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2023 r. sygn. akt III OSK 2411/21).
W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że na terenie Gminy M. w roku 2022 r. obowiązywał Regulamin utrzymania czystości i porządku jednak Kolegium nie odniosło się do jego treści (por. uchwała nr [...] Rady Miejskiej w M. z dnia 22 grudnia 2020 r. opublikowana w Dz. Urz. Woj. [...] z dnia 30 grudnia 2020 r. poz. [...]). Dodatkowo już pismem z dnia 1 czerwca 2022 r. strona skarżąca poinformowała, że osiągnięcie wymaganego przez ustawodawcę poziomu recyklingu było obiektywnie niemożliwe z uwagi na jakość i rodzaj (skrajnie wysoką morfologię zanieczyszczenia) strumienia odpadów odbieranych w ramach umów realizowanych na rzecz właścicieli nieruchomości niezamieszkałych (111 umów, z których tylko 8 obejmuje odbiór segregowanych, jak i zmieszanych odpadów komunalnych).
Analiza powyższych twierdzeń może mieć istotny wpływ wynik rozpatrywanej sprawy, bowiem dopiero uchwała nr [...] Rady Miejskiej w M. z dnia 22 lutego 2024 r. nałożyła obowiązek selektywnego zbierania odpadów. Również w odwołaniu strona skarżąca dokonała analizy przyczyn i oceny wagi naruszenia prawa w odniesieniu całokształtu sprawy, zarówno o charakterze przedmiotowym (skala naruszeń i ich skutki), jak i podmiotowym (czyn zawiniony i forma winy), do których Kolegium nie odniosło się w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Okoliczność, iż z niezamieszkałych nieruchomości przekazywane są znikome ilości selektywnie zebranych odpadów komunalnych jest powszechnie znana i była również przedmiotem rozważań zawartych w piśmie strony skarżącej z dnia 31 października 2022 r.
W ocenie Sądu, postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji powinno być przeprowadzone z poszanowaniem zasad określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w związku z art. 107 § 3 k.p.a.
Podkreślić trzeba, że obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez ten organ materiałów dowodowych, mających wykazać okoliczności korzystne dla strony skarżącej. Zasada ta nie zwalnia z obowiązku przedstawienia takich dowodów, z których wywodzone są korzystne dla niej skutki.
W orzecznictwie NSA wyrażono pogląd, według którego: "W procedurze administracyjnej ciężar wykazania okoliczności istotnych dla sprawy spoczywa co do zasady na organie. Podważenie ustaleń organu wymaga jednak inicjatywy strony." (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1864/18).
Końcowo zaakcentować przyjdzie, w kontekście przywołanych przez stronę skarżących decyzji odstępujących od wymierzenia kar, że każda sprawa administracyjna pozostaje odrębna co do stwierdzonego stanu faktycznego oraz ocen i rozważań prawnych. Sprawy mogą wykazywać podobieństwa, być tożsame co do podmiotu i przedmiotu, jednak stwierdzić trzeba, że każdy aspekt postępowania administracyjnego podlega odrębnej ocenie i rozważeniu wobec całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego. Ocena taka może jednak przebiegać odmiennie choćby z uwagi na przepisy prawa materialnego i charakter ocenianego aktu, jak i zasady postępowania administracyjnego wyrażone w k.p.a.
Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi skład orzekający uznał, że przesłanka wymierzenia kary pieniężnej za nieosiągnięcie poziomu odzysku i recyklingu za 2022 r. przez stronę skarżącą powinna być przedmiotem wnikliwej analizy Kolegium, jako organu odwoławczego, bowiem została wprost określona w przepisach u.c.p.g., jak też rozważenia, czy mają znaczenie w niniejszej sprawie okoliczności dotyczące braku możliwości realizacji tego obowiązku, czy też jest to wina samego podmiotu realizującego usługę w ramach umów z indywidualnymi właścicielami nieruchomości. Dlatego w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 7, art. 77 § 1 w związku z art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.).
Z tych przyczyn Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz orzekł o kosztach postępowania, na które składają się: uiszczony wpis (965, zł.), wynagrodzenie pełnomocnika określone w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) w wysokości 480,- zł. i opłata skarbowa z tytułu udzielonego pełnomocnictwa (17,- zł.).
Z kolei, powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI