II SA/Gl 1238/23

II SA/Gl 1238/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-09-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-07-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kalaga-Gajewska
Stanisław Nitecki /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Dziuk
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 49e pkt 3 i art. 52 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2025 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 24 maja 2023 r. nr WINB-WOA.7721.318.2022.PG/KC w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 26 maja 2023 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 49e pkt 3 i art. 52 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (aktualnie Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] nakazał inwestorom: A. P. (dalej jako strona lub skarżąca) i G. P. (dalej jako strona) rozbiórkę ogrodzenia o wysokości powyżej 2,20 m zlokalizowanego na działkach nr [...], [...] i [...] położonych w W. przy ul. [...]. W uzasadnieniu tej decyzji organ administracyjny podniósł, iż w toku czynności kontrolno-wyjaśniających przeprowadzonych 12 listopada 2021 r. ustalił, że w części południowo-wschodniej działki nr [...] wybudowano ogrodzenie o konstrukcji drewnianej wraz z bramą wjazdową o wysokości 4,30 m oraz w części południowo-wschodniej - o wysokości 2,80 m (ze słupkiem), zaś strony będące właścicielami tej nieruchomości nie dokonały zgłoszenia jego budowy organowi administracji architektoniczno-budowlanej, wymaganego na mocy art. 28 ust. 1 oraz art. 29 ust. 1 pkt 21 powołanej ustawy. W związku z powyższym wszczęto postępowanie naprawcze, w wyniku którego 26 listopada 2021 r. wydano postanowienie nakazujące inwestorom wstrzymanie budowy informując ich równocześnie o możliwości złożenia, w terminie 30 dni wniosku o legalizację. Wniosek taki strony złożyły 23 grudnia 2021 r., wobec czego postanowieniem wydanym 21 stycznia 2022 r. nałożono na nie w trybie art. 48b ust. 3 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane obowiązek dostarczenia, w terminie 90 dni, dokumentów w postaci: oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością, projektu zagospodarowania terenu oraz zaświadczenia wójta (burmistrza, prezydenta miasta) o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo (w przypadku jego braku) decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu lub uchwał w sprawie lokalizacji inwestycji mieszkaniowej albo towarzyszącej. W postanowieniu tym zawarto pouczenie, że niedochowanie powyższego obowiązku spowoduje wydanie decyzji o nakazie rozbiórki. W międzyczasie, 13 grudnia 2021 r. Wójt Gminy W. wydał postanowienie nr [...], mocą którego odmówił skarżącym wydania zaświadczenia o zgodności spornej budowy z zapisami obowiązującego na terenie tej gminy miejscowego planu, zaś przedmiotowe postanowienie z 13 grudnia 2021 r. zostało następnie utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. Mając na uwadze opisany wyżej stan rzeczy organ pierwszej instancji wywiódł, że skoro inwestorzy do chwili obecnej nie przedstawili dokumentów, o które zostali wezwani, a termin wyznaczony na ich przedłożenie upłynął 25 kwietnia 2022 r., okoliczności sprawy uzasadniały nałożenie na nich nakazu rozbiórki w trybie art. 48 ust. 1 w związku z art. 49e pkt 3 ustawy - Prawo budowlane.
Niezadowolone z powyższej decyzji strony reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika wniosły odwołanie do Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach domagając się uchylenia tego aktu i zawieszenia postępowania do czasu rozpoznania ich wniosku o zmianę planu zagospodarowania przestrzennego oraz do czasu rozpoznania skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 462/22 (na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z 28 stycznia 2022 r. odmawiające wydania zaświadczenia o zgodności inwestycji z miejscowym planem), a także dopuszczenia dowodów w postaci: opinii prywatnej biegłego geodety dołączonej do odwołania, przesłuchania stron, a także oględzin działek nr [...], [...] i [...] i przeprowadzenia szczegółowej analizy geodezyjnej tych gruntów. W odwołaniu podniesiono zarzut naruszenia art. 7, 8, 12 i 84 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, art. 7 i art. 77 § 1 tego Kodeksu, poprzez brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także art. 107 § 3 powołanego Kodeksu, polegające na niedostatecznym uzasadnieniu tak faktycznym jak i prawnym decyzji. W uzasadnieniu wskazano, że organ pierwszej instancji zbagatelizował sygnalizowany przez strony w toku postępowania fakt błędnego oznaczenia na mapie stanowiącej część miejscowego planu, przebiegu linii rozgraniczającej, w następstwie którego przyjęto, że sporne ogrodzenie wybudowano częściowo na terenie jednostki planu o symbolu 1KDD5 - tereny dróg i ulic publicznych klasy D (dotyczy to lokalizacji na działce nr [...]) i częściowo na terenie jednostki o symbolu ZL1 - tereny lasów (dotyczy to lokalizacji na działkach nr [...] oraz [...]), co nie jest zgodne z prawdą. Organ posłużył się tu mapą nie odpowiadającą stanowi rzeczywistemu, co potwierdza sporządzona na ich zlecenie przez biegłego geodetę mapa z geodezyjną inwentaryzacją, z której wynika jednoznacznie, że wspomniane ogrodzenie nie zostało wzniesione na terenie drogi. Wątpliwości w powyższym zakresie nie zostały zweryfikowane przez organ pierwszej instancji, który powinien dopuścić dowód z opinii biegłego, skoro powołana okoliczność stanowiła zasadniczą przyczynę uniemożliwiającą im przedłożenie wymaganej dokumentacji. Strony zaznaczyły, że wobec istnienia powyższej rozbieżności, 2 marca 2022 r. wystąpiły do Wójta Gminy W. o zmianę miejscowego planu, poprzez naniesienie właściwego przebiegu linii rozgraniczającej działki, a ponieważ przedmiotowy wniosek nie został jeszcze rozpoznany, wniosły o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu rozstrzygnięcia tamtego wniosku, jednak organ nie uwzględnił tego wniosku i wydał decyzję o nakazie rozbiórki.
W tym stanie rzeczy podkreślono, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia zasad procesowych, które doprowadziło do istotnego ograniczenia uprawnień stron. Nie przeprowadzono bowiem żadnych czynności procesowych zmierzających do usunięcia istniejących wątpliwości, zbagatelizowano przedstawioną przez nich inwentaryzację geodezyjną a do tego pominięto fakt, że skarga, którą złożyli na rozstrzygnięcie o odmowie wydania zaświadczenia o zgodności z ustaleniami miejscowego planu nie została jeszcze rozpoznana przez Sąd. Zaznaczono także, że do zakończenia postępowania o zmianę miejscowego planu strony nie mogły przedstawić dokumentacji warunkującej zalegalizowanie budowy, a skoro tak, zignorowanie tego zagadnienia przez organ koliduje ze spoczywającym na nim obowiązkiem dokonania wyczerpujących i wnikliwych ustaleń faktycznych.
Decyzją z 24 maja 2023 r., nr WINB-WOA.7721.318.2022.PG/KC wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 83 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości orzekając równocześnie o nakazaniu stronom na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy w związku z ust. 7 tego przepisu, rozbiórki ogrodzenia zlokalizowanego na działkach nr [...], [...] i [...] w W. przy ul. [...]. W uzasadnieniu tego aktu organ odwoławczy w pierwszej kolejności zaprezentował dotychczasowy przebieg postępowania podnosząc, że zgodnie z dokonanymi w jego ramach ustaleniami, budowa wspomnianego ogrodzenia została przeprowadzona bez wymaganej zgody prawnobudowlanej, a następnie, w ramach postępowania z wniosku stron o zalegalizowanie budowy, pomimo stosownego wezwania nie przedstawiono niezbędnej dokumentacji, w tym wymaganego zaświadczenia o zgodności z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co spowodowało wydanie decyzji o nakazie rozbiórki. Podstawą prawną tej decyzji był art. 49e pkt 3 ustawy - Prawo budowlane, zgodnie z którym obligatoryjną przesłanką podjęcia rozstrzygnięcia o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części jest nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów legalizacyjnych.
W tym miejscu zaznaczono, że sporne zamierzenie budowlane jest ogrodzeniem o wysokości przekraczającej 2,20 m, a zatem wymagającym zgłoszenia na mocy art. 29 ust. 1 pkt 21 ustawy - Prawo budowlane. Zwrócono jednak uwagę na błędne zakwalifikowanie tej inwestycji przez organ pierwszej instancji, który potraktował ją jako samodzielną budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane, a w konsekwencji uznał, że ma tu zastosowanie tryb legalizacyjny przewidziany w art. 48 powołanej regulacji. Zdaniem organu odwoławczego stanowisko takie jest chybione, bowiem zgodnie z poglądem judykatury, ogrodzenie działki już zabudowanej jest urządzeniem technicznym, o którym mowa w art. 3 pkt 9 tej ustawy, czyli urządzeniem związanym z obiektem budowlanym, zapewniającym możliwość korzystania z obiektu (tu budynku mieszkalnego) zgodnie z jego przeznaczeniem, a w takim stanie rzeczy zastosowanie powinna mieć procedura naprawcza określona w art. 50-51 ustawy - Prawo budowlane, obejmująca swoim zakresem przypadki inne niż wymienione w art. 48 ust. 1 lub art. 49 f tej ustawy. W tym zakresie wskazano, że na mocy art. 50 ust. 1 rzeczonej ustawy, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje prowadzenie robót budowlanych wykonywanych między innymi bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia (pkt 1) lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach (pkt 4) - przy czym w tym ostatnim punkcie chodzi głównie o przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych oraz postanowienia miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Zaistnienie powyższych przesłanek uzasadnia wdrożenie procedury naprawczej określonej w art. 51 ustawy - Prawo budowlane, mającej na celu doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, zaś jeżeli w toku takiego postępowania organ ustali, że to niemożliwe, jest obowiązany nakazać zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części albo doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne dokonane w postępowaniu pierwszoinstancyjnym co do tego, że sporne ogrodzenie wybudowano częściowo na terenie jednostki obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego o symbolu 1KDD5 - tereny dróg i ulic publicznych klasy D (dotyczy to lokalizacji na działce nr [...]) i częściowo na terenie jednostki planu o symbolu ZL1 - tereny lasów (dotyczy to lokalizacji na działkach nr [...] oraz [...]), gdzie z mocy § 32 i § 38 tego planu nie dopuszcza się możliwości realizacji tego typu zamierzeń budowlanych. Przedmiotowa inwestycja jest więc niezgodna z zapisami miejscowego planu, co spowodowało wydanie przez Wójta Gminy W. postanowienia z 13 grudnia 2021 r. o odmowie wydania zaświadczenia potwierdzającego taką zgodność (utrzymanego następnie w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej). Okoliczność niezgodności spornej budowy z zapisami miejscowego planu powoduje brak możliwości przeprowadzenia skutecznej procedury naprawczej w rozumieniu art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, a co za tym idzie obliguje do wydania nakazu po myśli art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 7 tej regulacji. Równocześnie podkreślono, że organ pierwszej instancji prawidłowo zebrał materiał dowodowy, dokonał miarodajnych ustaleń faktycznych oraz zasadnie przyjął, że sporny obiekt stanowił ogrodzenie wymagające zgłoszenia, a jedynie zastosował błędną podstawę prawną w sposób nie mający istotnego wpływu na wynik postępowania, a w konsekwencji uzasadnione było wydanie decyzji reformatoryjnej w trybie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego i orzeczenie w oparciu o prawidłową podstawę, jaką jest powołany wyżej art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane.
Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika domagając się uchylenia tego rozstrzygnięcia i umorzenia postępowania ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w zakresie postępowania naprawczego, a nadto zasądzenia kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych) oraz przeprowadzenia dowodu z porównania ewidencji gruntów z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego celem ustalenia faktu, że plan ten zawiera nieprecyzyjne dane. Strona podniosła zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 51 ustawy - Prawo budowlane, poprzez błędne uznanie, że nie jest możliwe przywrócenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, co doprowadziło do przedwczesnego zakończenia procedury legalizacyjnej oraz art. 48b w związku z art. 49e powołanej ustawy, poprzez przyjęcie, że zaświadczenie o zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego jest wymagane także wówczas, gdy plan ten jest wadliwy. Zarzuciła również nieprawidłowe zastosowanie postanowień obowiązującego miejscowego planu wywodząc, iż zawierał on błędy i niezgodności, których organy nie poddały weryfikacji jak również wadliwą wykładnię zapisów tego planu podkreślając, że dopuszcza on na terenie przeznaczonym pod drogi (1KDD5) budowę obiektów służących ograniczeniu uciążliwości komunikacyjnej zaś sporne ogrodzenie pełni właśnie taką funkcję. Nadto strona podniosła zarzuty naruszenia prawa procesowego, a to: art. 7, art. 8, art. 12 i art. 84 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym brak przeprowadzenia z urzędu dowodu z opinii biegłego; art. 77 i art. 80 tego Kodeksu, poprzez brak wnikliwego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz art. 107 § 3 w związku z art. 11 powołanego Kodeksu, poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanego rozstrzygnięcia. Dodatkowo wywiodła, że doszło tu do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, polegającego na braku zawieszenia niniejszego postępowania do czasu zakończenia odrębnego postępowania toczącego się w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, chociaż kwestia ta miała kluczowe znaczenie skoro jedyną przyczyną przerwania procedury legalizacyjnej był brak wykazania zgodności inwestycji z tym planem.
W uzasadnieniu powtórzono argumentację dotyczącą wad, jakimi objęty jest wspomniany miejscowy plan, który w sposób sprzeczny ze stanem rzeczywistym (potwierdzonym prywatną opinią geodezyjną) określa, że sporne ogrodzenie zostało wzniesione na terenie drogi publicznej, gdyż nierzetelnie obrazuje przebieg granic pomiędzy poszczególnymi działkami, bowiem granice te uległy zmianie już po uchwaleniu planu, czego nie wzięto pod uwagę nie dokonując w niniejszym zakresie korekty. Podkreślono przy tym, że ogrodzenie zostało wzniesione na nieruchomości stanowiącej własność strony, a nie sposób uznać za prawidłowe rozumowanie, jakoby zgodne z zamysłem planu było przeznaczenie pod drogi lub lasy terenów należących do osób fizycznych. Zdaniem skarżącej, ogrodzenie można było doprowadzić do stanu zgodnego z prawem w drodze zmiany lub sprostowania planu ewentualnie w drodze uznania wadliwości tej inwestycji, lecz jedynie w tej części, która miała zostać posadowiona na terenie do tego nieprzeznaczonym. Skarżąca dodała, że organ drugiej instancji zamiast rozstrzygnąć sprawę w jej całokształcie, pomimo zmiany kwalifikacji prawnej oparł się w całości niejako automatycznie na dowodach zgromadzonych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, nie przeprowadził dodatkowych czynności ani też nie odniósł się do wszystkich twierdzeń inwestorów, w tym nie zweryfikował wątpliwości dotyczących miejscowego planu.
W odpowiedzi na skargę Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację zawartą w swojej decyzji stwierdzając, iż zarzuty podnoszone przez stronę strony są bezzasadne i nie ma podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z brzmienia art. 145 § 1 powyższej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może natomiast kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. W tym kontekście nie stwierdzono podstaw do uwzględnienia skargi. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) wykazała bowiem, że zaskarżony akt odpowiada wymogom prawa, gdyż nie narusza obowiązujących przepisów w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem skargi jest w niniejszej sprawie decyzja nakładająca na stronę obowiązek rozbiórki ogrodzenia o wysokości powyżej 2,20 m zlokalizowanego na stanowiących jej współwłasność działkach. Jest przy tym poza sporem, że ogrodzenie to wykonano bez zgłoszenia wymaganego na mocy art. 29 ust. 1 pkt 21 ustawy - Prawo budowlane.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonego aktu był art. 51 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy stanowiący, że przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1 tej regulacji, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Jak trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy, nie występuje tu stan opisany w art. 48 ust. 1 pkt 1 i 2 cytowanej ustawy - odnoszący się do obiektu budowlanego (będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia). Jest bowiem bezspornym, że wspomniane ogrodzenie zostało wzniesione na nieruchomości już zabudowanej, a to powoduje, że nie stanowi ono samodzielnego obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 ust. 1 wspomnianej ustawy (budynku, budowli lub obiektu małej architektury), lecz jest urządzeniem budowlanym, o którym mowa w art. 3 pkt 9 tego aktu, czyli urządzeniem technicznym związanym z obiektem budowlanym, zapewniającym możliwość korzystania z obiektu (tu domu mieszkalnego) zgodnie z jego przeznaczeniem. Pogląd ten jest zgodny z utrwalonym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela (vide wyroki: z 16 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 1766/18; z 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1463/16 oraz z 7 grudnia 2011 r. sygn. akt II 1792/10 (CBOSA).
W tym stanie rzeczy podnieść przyjdzie, że organ odwoławczy trafnie uchylił decyzję pierwszoinstancyjną opartą na odmiennym stanowisku słusznie zwracając uwagę, że w sprawie zachodzi przypadek inny niż w art. 48 ustawy - Prawo budowlane, a w takiej sytuacji przepis art. 51 ust. 7 tej ustawy nakazuje stosować odpowiednio art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 wówczas, gdy roboty budowalne zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. W odniesieniu do realiów rozpoznanej sprawy przekłada się to na sytuację wskazaną w art. 50 ust. 1 pkt 1, czyli wykonanie robót budowlanych bez wymaganego zgłoszenia. Zdaniem organu drugiej instancji istniejący stan faktyczny wyczerpuje równocześnie znamiona przesłanki określonej w pkt. 4 powołanego przepisu z uwagi na sprzeczność robót z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (zgodnie z poglądem judykatury sprzeczność taka stanowi inny przypadek samowoli budowlanej, w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo budowlane - patrz wyroki NSA: z 5 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 2650/20; publ. Lex nr 3593678 oraz z 28 września 2023 r., sygn. akt II OSK 3266/20, publ. LEX nr 3610692). Problematyka dotycząca powyższego zagadnienia została w sposób jasny i wyczerpujący omówiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zatem nie sposób uznać za trafną argumentację strony, jakoby organ odwoławczy nie wyjaśnił powodów, dla których uznał decyzję pierwszoinstancyjną za wadliwą w zakresie obejmującym zastosowany tam tryb oraz wydał równocześnie rozstrzygnięcie reformatoryjne - podobne w swojej istocie, jednak oparte na odmiennej podstawie prawnej. W tych ramach trafnie przywołano stanowisko wyrażone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym sam fakt powołania się w decyzji administracyjnej na przepisy niewłaściwe w sprawie, jakkolwiek wskazuje na wadliwość działania wydającego ją organu, to jednak nie stanowi przesłanki do uznania, że nastąpiło naruszenie prawa w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia, jeżeli tylko z okoliczności sprawy wynika, że organ mógł wydać rozstrzygnięcie mając do tego podstawę w innym przepisie ustawy.
W tym miejscu przyjdzie podnieść, że jakkolwiek konsekwencją wykonania budowy wbrew postanowieniom miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest odpowiednie zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy - Prawo budowlane, dających podstawę do orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu (tu urządzenia) budowlanego, to jednak rozstrzygnięcie takie jest możliwe jedynie wówczas, gdy nie można doprowadzić go do stanu zgodnego z prawem w trybie wskazanym w art. 51 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, czyli innymi słowy tylko w przypadku braku możliwości osiągnięcia stanu czyniącego zadość ustaleniom planu (por. uchwała NSA z 3 października 2016 r., sygn. akt II OPS 1/16, publ. ONSAiWSA 2017, nr 1, poz. 2).
Orzekające w sprawie organy zgodnie przyjęły, że budowa spornego ogrodzenia narusza postanowienia uchwały Rady Gminy W. z [...] r., nr [...] "w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy W. obejmującego obszar od ul. [...] w kierunku wschodnim do ul. [...] oraz od ul. [...] w kierunku północnym do granic administracyjnych Gminy" (Dz. Urz. Woj. [...]., poz. [...]). Jest poza sporem, że w świetle wspomnianego planu ogrodzenie to zostało częściowo wybudowane na terenie jednostki objętej symbolem 1KDD5 - tereny dróg i ulic publicznych klasy D i częściowo na terenach jednostki o symbolu ZL1 - tereny lasów. Tymczasem należy podnieść, że na gruncie § 32 ust. 2 i 3 oraz § 38 ust. 1 i 2 przedmiotowej uchwały, obiekty (urządzenia) takie jak ogrodzenia nie mieszczą się zarówno w podstawowym jak i w dopuszczalnym przeznaczeniu tego typu terenów. Nie jest przy tym zasadna argumentacja strony, jakoby sporne ogrodzenie było obiektem bądź urządzeniem służącym ograniczeniu uciążliwości komunikacyjnej, możliwym do realizacji na terenach dróg i ulic z mocy § 38 ust. 2 pkt 2 planu. W ocenie Sądu chodzi tu bowiem o obiekty (urządzenia) związane z drogą bądź ulicą, których podstawowym celem jest wyeliminowanie uciążliwości związanych z odbywającym się ruchem drogowym, takich jak hałas (np. ekran dźwiękochłonny) bądź utrudnienia w przedostaniu się na jej drugą stronę (np. kładka dla pieszych). Tymczasem ogrodzenie posesji związane jest nie z drogą (ulicą) lecz z nieruchomością, którą ogranicza, a przede wszystkim - choć jego dodatkową funkcją może być wytłumienie hałasu emitowanego z przebiegającej w sąsiedztwie drogi, to jednak główna rola tego urządzenia polega na fizycznym oddzieleniu danej nieruchomości od otaczającego ją terenu. Przepisy ustawy - Prawo budowlane nie zawierają legalnej definicji ogrodzenia, jednakże zgodnie z Uniwersalnym słownikiem języka polskiego (por. S. Dubisz - red., Warszawa 2003, s. 180) pod pojęciem tym należy rozumieć: "to, co ogradza jakiś teren, np. płot, parkan, mur". Chodzi więc o konstrukcję otaczającą teren i utrudniającą wejście lub wyjście, która wzajemnie oddziela od siebie poszczególne działki. Oddzielając, konstrukcja taka ustanawia przeszkodę, która jakkolwiek w różnym stopniu, funkcjonalnie stanowi ograniczenie w dostępności ogrodzonej działki (por. wyroki WSA: w Kielcach z 30 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 776/10, w Warszawie z 16 sierpnia 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 1041/22 oraz tutejszego Sądu z 2 kwietnia 2006 r., sygn. akt II SA/Gl 292/05 - CBOSA).
Sprzeczność spornej inwestycji z zapisami obowiązującego miejscowego planu powodowała, że skuteczne postępowanie naprawcze przy zastosowaniu art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane nie było możliwe, a to uzasadniało wydanie rozstrzygnięcia o nakazie rozbiórki na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy. W tym zaś kontekście zarzuty dotyczące rozbieżności pomiędzy treścią miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego a istniejącym stanem rzeczywistym nie mogły odnieść skutku. Z akt sprawy nie wynika, co dokładnie stanowić ma przyczynę takiej nieścisłości ani też w jakich konkretnie okolicznościach doszło do jej powstania. W treści skargi strona podała jedynie, że ma ona stanowić efekt zmian w granicach działek, które nastąpiły po uchwaleniu planu, z kolei w dołączonym do akt administracyjnych postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z 28 stycznia 2022 r. (wydanym w zakresie odmowy wydania zaświadczenia o zgodności rzeczonej inwestycji z miejscowym planem) potwierdzono, że przebieg granic działek nr [...], [...] i [...] uwidoczniony w przedstawionej przez inwestorów prywatnej ekspertyzie geodezyjnej jest odmienny niż w zapisach planu, co może wynikać "np. z późniejszego wznowienia granic wspomnianych działek". Wszystko to wskazuje więc, że przyczyną sygnalizowanej przez stronę rozbieżności nie jest wcale błędne sporządzenie mapy stanowiącej część miejscowego planu, lecz fakt dokonania (w bliżej niesprecyzowanych okolicznościach) zmiany granic spornych działek w okresie już po uchwaleniu planu, czyli de facto w sposób odbiegający od zawartych w nim ustaleń. W tych warunkach, powoływanie się na ewentualne rozbieżności pomiędzy uchwalonym planem miejscowym a aktualnym stanem rzeczywistym istniejącym w zakresie przebiegu granic poszczególnych działek gruntowych, nawet potwierdzonej prywatną ekspertyzą, jak również złożenie przez stronę wniosku o zmianę tego planu, poprzez naniesienie odpowiedniej korekty usuwającej rzeczoną rozbieżność nie mogło rzutować na wadliwość wydanego w sprawie rozstrzygnięcia ani też stanowić dostatecznego powodu zawieszenia postępowania administracyjnego. Po pierwsze bowiem - niezgodność spornego ogrodzenia z zapisami miejscowego planu pozostaje okolicznością obiektywną, niezależnie od relacji, w jakiej pozostają te zapisy z aktualnie istniejącym stanem faktycznym, powstałym wskutek zmian zaistniałych po uchwaleniu tego aktu i nieodpowiadających jego postanowieniom. Po drugie zaś - przyjdzie wyjaśnić, że stosownie do treści powołanego art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, istotą postępowania naprawczego jest doprowadzenie wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, co oznacza, że celem tej instytucji jest dostosowanie stanu budowy (obiektu budowlanego, urządzenia) do obowiązującego prawa (w tym miejscowego planu), a nie odwrotnie. Postępowanie prowadzone w takim trybie nie może więc polegać - do czego w istocie rzeczy sprowadzało się żądanie strony - na dostosowaniu (zmianie czy korekcie) zapisów miejscowego planu w taki sposób, aby doprowadzić ich treść do zgodności z wykonanymi przez nią bez wymaganego zgłoszenia robotami budowlanymi. Brzmienie powyższego unormowania nie budzi bowiem wątpliwości, że przedmiotem uregulowanego w nim postępowania nie jest doprowadzenie przepisów prawa do stanu zgodnego z wykonaną inwestycją, lecz przeciwnie - doprowadzenie stanu tej inwestycji do zgodności z prawem.
Zdaniem Sądu chybiony jest także zarzut braku zasadności wydania nakazu rozbiórki całego spornego ogrodzenia w sytuacji, gdy tylko jego część wzniesiono na terenach, gdzie miejscowy plan tego nie dopuszczał. Warto bowiem zauważyć, że z akt sprawy wynika, iż sporne ogrodzenie nie składa się z poszczególnych elementów mających charakter autonomiczny czy samodzielny z funkcjonalnego bądź konstrukcyjnego punktu widzenia. Nie zostało ono wybudowane np. z oddzielnych modułów, lecz z pojedynczych drewnianych bali, nie składa się także z czterech odrębnych boków okalających nieruchomość ze wszystkich stron, a stanowi zasadniczo jedną ciągłą linię zbliżoną do prostej. Wypada również dodać, że skarżąca w swoim wniosku domagała się wyraźnie zalegalizowania całego ogrodzenia i nie wyraziła, nawet w sposób ewentualny, żądania objęcia legalizacją tylko części tej konstrukcji, natomiast nawiązała do niniejszej kwestii dopiero w skardze do Sądu. W tym stanie rzeczy nie sposób uznać, aby brak dokonania przez organ z urzędu analizy zasadności wydania nakazu rozbiórki jedynie w odniesieniu do części ogrodzenia stanowił istotne naruszenie prawa.
Mając na względzie wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym uzasadniać jej wzruszenie. Dlatego działając na podstawie art. 132 oraz art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o oddaleniu skargi.