II SA/GL 1229/20

II SA/Gl 1229/20 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-03-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna
Grzegorz Dobrowolski /przewodniczący/
Stanisław Nitecki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 1603/23 - Wyrok NSA z 2024-07-16
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 6 par. 1,  art. 33
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 132,  art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 marca 2023 r. sprawy ze skargi [...] Spółdzielni [...] w W. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 5 sierpnia 2020 r. nr WINB.WOA.7722.108.2020.KC w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym obowiązku doprowadzenia budynku do stanu pierwotnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 8 października 2019 r., nr WINB-WOA.7721.325.2019.WW Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozstrzygnął - w pkt 2 tego aktu o nałożeniu na [...] Spółdzielnię [...] w W., obowiązek doprowadzenia do stanu poprzedniego budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego na działce [...], położonej w J. przy ul. [...], poprzez: rozbiórkę nadbudowy zrealizowanej na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę o sygn. [...] z 12 sierpnia 1994 r. wydanej przez Prezydenta Miasta J. zmienionej następnie decyzjami tego samego organu o sygn. [...] z 18 kwietnia 2002 r. oraz o sygn. [...] z 16 lipca 2009 r., wykonanej w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu budowlanego, posadowionej nad segmentami A, B, C, D; odtworzenie przewodów kominowych, po dokonaniu rozbiórki nadbudowy segmentów A, B, C, D, poprzez wyprowadzenie przewodów kominowych (spalinowych i wentylacyjnych) ponad stropodach ww. budynku segmentów A, B, C, D oraz odtworzenie stropodachu po rozbiórce ww. nadbudowy, poprzez wykonanie warstw pokrycia dachowego wraz z odwodnieniem połaci dachu segmentów A, B, C, D ww. budynku mieszkalnego.
W następstwie powyższej decyzji oraz wobec niewykonania wskazanych w niej obowiązków, Państwowy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta J., pismem z dnia 3 stycznia 2020 r. skierował do wspomnianej Spółdzielni upomnienie wzywające do dobrowolnego wykonania tych nakazów.
Pismem z 14 stycznia 2020 r. [...] Spółdzielnia [...] w W. wywiodła, że jej zdaniem brak jest podstaw do wszczęcia postepowania egzekucyjnego. Podkreśliła bowiem, że złożyła na powołaną decyzję z 8 października 2019 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania tego aktu. Nadto wywiodła, że do wykonania nałożonych na nią obowiązków konieczne jest wejście na teren nadbudowy, której wyłącznym dysponentem jest J.G.
Wobec powyższego, Państwowy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta J. wystawił 12 lutego 2020 r. tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący obowiązki wymienione we wspomnianej decyzji z 8 października 2019 r.
Pismem z 18 lutego 2020 r. [...] Spółdzielnia [...] w W. zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wskazując na naruszenie art. 33 § 1 pkt 2 i 10 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (aktualnie Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.) z uwagi na brak wymagalności obowiązku oraz brak wskazania środka egzekucyjnego, jaki powinien być zastosowany. Ponownie bowiem zasygnalizowała fakt zaskarżenia decyzji z 8 października 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i złożenia wniosku o wstrzymanie jej wykonania oraz akcentując, że podejmuje wszystkie możliwe działania celem realizacji rzeczonej decyzji jednak dysponent nie chce jej dobrowolnie udostępnić spornej nadbudowy. W tym stanie rzeczy Spółdzielnia zażądała uchylenia tytułu wykonawczego i umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z 17 marca 2020 r., nr [...] wydanym na podstawie art. 34 § 1 i 2 w związku z art. 33 § 1 pkt 2 i 10 oraz art. 17 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta J. uznał zarzuty strony za nieuzasadnione. Organ pierwszej instancji podkreślił, że decyzja Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 8 października 2019 r., posiada walor ostateczności, a w rezultacie z mocy art. 51 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r, Prawo budowlane (aktualnie Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.) podlega wykonaniu, może być egzekwowana i dlatego, wbrew twierdzeniom strony określone w tym akcie obowiązki są wymagalne. W sprawie nie występuje też przeszkoda niewykonalności polegająca na braku fizycznej możliwości rozbiórki albowiem aby przystąpić do jej realizacji nie jest konieczny dostęp do nadbudowy przez pomieszczenia, do których kluczami dysponuje mieszkaniec budynku przy ul. [...]. Dokonanie rozbiórki poprzez klatkę schodową byłoby bowiem technicznie nieracjonalne i powinna ona nastąpić z zewnątrz obiektu za pomocą ustawionych żurawi i dźwigów. Zdaniem organu niezasadny jest również zarzut braku wskazania w tytule wykonawczym środka egzekucyjnego, jako że środki egzekucyjne wymienione zostały enumeratywnie w pouczeniu tego tytułu, co jest zgodne z art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W tym miejscu powołano się na wyrażony w orzecznictwie sądowym pogląd, zgodnie z którym wystarczające jest powtórzenie, czy wymienienie w pouczeniu tytułu wykonawczego środków stosowanych przez organ w celu egzekwowania należności i nie jest konieczne wskazywanie, jakie środki będą stosowane w danej konkretnej egzekucji.
W zażaleniu do Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach [...] Spółdzielnia [...] w W. zażądała uchylenia tytułu wykonawczego oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego ponownie podnosząc zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 2 i 10 z uwagi na brak wymagalności obowiązku oraz brak wskazania środka egzekucyjnego, jaki powinien być zastosowany. Strona powtórnie podkreśliła, że na decyzję o nałożeniu na nią spornych obowiązków wniosła skargę do sądu administracyjnego wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania tego aktu zaś wniosek ten oczekuje obecnie na rozpoznanie. Równocześnie zakwestionowała stanowisko, jakoby wykonanie tych obowiązków nie wiązało się z koniecznością wejścia na teren nadbudowy wywodząc, że jest ono sprzeczne nie tylko z zasadami sztuki budowlanej lecz także ze zdrowym rozsądkiem. Podkreśliła bowiem, że przed przystąpieniem do rozbiórki nadbudowy bezwzględnie muszą być znane wszelkie zagrożenia, jakie mogą wystąpić przy takich pracach i celem ich ustalenia niezbędne jest opracowanie dokumentacji o aktualnych rozwiązaniach konstrukcyjnych, zastosowanych materiałach, sposobie rozbiórki, okresie na jaki należy opróżnić mieszkania itp., a oprócz tego należałoby zapewnić na czas rozbiórki 92 mieszkań zastępczych dla użytkowników oraz umożliwić wykonawcy bezpieczną i niczym nieutrudnioną możliwość poruszania się po nadbudowie, co w sytuacji przebywania tam J.G. nie byłoby możliwe. Tymczasem wyżej wymieniony nie udostępnia Spółdzielni dobrowolnie nadbudowy, co zmusiło ją do wystąpienia na drogę sądową w sprawie wykonania wcześniejszej decyzji Śląskiego Wojewódzkiego inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z 30 września 2014 r., nr WINB-WOA.7721.599.2014.WW, zaś wydany w tej sprawie, korzystny dla Spółdzielni wyrok nie jest jeszcze prawomocny. W tym miejscu zwrócono uwagę, że ostateczny kształt nadbudowy na segmentach B,C i D powstał po marcu 2009 r., czyli po tym, gdy Spółdzielnia - jako inwestor - wstrzymała wszelkie prace w niniejszym zakresie informując następnie organ pierwszej instancji, Prezydenta Miasta oraz Prokuraturę o dalszych pracach prowadzonych bezprawnie przez J.G., pomimo braku projektu. Mając powyższe na względzie strona podkreśliła, że podejmowała wszelkie niezbędne działania w celu wykonania decyzji z 8 października 2019 r. a co za tym idzie, wszczęcie postępowania egzekucyjnego było bezpodstawne a co najmniej przedwczesne.
W dalszej części zażalenia podkreślono, że zobowiązany powinien znać rodzaj środka egzekucyjnego, jaki miałby być wobec niego zastosowany, co wynika z zasady zaufania wobec organu administracyjnego. Zaznaczono przy tym, że powoływane przez organ orzeczenia sądów administracyjnych, gdzie sformułowano odmienne stanowisko wydane zostały w sprawach dotyczących egzekucji należności pieniężnych. Niezależnie od powyższego wskazano, że nałożony przez organ egzekucyjny siedmiodniowy termin wykonania spornych obowiązków jest nierealny, nieracjonalny i całkowicie oderwany od warunków, w jakich powinna zostać wykonana decyzja o nakazie rozbiórki wraz z dalszymi skomplikowanymi robotami budowlanymi. Zasygnalizowano wreszcie, że wykonanie nałożonych na stronę obowiązków nie jest możliwe również z uwagi na ogłoszony stan epidemii.
Postanowieniem z 5 sierpnia 2020 r. nr WINB.WOA.7722.108.2020.KC Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie zapadłe w pierwszej instancji.
W uzasadnieniu przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania oraz powołano treść mających zastosowanie w sprawie przepisów. W pierwszej kolejności podkreślono, że art. 33 § 1 pkt 1-10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wymienia taksatywnie przyczyny, które mogą być podstawą zarzutów, a tym samym tylko takie przesłanki umożliwiają skuteczną obronę przed egzekucją. Zaznaczono przy tym, że zarzuty przysługujące uczestnikom postępowania egzekucyjnego mają na celu ich ochronę w zakresie prawidłowości samego postępowania egzekucyjnego, natomiast nie służą weryfikacji ostatecznych decyzji czy postanowień stanowiących podstawę tytułu wykonawczego. Wynika to bowiem z treści art. 29 § 1 wspomnianej ustawy, zgodnie z którym organ bada z urzędu wyłącznie dopuszczalność egzekucji administracyjnej, co oznacza, że nie jest tu uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tym tytułem.
Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy ustosunkował się do podnoszonych przez stronę zarzutów. W tym zakresie wskazał na bezzasadność twierdzeń o istnieniu przesłanki określonej w art. 33 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji czyli o tym, jakoby brak było wymagalności nałożonego na nią obowiązku. Zaakcentował bowiem, że obowiązki wynikające z aktów indywidualnych (decyzji) stają się wymagalne w dwóch przypadkach, a mianowicie: po pierwsze - jeżeli decyzja o nałożeniu obowiązku stała się ostateczna i nie doszło do wstrzymania jej wykonania oraz po drugie - jeżeli decyzja taka nie jest ostateczna, lecz nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności bądź podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy prawa. W tym kontekście wskazano, że decyzja z dnia 8 października 2019 r. nakładająca na stronę określone obowiązki i będąca podstawą wystawionego tytułu wykonawczego jest decyzją ostateczną, zaś do chwili obecnej jej wykonanie nie zostało wstrzymane, a zatem skoro sporny obowiązek nie został wykonany, nie uległ przedawnieniu i nie wygasł to jest on wymagalny, zaś jego egzekucja dopuszczalna. Organ drugiej instancji zakwestionował także zarzut oparty na art. 33 § 1 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to jest dotyczący wadliwego wystawienia tytułu wykonawczego. Przyznał wprawdzie, że w pkt nr 10, część C PINB dla miasta J. nie wskazał żadnego z dopuszczalnych dla organu nadzoru budowlanego środków egzekucyjnych (grzywny w celu przymuszenia i wykonania zastępczego), jednak podkreślił, że zostały one wymienione w zawartym poniżej pouczeniu, co jest dostateczne, gdyż w świetle stanowiska wyrażonego w orzecznictwie sądowym, z art. 27 § 1 pkt 11 powołanej ustawy, w tytule wykonawczym wymagane jest wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności, przy czym ustawodawca nie określił, że mają to być środki egzekucyjne, które będą zastosowane w postępowaniu wszczętym na podstawie danego konkretnego tytułu wykonawczego, lecz te, które w ogóle mają zastosowanie w egzekucji administracyjnej. Oznacza to, że zamieszczony w pouczeniu doręczonego tytułu wykonawczego katalog środków egzekucyjnych wskazanych w art. 1a pkt 12 tej ustawy należy uznać za wystarczający skoro ustawodawca nie przewidział innej formy ich określenia.
W dalszej części uzasadnienia organ odniósł się do pozostałych argumentów zażalenia akcentując, że w tym zakresie konieczne byłoby przeprowadzenie pełnej kontroli istniejących decyzji, na podstawie których wobec strony wystawiono tytuł wykonawczy, a to nie jest dopuszczalne albowiem - jak powtórnie zaznaczył - powołany wyżej art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jednoznacznie zakazuje organowi egzekucyjnemu badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, gdyż merytoryczne badanie zakresu egzekwowanego obowiązku byłoby równoznaczne z rozpatrzeniem sprawy ostatecznie rozstrzygniętej, co naruszałoby zasadę trwałości decyzji ostatecznych wyrażoną w art. 16 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach [...] Spółdzielnia [...] w J. działająca przez radcę prawnego domagała się zmiany zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia pierwszoinstancyjnego, uznania zarzutów za uzasadnione oraz uchylenia tytułu wykonawczego, umorzenia postępowania egzekucyjnego, zasądzenie od organu administracyjnego na jej rzecz kosztów postępowania sądowego, a nadto zawieszenia tego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania toczącego się przez tutejszym Sądem w innej sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1647/19. Strona po raz kolejny podniosła zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 2 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji polegającego na błędnym ustaleniu, że w sprawie nie zachodził brak wymagalności obowiązku wykonania decyzji oraz, że organ egzekucyjny prawidłowo wskazał środek egzekucyjny, jaki powinien być zastosowany.
W uzasadnieniu raz jeszcze podkreślono, że decyzja o nałożeniu obowiązków wskazanych w tytule wykonawczym została zaskarżona do sądu administracyjnego, wraz ze skargą złożono wniosek o wstrzymanie wykonania tego aktu, który został wprawdzie oddalony, jednak postanowienie rozstrzygające w tym zakresie zaskarżono zażaleniem, które oczekuje na rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zdaniem skarżącej Spółdzielni zagadnienie to ma w sprawie kluczowe znaczenie, a pomimo to organ odwoławczy w ogóle się do niego nie odniósł podobnie jak do wielokrotnie podnoszonej przez nią kwestii braku możliwości wejścia na teren nadbudowy, celem wykonania decyzji. W tym miejscu powtórzono argumentację z zażalenia dotyczącą problemów uniemożliwiających dokonanie rozbiórki w należyty sposób, a spowodowanych tym, że dysponent nie udostępnia Spółdzielni spornej nadbudowy. Zdaniem skarżącej, z powyższego wynika, że decyzja ŚWINB z 8 października 2019 r. nie stała się wymagalna, a wobec tego, że strona podejmuje ona wszelkie niezbędne działania w celu wykonania tej decyzji jak również wcześniejszej decyzji wspomnianego organu z 30 września 2014 r., wszczęcie w stosunku do niej postępowania egzekucyjnego jest bezpodstawne i narusza art. 33 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W dalszej części skargi skarżąca powtórnie wskazała na naruszenie art. 33 § 1 pkt 10 powołanej ustawy podnosząc, że w świetle zasady zaufania do organów administracyjnych oraz przejrzystości ich działania, zobowiązany powinien znać rodzaj środka egzekucyjnego, jaki miałby być wobec niego zastosowany natomiast orzeczenia sądów administracyjnych, na które powoływał się organ odnoszą się do spraw o odmiennym charakterze, a mianowicie dotyczących egzekucji należności pieniężnych. Nadto strona raz jeszcze podniosła, że w decyzji ŚWINB z 8 października 2019 r. nie wskazano terminu wykonania decyzji, co także powoduje, że nie nastąpiła jej wymagalność, zaś określony przez organ egzekucyjny w postanowieniu z 17 marca 2020 r. siedmiodniowy termin wyznaczony został bezpodstawnie.
W odpowiedzi na skargę Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu swojego postanowienia stwierdzając, iż zarzuty strony są bezzasadne.
Postanowieniem wydanym 19 lutego 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zawiesił postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia sprawy o sygn. akt II SA/Gl 1647/19.
Wspomniane postępowanie zostało prawomocnie zakończone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 listopada 2022 r. sygn. akt II OSK 1877/21 oddalającym skargę kasacyjną na wyrok tutejszego Sądu z 22 kwietnia 2021 r. orzekający o oddaleniu skargi na rzeczoną decyzję. W konsekwencji, tutejszy Sąd postanowieniem wydanym 17 stycznia 2023 r. podjął zawieszone postępowanie w niniejszej sprawie.
Skarżąca Spółdzielnia nadesłała do Sądu pismo procesowe datowane na 1 marca 2023 r., w którym podtrzymała swoje dotychczasowe wnioski i twierdzenia, a ponadto wniosła o uzupełnienie materiału dowodowego dołączając: wyrok Sądu Rejonowego w J. z [...] r. (sygn. akt [...]) - nakazujący J.G. udostępnienie jej spornej nadbudowy, wyrok Sądu Okręgowego w G. z [...]r. (sygn. akt [...]) - oddalający apelację J.G. od wspomnianego orzeczenia, wyrok Sądu Rejonowego w J. z [...] r. (sygn. akt [...]) - nakazujący J.G. opróżnienie lokalu stanowiącego tą nadbudowę i wydanie go Spółdzielni oraz postanowienie tego Sądu z [...] r. (sygn. akt [...]) wyznaczające wyżej wymienionemu termin 7 dni na udostępnienie nadbudowy skarżącej. Równocześnie Spółdzielnia zaznaczyła, że nawet pomimo wskazanego wyżej prawomocnego wyroku z 8 października 2019 r. J.G. nie udostępnia jej spornej nadbudowy, co z kolei zmusiło ją do wystąpienia na drogę postępowania egzekucyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259) sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z brzmienia art. 145 § 1 powyższej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może natomiast kierować się tu względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) wykazała bowiem, że zaskarżony akt odpowiada wymogom prawa, gdyż nie narusza obowiązujących przepisów w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na złożony przez organ administracyjny wniosek w tym zakresie przy równoczesnym braku zgłoszenia przez skarżącą żądania przeprowadzenia rozprawy.
Przedmiotem skargi jest w niniejszej sprawie postanowienie uznające za bezzasadne zarzuty dotyczące postępowania egzekucyjnego obejmującego obowiązki wskazane w decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 8 października 2019 r., polegające na doprowadzeniu do stanu poprzedniego budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego na działce [...], położonej w J. przy ul. [...], poprzez: rozbiórkę nadbudowy; odtworzenie przewodów kominowych oraz odtworzenie stropodachu.
Dokonując oceny tego aktu w pierwszej kolejności przyjdzie podnieść, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Należy podkreślić, że okoliczności stanowiące podstawę wniesienia zarzutów zostały określone w formie katalogu zamkniętego w art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia spornego postępowania egzekucyjnego oraz mającym w niniejszej sprawie zastosowanie (na mocy art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz innych niektórych ustaw - Dz. U. poz. 2070) przewidywał następujące przesłanki: (1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; (2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; (3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; (4) błąd co do osoby zobowiązanego; (5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; (6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; (7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; (8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; (9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; (10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27.
Skarżąca Spółdzielnia zgłaszając zarzuty odnośnie prowadzonej wobec niej egzekucji wskazała na przesłanki określone w art. 33 § 1 pkt 2 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W tym zakresie - uzasadniając zarzut oparty na pkt 2 wspomnianego przepisu - podnosiła argumentację o braku wymagalności obowiązku określonego w tytule wykonawczym z 12 lutego 2020 r., co zdaniem Sądu trudno uznać za trafne. Jest bowiem poza sporem, że obowiązek objęty tym tytułem nałożono na nią w drodze decyzji administracyjnej Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z 8 października 2019 r., nr WINB-WOA.7721.325.2019.WW. Przedmiotowa decyzja została wydana w trybie odwoławczym, a tym samym ma ona walor ostateczności, co oznacza, że podlega ona wykonaniu, czyli innymi słowy określony w niej obowiązek jest wymagalny. Przyjdzie podkreślić, że sam fakt zaskarżenia tej decyzji przez stronę do sądu administracyjnego, podobnie jak i zgłoszenie do sądu wniosku o wstrzymanie jej wykonania w żadnym razie nie niweczy jej wykonalności. Skutek taki nastąpiłby bowiem dopiero z chwilą wydania przez sąd postanowienia o wstrzymaniu wykonania tego aktu albo z chwilą uwzględnienia skargi i w tym zakresie uchylenia go lub stwierdzenia jego nieważności. Warto w tym miejscu dodać, że skarga na powołaną decyzję z 8 października 2019 r. została oddalona przez tutejszy Sąd, a rozstrzygający o tym wyrok z 22 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 1647/19 stał się prawomocny z dniem 8 listopada 2022 r. w wyniku oddalenia skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt II OSK 1877/21), z kolei wniosek o wstrzymanie wykonania rzeczonej decyzji został oddalony przez tutejszy Sąd postanowieniem z 23 marca 2020 r., natomiast zażalenie na to postanowienie zostało oddalone przez NSA postanowieniem wydanym 18 grudnia 2020 r. (sygn. akt II OZ 447/20).
W tym stanie rzeczy przyjdzie podnieść, że po pierwsze - kwestia obowiązku nałożonego na skarżącą została prawomocnie rozstrzygnięta przez sąd w odrębnym postępowaniu i nie może podlegać ocenie w zakresie niniejszej sprawy, gdyż przekracza jej granice, zaś po drugie, że na żadnym etapie tamtej sprawy nie doszło do rozstrzygnięcia, które powodowałoby wstrzymanie wykonania decyzji nakładającej na stronę sporne obowiązki, a skoro tak, nie budzi wątpliwości, że obowiązki te były wymagalne i to nie tylko w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, lecz także przez cały późniejszy okres, w którym egzekucja ta była prowadzona.
Nie można również przychylić się do wywodów skarżącej, jakoby nałożony na nią obowiązek był niewykonalny. Także to zagadnienie zostało bowiem przesądzone w powyższym wyroku z 8 listopada 2022 r., gdzie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził jednoznacznie, że "co do zasady niewykonalność powinna mieć charakter obiektywny, a więc niezależny od subiektywnej oceny podmiotu zobowiązanego do jej wykonania. W szczególności nie mają tutaj znaczenia przeszkody o charakterze technicznym, finansowym, organizacyjnym itp., które mogą być usunięte działaniem tego podmiotu. Niewykonalność decyzji musi mieć charakter trwały, to znaczy, że jej adresat jest trwale pozbawiony możliwości wykonania nałożonych decyzją obowiązków. Ocena niewykonalności decyzji nie może wynikać tylko ze stanu rzeczy istniejącego w dacie jej wydania, lecz musi uwzględniać faktyczny brak możliwości jej wykonania, również po jej wydaniu. Ponadto niewykonalność decyzji musi być następstwem przeszkód o charakterze obiektywnie i trwale nieusuwalnym. Przeszkody powodujące niewykonalność decyzji powinny być oczywiste (niewątpliwe). Natomiast z takimi przeszkodami nie mamy do czynienia w tej sprawie. Nie istnieją bowiem w szczególności przeszkody prawne wykonania decyzji a więc nakazy lub zakazy stwarzające nieusuwalną przeszkodę w wykonaniu praw i obowiązków wynikających z decyzji. O niewykonalności w tym znaczeniu można mówić również wtedy, gdy wykonanie decyzji wiązałoby się z dokonaniem np. czynu niedozwolonego w rozumieniu przepisów prawa cywilnego. W sprawie w żaden sposób nie wykazano by skarżona decyzja była niemożliwa do wykonania przez skarżąca Spółdzielnię". Skład orzekający w niniejszej sprawie jest tym stanowiskiem związany i w pełni je popiera.
W tym miejscu przyjdzie odnieść się do zasadniczego argumentu podnoszonego przez skarżącą Spółdzielnię zarówno w zgłoszonych zarzutach jak i w skardze do Sądu, gdzie kładzie ona w istocie nacisk przede wszystkim na to, że egzekucja obowiązku wskazanego w powyższym tytule wykonawczym jest wobec niej prowadzona z naruszeniem art. 6 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to znaczy pomimo faktu, że podejmuje ona wszelkie niezbędne działania zmierzające do jego wykonania. Przyjdzie odnotować, że unormowanie to nakłada na wierzyciela powinność podjęcia czynności egzekucyjnych w sytuacji zaistnienia dwóch elementów, a mianowicie: po pierwsze - wymagalnego obowiązku, a po drugie - uchylania się zobowiązanego od jego wykonania. Uchylanie się zobowiązanego od wykonania obowiązku ma natomiast miejsce wówczas, gdy obowiązek stał się wymagalny, zaś zobowiązany nie podjął działań zmierzających do jego wykonania. (vide: wyrok NSA z 16 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 2204/18 - dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przesłanką podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych jest więc nie tylko stwierdzenie niewykonania obowiązku, ale przede wszystkim ustalenie, że zobowiązany nie ma zamiaru przystąpić do jego wykonania (patrz: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 25 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 4537/21, z 9 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 547/21 i z 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1705/12, a także wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Łodzi z 30 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 138/22 oraz w Olsztynie z 5 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 255/22 - wszystkie orzeczenia dostępne w CBOSA).
W tym kontekście przyjdzie podnieść, że skarżąca wyraźnie akcentowała w swoich zarzutach czynności, jakie podejmowała celem wykonania robót, do których została zobowiązana. Wskazywała mianowicie na spór istniejący pomiędzy nią oraz dysponentem nieruchomości wskazanej w tytule wykonawczym (J.G.), który konsekwentnie odmawiał udostępnienia jej tego obiektu uniemożliwiając tym samym wykonanie koniecznych prac. Zarówno w zarzutach jak i w zażaleniu od postanowienia wydanego w pierwszej instancji podkreślała również, że celem przezwyciężenia tej przeszkody wytaczała wobec wyżej wymienionego powództwa zmierzające do udostępnienia jej spornej nieruchomości, zaś powództwa te były uwzględniane przez właściwe sądy.
Nie przesądzając o zasadności tej argumentacji trzeba wyjaśnić, że nie mogła ona stanowić skutecznego zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, gdyż poruszone w niej okoliczności nie wyczerpują żadnej z przesłanek wymienionych w art. 33 § 1 pkt 1-10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a tylko i wyłącznie takie przesłanki mogły być brane pod uwagę przez orzekające w niniejszej sprawie organy. Fakt istnienia przeszkód w wykonaniu obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym jak również podejmowanie przez stronę czynności zmierzających do jego realizacji nie powoduje bowiem ani braku wymagalności rzeczonego obowiązku ani też jego niewykonalności, a to z przyczyn, które opisano powyżej. Nie można tu też mówić o niedopuszczalności egzekucji, jako że z takową mamy do czynienia tylko w sytuacji wystąpienia przyczyn formalnych a nie merytorycznych. Niedopuszczalność, o której mowa w 33 § 1 pkt 6 powołanej ustawy musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej, bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty. Ma ona więc charakter generalny i bezwarunkowy, niezależny od konkretnego postępowania egzekucyjnego i aktualny zawsze, w każdym postępowaniu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 1 grudnia 2022 r., sygn. akt III FSK 1241/21, pub. LEX nr 3479000 oraz z 8 listopada 2022 r., sygn. akt III FSK 1048/21, publ. LEX nr 3457366).
Zdaniem Sądu na aprobatę nie mógł także zasługiwać zarzut strony oparty na przesłance określonej w art. 33 § 1 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to jest na niespełnieniu w tytule wykonawczym wymogu mającego polegać na wskazaniu w jego treści konkretnego środka egzekucyjnego, jaki ma być zastosowany. Wymogu takiego nie można wyprowadzać z art. 27 § 1 pkt 11 tej ustawy, gdyż odnosi się on do egzekucji świadczeń pieniężnych i dlatego nie ma zastosowania w przypadku, gdy - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - przedmiotem egzekucji jest świadczenie niepieniężne. Nie wynika on również z art. 28 powołanej ustawy. Chociaż bowiem przepis ten rzeczywiście nakłada na wierzyciela obowiązek wskazania konkretnego środka egzekucyjnego w przypadku egzekucji świadczenia niepieniężnego, to jednak powinność ta nie odnosi się do tytułu wykonawczego, lecz zupełnie innego dokumentu, a mianowicie wniosku o wszczęcie egzekucji, jaki wierzyciel kieruje do organu egzekucyjnego.
Wystawiony w sprawie tytuł wykonawczy należy uznać za prawidłowy zwłaszcza, że i tak zawarto w nim pouczenie, jakie środki znajdują zastosowanie w egzekucji świadczeń o charakterze niepieniężnym. Tymczasem wskazanie w tytule wykonawczym wielu czy nawet wszystkich możliwych środków egzekucyjnych, nie narusza zasad jego wystawiania, gdyż z żadnego przepisu prawa nie wynika zakaz wskazywania wielu środków egzekucyjnych ani nakaz ograniczania wskazanych w tytule wykonawczym środków, zaś konkluzja ta, wbrew twierdzeniom skarżącej, dotyczy nie tylko tytułów wykonawczych obejmujących świadczenia pieniężne lecz jest aktualna również na gruncie egzekucji świadczeń niepieniężnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 11 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 304/15, publ. LEX nr 1796571).
W świetle zaprezentowanych wyżej rozważań prawnych stwierdzić przyjdzie, że skarżąca Spółdzielnia nie wykazała istnienia żadnej z przesłanek wymienionych w art. 33 § 1 pkt 1-10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a tym samym orzekające w sprawie organy trafnie uznały zgłoszone przez nią zarzuty za bezzasadne.
Mając na względzie wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu mogącym uzasadniać wzruszenie tego aktu. Dlatego działając na podstawie art. 132 oraz art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o oddaleniu skargi.