II SA/Gl 1228/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji ustalającą odpłatność skarżącej za pobyt jej ojca w Domu Pomocy Społecznej. Postępowanie w sprawie odpłatności za pobyt ojca w DPS toczyło się od 2012 roku i było wielokrotnie wznawiane i zmieniane. Skarżąca podnosiła liczne zarzuty, w tym naruszenie przepisów postępowania (m.in. art. 7, 8, 10, 75, 77, 78, 80, 107 k.p.a.), naruszenie prawa materialnego (m.in. art. 61, 64, 96 u.p.s.), przedawnienie roszczeń oraz naruszenie Konstytucji RP (art. 2 i 32). Zarzucała organom brak udostępnienia akt, nieustalenie rzeczywistego stanu majątkowego ojca, nieprawidłowe ustalenie kręgu spadkobierców oraz naruszenie zasady równości wobec prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, uznając zarzuty za chybione. Sąd podkreślił, że skarżącej nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu dotyczącym jej ojca, a jej zarzuty dotyczyły okoliczności rozstrzygniętych w zakończonych postępowaniach. Sąd wskazał, że obowiązek odpłatności za pobyt w DPS wynika z ustawy o pomocy społecznej, a ustalenie tej odpłatności dla mieszkańca umożliwia ustalenie kwoty przypadającej na osoby zobowiązane. Sąd zaznaczył, że skarżąca nie współpracowała z organami, odmawiając podpisania umowy i przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, co utrudniało rozpatrzenie ewentualnego wniosku o zwolnienie z opłaty. Sąd stwierdził, że organy prawidłowo ustaliły odpłatność, biorąc pod uwagę dochody rodziny skarżącej, które przekraczały kryterium dochodowe.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że skarżący nie zawsze posiada przymiot strony w postępowaniu dotyczącym jego bliskich, a także interpretacja przepisów dotyczących odpłatności za pobyt w DPS oraz zasad prowadzenia postępowań administracyjnych w takich sprawach.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku współpracy ze strony skarżącego oraz złożonego stanu faktycznego i prawnego postępowania administracyjnego.
Zagadnienia prawne (4)
Czy skarżącej przysługuje przymiot strony w postępowaniu dotyczącym ustalenia odpłatności za pobyt jej ojca w domu pomocy społecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarżącej nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu dotyczącym ustalenia odpłatności za pobyt jej ojca w domu pomocy społecznej, gdyż stroną postępowania był ojciec skarżącej.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że postępowanie dotyczące ustalenia odpłatności za pobyt w DPS jest indywidualne i dotyczy osoby kierowanej do placówki, a nie jej rodziny.
Czy organy administracji prawidłowo ustaliły odpłatność za pobyt ojca skarżącej w domu pomocy społecznej, uwzględniając jego sytuację majątkową i dochodową oraz sytuację finansową zobowiązanych dzieci?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organy prawidłowo ustaliły odpłatność, opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym i przepisach ustawy o pomocy społecznej, mimo braku pełnej współpracy skarżącej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy zebrały wystarczający materiał dowodowy, a dochody rodziny skarżącej przekraczały kryterium dochodowe, co pozwalało na ustalenie odpłatności. Odmowa współpracy przez skarżącą utrudniała rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z opłaty.
Czy zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym przedawnienia roszczeń, są zasadne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty skarżącej zostały uznane za chybione.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że zarzuty dotyczyły okoliczności rozstrzygniętych w zakończonych postępowaniach, a skarżącej nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu dotyczącym jej ojca. Kwestie zwolnienia z opłaty mogły być rozpatrywane w odrębnym postępowaniu.
Czy można ustalić odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej za okres poprzedzający wydanie decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ustalenie odpłatności może nastąpić za okres poprzedzający wydanie decyzji (ex tunc).
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo NSA, zgodnie z którym decyzja ustalająca odpłatność ma charakter kształtujący obowiązek, a nie tylko potwierdzający istniejący stan prawny.
Przepisy (18)
Główne
u.p.s. art. 61 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Określa kolejność osób zobowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej.
u.p.s. art. 61 § ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Określa zasady ustalania wysokości opłaty dla małżonka, zstępnych i wstępnych, w tym wymóg zawarcia umowy lub wydania decyzji administracyjnej.
u.p.s. art. 61 § ust. 2d
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Przewiduje wydanie decyzji ustalającej odpłatność w przypadku odmowy zawarcia umowy.
u.p.s. art. 61 § ust. 2e
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Przewiduje wydanie decyzji ustalającej odpłatność w przypadku odmowy zawarcia umowy i nieudzielenia zgody na wywiad środowiskowy.
Pomocnicze
u.p.s. art. 103 § ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Reguluje tryb zawierania umowy w sprawie ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do działania na podstawie przepisów prawa i podejmowania wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.
k.p.a. art. 10
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego
Zasada zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania.
k.p.a. art. 75 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 78 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do uwzględnienia żądania strony dotyczące przeprowadzenia dowodu, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do oceny mocy dowodowej poszczególnych środków dowodowych.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
p.p.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd.
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji lub postanowienia przez sąd.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie przez sąd w przypadku nieuwzględnienia skargi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżącej nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu dotyczącym ustalenia odpłatności za pobyt jej ojca w DPS. • Zarzuty skarżącej dotyczyły okoliczności rozstrzygniętych w zakończonych postępowaniach. • Organy prawidłowo ustaliły odpłatność na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego i przepisów prawa. • Dochody rodziny skarżącej przekraczały kryterium dochodowe, co uzasadniało ustalenie odpłatności.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 8, 10, 75, 77, 78, 80, 107 k.p.a.) poprzez nieudostępnianie akt, nieustalenie stanu majątkowego ojca, nieprawidłowe prowadzenie postępowania. • Naruszenie prawa materialnego (art. 61, 64, 96 u.p.s.) poprzez błędne ustalenie odpłatności i kręgu zobowiązanych. • Przedawnienie dochodzonych roszczeń. • Naruszenie Konstytucji RP (art. 2 i 32) poprzez naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego i równości wobec prawa.
Godne uwagi sformułowania
Sądowa kontrola legalności [...] wykazała bowiem, że zarówno zaskarżony akt jak i poprzedzająca go decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy i dlatego nie mogą się ostać w obrocie prawnym. • Sąd - co warto podkreślić - nie może natomiast kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. • Skarżącej nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu o ustalenie odpłatności dla jej ojca za pobyt w DPS. • Kwestionowanie przez skarżącą zasadności umieszczenia ojca w DPS nie może mieć znaczenia dla oceny decyzji ustalającej odpłatność dla dalszych osób zobowiązanych do jej pokrywania.
Skład orzekający
Artur Żurawik
przewodniczący
Edyta Kędzierska
członek
Krzysztof Nowak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że skarżący nie zawsze posiada przymiot strony w postępowaniu dotyczącym jego bliskich, a także interpretacja przepisów dotyczących odpłatności za pobyt w DPS oraz zasad prowadzenia postępowań administracyjnych w takich sprawach."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku współpracy ze strony skarżącego oraz złożonego stanu faktycznego i prawnego postępowania administracyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność postępowań administracyjnych dotyczących pomocy społecznej i odpłatności za pobyt w DPS, a także podkreśla znaczenie współpracy strony z organami. Jest to interesujące dla prawników procesowych i specjalistów z zakresu prawa administracyjnego.
“Czy można uniknąć płacenia za pobyt rodzica w DPS? Sąd administracyjny wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.