II SA/Łd 410/22

II SA/Łd 410/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Marcin Olejniczak
Michał Zbrojewski
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OZ 408/22 - Postanowienie NSA z 2022-09-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 16 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 139
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 8, art. 60 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 4, art. 61 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, pkt 2 lit. b), pkt 3, ust. 2d, ust. 3, art. 64, art. 64a, art. 103 ust. 2, art. 104 ust. 3 i ust. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2020 poz 1359
art. 144 zn. 1
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).
Dz.U. 2022 poz 329
art. 106 par. 3, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Dnia 7 grudnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski Asesor WSA Marcin Olejniczak Protokolant Starszy asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2022 roku sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 7 marca 2022 roku nr SKO.4115.288.2021 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. dc
Uzasadnienie
Decyzją z 7 marca 2022 r., nr SKO.4115.288.2021, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) – w skrócie: "k.p.a." – w związku z art. 61 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2d w związku z ust. 2 pkt 2 lit b oraz art. 62 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 2258 ze zm.) – powoływanej jako: "u.p.s." – po rozpatrzeniu odwołania M.S. od decyzji Burmistrza Piątku z 31 sierpnia 2022 r., znak: GOPS.5027.8.6.2021.EB, w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej:
1) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości;
2) ustaliło wysokość odpłatności wnoszonej przez M.S. za pobyt H.S. w Domu Pomocy Społecznej w Ł. od 1 września 2021 r.:
̶ za miesiąc wrzesień 2021 r. w kwocie 919,84 zł,
̶ za miesiąc październik 2021 r. w kwocie 911,52 zł,
̶ za miesiąc listopad 2021 r. w kwocie 965,13 zł,
̶ za miesiąc grudzień 2021 r. w kwocie 1428,57 zł,
̶ od miesiąca stycznia 2022 r. w kwocie 1212,67 zł miesięcznie.
3) zobowiązało M.S. do wnoszenia ustalonej odpłatności na rachunek bankowy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. w terminach:
̶ 30 dni od dni od dnia doręczenia decyzji - za objęte tą decyzją miesiące, które upłynęły do dnia jej doręczenia z miesiącem, w którym decyzja została doręczona włącznie;
̶ do 10 dnia każdego miesiąca - od miesiąca następującego po miesiącu, w którym decyzja została doręczona.
Kolegium wyjaśniło, że decyzją z dnia 31 sierpnia 2022 r., znak: GOPS.5027.8.6.2021.EB, Burmistrz P.: 1) ustalił wysokość odpłatności wnoszonej przez M.S. za pobyt H.S. w Domu Pomocy Społecznej w Ł. w kwocie 995,54 zł miesięcznie, począwszy od dnia wydania tej decyzji, tj. od 31.08.2021 r.; 2) zobowiązał M.S. do wnoszenia ustalonej odpłatności na rachunek bankowy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. do 10 dnia każdego miesiąca.
Następnie organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że decyzją organu I instancji z 15 grudnia 2020 r., nr GOPS.5027.10.2020.EB, H.S. została skierowana, w trybie pilnym, do Domu Pomocy Społecznej w Ł. Decyzja ta została wydana na pisemny wniosek H.S. złożony 14 grudnia 2020 r. i po przeprowadzeniu z nią wywiadu środowiskowego. Decyzja ta stała się ostateczna i prawomocna.
Dalej decyzją z 16 grudnia 2020 r., nr PCPR.ŚI/2526/2020, Starosta Łęczycki postanowił o umieszczeniu H.S. w Domu Pomocy Społecznej w Ł. od 18 grudnia 2020 r. na czas nieokreślony. Również i ta decyzja stała się ostateczne i prawomocna.
Pismem z 18 grudnia 2020 r. Dom Pomocy Społecznej w Ł. zawiadomił organ I instancji, że H.S. została w tym dniu przyjęta do ww. placówki.
Następnie, decyzją z 22 grudnia 2020 r., nr GOPS.5027.10.2.2020.E.B, organ I instancji opierając się na obowiązujących regulacjach prawnych oraz ustaleniach faktycznych dotyczących sytuacji dochodowej H.S. dokonanych podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, ustalił H.S. ponoszony przez nią kosz pobytu w Domu Pomocy Społecznej w Ł. Koszt ten został ustalony na kwotę 898,66 zł, co stanowiło 70% dochodów H.S.. Średni miesięczny koszy utrzymania mieszkańca Domu Pomocy Społecznej w Ł. wynosił wówczas 3573,11 zł.
W związku ze zmianą wysokości średniego kosztu utrzymania mieszkańca Domu Pomocy Społecznej w Ł., który został przez Starostę Łęczyckiego określony na kwotę 4025,00 zł, organ I instancji decyzją z 13 maja 2021 r., nr GOPS.5027.8.4.2021.EB, zmienił decyzje własną z dnia 22 grudnia 2020 r. i ustalił ponoszony przez H.S. koszt pobytu w tej placówce na 1273,84 zł.
Organ I instancji ustalił następnie, że H.S. jest wdową, a jej jedynym zstępnym jest wnuk – M.S..
Na podstawie zebranej i przesłanej organowi I instancji dokumentacji wynikało, że M.S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną — A.S. Na utrzymaniu rodziny pozostaje 8-letnia córka. Oboje z żoną pracują zawodowo. M.S. jest zatrudniony w Komendzie Wojewódzkiej Policji w Łodzi, natomiast jego żona zatrudniona jest w Urzędzie Miasta w Łodzi. Uzyskano również informacje o wysokości zarobków M. i A.S.
W związku z przeprowadzonym wywiadem środowiskowym M.S. przesłał oświadczenie w którym wskazał, że:
1) H.S. wymaga całodobowej opieki, jest osobą niemogącą samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych;
2) H.S. wyrażając zgodę na umieszczenie w DPS opierała się na błędnej informacji pracowników GOPS, że jej wnuk M.S. nie będzie ponosił odpłatności za pobyt babci w DPS (odpłatność będzie ponosiła podopieczna i Gmina);
3) H..S. może osiągać dochody z nieruchomości stanowiącej jej własność;
4) stan H.S. jest wynikiem jej wieloletniego braku dbałości o higienę osobistą i zdrowie;
5) wspólnie z żoną proponowali H.S. przeprowadzkę do Łodzi, jednak ta odmawiała, wobec czego nie można zarzucić mu braku zainteresowania stanem H.S.;
6) H.S. zachowała się nieodpowiedzialnie wypisując się ze szpitala na własne żądanie;
7) obecnie H.S. stwarza notoryczne problemy pracownikom DPS w opiece;
8) nie ma on emocjonalnego związku z H.S. – nie interesowała się nim, przez wiele lat, płaciła symboliczne alimenty w kwocie po 150 zł miesięcznie, ponowne relacje z babcią nawiązał po śmierci matki.
Pismem z 10 marca 2021 r. (nr GOPS.551.16.2021.EB) przesłana została M.S. umowa ustalająca zasady ponoszenia odpłatności za pobyt H.S. w domu pomocy społecznej. Pismem z 19 marca 2021 r. M.S. odmówił podpisania umowy, zarzucając organowi I instancji nieprawidłowości w działaniu, w tym przy umieszczaniu H.S. w placówce.
W tym stanie rzeczy, organ I instancji decyzją z 22 kwietnia 2021 r. ustalił odpłatność M.S. za pobyt jego babki H.S. w Domu Pomocy Społecznej w Ł. na kwotę 995,54 zł miesięcznie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi decyzja z 30 czerwca 2021 r., nr (SKO.180.2021), uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję. Dokonując ustaleń faktycznych dotyczących sytuacji dochodowej rodziny M.S. organ oparł się przy tym na zaświadczeniach o wysokości jego zarobków oraz jego żony. Uwzględniając okoliczności związane z sytuacją dochodową organ I instancji określił kwotę odpłatności, jaką za pobyt swojej babki ponosił będzie M.S. (995,54 zł miesięcznie) wskazując jednocześnie, że ustala tę kwotę od 31 sierpnia 2021 r.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji M.S. podniósł przede wszystkim, że przedmiotowa decyzja wydana została bez przeprowadzenia wnikliwiej analizy zdarzeń z grudnia 2020 r. prowadzących do umieszczenia jego babki – H.S. w Domu Pomocy Społecznej w Ł. Wydano ją oparciu o dokładnie ten sam materiał dowodowy, który stanowił podstawę uchylenia i przekazania do ponownego rozpatrzenia decyzji nr GOPS.502.7.8.3.2.021.EB z 22 kwietnia 2021 r. Skarżący zarzucił, że decyzja Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. wydana została bez ustosunkowania się do wszystkich punktów wskazanych przez Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Łodzi w decyzji nr SKO.4115.180.2021 z 30 czerwca 2021 r. Ponadto nosi ona nowe błędy i braki formalne, co jednak najistotniejsze, źródło jej wydania tkwi w dokumentacji powstałej z naruszeniem prawa i braku poszanowania stron biorących udział w postępowaniu. Zatem, decyzja wydana w oparciu o wyżej wskazane czynniki powinna zostać w swojej istocie uznana za nieważną.
Rozpatrując powyższe odwołanie Kolegium w pierwszej kolejności podkreśliło, że przedmiotem niniejszego postępowania jest sprawa dopuszczalności ustalenia w stosunku do skarżącego obowiązku poniesienia opłaty za pobyt jego babki – H.S. w domu pomocy społecznej w oparciu o obowiązujące w tym zakresie regulacje prawne oraz w ustalonym w toku postępowania administracyjnego stanie faktycznym. W związku z tym przedmiotem ustaleń, postępowania dowodowego i innych czynności w tym postępowania nie są kwestie umieszczenia H.S. w tej placówce.
Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.s. pobyt w DPS jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca. Podlegający wskazanej odpłatności pobyt w DPS jest następstwem wydania przez właściwe w tym przedmiocie organy administracji publicznej decyzji administracyjnych:
̶ skierowaniu osoby do DPS, którą to decyzję wydaje - zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s. – organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej skierowania do DPS;
̶ o umieszczeniu osoby w DPS, którą wydaje - zgodnie z art. 59 ust. 2 u.p.s. - organ gminy prowadzącej DPS lub starosta powiatu prowadzącego DPS.
Dalej organ II instancji, na podstawie przepisów art. 60 ust. 2 pkt 2, ust. 4, art. 61 ust. 1, ust. 2, ust. 2d i ust. 2e oraz art. 103 ust. 2 u.p.s. wyjaśnił zasady ustalania wysokości odpłatności za pobyt w DPS i realizacji nałożonego w tym przedmiocie obowiązku. Organ odwoławczy podkreślił, że obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt osoby jest dokonanie ustaleń i rozstrzygnięć w następujących kwestiach:
1) czy doszło do skierowania i umieszczenia osoby w DPS?
2) w jakim zakresie osoba umieszczona w DPS została obciążona obowiązkiem ponoszenia ustalonej przez właściwy organ opłaty za pobyt w DPS?
3) czy są inne osoby, które można obciążyć obowiązkiem ponoszenia tej opłaty?
4) jaka jest ich sytuacja rodzinna i dochodowa, z uwagi na możliwość ustalenia obowiązku opłaty?
5) przedstawienie osobie umowy dotyczącej wnoszenia opłaty za pobyt innej osoby w DPS;
6) w przypadku odmowy podpisania umowy - wydanie decyzji w sprawie ustalenia wysokości tej opłaty - biorąc pod uwagę obowiązujące regulacje prawne oraz istotne dla sprawy okoliczności faktyczne.
W ocenie Kolegium nie budzi wątpliwości, że H.S. została na swój wniosek skierowana i umieszczona w Domu Pomocy Społecznej w Ł. na mocy ostatecznych i prawomocnych decyzji właściwych organów administracji publicznej i nadal przebywa w tej placówce korzystając ze świadczonych w ramach jej działania usług. Wobec niezakwestionowania tych decyzji tak w zwyczajnym jak i nadzwyczajnych trybach weryfikacji decyzji administracyjnych przewidzianych w k.p.a., zaktualizowała się kompetencja organu I instancji w zakresie podjęcia działań zmierzających do ustalenia w stosunku do skarżącego odpłatności za pobyt H.S. w Domu Pomocy Społecznej w Ł. Tym samym za nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy Kolegium uznało oświadczenia, dokumenty i wnioski dowodowe skarżącego dotyczące tych decyzji oraz postępowań poprzedzających ich wydanie. Również decyzja ustalająca koszt pobytu ponoszony przez H.S. jest ostateczna i prawomocna. Wobec tego, że ustalona H.S. wysokość odpłatności nie pokrywa kosztów jej pobytu w Domu Pomocy Społecznej w Ł., obowiązkiem tym należało obciążyć skarżącego.
Organ II instancji wyjaśnił, że nie ma w sprawie zastosowania regulacja zawarta w art. 1441 zdanie pierwsze ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, który pozwala zobowiązanemu na uchylenie się od obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego, jeżeli żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Kolegium podkreśliło, że obowiązek zstępnego wywodzący się z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., chociaż pozostaje w funkcjonalnym związku z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego o alimentacji, nie jest obowiązkiem alimentacyjnym, lecz publicznoprawnym ciężarem powstającym z chwilą przyjęcia osoby skierowanej do DPS. Poniesienie tego ciężaru ma na celu pokrycie określanych w trybie administracyjnym kosztów utrzymania mieszkańca w DPS. Jest to szczególnie ważne w kontekście podnoszonych przez skarżącego argumentów odwołujących się do braku emocjonalnej więzi z babcią, co wynika z jej stosunku do skarżącego cechującego się brakiem jakiegokolwiek zainteresowania jego życiem i sprawami rodzinnymi.
Kolegium stwierdziło, że w konsekwencji powyższego konieczne było ustalenie sytuacji rodzinno-dochodowej skarżącego, warunkującej możliwość obciążenia go obowiązkiem odpłatności za pobyt jego babki w DPS. Organ I instancji, w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz na podstawie zaświadczeń o wysokości dochodów ustalił obowiązek ponoszenia przez skarżącego opłaty za pobyt H.S. w DPS od 31 sierpnia 2021 r. W ocenie Kolegium, zważywszy na wynikające z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b) u.p.s. przesłanki dochodowe limitujące możliwości organu w tym zakresie, oparcie się przez organ I instancji na sytuacji dochodowej rodziny skarżącego ustalonej w oparciu o dane i dochodach z listopada i grudnia 2020 r. było niewłaściwe i należało ustalić je w odniesieniu do okresu objętego decyzją.
W związku z powyższym Kolegium, pismem z 24 stycznia 2022 r. wezwało skarżącego do przedłożenia dokumentów potwierdzających wysokość dochodu rodziny. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przedstawił:
1) informację o wysokości swojego wynagrodzenia z 3 lutego 2022 r. udzieloną przez Komendę Wojewódzką Policji w Łodzi, z której wynika, że jego dochody netto wyniosły:
̶ w sierpniu 2021 r. - 4786,95 zł,
̶ we wrześniu 2021 r. - 4991,45 zł,
̶ w październiku 2021 r. - 4991,45 zł,
̶ w listopadzie 2021 r. - 5195,95 zł,
̶ w grudniu 2021 r. - 5500,47 zł;
2) zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia A.S. wydane przez Zarząd Lokali Miejskich w Łodzi z 3 lutego 2022 r., z którego wynika, że jej dochody netto wyniosły:
̶ sierpniu 2021 r. - 2519,08 zł,
̶ we wrześniu 2021 r. - 2520,07 zł,
̶ w październiku 2021 r. - 2495,11 zł,
̶ w listopadzie 2021 r. - 2451,44 zł,
̶ w grudniu 2021 r. - 3537,54 zł.
Kolegium stwierdziło, że wskazane wyżej kwoty stanowiły podstawę faktyczną wydanej w sprawie decyzji w kontekście ustalenia wysokości obciążającej skarżącego odpłatności. Wbrew bowiem sugestii wynikającej z pisma skarżącego z 8 lutego 2022 r. zarówno uzyskana przez A.S. w miesiącu grudniu 2021 r. premia (564,19 zł) jak i kwota z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych (567,00 zł) stanowią dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s.
Zdaniem Kolegium nie budzi wątpliwości, że w niniejszej sprawie doszło do przedstawienia Skarżącemu umowy o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., co jest warunkiem - w przypadku odmowy jej podpisania - umożliwiającym wydanie decyzji w przedmiocie odpłatności za pobyt osoby w DPS. Umowa ta została przesłana w załączeniu pisma organu I instancji z 10 marca 2021 r. Skarżący nie podpisał przesłanej mu umowy uzasadniając to szeregiem zastrzeżeń dotyczących dotychczasowego działania organu oraz samej umowy wyrażonych w piśmie z 19 marca 2021 r. W ocenie organu odwoławczego żaden z argumentów podniesionych przez skarżącego nie uzasadnia tezy, że doszło do przedstawienia mu wadliwej umowy. W konsekwencji przyjąć można, że niepodpisanie jej przez skarżącego należało zakwalifikować jako przypadek odmowy zawarcia umowy ze skutkiem w postaci aktualizacji kompetencji organu do wydania decyzji w sprawie.
Organ II instancji stwierdził następnie, że konieczne było uchylenie decyzji organu I instancji, który dokonał ustaleń w tym zakresie bazując na sytuacji dochodowej gospodarstwa domowego skarżącego w listopadzie i grudniu 2020 r., co wobec ustalenia w tej decyzji odpłatności od 31 sierpnia 2021 r. rodziło wysokie niebezpieczeństwo dezaktualizacji tych ustaleń wobec okresu za który ponoszona ma być odpłatność. W związku z tym Kolegium w postępowaniu odwoławczym ustaliło tą sytuację w okresie objętym decyzją.
Natomiast odnośnie temporalnego aspektu nakładanego obowiązku Kolegium podkreśliło, że w świetle obowiązującego prawa organ I instancji miał kompetencję ustalenia tej odpłatności za cały okres przebywania H.S. w Domu Pomocy Społecznej w Ł. tj. od 18 grudnia 2020 r. Decyzja o ustaleniu odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej może wywierać skutki z mocą wsteczną, bowiem konkretyzuje ona obowiązek wynikający z mocy prawa, tj. którego powstanie nie jest uzależnione od wydania decyzji, ale wynika z treści przepisów prawa materialnego, obligujących do wnoszenia opłat w razie ziszczenia się przesłanek z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. Decyzja w tym przedmiocie pozostaje bowiem w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji decyzja konstytutywna może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną. W zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji określił jednak termin obowiązku uiszczania ustalonej odpłatności na dzień 31 sierpnia 2021 r. tj. dzień wydania tej decyzji. Rozstrzygnięcie w tym zakresie nastąpiło z naruszeniem prawa. Obowiązkiem organu było bowiem ustalić ten obowiązek od 18 grudnia 2020 r. Wskazane naruszenie prawa nie mogło być jednak sanowane w postępowaniu odwoławczym, a Kolegium nie mogło ustalić skarżącemu przedmiotowego obowiązku od 18 grudnia 2020 r. Przeszkodę dla takiego działania stanowiła wynikająca z art. 139 k.p.a. zasada zakazu reformationis in peius wiążąca organ odwoławczy. Organ odwoławczy postanowił w tym kontekście ustalić skarżącemu obowiązek ponoszenia odpłatności za pobyt H.S. od września 2021 r.
Mając powyższe na uwadze, w niniejszej sprawie Kolegium za dane wyjściowe uznało:
1) w zakresie kryterium dochodowego;
̶ w roku 2021 kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosiło 528 zł (kwota ta została określona w § 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 1358);
̶ od 1 stycznia 2022 r. kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi 600 zł (kwota ta została określona w § 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. 2021 r. poz. 1296);
2) miesięczny koszt pobytu H.S. w Domu Pomocy Społecznej w Ł. wynosi 4025,99 zł;
3) H.S. ponosi odpłatność w wysokości 1273,84 zł;
4) skarżący funkcjonuje w trzyosobowej rodzinie;
5) dochód na osobę w rodzinie Skarżącego wynosił (dochód netto Skarżącego oraz jego żony dzielony na 3 osoby):
̶ we wrześniu 2021 r. - 2503,84 zł [(4786,95+204,50+2520,07) / 3 osoby];
̶ w październiku 2021 r. - 2495,52 zł [(5786,95+204,50+2495,11) / 3 osoby];
̶ w listopadzie 2021 r. - 2549,13 zł [(4786,95+409,00+2451,44) / 3 osoby];
̶ w grudniu 2021 r. - 3012,67 zł [(4786,95+713,52+3537,54) / 3 osoby];
̶ od stycznia 2022 r. - 3012,67 zł (Kolegium przyjęło na potrzeby niniejszej sprawy dochody z grudnia 2021 r.).
Uwzględniając algorytm ustalania wysokości odpłatności wynikający z art. 61 ust. 3 pkt 2 lit. b) u.p.s. wysokość odpłatności za poszczególne okresy Kolegium ustaliło:
̶ za miesiąc wrzesień 2021 r. w kwocie 919,84 zł (2503,84 -1584);
̶ za miesiąc październik 2021 r. w kwocie 911,52 zł (2495,52 -1584);
̶ za miesiąc listopad 2021 r. w kwocie 965,13 zł (2549,13 -1584);
̶ za miesiąc grudzień 2021 r. w kwocie 1428,67 zł (3012,67 -1584);
̶ od miesiąca stycznia 2022 r. w kwocie 1212,67 zł miesięcznie (3012,67 -1800).
Ustalając terminy płatności określonego w decyzji zobowiązania Kolegium, działając z wynikającego z u.p.s. uznania w tym zakresie (ustawa nie określa, w jakich terminach zobowiązany ma dokonywać płatności opłaty za pobyt osoby w DPS) wskazało, że skarżący ma obowiązek dokonywać opłaty za pobyt H.S. w DPS do 10 dnia każdego miesiąca. Jednocześnie zważywszy na fakt, że uiszczenie opłaty za poprzedzające wydanie niniejszej decyzji miesiące wiązało się będzie z większym obciążeniem finansowym po stronie skarżącego, Kolegium ustaliło termin uiszczenia jej na 30 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji.
Na koniec organ II instancji pouczył skarżącego, że zgodnie z art. 109 u.p.s. osoby i rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej oraz osoby, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2, są obowiązane niezwłocznie poinformować organ, który przyznał świadczenie lub ustalił odpłatność, o każdej zmianie w ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń lub ponoszenia odpłatności. Obowiązek ten związany jest z możliwą w efekcie jego realizacji zmianą wysokości opłaty ponoszonej w związku z pobytem osoby w DPS. W ocenie Kolegium w sytuacji skarżącego jest to istotne o tyle, że odpłatność ponoszona od stycznia 2022 r. została zrelatywizowana do sytuacji dochodowej rodziny skarżącego w miesiącu grudniu 2021 r., w którym jej dochody były wyższe od uzyskiwanych w poprzednich miesiącach. Dlatego realizacja obowiązku wynikającego z przywołanego przepisu pozwoli organowi I instancji - w drodze zmiany decyzji w przedmiocie odpłatności - na dostosowanie ponoszonego przez skarżącego ciężaru do aktualnej sytuacji dochodowej jego rodziny.
Natomiast w kontekście podnoszonych przez skarżącego argumentów odwołujących się do braku więzi emocjonalnych ze swoją babką oraz jej stosunku wobec niego Kolegium poinformowało, że u.p.s. przewiduje instytucję zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej (art. 64, art. 64a i art. 64b u.p.s.). Jednak warunkiem wystąpienia o zwolnienie z opłaty jest jej wcześniejsze ustalenie ostateczną decyzją organu administracji publicznej. W świetle tego przepisu bowiem zwolnionym może być osoba wnosząca opłatę lub zobowiązana do jej wnoszenia.
Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł M.S., podnosząc zarzuty naruszenia art. 61, art. 62, art. 64 pkt 4 i 7 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędną ich wykładnię i dowolną ocenę przesłanek uzasadniających wysokość odpłatności naliczonej za pobyt w Domu Pomocy Społecznej za babkę – H.S. oraz naruszenia art. 119 ust. 1 pkt 4 i 5, ust. 2 pkt 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej poprzez uchybienie obowiązkowi rzetelnej informacji, świadome wprowadzenie w błąd podopiecznego i działanie na niekorzyść członków jego rodziny, przy jednoczesnym uchybieniu art. 5 ust. 1 lit. f rozporządzenia o ochronie danych osobowych w zakresie niezachowania należytej staranności o ochronę danych przetwarzanych przez organ l instancji.
Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 35, art. 36, art. 75, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 k.p.a. w sposób, który nie budzi zaufania obywatela do organu, a także zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, przy jednoczesnym naruszeniu zasad współżycia społecznego oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, co do równości obywateli wobec prawa.
Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zwolnienie w całości z obowiązku opłat za pobyt H.S. w Domu Pomocy Społecznej w Ł. oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
Ponadto skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z szeregu dokumentów oraz z przesłuchania wskazanych świadków na okoliczność wykazania wadliwości decyzji o skierowaniu H.S. do DPS oraz na okoliczność wadliwości prowadzonego postępowania w przedmiocie obciążenia skarżącego opłatą za pobyt babki w DPS.
W uzasadnieniu skargi M.S. stwierdził, że decyzja o odpłatności za pobyt H.S. nałożona została na niego z naruszeniem przepisów prawa, z pominięciem analizy całości zgormadzonej dokumentacji przy rażącej opieszałości działania organu. Mimo nieprawidłowości i uchybień organu l instancji, które wskazał skarżący, Gminny Ośrodek Społeczny w P. nie podjął czynności wyjaśniających we własnym zakresie. Obowiązku tego nie dopełnił także mimo przekazania decyzją SKO nr SKO.4115.180.2021 sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wszelkie próby wyjaśnienia stanu faktycznego wymuszone zostały przez skarżącego - przy czym z ustaleń wynika, że podpis na decyzji kierującej H.S. do DPS nie posiada wystarczających cech dystynktywnych dla wskazania jego wykonawcy; PCPR w Łęczycy skierował H.S. do DPS w oparciu o "decyzję", która nie weszła do obiegu prawnego, w związku z niedoręczeniem jej stronie; nie dokonano zabezpieczenia pozostałych egzemplarzy dokumentów, na których znajdują się dane osobowe oraz informacje o sytuacji życiowej H.S..
Skarżący dodał, że H.S. nie wykazywała zainteresowania skarżącym, gdy ten jako dziecko, a następnie nastolatek wymagał opieki ze strony rodziny - nawet jeśli rodzina ta była niepełna – H.S. aprobowała naganne moralnie i prawnie działania swojego syna, pomagając mu w uchylaniu się od łożenia alimentów na rzecz skarżącego. Mimo posiadania środków finansowych H.S. nie zadbała o warunki bytowe umożliwiające jej normalne funkcjonowanie na własnej nieruchomości. H.S., nie będąc ubezwłasnowolniona, posiadając świadomość własnego stanu zdrowia, na własne żądanie opuściła szpital, doprowadzając w konsekwencji do umieszczenia jej w DPS.
Wreszcie skarżący wskazał, że wszystko, co dziś posiada (rodzina, praca, wykształcenie, mieszkanie w kredycie hipotecznym) zawdzięcza własnemu uporowi i wysiłkowi bez udziału i wsparcia swojej babki H.S. oraz swojego ojca M.S. zamieszkującego ze swoją matką w P. od pierwszego roku życia skarżącego. Dążenie do poprawy jakości życia wbrew otaczającej rzeczywistości i osiągnięcie wynagrodzenia spełniającego kryteria dochodowe zakreślone ustawą nie może stać jedynym kryterium zasądzenia odpłatności z pominięciem naruszeń leżących po stronie organów administracyjnych popełnionych w toku postępowania i relacji rodzinnych czy stosunku H.S. do własnego stanu bytowego oraz zdrowotnego.
Skarżący podkreślił, że zasądzenie odpłatności na rzecz H.S. znacząco uszczupli budżet domowy skarżącego, z którego w chwili obecnej nie tylko na bieżąco utrzymuje się rodzina, ale z którego środki stanowią zabezpieczenie rzecz rozwoju dorastającego dziecka (zajęcia dodatkowe, co przedkłada się naukę z wyróżnieniem), gwarantują możliwość wakacyjnego wypoczynku (obozy, półkolonie, wyjazd rodzinny), stanowią zabezpieczenie na rzecz rozwoju zawodowego skarżącego i jego żony (kursy, szkolenia) oraz są gwarantem stabilności w przypadku wystąpienia sytuacji nieprzewidzianych (choroba lub inne zdarzenia losowe).
Zdaniem skarżącego przepisy art. 61 i art. 62 u.p.s. nie mogą stanowić jedynego wykładnika ustalenia obowiązku odpłatności z pominięciem uchybień, nadużyć i przeoczeń organów wydających decyzję tak l, jak i II instancji oraz ustawy zasadniczej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.
Przy piśmie z 28 listopada 2022 r. skarżący złożył kolejny wniosek dowodowy na okoliczność wykazania wadliwości dokumentu "UMOWA W SPRAWIE WNOSZENIA OPŁATY ZA POBYT W DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ".
Na rozprawie 7 grudnia 2022 r. Sąd postanowił oddalić wnioski dowodowe zgłoszone przez skarżącego w skardze oraz w piśmie procesowym z 28 listopada 2022 r.
Ponadto, na pytanie Przewodniczącej skarżący oświadczył, że w związku brakiem relacji rodzinnych między nim a jego babką nie podpisałby umowy o dobrowolne ponoszenie opłaty za jej pobyt w domu pomocy społecznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "p.p.s.a" – sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.).
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanego rozstrzygnięcia.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o pomocy społecznej. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest natomiast to, czy organ administracji zasadnie obciążył skarżącego opłatą za pobyt H.S. w domu pomocy społecznej (DPS), czy może, jak twierdzi skarżący, zachodziły okoliczności uniemożliwiające nałożenie tego obowiązku.
W pierwszej kolejności należy zatem wyjaśnić, że niniejsza sprawa dotyczy wyłącznie ustalenia odpłatności za pobyt H.S. w DPS. W związku z tym nie można kwestionować ostatecznych decyzji poprzedzających ustalenie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Jak słusznie podkreśliło Kolegium, zarówno decyzja organu I instancji z 15 grudnia 2020 r., nr GOPS.5027.10.2020.EB, o skierowaniu w trybie pilnym H.S. do domu pomocy społecznej, jak również decyzja Starosty Łęczyckiego z 16 grudnia 2020 r., nr PCPR.ŚI/2526/2020, o umieszczeniu H.S. w Domu Pomocy Społecznej w Ł. od 18 grudnia 2020 r. na czas nieokreślony są decyzjami ostatecznymi i prawomocnymi. Wzruszenie tych decyzji może zatem nastąpić w przewidzianych do tego trybach nadzwyczajnych, np. w postępowaniu o wznowienie postępowań administracyjnych zakończonych tymi decyzjami albo o stwierdzenie nieważności tych decyzji. Natomiast kwestionowanie decyzji, o których mowa w niniejszym postępowaniu należy uznać za niedopuszczalne, chociażby ze względu na określoną w art. 16 § 1 k.p.a. zasadę trwałości decyzji, zgodnie z którą decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych.
Na marginesie wskazać jedynie należy, że jak wynika z akt sprawy decyzja o skierowaniu H.S. do DPS została wydana na jej pisemny wniosek i po przeprowadzeniu z nią wywiadu środowiskowego. Z uwagi na stan jej zdrowia umieszczenie w DPS nastąpiło w trybie pilnym. H.S. do chwili obecnej przebywa w Domu Pomocy Społecznej w Ł. i korzysta z udzielonego jej wsparcia. Zatem powołane w skardze zarzuty zarówno dotyczące tego, że H.S. ponosi wyłączną odpowiedzialność za zły stan swojego zdrowia, jak również dotyczące wprowadzenia w błąd H.S. co do braku udzielenia jej rzetelnej informacji w zakresie przyszłego obciążenia skarżącego obowiązkiem partycypowania w kosztach jej pobytu w DPS i tym samym działanie na niekorzyść skarżącego pozostają bez wpływu na wynik sprawy niniejszej.
Zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu powiatowym - ustala starosta i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku (art. 60 ust. 2 pkt 2 u.p.s.). Ogłoszenie, o którym mowa w ust. 2, stanowi podstawę do ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej od następnego miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zostało opublikowane. Do tego czasu odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej ustala się na podstawie ogłoszenia z roku poprzedniego (art. 60 ust. 4 u.p.s.).
Stosownie do art. 61 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 u.p.s. obowiązanym do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej jest w pierwszej kolejności mieszkaniec domu w wysokości nieprzekraczającej jednak 70% swojego dochodu. W dalszej kolejności opłatę ponoszą małżonek, zstępni przed wstępnymi mieszkańca DPS, jeżeli posiadany dochód na osobę w rodzinie jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.p.s.). W ostatniej kolejności, w myśl art. 61 ust. 1 pkt 3 u.p.s. opłatę za pobyt osoby w DPS pokrywa gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.s. Z powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że o powstaniu obowiązku partycypowania w kosztach utrzymania krewnego w linii prostej skierowanego do domu pomocy społecznej decyduje wyłącznie sytuacja dochodowa, ustalana na podstawie przepisów art. 8 u.p.s. Okoliczności związane z koniecznością ponoszenia wydatków obejmujących koszty utrzymania rodziny nie stanowią podstawy do pomniejszenia dochodów rodziny.
W ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo uznały, że na skarżącym ciąży obowiązek wnoszenia częściowej opłaty za pobyt babki w domu pomocy społecznej. Poza sporem jest, że skarżący jest zstępnym H.S. W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że ustawodawca oparł powyższe zobowiązanie wyłącznie na więzach pokrewieństwa, a nie na faktycznym związku zobowiązanego do opłaty oraz korzystającego z usług domu pomocy społecznej (por. I. Sierpowska, Pomoc społeczna, Komentarz, 4 wyd., Warszawa 2017, s. 292-293). Podnoszony przez skarżącego brak jakichkolwiek relacji z babką nie ma znaczenia w perspektywie powstania obowiązku wnoszenia opłaty. Na powstanie obowiązku odpłatności nie wpływa osobisty stosunek osoby potencjalnie zobowiązanej względem mieszkańca domu pomocy społecznej. Jak słusznie zauważył organ II instancji, w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w sprawie opłaty nie ma bowiem zastosowania art. 1441 zd. pierwsze ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359), który pozwala zobowiązanemu na uchylenie się od obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego, jeżeli żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Obowiązek zstępnego wywodzący się z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., chociaż pozostaje w funkcjonalnym związku z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego o alimentacji, nie jest obowiązkiem alimentacyjnym, lecz publicznoprawnym ciężarem powstającym z chwilą przyjęcia osoby skierowanej do DPS. Poniesienie tego ciężaru ma na celu pokrycie określanych w trybie administracyjnym kosztów utrzymania mieszkańca w DPS. Zobowiązany do ponoszenia opłaty może ubiegać się o zastosowanie instytucji zwolnienia z opłaty przewidzianej w art. 64 i art. 64a u.p.s., jak również z instytucji odstąpienia od zwrotu opłat wniesionych zastępczo przez gminę przewidzianej w art. 104 ust. 4 powołanej ustawy (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 26 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 957/19; wyrok WSA w Kielcach z 30 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Ke 1145/19 – orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że ustalenie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oraz zwolnienie z obowiązku ponoszenia tej opłaty to dwie różne sprawy administracyjne, rozstrzygane odrębnymi decyzjami. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 11 czerwca 2018 r., sygn. akt I OPS 7/17, wyraził pogląd zgodnie z którym: "Obowiązek wnoszenia, przez osoby wskazane w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., opłat za pobyt w domu pomocy społecznej umieszczonej w nim osoby, a w konsekwencji wydanie decyzji o zwrocie kosztów poniesionych zastępczo przez gminę na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 u.p.s., wymaga uprzedniego skonkretyzowania i zindywidualizowania tego obowiązku począwszy od dnia jego powstania w stosunku do każdej ze zobowiązanych osób w decyzji administracyjnej o ustaleniu opłaty wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 u.p.s. lub w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 oraz art. 64 u.p.s.". W uzasadnieniu tej uchwały NSA zauważył, że z treści art. 64 u.p.s. wynika, iż zwolnienie z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może dotyczyć sytuacji, w której osoba zobowiązana wnosi opłatę, czyli zarówno osoba jak i wysokość opłaty została już wcześniej ustalona w odpowiednim akcie stosowania prawa zgodnie z przepisami ustawy. Zwolnienie musi się bowiem odnosić do skonkretyzowanego obowiązku. Dlatego też rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może zostać wydane dopiero po ostatecznym ustaleniu osoby zobowiązanej i określeniu wysokości opłaty miesięcznej za pobyt.
Tym samym kwestia rzeczywistych relacji pomiędzy skarżącym, a jego babką nie ma znaczenia w sprawie wydania decyzji w przedmiocie zobowiązania skarżącego do uiszczenia opłaty za pobyt babki w domu pomocy społecznej. Jak już wskazano wyżej są to kwestie, które mogą być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu ewentualnego zwolnienia z opłaty, gdyż zwolnienie z opłaty może dotyczyć jedynie sytuacji, w której określona opłata została ustalona w sposób przewidziany przepisami prawa.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że podniesione w skardze zarzuty nieuwzględnienia przez organ okoliczności uzasadniających – w ocenie skarżącego – odstąpienie od ustalenia wobec niego opłaty za pobyt babki w domu pomocy społecznej, nie są zasadne, bowiem okoliczności powołane przez skarżącego, a odnoszące się do przesłanek uzasadniających zwolnienie go z nałożonego obowiązku, nie mogły być brane pod uwagę w niniejszym postępowaniu.
Z kolei oceniając prawidłowość obciążenia skarżącego za pobyt babki w domu pomocy społecznej wskazać należy, że H.S. została umieszczona w Domu Pomocy Społecznej w Ł. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca we wskazanym domu pomocy społecznej za poszczególne okresy został ustalony przez Starostę Łęczyckiego i ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego, na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 2 u.p.s. W niniejszej sprawie bezsporna jest kwestia związana z wysokością miesięcznych opłat pobieranych od H.S. (1273,84 zł – ostateczna decyzja Burmistrza Piątku z 13 maja 2021 r., nr GOPS.5027.8.4.2021.EB). Bezsporne jest również to, że jej dochody nie wystarczają na pokrycie opłaty w pełnej wysokości, która w analizowanym okresie, tj. od września 2021 r. do stycznia 2022 r. wynosiła 4025,00 zł – zarządzenie Nr 5/2021 Starosty Łęczyckiego z dnia 16 lutego 2021 r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w Ł. (Dz. Urz. WŁ z 19 lutego 2021 r., poz. 766).
Jak wynika z akt sprawy podstawowym dochodem w rodzinie skarżącego, składającej się z trzech osób, jest wynagrodzenie za pracę skarżącego oraz jego żony. Dochód na osobę przedstawia się następująco:
̶ we wrześniu 2021 r. - 2503,84 zł [(4786,95 zł + 204,50 zł + 2520,07 zł) / 3 osoby];
̶ w październiku 2021 r. - 2495,52 zł [(5786,95 zł + 204,50 zł + 2495,11 zł) / 3 osoby];
̶ w listopadzie 2021 r. - 2549,13 zł [(4786,95 zł + 409,00 zł + 2451,44 zł) / 3 osoby];
̶ w grudniu 2021 r. - 3012,67 zł [(4786,95 zł + 713,52 zł + 3537,54 zł) / 3 osoby];
̶ od stycznia 2022 r. - 3012,67 zł (tak jak w miesiącu grudniu 2021 r.).
Stosownie zatem do art. 61 ust. 3 pkt 2 lit. b) u.p.s. wysokość odpłatności za poszczególne miesiące wyniosła:
̶ za miesiąc wrzesień 2021 r. w kwocie 919,84 zł (2503,84 zł - 300% obowiązującego do 31 grudnia 2021 r. kryterium dochodowego w kwocie 1584 zł);
̶ za miesiąc październik 2021 r. w kwocie 911,52 zł (2495,52 zł - 300% obowiązującego do 31 grudnia 2021 r. kryterium dochodowego w kwocie 1584 zł);
̶ za miesiąc listopad 2021 r. w kwocie 965,13 zł (2549,13 zł - 300% obowiązującego do 31 grudnia 2021 r. kryterium dochodowego w kwocie 1584 zł);
̶ za miesiąc grudzień 2021 r. w kwocie 1428,67 zł (3012,67 zł - 300% obowiązującego do 31 grudnia 2021 r. kryterium dochodowego w kwocie 1584 zł);
̶ od miesiąca stycznia 2022 r. w kwocie 1212,67 zł miesięcznie (3012,67 zł - 300% obowiązującego od 1 stycznia 2022 r. kryterium dochodowego w kwocie 1800 zł).
Prawidłowość powyższych obliczeń opłaty za pobyt babki skarżącego w DPS nie budzi zastrzeżeń. Zgodzić się bowiem należy ze stanowiskiem Kolegium, że organ I instancji w sposób nieprawidłowy określił datę rozpoczęcia obowiązku uiszczania przez skarżącego ww. opłaty. Jednakże mając na względzie zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej się, o którym mowa w art. 139 k.p.a. prawidłowo organ II instancji ustalił tę opłatę od września 2021 r., tj. od miesiąca, w którym zostało wniesione odwołanie od decyzji organu I instancji.
Na koniec należy również się odnieść do zarzutów skarżącego skierowanych pod adresem organu I instancji w przedmiocie przedstawienia mu do podpisania umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. Skarżący zarzuca bowiem, że przedstawiona mu do podpisu umowa zawierała wady, które dyskwalifikowały ważność tego dokumentu. Jednakże w ocenie Sądu podzielić należy stanowisko organu II instancji, że intencją skarżącego było uniknięcie podpisania ww. umowy. Nadto, na rozprawie 7 grudnia 2022 r. skarżący oświadczył, że w związku brakiem relacji rodzinnych między nim a jego babką nie podpisałby umowy o dobrowolne ponoszenie opłaty za jej pobyt w domu pomocy społecznej. Stosownie natomiast do przepisu art. 61 ust. 2d u.p.s. w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2. Zatem wbrew twierdzeniom skarżącego zachodziły wszelkie podstawy do wydania przez organ administracji decyzji ustalającej przypadającej na niego opłaty za pobyt babki w DPS.
Tym samym zgłoszone przez skarżącego wnioski o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów Sąd, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., uznał za zbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i w związku z tym wnioski te oddalił. Z kolei wnioski o przesłuchanie świadków, jak również dowody w postaci nagrań telefonicznych są niedopuszczalne, gdyż wykraczają poza granice postępowania dowodowego dopuszczonego przed sądem administracyjnym w świetle ww. art. 106 § 3 p.p.s.a.
Reasumując w niniejszej sprawie organ administracji przeprowadził postępowanie z poszanowaniem zasad określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, zwłaszcza podejmował wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Materiał dowodowy został w sposób wyczerpujący zebrany i rozpatrzony w całości (art. 77 § 1 k.p.a.). Następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenił, że zachodzą podstawy do obciążenia skarżącego opłatą za pobyt jego babki w DPS (art. 80 k.p.a.), co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Jednocześnie w sposób wystarczający organ wyjaśnił podstawę prawną decyzji oraz przytoczył przepisy prawa, mające zastosowanie w okolicznościach sprawy. Fakt, że skarżący inaczej ocenia dowody zgromadzone w sprawie i w konsekwencji wyciąga z nich odmienne wnioski nie oznacza, że wydane w sprawie rozstrzygnięcie jest wadliwe. Wręcz przeciwnie organ podjął niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wydał trafne rozstrzygnięcie, prawidłowo dokonując subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
k.ż.