II SA/Gl 1223/25

II SA/Gl 1223/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-11-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Rafał Wolnik /przewodniczący/
Renata Siudyka
Symbol z opisem
6159 Inne o symbolu podstawowym 615
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 31 par. 1, par. 2, art. 5 par. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 listopada 2025 r. sprawy ze skargi S na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 29 lipca 2025 r. nr SKO.II/426/81/2025 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej w związku z zamieszczeniem baneru wyborczego oddala skargę
Uzasadnienie
Pismem z dnia 26 sierpnia 2025 r. Stowarzyszenie "[...]" w B. (dalej: strona skarżąca, wnioskodawca), wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 29 lipca 2025 r. nr SKO.II/426/81/2025 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.
Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym.
Postanowieniem z dnia 26 maja 2025 r. nr [...], Prezydent Miasta B. (dalej: organ pierwszej instancji), po rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenia z dnia 8 maja 2025 r., działając w oparciu o art. 31 § 1 pkt 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.), odmówił wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej w związku z zamieszczeniem baneru wyborczego na ogrodzeniu obok kościoła pw. [...] od strony ul. [...] w B. w stosunku do Komitetu Wyborczego Kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej [...].
Zdaniem organu cele statutowe Stowarzyszenia nie uzasadniają żądania wszczęcia postępowania. Z treści statutu Stowarzyszenia nie wynika aby jego cele były merytorycznie zbieżne z tematyką, którą organizacja podejmuje we wniosku. Kwestie związane z umieszczaniem materiałów wyborczych, w ogóle nie należą do kierunków działania Stowarzyszenia. Zapisy zawarte w statucie są zbyt ogólne i nie dają legitymacji do występowania z przedmiotowym wnioskiem. Cele polegające na: "działalności na rzecz zwiększania świadomości prawnej oraz na rzecz przestrzegania prawa - w tym przez władze i instytucje państwowe oraz samorządowe" lub na "zapewnieniu działań władz i instytucji państwowych i samorządowych w sposób zgodny z przepisami prawa i dla dobra interesu społecznego", są na tyle abstrakcyjnie i szeroko określone, że nie sposób przedmiotowo przypisać ich do jakiegokolwiek rodzaju spraw. Merytoryczne sfery działalności Stowarzyszenia zostały w sposób konkretny wskazane w szczególności w § 5 ust. 1 statutu, wśród wielu celów organizacji wskazano m.in. wspieranie rodziny i systemu pieczy zastępczej, ochronę i promocję zdrowia, działalność na rzecz osób niepełnosprawnych, przeciwdziałanie uzależnieniom, a także inne cele zawierające doprecyzowanie konkretnej tematyki, którą zajmuje się Stowarzyszenie - jednak żaden z tak skonkretyzowanych celów nie dotyczy, zdaniem organu, przedmiotu niniejszej sprawy. Co więcej, w ocenie organu, wszczęcie postępowania oraz udział organizacji społecznej nie są w tym wypadku uzasadnione interesem społecznym, o którym można mówić, gdy organizacja dysponuje wiedzą merytoryczną w kwestiach objętych celami statutowymi, ale i ma rozeznanie w sprawie, w której chce uczestniczyć.
Organ pobocznie wyjaśnił także, że uchwała reklamowa nie reguluje zasad umieszczania plakatów i haseł wyborczych. Przepisy uchwały reklamowej nie mają zastosowania do materiałów wyborczych oraz urządzeń ogłoszeniowych ustawionych w celu prowadzenia agitacji wyborczej. Zasady i warunki sytuowania materiałów wyborczych oraz urządzeń ogłoszeniowych ustawionych w celu prowadzenia agitacji wyborczej regulują przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy.
W złożonym w ustawowym terminie zażaleniu (w dniu 29 maja 2025 r.), Stowarzyszenie zwróciło uwagę na zakres prowadzenia działalności społecznie użytecznej określony w § 5 ust. 1 pkt n statutu oraz jeden z celów działania Stowarzyszenia wskazany w § 5 ust. 2 pkt j tego statutu, tj. zapewnienie działań władz i instytucji państwowych i samorządowych w sposób zgodny z przepisami prawa i dla dobra interesu społecznego, podkreślając, że sprawa objęta wnioskiem dotyczy sytuacji, w której bezspornie, zdaniem Stowarzyszenia, doszło do nieprzestrzegania prawa. Nadto statut w § 6 pkt 9 i pkt 13 określa sposób w jaki może przejawiać się działalność na rzecz przestrzegania prawa, do których należy m.in. inicjowanie postępowań administracyjnych. Zdaniem Stowarzyszenia za wszczęciem postępowania przemawiał również interes społeczny. Wniosek Stowarzyszenia o wszczęcie postępowania w sprawie w całości mieścił się w uprawnieniach organu, a nawet był oczywistym obowiązkiem organu. Dalej Stowarzyszenie zwróciło uwagę, że organ nie wypowiedział się na temat zasadności wniosku Stowarzyszenia, wskazując w powołaniu na orzecznictwo sądów administracyjnych, że baner wyborczy jest w istocie banerem reklamowym. Uchwała reklamowa nie zawiera natomiast żadnego zwolnienia dla banerów wyborczych, dlatego obowiązuje także Komitety Wyborcze. Wskazało dalej, że Kodeks wyborczy nakłada ograniczenia dotyczące wieszania banerów reklamowych (wyborczych). Zgodnie z art. 110 § 1 Kodeksu wyborczego, umieszczanie plakatów i haseł wyborczych na ogrodzeniach jest możliwe wyłącznie po uzyskaniu zgody właściciela lub zarządcy nieruchomości, obiektu albo urządzenia. Zawieszenie baneru wymagało uprzedniej zgody Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz zgody zarządcy ogrodzenia, Miejskiego Zarządu Dróg w B.. Z kolei zgodnie z § 12 uchwały reklamowej ustalono zakaz sytuowania tablic reklamowych i urządzeń reklamowych na ogrodzeniach. Zdaniem Stowarzyszenia, uwzględniając zatem treść art. 37d ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1130 z późn. zm., danej: u.p.z.p.), zgodnie z którym podmiot, który umieścił tablicę reklamową lub urządzenie reklamowe niezgodne z przepisami uchwały, o której mowa w art. 37a ust. 1, podlega karze pieniężnej, obowiązkiem organu było wszczęcie postępowania w sprawie wymierzenia przedmiotowej kary pieniężnej, wobec każdego podmiotu, który umieścił baner reklamowy - także Komitetu Wyborczego.
Po rozpoznaniu zażalenia, organ odwoławczy postanowieniem z dnia 29 lipca 2025 r. nr SKO.II/426/81/2025, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu, po przywołaniu stanu sprawy, podkreślił, że art. 31 k.p.a. przyznaje organizacji społecznej prawo do żądania udziału w postępowaniu bądź wszczęcia postępowania w sprawach innych osób, musi to być jednak uzasadnione jej celami statutowymi oraz interesem publicznym.
Po analizie zapisów statutu Stowarzyszenia organ odwoławczy uznał, iż wniosek Stowarzyszenia nie mieści się w celach statutowych, jak wynika bowiem ze statutu - jest stowarzyszeniem osób chcących poprzez działalność społecznie użyteczną wspierać wszechstronny rozwój człowieka na każdym jego etapie życia, a w szczególności rozwój dzieci i młodzieży. Następnie przywołał cele działania Stowarzyszenia, zauważając, że punkt w brzmieniu "zapewnienie działań władz i instytucji państwowych i samorządowych w sposób zgodny z przepisami prawa i dla dobra interesu społecznego" został dopisany w trakcie prowadzonych postępowań w sprawie o nałożenie kary pieniężnej. Stowarzyszenie próbowało dostosować statut do złożonych wniosków jednak mimo tej korekty zdaniem organu odwoławczego, kwestie związane z umieszczeniem materiałów wyborczych lub reklam w przestrzeni publicznej nie należą do zasadniczych celów i kierunków działania Stowarzyszenia. Organ odwoławczy wyjaśnił, że cel powinien być odpowiednio skonkretyzowany, podmiot powołujący się na swój status jako organizacja społeczna musi zadbać o jasne i jednoznaczne określenie celów statutowych w aktach wewnętrznych, które określają zasady jego działania, a wykładnia celów statutowych nie może być dokonywana rozszerzająco. Ocenił, iż określone w statucie cele, nie uzasadniają żądania wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej w związku z zamieszczeniem baneru wyborczego.
W odniesieniu do drugiej przesłanki dopuszczenia organizacji do postępowania, tj. istnienia interesu społecznego, Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że Stowarzyszenie tego interesu nie wykazało. Zwróciło uwagę, że interes społeczny musi odpowiadać racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w indywidualnych sprawach i działaniem w nich organów, nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji społecznej lub interesom jej członków, organizacja musi zatem wskazać konkretne okoliczności faktyczne, które mogą świadczyć o tym, że udział w postępowaniu jest uzasadniony. Nie wystarczy ogólnikowe sformułowanie wniosku z powołaniem się na fakt, że organizacja działa w interesie społecznym, czy też ma na celu ochronę pewnych uniwersalnych dóbr. Końcowo wskazał, że postępowanie, o którym mowa w art. 31 k.p.a. ma za zadanie jedynie ustalić, czy organizacja społeczna wnioskująca o wszczęcie postępowania z urzędu lub o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, spełnia kumulatywnie przesłanki wymienione w tym przepisie. Postępowanie to dotyczy w istocie kwestii formalnej, i nie może sprowadzać się do merytorycznej oceny zasadności żądania organizacji społecznej. Postanowienie doręczono w dniu 11 sierpnia 2025 r.
W wywiedzionej od powyższego postanowienia skardze, Stowarzyszenie, podniosło zarzuty naruszenia art. 6, art. 7 i art. 7a § 1 k.p.a. w związku z:
1. naruszeniem art. 31 § 1 pkt 1 w zw. z art. 80 k.p.a. przez błędną interpretację w zakresie uznania, iż wniosek nie jest uzasadniony celami statutowymi Stowarzyszenia,
2. naruszenie art. 31 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. przez jego błędną interpretację w zakresie uznania, iż wniosek nie jest uzasadniony interesem społecznym,
3. naruszenie art. 31 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z naruszeniem § 29 w zw. z § 12 uchwały z dnia [...] r. nr [...] Rady Miejskiej w B. (Dz. Urz. Woj. Śl. z [...] r., poz. [...]) oraz w zw. z naruszeniem art. 37d ust. 1-8 u.p.z.p. - poprzez ich pominięcie i brak zastosowania.
Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu Stowarzyszenie podkreśliło, że począwszy od 28 lutego 2024 r. bezskutecznie domaga się od Prezydenta Miasta podjęcia kroków prawnych jakie nakłada na organ § 29 w zw. z § 12 uchwały reklamowej. Zakwestionowało przyjęcie przez organy, że wniosek Stowarzyszenia nie jest uzasadniony celami statutowymi. Dla poparcia spełnienia przesłanek określonych w art. 31 k.p.a. przywołało treść § 5 ust. 1 pkt m, ust. 2 pkt j oraz § 6 pkt 9 i 13 statutu. Zaznaczyło, że w sprawie doszło do niezrozumiałej bezczynności władz samorządowych, a złożony przez Stowarzyszenie wniosek miał na celu zapewnienie działań władz i instytucji państwowych i samorządowych w sposób zgodny z przepisami prawa i dla dobra interesu społecznego. Zdaniem Stowarzyszenia istnieje oczywisty związek zapisów statutowych z przedmiotem sprawy. Natomiast ostatnie zmiany w statucie miały miejsce 29 czerwca 2024 r., tj. 10 miesięcy przed sporządzeniem wniosku w sprawie. Nieuzasadnione jest także zdaniem Stowarzyszenia przyjęcie, że przedmiotowy wniosek nie jest uzasadniony interesem społecznym. Interes ten Stowarzyszenie wywodzi z faktu, iż dzięki temu: obowiązująca uchwała reklamowa będzie przestrzegana, nie będzie dochodzić do cyklicznego zaburzenia estetyki miasta, niezgodne z przepisami działania będą prowadzić do nałożenia kary pieniężnej, w wyniku których zostanie zwiększony budżet miasta.
Stowarzyszenie wskazało także na zamieszczenie przedmiotowych banerów reklamowych niezgodnie z § 12 uchwały reklamowej, zaznaczając, że stosownie do § 29 tej uchwały jej wykonanie powierzono Prezydentowi Miasta, oraz ponawiając w tym zakresie argumentację przedstawioną w treści wniesionego zażalenia. Podkreśliło także, że obowiązkiem organu było wszczęcia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, także bez takiego wniosku Stowarzyszenia. Stowarzyszenie zwróciło także uwagę na rozstrzygnięcia zapadłe przed tut. Sądem w sprawach o sygn. akt II SA/Gl 1068-1074/24, II SA/GI 1119/24 oraz II SA/Gl 1535/24.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo zaznaczył, że niezasadny jest zarzut niepodejmowania przez Prezydenta Miasta kroków wynikających z § 29 w zw. z § 12 uchwały reklamowej, wskazał, że prowadził wiele postępowań związanych z zamieszczeniem reklam i banerów niezgodnie z wymogami tej uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2). W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie ulega zatem wątpliwości, że zaskarżony akt może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Takich naruszeń w rozpoznawanej sprawie Sąd się nie dopatrzył. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
W oparciu o wymienione kryterium legalności, kontroli sądowoadministracyjnej zostało poddane postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 lipca 2025 r. utrzymujące postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 26 maja 2025 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej na podstawie art. 37d ust. 1-8 u.p.z.p.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w trybie art. 31 § 2 k.p.a. Zdaniem strony skarżącej, jej udział w tym postępowaniu uzasadniony był celami statutowymi organizacji oraz przemawiał za tym interes społeczny. Stanowiska tego nie podzieliły organy administracji, co w ocenie Sądu jest stanowiskiem prawidłowym.
Na wstępie należy przypomnieć, iż stosownie do brzmienia art. 31 § 1 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Z kolei zgodnie z definicją zamieszczoną w art. 5 § 2 pkt 5 k.p.a., ilekroć w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego jest mowa o: organizacjach społecznych - rozumie się przez to organizacje zawodowe, samorządowe, spółdzielcze i inne organizacje społeczne. Przyjmuje się, że organizacje społeczne to takie grupy podmiotów (osób fizycznych i prawnych), które związane są wspólnym celem i stałą więzią organizacyjną, które nie wchodzą w skład aparatu państwowego i nie są zarazem spółkami prywatnymi (por. E. Smoktunowicz, Prawo administracyjne. Pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie, Warszawa 2000, s. 20). Pojęcie "organizacji społecznej" w świetle art. 31 § 1 k.p.a. należy interpretować szeroko. W przepisie tym chodzi bowiem o każdy przejaw zorganizowanej działalności określonej grupy społecznej, w tym także grupy zawodowej, działającej w formie podmiotu reprezentującego interesy jego członków. Uprawnione jest zatem twierdzenie, że w niniejszej sprawie Stowarzyszenie jest organizacją społeczną, w rozumieniu cytowanego przepisu.
Jak zostało to zasygnalizowane na wstępie, żądanie przez organizację społeczną wszczęcia postępowania może nastąpić w przypadku spełnienia kumulatywnie dwóch przesłanek: cele statutowe uzasadniają dopuszczenie jej do udziału w sprawie i interes społeczny przemawia za tym dopuszczeniem. Spełnienie powyższych warunków podlega ocenie właściwego organu administracji. Niespełnienie chociażby jednej z wymienionych przesłanek skutkuje tym, że organ administracji odmawia wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu lub dopuszczenia organizacji do udziału w toczącym się już postępowaniu (art. 31 § 2 k.p.a.).
Niespełnienie przez skarżące Stowarzyszenie omawianych przesłanek stało się powodem, który przesądził zarówno o treści zaskarżonego postanowienia, jak i niniejszego rozstrzygnięcia.
Przez cel statutowy uzasadniający dopuszczenie organizacji do udziału w sprawie należy rozumieć merytoryczne powiązanie przedmiotu postępowania administracyjnego z celami i zakresem działania organizacji społecznej. Organ dokonuje oceny, czy między celami statutowymi organizacji społecznej a przedmiotem sprawy administracyjnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej istnieje powiązanie merytoryczne w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym. Jednakże nawet wtedy, gdy udział organizacji społecznej w postępowaniu jest uzasadniony jej celami statutowymi, organ administracji publicznej może uznać żądanie organizacji społecznej za niezasadne ze względu na interes społeczny, a w zasadzie brak tego interesu w przystąpieniu organizacji do udziału w postępowaniu (zob. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Kraków 2000, s. 285-286). Należy również wskazać, że działalność organizacji społecznej opisana w statucie powinna być określona na tyle precyzyjnie, nie ogólnikowo, aby dało to podstawę do wyprowadzenia związku z przedmiotem postępowania administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1499/06; z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1699/13; z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 509/14; z dnia 2 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 866/14; z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2591/15).
W stanie faktycznym sprawy ustalono, że celem działalności skarżącego Stowarzyszenia jest w szczególności: prowadzenie szeroko rozumianej działalności informacyjnej i szkoleniowo-dydaktycznej w zakresie działania stowarzyszenia (§ 5 ust. 2 lit. a statutu), kształtowanie podstaw patriotycznych oraz wrażliwości na potrzeby innych (§ 5 ust. 2 lit. b), tworzenie warunków do zdobywania wiedzy i nabywania doświadczenia we wszystkich sprawach umożliwiających wszechstronny rozwój w wybranych dziedzinach (§ 5 ust. 2 lit. c), wspieranie i kreowanie inicjatyw społecznych i kulturalnych związanych z budowaniem społeczeństwa obywatelskiego opierającego się na zasadach demokracji, praworządności i sprawiedliwości (§ 5 ust. 2 lit. d), wspieranie i pomoc w rozwiązywaniu problemów (w tym zawodowych i socjalnych) osób będących w potrzebie (§ 5 ust. 2 lit. e), wspieranie rozwoju przedsiębiorczości, rozwoju zasobów ludzkich i rozwoju regionalnego (§ 5 ust. 2 lit. f), promowanie dorobku bogactwa i różnorodności kultury europejskiej (§ 5 ust. 2 lit. g), wspieranie działań na rzecz rozwoju kultury, nauki, sportu i turystyki (§ 5 ust. 2 lit. h), wspieranie i kreowanie inicjatyw związanych z upowszechnieniem dostępu do bezpłatnych porad prawnych (§ 5 ust. 2 lit. i), zapewnienie działań władz i instytucji państwowych i samorządowych w sposób zgodny z przepisami prawa i dla dobra interesu społecznego (§ 5 ust. 2 lit. j).
Dokonując analizy powyższych postanowień, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela i przyjmuje za własne stanowisko przedstawione przez tut. Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 października 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 989/25, w którym trafnie zauważono, że pomiędzy ww. celami statutowym a przedmiotem postępowania, którego wszczęcia domagało się Stowarzyszenie, nie istnieje wystarczające powiązanie merytoryczne. W ocenie Sądu cele polegające na "zapewnieniu działań władz i instytucji państwowych i samorządowych w sposób zgodny z przepisami prawa i dla dobra interesu społecznego" są sformułowane w sposób ogólny i niejednoznaczny. Tak określony cel statutowy w istocie może bowiem zostać przyporządkowany do każdego rodzaju postępowania administracyjnego, gdyż w każdym takim postępowaniu określa się kwestie związane z przestrzeganiem prawa dla dobra interesu społecznego (art. 7 k.p.a.). Jednocześnie przyjdzie zauważyć, że przy ustaleniu spełnienia przesłanek warunkujących dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym praw lub obowiązków osób trzecich nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca, albowiem dopuszczenie innego podmiotu, który nie broni własnego interesu prawnego zmienia układ praw procesowych strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 897/08). Także w wyroku z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2161/10, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż organizacja społeczna powinna wykazać zasadność udziału w postępowaniu, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy. W konsekwencji, brak merytorycznego powiązania przesądza o tym, że skoro cele statutowe Stowarzyszenia nie mogą mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia sprawy, to zachodzi brak interesu statutowego Stowarzyszenia we wszczęciu postępowania administracyjnego. Co więcej, z wniosku nie wynika konkretnie żaden argument, iż przystąpienie strony skarżącej do postępowania w jakikolwiek sposób poprawi jego jakość, przyśpieszy go, czy też będzie dla społeczeństwa użyteczne w jakikolwiek inny sposób. Na marginesie należy wskazać, że z załączonej do skargi informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej nie wynika, aby strona skarżąca prowadziła działalność w zakresie zwiększania świadomości prawnej oraz na rzecz przestrzegania prawa – w tym przez władze i instytucje państwowe oraz samorządowe.
Zdaniem Sądu Stowarzyszenie nie wykazało też zaistnienia drugiej przesłanki z art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a., tj. interesu społecznego. Odnosząc się bezpośrednio do kwestii "interesu społecznego" stwierdzić należy, że pojęcie to nie zostało w ustawie zdefiniowane. Należy ono do kategorii pojęć niedookreślonych, którym organ nadaje treść w procesie stosowania norm prawa materialnego w konkretnym wypadku. Należy w związku z tym przypomnieć, że przy stosowaniu przepisów zawierających zwroty niedookreślone nie występuje uznanie administracyjne, pomimo ograniczonego luzu decyzyjnego, skoro ich znaczenie zostaje ustalone w wyniku wykładni. Ocena wystąpienia tej przesłanki (uznanie określonego interesu za społeczny) należy do organu administracyjnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że interes społeczny może polegać na tym, aby organizacja społeczna mogła wypełniać swoje statutowe i ustawowe uprawnienia wobec członków, jak również podejmować działania w celu ochrony praw pewnej grupy ludności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2001 r., sygn. akt II SA 2464/00). Tym samym, do przyjęcia po stronie Stowarzyszenia istnienia interesu społecznego do wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania nie jest wystarczające powołanie się na fakt, iż naruszane są przepisy tzw. uchwały reklamowej w związku z czym dochodzi do zaburzania estetyki miasta. Interes społeczny musi mieć charakter obiektywny, konkretny i pozostawać w związku z celami działalności organizacji społecznej. Sprzeciw wobec lokalizacji banerów wyborczych, motywowany dążeniem do poprawy wyglądu miasta nie przesądza o istnieniu interesu społecznego, lecz stanowi wyraz subiektywnej oceny estetycznej, która - w braku szerszego i normatywnie uzasadnionego odniesienia - nie może być podstawą skutecznego żądania wszczęcia postępowania administracyjnego. Przez interes społeczny rozumie się dyrektywę nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa.
Uwzględniając powyższe rozważania, w ocenie Sądu organy prawidłowo wyważyły wymagania interesu społecznego i wymagania realizacji konkretnych celów statutowych organizacji społecznej jaką jest skarżące Stowarzyszenie. Należy podzielić stanowisko organów, że cel statutowy Stowarzyszenia jest sformułowany bardzo ogólnie. Skarżąca organizacja społeczna nie wykazała również w swoim wniosku istnienia konkretnego związku pomiędzy swoimi celami statutowymi, a przedmiotem postępowania, który uzasadniałby jej udział w postępowaniu administracyjnym.
Nie doszło zatem do podnoszonego w skardze naruszenia art. 31 § 1 k.p.a. Również zarzut naruszenia art. 31 § 1 pkt 1 w zw. z naruszeniem § 29 w zw. z § 12 uchwały reklamowej oraz w zw. z art. 37d ust. 1-8 u.p.z.p. okazał się nieuzasadniony. Wyjaśnienia wymaga, że postanowienie wydawane na podstawie art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. dotyczy wyłącznie kwestii wszczęcia postępowania i nie jest na tym etapie przedmiotem badania potencjalne naruszenie prawa, co oznacza, że wszczęcie postępowania administracyjnego na żądanie organizacji społecznej nie jest uzależnione od oceny organu, czy sprawa administracyjna będzie mogła zostać rozstrzygnięta zgodnie z postulatem tej organizacji. Oceniając żądanie organizacji społecznej o wszczęcie postępowania organ powinien zbadać nie to, czy postępowanie takie może się zakończyć pozytywną decyzją dla organizacji, ale wyłącznie to, czy samo wszczęcie postępowania jest uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i czy przemawia za tym interes społeczny, co pozwoli na ustalenie celowości wszczęcia postępowania z urzędu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 672/15). W związku natomiast z powołanymi w skardze wyrokami tut. Sądu w sprawach o sygn. akt: II SA/Gl 1068-74/24, II SA/Gl 1119/24 i II SA/Gl 1535/24, wskazać należy, że powodem uwzględnienia skarg w wymienionych sprawach były wyłącznie kwestie formalne.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na treść art. 119 pkt 3 p.p.s.a., stosownie do którego sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.