II SA/Gl 1222/25

II SA/Gl 1222/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-12-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna /sprawozdawca/
Beata Kalaga-Gajewska
Renata Siudyka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 323
art. 17
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77, art. 80, art. 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi D. C. (C.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 29 lipca 2025 r. nr SKO.IV/424/339/2025 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta U. z dnia 22 maja 2025 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej na rzecz skarżącej 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 29 lipca 2025 r., nr SKO.IV/424/339/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej "Kolegium" lub "Organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta U. (dalej "Burmistrz" lub "Organ I instancji") z 22 maja 2025 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.
Prezydent odmówił przyznania D. C. (dalej "Skarżąca") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem.
Podstawę prawną decyzji stanowiły w szczególności przepisy art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 323 z późn. zm.; dalej "u.ś.r.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.; dalej "k.p.a.").
Prezydent, uwzględniając wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej "WSA") w Gliwicach z 11 września 2024 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 431/24 oraz wytyczne Kolegium zawarte w decyzji z 25 kwietnia 2025 r., nr [...] ustalił, że mąż Skarżącej nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Potwierdzeniem tej okoliczności jest wyrok Sądu Okręgowego w B. z [...] r. w sprawie o sygn. akt [...] oraz orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z [...] r. Na mocy ww. wyroku Sądu Okręgowego doszło do zmiany zaskarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. z [...] r. w ten sposób, że przywrócono mężowi Skarżącej prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy z tytułu wypadku w związku z wykonywaniem pracy w warunkach pozbawienia wolności na stałe wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym od 1 lipca 1999 r. na stałe. Z pisma ZUS z 8 grudnia 2023 r. wynika zaś, że na mocy orzeczenia z [...] r. mąż Skarżącej został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy trwale oraz całkowicie niezdolnego do pracy i niezdolnego do samodzielnej egzystencji okresowo do sierpnia 2000 r. w związku z wypadkiem przy pracy z datą powstania całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji od [...] r. Nadto z uzasadnienia wyroku WSA w Gliwicach z 11 września 2024 r., II SA/Gl 431/24 wynika, że orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień z [...] r., na mocy którego mąż Skarżącej został zaliczony do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym na stałe oraz orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z [...] r. i [...] r. w sprawie procentowego uszczerbku na zdrowiu spowodowanego skutkami wypadku, również nie pozwalają na uznanie męża Skarżącej za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym w świetle art. 3 pkt 21 u.ś.r.
Burmistrz wskazał, że Skarżąca pobiera świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad synem od 1 marca 2024 r. do 30 września 2025 r. na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. W myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r.) świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.
Nadto Organ I instancji ustalił, że od 1999 r. Skarżąca podejmowała zatrudnienie mimo sprawowania opieki nad mężem, w szczególności w okresach od 1 lipca do 31 lipca 2019 r. oraz od 27 września do 7 listopada 2023 r. Zaś w okresie od 4 grudnia do 22 grudnia 2023 r. Skarżąca wraz z dziećmi przebywała w ośrodku leczniczo-rehabilitacyjnym. Mąż Skarżącej także podejmował zatrudnienie, w tym poza granicami kraju. Okoliczności te świadczą o tym, że zakres sprawowanej opieki nad mężem nie jest na tyle absorbujący, aby Skarżąca nie mogła podjąć zatrudnienia. Z kolei mąż Skarżącej nie wymaga opieki, która wiąże się z ciągłą obecnością opiekuna. Także czynności podejmowane przez Skarżącą w ramach opieki, tj. przygotowywanie i podawanie posiłków, sprzątanie, pranie, prasowanie, opłacanie rachunków i robienie zakupów należą to tzw. czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby czynne zawodowo. Wobec tego nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącą a koniecznością sprawowania opieki nad mężem.
W odwołaniu od decyzji Skarżąca, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, zarzuciła decyzji pierwszoinstancyjnej naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r. i pominięcie okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części normy prawnej tego przepisu w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.
Kolegium zaskarżoną obecnie decyzją orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Organu I instancji. Kolegium wskazało, że analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy uznać, że mąż Skarżącej jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, co wynika m. in. z orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z [...]r. oraz z wyroku Sądu Okręgowego w B. z [...] r. Ponadto z decyzji ZUS z [...] r. wynika, że mąż Skarżącej uprawiony jest do świadczenia uzupełniającego, które – zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji – przysługuje osobom, które ukończyły 18 lat i których niezdolność do samodzielnej egzystencji została stwierdzona orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji albo orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji, albo orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym i niezdolności do samodzielnej egzystencji, albo orzeczeniem o całkowitej niezdolności do służby i niezdolności do samodzielnej egzystencji. W ocenie Kolegium, Organ I instancji zastosował się do wytycznych WSA w Gliwicach zawartych w wyroku z 11 września 2024 r. oraz zaleceń zawartych w decyzji Kolegium z 25 kwietnia 2025 r. Okoliczności takie jak podejmowanie okresowego zatrudnienia czy dłuższy wyjazd osoby sprawującej opiekę świadczą o tym, że zakres sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną nie jest na tyle absorbujący, aby Skarżąca nie mogła podjąć zatrudnienia.
W skardze Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła decyzji Kolegium naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez Skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
W oparciu o tak skonstruowane zarzuty pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podano argumenty na poparcie wniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.").
Dla rozpoznania niniejszej sprawy istotne znaczenie ma także okoliczność, że zaskarżona decyzja została wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy po wyroku WSA w Gliwicach z 11 września 2024 r. o sygn. akt II SA/Gl 431/24. Wobec pozostawania w obrocie prawnym ww. prawomocnego wyroku Sąd działa w zakresie związania ocenami prawnymi zawartymi w jego uzasadnieniu stosownie do art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 170 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Stosownie zaś do art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca wcześniejszego orzeczenia z art.170 p.p.s.a., w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 maja 2008 r., I FSK 613/08, opubl. w internetowej bazie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").
Sąd nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyroku WSA w Gliwicach z 11 września 2024 r., II SA/Gl 431/24.
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądu administracyjnego oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji wynikające z treści art. 145 § 1 p.p.s.a, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Organu I instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Wyjaśnić także należy, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a., z uwagi na to, że Skarżąca złożyła wniosek o zastosowanie tego trybu postępowania, zaś Organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Na wstępnie należy wskazać, że organy w sposób prawidłowy ustaliły stan normatywny według którego dokonano oceny spełniania przez Skarżącą ustawowych przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem. Zasadnie odwołano się do art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (dz. U. z 2023 r. poz. 1429 z późn. zm.; dalej "u.ś.w.") zgodnie z którym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym (u.ś.r. w brzmieniu Dz. U. z 2023 r. poz. 390, 658 i 852), do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.
W uzasadnieniu wydanego w sprawie II SA/Gl 431/24 wyroku, WSA wskazał, że w przypadku potwierdzenia, że mąż Skarżącej jest osobą z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu art. 3 pkt 21 u.ś.r., należy przeprowadzić postępowanie w kierunku wystąpienia pozostałych warunków decydujących o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego. W szczególności koniecznym jest przeprowadzenie ustaleń w zakresie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez Skarżącą a sprawowaniem opieki nad mężem. Sąd zaznaczył, że wszelkie twierdzenia zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej powinny być poparte dowodami. Nie wystarczy samo powołanie się na wiedzę wynikającą z pracy socjalnej z rodziną Skarżącej.
W ocenie Sądu, organy obu instancji nie zrealizowały wytycznych Sądu zawartych w wyroku wydanym w sprawie II SA/Gl 431/24. W konsekwencji negatywne dla Skarżącej rozstrzygnięcia organów obu instancji zapadły przedwcześnie. Organy nie podjęły z urzędu koniecznych czynności wyjaśniających, zmierzających do ustalenia kluczowych dla sprawy okoliczności, tj. związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącą a sprawowaniem opieki nad mężem. Organy ograniczyły się do ustaleń dotyczących przebiegu zatrudnienia Skarżącej i jej męża, pobytu Skarżącej w ośrodku leczniczo-rehabilitacyjnym wraz z dziećmi oraz zakresu czynności opiekuńczych (załącznik do wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z 9 lutego 2023 r.)
Podkreślić należy, że na żadnym etapie postępowania nie przeprowadzono rodzinnego wywiadu środowiskowego. Organy nie podjęły zatem próby rzetelnego ustalenia, jak przebiega codzienne funkcjonowanie Skarżącej i jej męża. Wywiad środowiskowy jest podstawowym dowodem w sprawach dotyczących przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, a jego przeprowadzenie służy weryfikacji występujących wątpliwości dotyczących sprawowanej opieki (art. 23 ust. 4aa u.ś.r.). Jest to dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ właściwy w zakresie jego działania. Wywiad środowiskowy jest specyficznym sposobem zbierania informacji o sytuacji strony, stanowiącym dla organu pomocy społecznej konieczne i podstawowe źródło informacji o sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej osoby ubiegającej się o świadczenia, będąc podstawą ustaleń faktycznych dokonywanych w decyzji administracyjnej i poddawanych prawnej ocenie (por. wyrok WSA w Warszawie z 28 maja 2021 r., I SA/Wa 29/21, opubl. w CBOSA). Na stronie ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych w takiej formie. Co do zasady ta forma postępowania wyjaśniającego nie może zostać zastąpiona innymi środkami dowodowymi (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2019 r., I OSK 33/19, opubl. w CBOSA).
Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie precyzuje ani zakresu ani charakteru opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednakże z uwagi na cel i istotę świadczenia pielęgnacyjnego przyjmuje się, że opieka powinna być osobista, stała bądź długotrwała i odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których z uwagi na niepełnosprawność nie jest w stanie sama sobie zapewnić. Należy podkreślić, że zakres opieki lub pomocy uprawniający do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego zależny jest od całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej wsparcia, w tym rodzaju niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia, warunków mieszkaniowych, itp. Jeśli nawet, opieka ta nie ma charakteru stricte leczniczego, to obejmuje szereg czynności, które mieszczą się w zakresie pielęgnacji osoby niepełnosprawnej. Ich zakres wyznacza stan zdrowia i potrzeby chorego. Przejawem opieki będzie również wyręczanie osoby z niepełnosprawnością w jej normalnych, codziennych czynnościach życiowych, którym z uwagi na swój stan zdrowia nie może sprostać (por. wyrok NSA z 28 maja 2025 r., I OSK 912/24, opubl. w CBOSA).
Zdaniem Sądu, organy dokonały także wybiórczej oceny materiału dowodowego wskazując w treści decyzji wyłącznie na okoliczności dotyczące przebiegu zatrudnienia Skarżącej oraz jej męża i wywodząc na ich podstawie wniosek o braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącą a sprawowaniem opieki nad mężem.
Zdaniem organów, Skarżącej nie można przyznać świadczenia pielęgnacyjnego gdyż pomimo deklaracji, że nie wykonuje ona pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem, to takie zatrudnienie podejmowała. Oznacza to zatem, że jest ona w stanie pogodzić opiekę nad mężem z zatrudnieniem. Sąd podziela tę ocenę co do samej zasady, jednak uznaje za uzasadnione odnoszenie jej do indywidualnej sytuacji każdej osoby wnioskującej o świadczenie, z czym może wiązać się konieczność wzięcia pod uwagę szczególnych okoliczności konkretnej sprawy.
Z okoliczności, że od 1999 r. Skarżąca podejmowała zatrudnienie mimo sprawowania opieki nad mężem, nie można wyprowadzić kategorycznego wniosku, że w dacie złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne i w dacie rozpoznawania sprawy nie występował związek przyczynowo-skutkowy między niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowana opieki nad osobą niepełnosprawną. Po pierwsze część ustalonego okresu zatrudnienia (w szczególności od 1 lipca do 31 lipca 2019 r.) przypada na czas przed złożeniem wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Jeśli zaś chodzi o okres od 27 września do 7 listopada 2023 r. to organy nie wyjaśniły czy w tym czasie Skarżąca sprawowała opiekę nad mężem, czy też korzystała przez ten czas z pomocy innych osób/instytucji. Te same uwagi dotyczą pobytu Skarżącej wraz z dziećmi w Ośrodku Leczniczo-Rehabilitacyjnym w G. w okresie od 4 grudnia 2023 r. do 22 grudnia 2023 r. Tym samym twierdzenia organów, iż Skarżąca jest w stanie pogodzić sprawowanie opieki nad mężem i jednocześnie wykonywać pracę zarobkową, są przedwczesne.
Pozostawanie w zatrudnieniu przez osobę wymagającą opieki nie jest przesłanką negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Niewątpliwie okoliczność świadczenia pracy przez męża Skarżącej powinna być szczegółowo wyjaśniona, a następnie wzięta pod uwagę przy ocenie czy i w jakim zakresie mąż Skarżącej wymaga opieki osoby trzeciej, oraz czy i w jakim zakresie wsparcie to otrzymuje od Skarżącej. Z ustaleń organów wynika natomiast jedynie, że mąż Skarżącej podejmował na podstawie umów cywilnoprawnych zatrudnienie w okresie przed złożeniem wniosku o świadczenie pielęgnacyjne przez Skarżącą. Nadto podejmował zatrudnienie na terenie [...] – organy nie wskazały jednak formy zatrudnienia ani jego granic czasowych. Brak jest jakichkolwiek ustaleń dotyczących charakteru i sposobu świadczenia pracy przez męża Skarżącej, w szczególności czy sposób świadczenia pracy wymagał osobistej obecności męża Skarżącej w miejscu zatrudnienia.
Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. nakazuje organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta powiązana jest z zasadą postępowania dowodowego, wyrażoną w art. 77 § 1 k.p.a. Stosownie do powołanego przepisu, na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Obowiązek ten należy rozumieć w ten sposób, że organ albo zbiera materiał dowodowy z własnej inicjatywy, jeżeli uważa to za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, albo gromadzi dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Na organie prowadzącym postępowanie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów mających wspierać stanowisko strony. Nie oznacza to jednak, że organ, w związku z twierdzeniami i zarzutami podnoszonymi przez stronę, nie ma obowiązku zgromadzenia takich dowodów, które pozwolą na zweryfikowanie ich prawdziwości. Organ powinien zatem przeprowadzić dowody, niezbędne dla dokonania prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy niezależnie od inicjatywy dowodowej strony. W konsekwencji, nie może być uznana za zgodną z prawem decyzja administracyjna wydana bez wyjaśnienia okoliczności faktycznych objętych hipotezą przepisów mających w sprawie zastosowanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 września 2020 r., II OSK 1241/20, opubl. w CBOSA). Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Podjęte przez organ rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące podstawę rozstrzygnięcia powinny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji spełniającej wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Organ winien ponadto działać w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), a także należycie i wyczerpującego informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.).
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy dodatkowo dopuścił się naruszenia w sposób istotny art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymując w mocy wadliwą decyzję Organu I instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę organy zgromadzą wyczerpujący materiał dowodowy, w szczególności konieczne będzie przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Następnie organy rozpatrzą cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i uwzględnią przy rozstrzyganiu sprawy wszystkie przeprowadzone dowody, dbając o to, by dokonane ustalenia faktyczne wynikały z przeprowadzonych w postępowaniu środków dowodowych. Organy będą miały na uwadze treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r. Sąd nie przesądza treści przyszłej decyzji, gdyż rozstrzygnięcie sprawy będzie zależało od wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego.
Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku, działając na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.). Do kosztów zaliczono wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru (480 zł).