II SA/Gl 1215/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi Stowarzyszenia na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Bielsku-Białej, które utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta B. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za umieszczenie baneru wyborczego. Stowarzyszenie wnioskowało o wszczęcie postępowania z urzędu, powołując się na naruszenie uchwały miejskiej dotyczącej reklam i przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Organy administracji odmówiły, uznając, że cele statutowe Stowarzyszenia nie są wystarczająco skonkretyzowane i nie obejmują tematyki banerów wyborczych, a także że brak jest interesu społecznego w wszczęciu postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżone postanowienia, stwierdzając, że organy obu instancji błędnie zinterpretowały przesłanki z art. 31 § 1 k.p.a. Sąd uznał, że cele statutowe Stowarzyszenia, w tym zapewnienie działań władz zgodnych z prawem, oraz interes społeczny (rozumiany jako kontrola społeczna nad przestrzeganiem prawa przez organy samorządowe) uzasadniały wszczęcie postępowania. Sąd podkreślił, że organy nie powinny oceniać merytorycznych podstaw do wydania decyzji na etapie badania wniosku o wszczęcie postępowania, a jedynie przesłanki formalne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przesłanek wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu na żądanie organizacji społecznej (art. 31 § 1 k.p.a.), zwłaszcza w kontekście interesu społecznego i celów statutowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji organizacji społecznej działającej na rzecz praworządności i kontroli społecznej, a jego zastosowanie do innych typów organizacji może wymagać analizy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy cele statutowe organizacji społecznej oraz interes społeczny uzasadniają wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu w sprawie nałożenia kary pieniężnej za umieszczenie baneru wyborczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, cele statutowe organizacji społecznej (w tym zapewnienie działań władz zgodnych z prawem) oraz interes społeczny (rozumiany jako kontrola społeczna nad przestrzeganiem prawa przez organy samorządowe) uzasadniają wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały przesłanki z art. 31 § 1 k.p.a., zbyt ogólnikowo oceniając cele statutowe organizacji i interes społeczny. Sąd podkreślił, że celem organizacji było zapewnienie praworządności, a interes społeczny przejawiał się w kontroli działań władz.
Czy organ administracji publicznej powinien badać merytoryczne podstawy do wydania decyzji na etapie rozpatrywania wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu na podstawie art. 31 § 1 k.p.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ bada jedynie, czy za wszczęciem postępowania przemawia interes społeczny oraz czy dana sprawa mieści się w zakresie działalności statutowej organizacji społecznej. Kwestia podstaw do określonego rozstrzygnięcia sprawy wykracza poza ten etap.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo NSA, zgodnie z którym ocena merytoryczna sprawy następuje po wszczęciu postępowania, a na etapie wniosku bada się jedynie przesłanki formalne określone w art. 31 § 1 k.p.a.
Przepisy (9)
Główne
k.p.a. art. 31 § § 1 pkt 1 i § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione (celami statutowymi i interesem społecznym), postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie służy zażalenie.
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 37d § ust. 1 - 8
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie zaskarżonego aktu następuje, gdy narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, uchylając akt, orzeka również o innych kwestiach.
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 120
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji błędnie zinterpretowały przesłanki z art. 31 § 1 k.p.a. dotyczące celów statutowych organizacji społecznej i interesu społecznego. • Cele statutowe Stowarzyszenia, w tym zapewnienie działań władz zgodnych z prawem, uzasadniają wszczęcie postępowania. • Interes społeczny przejawia się w kontroli społecznej nad przestrzeganiem prawa przez organy samorządowe, w tym w egzekwowaniu przepisów dotyczących reklam. • Organ nie powinien oceniać merytorycznych podstaw do wydania decyzji na etapie badania wniosku o wszczęcie postępowania.
Odrzucone argumenty
Cele statutowe Stowarzyszenia są zbyt ogólnikowe i nie obejmują tematyki banerów wyborczych. • Brak jest interesu społecznego w wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary za baner wyborczy. • Udział organizacji społecznej nie może służyć partykularnym celom organizacji, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej.
Godne uwagi sformułowania
Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. • Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Kolegium z dnia 28 lipca 2025 r., utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z 26 maja 2025 r., o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary za niezgodne z prawem umieszczenie banneru wyborczego. • Wszczęcie postępowania na żądanie organizacji społecznej na podstawie art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. uzależnione jest od spełnienia przesłanek wskazanych w ostatnim zdaniu art. 31 § 1 k.p.a. Oznacza to, że rozpatrując to żądanie organ bada jedynie, czy za wszczęciem postępowania przemawia interes społeczny oraz czy dana sprawa mieści się w zakresie działalności statutowej organizacji społecznej występującej z żądaniem. • Pojęcie interesu społecznego nie jest ustawowo zdefiniowane, a w literaturze przedmiotu wskazuje się, że dla ustalenia treści kryterium dla tej klauzuli odsyłającej nie jest najistotniejsze ustalenie znaczenia językowego pojęcia "interes". • Wszystkie te uchybienia przepisom postępowania, w tym art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a.
Skład orzekający
Wojciech Gapiński
przewodniczący
Krzysztof Nowak
sprawozdawca
Renata Siudyka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu na żądanie organizacji społecznej (art. 31 § 1 k.p.a.), zwłaszcza w kontekście interesu społecznego i celów statutowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji organizacji społecznej działającej na rzecz praworządności i kontroli społecznej, a jego zastosowanie do innych typów organizacji może wymagać analizy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak organizacje społeczne mogą wpływać na działania organów administracji i jak sądy interpretują ich rolę w egzekwowaniu prawa, co jest istotne dla obywatelskiego zaangażowania.
“Czy organizacja społeczna może zmusić urzędników do działania? Sąd administracyjny wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.