Orzeczenie · 2026-02-19

II SA/Gl 1209/25

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach

Miejsce

Gliwice

Data

2026-02-19

NSAubezpieczenia społeczneWysokawsa

świadczenie wychowawczeopieka naprzemiennaopieka faktycznaZUSprawo rodzinnepostępowanie administracyjnesąd administracyjnyalimentywładza rodzicielska

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia wychowawczego Skarżącej E.B. za okres od lutego do maja 2024 r. Organ administracji, a następnie Prezes ZUS, uznali, że w tym czasie dziecko przebywało pod opieką ojca, a postanowienie sądu o opiece naprzemiennej stało się prawomocne dopiero po zakończeniu spornego okresu świadczeniowego. Skarżąca argumentowała, że ojciec dziecka był osobą przemocową, a ona odzyskała córkę na początku maja 2024 r., ponosząc koszty jej utrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd wskazał, że Prezes ZUS błędnie zinterpretował przepisy dotyczące opieki naprzemiennej, opierając się na prawomocności postanowienia sądu, podczas gdy postanowienia sądu opiekuńczego są skuteczne i wykonalne z chwilą wydania. Ponadto, sąd zwrócił uwagę, że organ pominął materiał dowodowy wskazujący na faktyczną opiekę Skarżącej nad dzieckiem w spornym okresie oraz nie ustosunkował się do jej argumentów. Sąd podkreślił, że postanowienie o opiece naprzemiennej, które stało się skuteczne od 5 maja 2024 r., powinno być wiążące dla organu. W konsekwencji, sąd uchylił decyzję Prezesa ZUS i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących opieki naprzemiennej w kontekście świadczeń rodzinnych, skuteczności postanowień sądu opiekuńczego oraz obowiązków organów administracji w zakresie oceny materiału dowodowego.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji konfliktu między rodzicami i ustalania opieki naprzemiennej.

Zagadnienia prawne (4)

Czy postanowienie sądu opiekuńczego o opiece naprzemiennej jest skuteczne i wykonalne od momentu wydania, czy od momentu uprawomocnienia się, w kontekście ustalania prawa do świadczenia wychowawczego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Postanowienia sądu opiekuńczego są skuteczne i wykonalne z chwilą ich wydania, a niekoniecznie z chwilą uprawomocnienia się.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że art. 578 § 1 k.p.c. stanowi, iż postanowienia sądu opiekuńczego są skuteczne i wykonalne z chwilą ich ogłoszenia, a gdy ogłoszenia nie było, z chwilą ich wydania, co jest przepisem szczególnym w stosunku do ogólnych zasad dotyczących prawomocności orzeczeń.

Jak należy interpretować pojęcie opieki naprzemiennej na potrzeby przyznania świadczenia wychowawczego, zwłaszcza w sytuacji braku jednoznacznego sformułowania w orzeczeniu sądu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Opiekę naprzemienną należy oceniać z uwzględnieniem cech i celów tej instytucji, a nie tylko na podstawie dosłownego brzmienia orzeczenia sądu, a organy mają obowiązek samodzielnie ustalić charakter zapisów.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że wymóg porównywalnych okresów opieki nie oznacza równego podziału czasu, a sama instytucja opieki naprzemiennej odnosi się do sfery faktycznej, wymagając bieżącego dbania o dziecko.

Czy organ administracji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i ustosunkował się do wszystkich argumentów strony w sprawie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, organ administracji pominął istotny materiał dowodowy i nie ustosunkował się do argumentów skarżącej, naruszając przepisy k.p.a.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. przez organ, który nie rozważył całokształtu materiału dowodowego i nie ustosunkował się do okoliczności podnoszonych przez skarżącą.

Czy w przypadku zbiegu prawa do świadczenia wychowawczego, gdy jedno z rodziców sprawuje opiekę faktyczną, a drugie ma ustaloną opiekę naprzemienną od określonego terminu, świadczenie powinno być przyznane?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli organ dysponuje materiałem dowodowym wskazującym na faktyczną opiekę jednego z rodziców, powinien to uwzględnić.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ powinien uwzględnić faktyczną opiekę sprawowaną przez skarżącą, nawet jeśli postanowienie o opiece naprzemiennej stało się skuteczne w trakcie okresu świadczeniowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 lipca 2025 r. utrzymującą w mocy decyzję Zakładu z dnia 6 marca 2024 r. odmawiającą przyznania świadczenia wychowawczego za okres od 1 lutego do 31 maja 2024 r.

Przepisy (25)

Główne

u.p.p.w.d. art. 4 § 1

Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka.

u.p.p.w.d. art. 4 § 2

Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

Określa osoby uprawnione do świadczenia wychowawczego (matka, ojciec, opiekun faktyczny, prawny itp.).

u.p.p.w.d. art. 28 § 1

Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

W sprawach nieuregulowanych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

u.p.p.w.d. art. 18

Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

Prawo do świadczenia ustala się na okres od 1 czerwca do 31 maja roku następnego.

u.p.p.w.d. art. 5 § 2a

Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

W przypadku opieki naprzemiennej ustalonej orzeczeniem sądu, świadczenie dzieli się po połowie między rodziców.

k.p.c. art. 578 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Postanowienia sądu opiekuńczego są skuteczne i wykonalne z chwilą ich ogłoszenia lub wydania.

Pomocnicze

u.p.p.w.d. art. 22

Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

W przypadku zbiegu prawa do świadczenia, wypłaca się je temu, kto faktycznie sprawuje opiekę.

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany do działania wg przepisów prawa i zasad słuszności.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany do oceny materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie decyzji powinno zawierać rozważenie dowodów i argumentów stron.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 1