II SA/Gl 1207/25

II SA/Gl 1207/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-11-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-09-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Tomasz Dziuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 138 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 64a- 64e, art. 151a par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 listopada 2025 r. sprawy ze sprzeciwu K. J. od decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 14 sierpnia 2025 r. nr WINB-WOA.7721.238.2025.PT w przedmiocie wykonania robót budowlanych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną sprzeciwem decyzją z dnia 14 sierpnia 2025 r. nr WINB-WOA.7721.238.2025.PT Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej: organ, ŚWINB) uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. (PINB) z dnia 27 czerwca 2025 r. nr [...] o nałożeniu na zarządcę tj. [...] Spółdzielnię Mieszkaniową obowiązku wykonania robót naprawczych, polegających na dwukrotnym odgrzybieniu ścian sufitu, posadzki wnęki, usunięciu powłok malarskich i tynków w pomieszczeniu, wykonaniu zewnętrznego otworu nawiewnego, nałożeniu odpowiednich tynków, szpachli i farb, mających na celu odnowę biologiczną wnęki w salonie w lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. Do uchylenia decyzji doszło na skutek odwołania złożonego przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową. Jako podstawę prawną swojej decyzji Kolegium wskazało art. 138 § 2 k.p.a.
W uzasadnieniu ŚWINB wskazał, że 30 stycznia 2025 r. PINB w C. otrzymał od właściciela lokalu K. J. (skarżący) pismo dotyczące korozji biologicznej lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. Po przeprowadzeniu kontroli PINB zobowiązał zarządcę do uzyskania ekspertyzy technicznej przedmiotowego lokalu dotyczącej przyczyn jego zawilgocenia, z czego Spółdzielnia się wywiązała. Z przedłożonej opinii wynika, że przyczyną korozji biologicznej w lokalu jest mikroklimat pomieszczenia tj. temperatura i wilgotność pomieszczenia.
Dalej ŚWINB podniósł, że zaskarżona decyzja PINB została wydana na podstawie art. 66 ustawy Prawo budowlane, który uprawnia organ nadzoru budowlanego do nakładania decyzji nakazujących określone działania nakierowane na usunięcie nieprawidłowości w obiekcie budowlanym, zaś ich adresatem jest właściciel lub zarządca nieruchomości. Wskazał, że problem odpowiedzialności za stan techniczny nieruchomości wielolokalowych był przedmiotem rozważań NSA, który jednoznacznie wskazał, że jest on związany z charakterem prawnym tych części budynku, w których nakazane roboty mają być wykonane. Jeśli obowiązkiem objęte zostały części wspólne w rozumieniu ustawy o własności lokali, to adresatem nakazu to adresatem powinien być właściciel lub zarządca budynku, jeżeli nakazane roboty naprawcze dotyczą tylko lokali (przedmiotu odrębnej własności), które służą wyłącznie do użytku właściciela lokalu, to zobowiązanym będzie jego właściciel.
Organ zaznaczył, że roboty budowlane, do których zobowiązana została Spółdzielnia dotyczą w większej części lokalu mieszkalnego, co powoduje, że ingerują w przysługujące skarżącemu własnościowe spółdzielcze prawo do tego lokalu. ŚWINB podkreślił, że obowiązki dotyczące odgrzybiania, usuwania powłok malarskich i tynków, wykonanie nowych tynków, szpachli i powłok malarskich są to roboty, które powinien wykonać właściciel lokalu, jako że są to prace, które odbywają się w jego obrębie.
Reasumując ŚWINB zaznaczył, że przed wydaniem nowej decyzji należy zbadać czy zastosowane przez Spółdzielnie rozwiązania (tj. dodatkowy nawiew lokalu oraz dbanie o drożność wentylacji budynku) są adekwatne do nałożonego zaskarżoną decyzją obowiązku, zaś pozostałe roboty nakierowane na odnowę biologiczną lokalu, powinny być przedmiotem nowego orzeczenia, którego adresatem będzie właściciel lokalu.
Sprzeciw od powyższej decyzji ŚWINB wniósł K. J., w którym zakwestionował poczynioną przez organ ocenę prawną. Oświadczył, że zagrzybienie jest widoczne na ścianie, która jest częścią wspólną budynku. Dodatkowo zaznaczył, że zamontowanie urządzenia chłodzącego w jego mieszkaniu nie mogło mieć niekorzystnego wpływu na zaistniałą sytuację. Co do zabudowanej wnęki skarżący zaznaczył, że była ona zabudowana od kilkudziesięciu lat i problem nie występował, a w wykonanej ekspertyzie nie stwierdzono zagrzybienia w innych częściach mieszkania. Jednocześnie skarżący poinformował, że jego mieszkanie znajduje się pod stropem budynku, który jest notorycznie zalewany.
W odpowiedzi na sprzeciw ŚWINB wniósł o jego oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności odnotowania wymaga, że na podstawie art. 9 pkt 7 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, od dnia 1 czerwca 2017 r. wprowadzono do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi instytucję sprzeciwu, który przysługuje od rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
Przepis art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a.") stanowi, że od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.
Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie jest sprzeciw strony od decyzji ŚWINB, uchylającej decyzję organu I instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
Zakwestionowane przez stronę wnoszącą sprzeciw rozstrzygnięcie organu odwoławczego zostało wydane z powołaniem się na art. 138 § 2 k.p.a. i ma charakter kasacyjny. Okoliczność ta ma kluczowe znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy, gdyż w obowiązującym stanie prawnym w świetle powołanego powyżej art. 64a p.p.s.a. jedynym środkiem zaskarżenia pozwalającym na poddanie wydanej w toku postępowania administracyjnego decyzji kasacyjnej kontroli sądu administracyjnego jest sprzeciw od tej decyzji.
Sprzeciw jest środkiem zaskarżenia, różniącym się istotnie od klasycznej skargi. Jak wynika z art. 64e p.p.s.a. instytucja sprzeciwu ma charakter formalny i ograniczony, gdyż służy wyłącznie do zbadania prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy ustawowych przesłanek uchylenia decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
Celem instytucji sprzeciwu jest przyspieszenie rozpatrzenia i załatwienia sprawy administracyjnej co do jej istoty. Z tego względu sąd rozpoznaje sprzeciw, co do zasady, na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego, gdyż nie dokonuje merytorycznej oceny prawidłowości rozpatrzenia i załatwienia sprawy co do jej istoty (art. 64d § 1 p.p.s.a.). Wskazać także należy na art. 151a § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a.
Konsekwencją powołanych powyżej uregulowań prawnych zawartych w przepisach p.p.s.a jest to, że sąd w ramach kontroli zgodności z prawem decyzji kasacyjnej wydanej przez organ odwoławczy ocenia, czy w realiach danej sprawy organ ten zasadnie skorzystał z możliwości wydania takiej decyzji, czy też bezpodstawnie zaniechał załatwienia sprawy co do jej istoty.
Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego, rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasacyjnej, jest więc przede wszystkim ustalenie, czy wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Sąd administracyjny rozstrzygnąć zatem musi kwestię, czy na etapie postępowania odwoławczego wystąpiły przesłanki do odstąpienia przez organ II instancji od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób.
Rozstrzygnięcie powyższej kwestii wymaga odniesienia się do treści art. 138 § 2 k.p.a. W świetle tego przepisu organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Dla wykładni art. 138 § 2 k.p.a. istotne znaczenie ma art. 136 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Analiza norm procesowych wynikających z powyższych przepisów k.p.a. prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy może skorzystać z wynikającego z art. 138 § 2 k.p.a. uprawnienia do skasowania decyzji organu I instancji tylko w sytuacji, w której organ ten, stosując środki wskazane w art. 136 § 1 k.p.a., nie będzie mógł we własnym zakresie naprawić wad postępowania pierwszoinstancyjnego co do wyjaśnienia "zakresu sprawy mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie".
Badając w niniejszej sprawie – w świetle powyższych kryteriów – zasadność wydania przez ŚWINB na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. zakwestionowanej sprzeciwem decyzji Sąd stwierdził, że okoliczności, jakimi kierował się organ odwoławczy, nie uzasadniały uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Co prawda zgodzić się należy ze ŚWINB, że część robót budowlanych, do których zobowiązana została Spółdzielnia dotyczy lokalu mieszkalnego a nie części wspólnych budynku wielorodzinnego. Co do zasady zgodzić się również należy, że obowiązki dotyczące odgrzybiania, usuwania powłok malarskich i tynków, wykonanie nowych tynków, szpachli i powłok malarskich są to roboty, które powinien wykonać właściciel lokalu. Jednak w ocenie Sądu powyższe stwierdzenia w świetle pozostałych wyjaśnień przedstawionych w uzasadnieniu kontrolowanej obecnie decyzji organu odwoławczego nie dawały jeszcze wystarczających podstaw do tego, aby organ ten mógł skorzystać z kompetencji do wydania decyzji o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. W ramach prowadzonego postępowania odwoławczego ŚWINB - w oparciu o zgromadzony już w aktach sprawy materiał dowodowy - powinien był, oddzielnie w odniesieniu do każdego z wymienionych w sentencji decyzji PINB z 27 czerwca 2025 r. obowiązków, ocenić czy obowiązek ten należało nałożyć na Spółdzielnię czy na właściciela lokalu. W przypadku uznania, że choćby jeden z obowiązków nałożonych przez PINB powinien był zostać skierowany do Spółdzielni, to należało, korzystając z kompetencji, jakie daje art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylić w całości decyzję organu I instancji oraz orzec merytorycznie o nałożeniu na Spółdzielnię wyłącznie tego obowiązku (ewentualnie tych obowiązków), który powinien być skierowany do tego właśnie podmiotu. Stwierdzenie, że pozostałe obowiązki zamieszczone w sentencji decyzji organu I instancji należało jednak skierować do innego adresata, powinno być co najwyżej wskazaniem do rozważenia przez organ I instancji wszczęcia odrębnego postępowania, w innym układzie podmiotowym (tj. wyłącznie z udziałem właściciela lokalu). Zdaniem bowiem Sądu w następstwie uchylenia decyzji organu I instancji, organ ten i tak nie mógłby przecież wydać jednej nowej decyzji, w której część obowiązków nałożona zostałaby na Spółdzielnię, a część na właściciela lokalu. W tym zakresie koniecznym byłoby wydanie dwóch odrębnych decyzji, przy czym, aby mogło dojść do wydania decyzji skierowanej do właściciela lokalu jako adresata obowiązku, najpierw należałoby zainicjować nowe postępowanie, w którym właściciel lokalu brałby udział jako jedyna strona, będąca potencjalnym adresatem obowiązków, o których mowa w art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane.
W ocenie Sądu wykonanie zewnętrznego otworu nawiewnego, o którym mowa w sentencji decyzji PINB z 27 czerwca 2025 r. jest czynnością dotyczącą przede wszystkim części wspólnej budynku tj. ściany zewnętrznej. Dlatego adresatem tego obowiązku, w przypadku stwierdzenia, że pozostałe przesłanki do jego nałożenia zostały spełnione, powinna być Spółdzielnia, a nie właściciel lokalu. Z tego względu, zdaniem Sądu, organ odwoławczy przedwcześnie skorzystał z kompetencji do wydania decyzji o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.
Mając na względzie powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zakwestionowana sprzeciwem decyzja ŚWINB narusza art. 138 § 2 k.p.a. W związku z tym Sąd na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu.