II SA/Gl 1207/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2009-03-30
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościopłata adiacenckascalanie gruntówpodział nieruchomościwzrost wartościprawo administracyjnegospodarka nieruchomościamiuchwała rady gminyprawo wstecz

WSA w Gliwicach uchylił decyzję o nałożeniu opłaty adiacenckiej, uznając, że prawo nie może działać wstecz i obciążać osoby, która sprzedała nieruchomość przed wejściem w życie przepisów ją nakładających.

Skarżąca A. J. została obciążona opłatą adiacencką z tytułu wzrostu wartości nieruchomości po scaleniu. Decyzja została wydana na podstawie uchwały Rady Gminy, która zmieniła wcześniejszą uchwałę zwalniającą z opłat. Skarżąca argumentowała, że sprzedała nieruchomość przed wejściem w życie przepisów nakładających opłatę i że prawo nie powinno działać wstecz. WSA przychylił się do jej argumentacji, uchylając decyzje organów obu instancji.

Sprawa dotyczyła opłaty adiacenckiej nałożonej na A. J. w związku ze scaleniem i podziałem nieruchomości. Początkowo uchwała Rady Gminy zwalniała z takich opłat. Jednak po wyroku WSA stwierdzającym niezgodność z prawem tej uchwały, została ona zmieniona, wprowadzając opłatę adiacencką w wysokości 30% wzrostu wartości nieruchomości. Decyzja o nałożeniu opłaty została wydana na rzecz A. J. po tym, jak sprzedała ona nieruchomość, argumentując, że prawo nie może działać wstecz i obciążać jej obowiązkiem, którego nie mogła przewidzieć w momencie sprzedaży. WSA uznał, że zastosowanie zmienionej uchwały do skarżącej narusza zasady praworządności i zaufania obywateli do państwa, a także przepisy Konstytucji. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję, uznając, że opłata adiacencka może być naliczona tylko wtedy, gdy uchwała o scaleniu i podziale nieruchomości zawierała określenie stawki procentowej tej opłaty w momencie jej podjęcia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, nie można nałożyć opłaty adiacenckiej na osobę, która sprzedała nieruchomość przed wejściem w życie przepisów ją nakładających, jeśli pierwotna uchwała o scaleniu zwalniała z takich opłat, a zmiana nastąpiła po zbyciu nieruchomości.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zastosowanie zmienionej uchwały nakładającej opłatę adiacencką do osoby, która sprzedała nieruchomość przed wejściem w życie tej zmiany, narusza zasadę niedziałania prawa wstecz oraz zasadę zaufania obywateli do państwa i prawa. Obowiązek zapłaty opłaty musi być przewidywalny w momencie nabycia lub zbycia nieruchomości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (27)

Główne

u.g.n. art. 107 § ust. 4

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 107 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 107 § ust. 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 104 § ust. 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 104 § ust. 2 pkt 7

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 107

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 104

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Pomocnicze

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

u.g.n. art. 101

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 98 § ust. 4

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 145 § ust. 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

p.u.s.a. art. 1 § § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. b

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.n. art. 102 § ust. 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 98

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 145

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie scalania i podziału nieruchomości art. § 13 § ust. 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie scalania i podziału nieruchomości

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 84

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawo nie powinno działać wstecz. Zmiana uchwały nakładającej opłatę adiacencką nastąpiła po zbyciu nieruchomości przez skarżącą. Pierwotna uchwała o scaleniu zwalniała z opłat adiacenckich. Naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa i prawa. Brak obligatoryjnego elementu (stawki opłaty) w pierwotnej uchwale o scaleniu.

Odrzucone argumenty

Opłata adiacencka jest obligatoryjna i wynika z ustawy. Adresatem decyzji jest właściciel nieruchomości w momencie scalenia. Termin wnoszenia opłat wynika z uchwały rady gminy i jest związany z wybudowaniem infrastruktury.

Godne uwagi sformułowania

prawo działa wstecz, co jest niedopuszczalne naruszył zasadę zaufania do państwa niepewność legislacyjna oraz obciążanie jej skutkami obywateli nie da się pogodzić ze wskazaną powyżej rolą organów administracji wyrok stwierdzający niezgodność z prawem wymienionych zapisów, w tym zapisu o nie naliczaniu opłat adiacenckich, oznacza, że orzeczenie takie działa ex nunc, czyli pozbawia określony akt organu gminy mocy wiążącej dopiero od daty orzeczenia (jego prawomocności)

Skład orzekający

Elżbieta Kaznowska

przewodniczący sprawozdawca

Łucja Franiczek

przewodniczący

Maria Taniewska-Banacka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naliczanie opłat adiacenckich po zmianie przepisów lub uchwał, zasada niedziałania prawa wstecz w prawie administracyjnym, ochrona zaufania obywateli do państwa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany uchwały o scaleniu nieruchomości po jej zbyciu przez właściciela.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawo wstecz i jak może ono wpływać na obywateli, gdy organy administracji publicznej nie przestrzegają tej zasady. Jest to przykład konfliktu między interesem publicznym a prawami jednostki.

Czy prawo może działać wstecz? Sąd administracyjny stanął w obronie obywatelki przed nieprzewidzianymi opłatami.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 1207/08 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2009-03-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-11-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Elżbieta Kaznowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Hasła tematyczne
Gospodarka gruntami
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 107 ust. 4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2009 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] . (znak [...]); 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy K. nałożył na A. J. opłatę adiacencką w wysokości [...] zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości po scaleniu, położonej w K. , tj. działki [...] o pow. [...] ha. W podstawie prawnej przywołał art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 107 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), uchwałę Rady Gminy K. Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie scalenia i podziału nieruchomości oraz uchwałę Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie zmiany uchwały Nr [...] oraz § 13 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie scalania i podziału nieruchomości (Dz.U Nr 86, poz. 736).
W uzasadnieniu Wójt Gminy wyjaśnił, iż na podstawie uchwały
Rady Gminy K. Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie scalenia i podziału nieruchomości i uchwały Rady Gminy Nr [...] z dnia [...] r. zmieniającej pierwszą uchwałę Nr [...], przeprowadzono scalenie i podział gruntów w miejscowości K. w obrębie ulic [...],[...] i [...]. Przed scaleniem działka nr [...] o powierzchni [...] ha będącą własnością A. J. stanowiła niezabudowaną, nieuzbrojoną, nie posiadającą dostępu do drogi działki. Po scaleniu powstała działka o Nr [...], charakteryzowała się regularnym kształtem, uzyskała bezpośredni dostęp do drogi, dodatkowo uzbrojona jest w sieć energetyczną, wodociągowa i kanalizacyjną.
Wobec braku zawarcia ugody w przedmiocie opłat adiacenckich, ustalenie tychże opłat nastąpiło w drodze uchwały Rady Gminy. Odrębną decyzją Starosta C. rozstrzygnął o odszkodowaniach za grunty wydzielone pod nowe drogi, albo na poszerzenie dróg już istniejących, jak również za drzewa i krzewy postawione na zajętych gruntach. W związku z powyższymi działaniami na zlecenie Wójta Gminy K. sporządzono operat szacunkowy nieruchomości. Z treści operatu wynika, że w wyniku postępowania podziałowo- scaleniowego wartość nieruchomości wzrosła o kwotę [...] zł. Uchwałą Rady Gminy z dnia [...] r. ustalono wysokość opłaty adiacenckiej jako 30% przyrostu wartości nieruchomości. Uwzględniając fakt wzbogacenia nieruchomości o wykonaną sieć energetyczną, wodociągową oraz kanalizacyjną a także przewidzianą do wykonania utwardzoną drogę, postępowanie potwierdziło wzrost wartości nieruchomości po scaleniu. Z tego tytułu organ pierwszej instancji ustalił wysokość opłaty adiacenckiej na kwotę [...] zł, czyli jako 30 % przyrostu wartości przedmiotowej nieruchomości ustalonej na podstawie przygotowanej wyceny.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. J., wnioskując o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania. W odwołaniu podniosła, że decyzję Wójta Gminy K., wydaną na wskutek wszczętego w dniu [...] r. postępowania, otrzymała w dniu [...] r.. Podkreśliła, że w jej ocenie, brak jest podstaw faktycznych i prawnych do nałożenia na nią przedmiotowej opłaty. Dodała, że nieruchomość uzyskaną w wyniku scalenia, zbyła w drodze umowy sprzedaży w dniu [...] r., na dowód czego przedłożyła kserokopię aktu notarialnego Rep. A nr [...]. Wskazała, że chociaż proces scalenia nieruchomości rozpoczął się w czasie, gdy była jeszcze właścicielką nieruchomości, to wzbogacenie infrastruktury poprzez zapewnienie działce dostępu do drogi i uzbrojenia w media nastąpiło już w okresie po sprzedaży tej działki, a korzystającym z dobrodziejstwa scalenia oraz tego uzbrojenia jest nabywca działki, czyli obecny jej właściciel. Dodatkowo podniosła, że kiedy była właścicielką działki, otrzymała uchwałę Rady Gminy K. nr [...] z dnia [...] r., z której wynikało (dokładnie z § 3), że Rada postanowiła nie naliczać opłat adiacenckich w związku z dokonanym scaleniem. W jej odczuciu wszelkie zmiany stanu prawnego które nastąpiły już po sprzedaży przedmiotowej działki gruntu, mogą dotyczyć tylko nowego jej właściciela. Wobec poinformowania Gminy o zbyciu nieruchomości oraz wobec ujawnienia w księdze wieczystej aktualnego właściciela działki, Wójt Gminy mógł bez trudu skierować kwestionowaną decyzję naliczającą opłatę adiacenką do nowego, aktualnego właściciela. Podnosząc, że wskazane okoliczności wskazują, że wydana decyzja była niewłaściwa – wniosła o jej uchylenie.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 107 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że zgodnie z treścią art. 107 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami osoby, które otrzymały nowe nieruchomości wydzielone w wyniku scalenia i podziału, zobowiązane są do wniesienia na rzecz gminy opłat adiacenckich w wysokości do 50% wzrostu wartości tych nieruchomości, w stosunku do wartości nieruchomości dotychczas posiadanych. Zatem z tego przepisu wynika obowiązek wójta do naliczenia opłaty adiacenckiej osobom, które otrzymały nowe nieruchomości wydzielone po przeprowadzonym scaleniu. Wysokość obowiązującej stawki procentowej tej opłaty określona została w uchwale nr [...]
Rady Gminy K. z dnia [...] r. w sprawie zmiany uchwały nr [...] z dnia [...] r. w sprawie scalenia i podziału nieruchomości. Zgodnie § 1 ust. 2 pkt 1 opłata ta wynosi 30 % przyrostu wartości nieruchomości. W ocenie Kolegium zarówno przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie scalania i podziału Nieruchomości, nie dają możliwości odstąpienia od naliczenia przedmiotowych opłat i wskazują na obligatoryjny charakter opłaty adiacenckiej. Organ odwoławczy dodatkowo podkreślił, że decyzja wydana na podstawie art. 107 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie jest decyzją uznaniową, lecz jej podjęcie jest obligatoryjne w sytuacji, kiedy osoby biorące udział w scaleniu otrzymały nowe nieruchomości. Adresatami tych decyzji są właściciele działek, które poddane zostały scaleniu, w wyniku którego otrzymali nowe wydzielone nieruchomości. W ocenie organu decydujące przy ustaleniu adresata decyzji określającej obowiązek uiszczenia opłaty adiacenckiej , jest ustalenie kto uzyskał nieruchomość w wyniku przeprowadzonego postępowania scaleniowego. W rozpatrywanej sprawie osobą uposażoną nową nieruchomością była A. J., która nie kwestionuje tego faktu. Mając na uwadze treść art. 104 ust 2 cytowanej ustawy, który wśród wymaganych elementów uchwały o scaleniu i podziale nieruchomości wymienia w pkt 7 – konieczność ustalenia sposobu, wysokości, i terminu zapłaty opłat adiacenckich oraz regulację art. 107 ust. 3 ustawy, z której wynika, że o terminach i sposobach wnoszenia tych opłat rozstrzyga uchwała rady gminy o scaleniu, Rada Gminy K. uchwałą z dnia [...] r. Nr [...] zmieniającą uchwałę Nr [...] z dnia [...] r. w § 1 ust. 2 zmieniła dotychczasową treść § 3, ustalając w pkt 1 wysokość tej opłaty na 30% przyrostu wartości, a w pkt 2 stanowiąc , iż termin wnoszenia opłat adiacenckich ustala się na okres 3 lat po wybudowaniu urządzeń infrastruktury technicznej. Bezspornym w sprawie pozostaje, że uzbrojenie wykonano (przynajmniej częściowo) w [...] r., stąd wydanie decyzji o naliczeniu opłat adiacenckich w [...] r., nie narusza przywołanych powyżej zasad. Kolegium zwróciło uwagę, że przedmiotowa opłata wynika z faktu wzrostu wartości w wyniku przeprowadzonego scalenia i podziału nieruchomości. Nie tylko bowiem wybudowanie infrastruktury wpływa na wzrost wartości nieruchomości, już sam fakt wydzielenia bardziej kształtnej i łatwiej dostępnej nieruchomości powoduje wzrost jej wartości. W podsumowaniu Kolegium stwierdziło, że nie podlega sporowi fakt, iż uczestnikiem postępowania scaleniowego była A. J., podobnie jak nie jest sporny fakt, iż otrzymanie nowej nieruchomości w wyniku scalenia zobowiązuje organ do naliczenia, a stronę uposażoną nową nieruchomością do uiszczenia opłaty adiacenckiej.
W skardze do sądu administracyjnego A. J., zarzucając zaskarżonej decyzji obrazę prawa materialnego, czyli art. 107 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez błędną jego interpretację oraz przepisów prawa procesowego, - tj. naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego z uwagi na pominięcie i nie wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, wniosła o uchylenie tej decyzji i umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Potwierdziła, że w dacie wydania uchwały Rady Gminy Nr [...] w sprawie scalania i podziału nieruchomości była właścicielką działki nr [...], ale wówczas uchwała ta zwolniła właścicieli nieruchomości z uiszczania opłat adiacenckich. Zgodnie z tym zapisem mogła więc swobodnie rozporządzać swoją własnością, nie zastanawiając się nad koniecznością wpłacenia w przyszłości opłaty adiacenckiej, której nie przewidywała wymieniona uchwała. Dodała, że zasady ustalania i wnoszenia opłat adiacenckich po przeprowadzeniu scalenia i podziału nieruchomości różnią się opłat stanowiących udział właścicieli nieruchomości w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej. Pomimo, że Urząd był w mocy po dokonaniu scalenia nieruchomości nałożyć na właścicieli przedmiotową opłatę, to jednak uchwałą z dnia [...] r. Rada Gminy zwolniła uczestników scalenia od tych kosztów. Dopiera uchwała Nr [...] z dnia [...] r. zmieniła uchwałę Nr [...] i ustaliła wysokość stawki procentowej opłaty, a decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy K. ustalił wysokość opłaty adiacenckiej konkretnie dla niej. Zatem w tym przypadku prawo działa wstecz ustalając i nakładając opłatę na osobę nie będącą już właścicielką nieruchomości, gdyż sprzedała ją w [...] r., nie będąc w stanie przewidzieć, że w [...] r. Rada Gminy zmieni uchwałę i ustanowi wprowadzenie przedmiotowych opłat. Dodała, że w przypadku, gdyby obowiązek uiszczenia opłat został wskazany w uchwale dotyczącej scalenia, prawdopodobnie nie sprzedałaby swojej nieruchomości. W jej odczuciu kwestionowaną decyzją Urząd Gminy naruszył zasadę zaufania do państwa, zgodnie z którą stosowanie prawa nie może być pułapką dla obywatela. O naruszeniu tej zasady przesądza nie tylko niepewność co do przyszłej wysokości opłaty, lecz również niepewność co do faktu, czy w ogóle zostanie ona nałożona. Natomiast zasada zaufania jednostki do państwa i prawa wymaga, aby zainteresowany znał dokładną treść i wysokość ciążących na nim obowiązków daninowych.
Dodatkowo podniosła, że przedmiotowa decyzja o nałożeniu opłaty może być doręczona stronie nie później niż trzy lata od podziału, a w rozpatrywanej sprawie od podziału minęło już [...] lat, a od daty sprzedaży działki [...]. Okoliczności tych nie wziął pod uwagę organ rozpoznający sprawę. Podkreślając, że opłata adiacencka nie jest świadczeniem osobistym lecz jest związana z nieruchomością, co oznacza, że w razie jej zbycia obowiązek wniesienia opłaty obciąża jej nabywcę, wniosła jak na wstępie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o oddalenie skargi. Przywołując art. 107 ust. ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami podkreśliło, że osoby, które otrzymały nowe nieruchomości wydzielone w wyniku scalenia i podziału są zobowiązane do wniesienia na rzecz gminy opłat adiacenckich w wysokości do 50 % wzrostu wartości tych nowych nieruchomości. W przypadku Gminy K. wysokość tej opłaty ustalona została w uchwale Rady Gminy Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie zmiany uchwały Nr [...] z dnia [...] r., określając opłatę adiacencką w wysokości 30% przyrostu wartości nieruchomości. Z treści przywołanych przepisów wynika więc nie tylko prawo, ale wręcz obowiązek gminy polegający na naliczeniu tej opłaty. Oznacza to, że decyzja wydana na podstawie art. 107 cytowanej ustawy nie jest decyzją uznaniową lecz jej podjęcie jest obligatoryjne w sytuacji, kiedy osoby biorące udział w scaleniu otrzymały nowe nieruchomości. Adresatami takich decyzji są właściciele działek, które zostały poddane scaleniu i w jego wyniku otrzymali nowe nieruchomości.
W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że nieruchomość A. J. uczestniczyła w przeprowadzanym na terenie gminy scalaniu i podziale nieruchomości. Zasadnie więc organ skierował zaskarżoną decyzję właśnie do niej. W odpowiedzi na zarzut upływu aż sześciu lat od podziału, organ wyjaśnił, że zgodnie z przywołaną uchwałą Rady Gminy termin wnoszenia opłat upływa trzy lata po wybudowaniu urządzeń, a skoro uzbrojenie wykonane zostało w [...] r., decyzja podjęta w [...] r. pozostaje zgodna z prawem. Termin wykonania urządzeń infrastruktury wynikał zaś z możliwości finansowych Gminy, która zaplanowała budowę infrastruktury na okres [...].
Na rozprawie w dniu 18 marca 2009 r. pełnomocnik skarżącej oświadczając, iż podtrzymuje skargę oraz zawarte w niej wnioski i zarzuty, zaakcentowała, że opłata ądiacencka jest związana z nieruchomością, zaś wybudowanie infrastruktury, a co za tym idzie wzrost wartości nieruchomości, nastąpiło już po jej zbyciu przez skarżącą.
Pełnomocnik organu podtrzymując stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę wskazał, że opłata adiacencka obciąża właścicieli nieruchomości z daty scalenia i podziału, który w wyniku tego postępowania otrzymał nieruchomość.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje :
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Mając na uwadze powyższe trzeba stwierdzić, że kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie są, w ocenie składu orzekającego, zgodne z prawem.
Wskazać należy, że kontrolowane w niniejszym postępowaniu decyzje wydane zostały w oparciu o przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i dotyczyły naliczenia opłaty adiacenckiej w związku z postępowaniem scaleniowym. Zasady i szczegółowy tryb postępowania w tym zakresie określają artykułu od 101 do 108 cytowanej powyżej ustawy. Zarówno o przystąpieniu do scalenia i podziału jak i o scaleniu i podziale decydują stosowne uchwały rady gminy. Zgodnie z art. 104 rada gminy podejmuje stosowną uchwałę o scaleniu i podziale nieruchomości, doręczając ją uczestnikom postępowania scaleniowego, których adresy są znane a ponadto informację o podjęciu uchwały podaje do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty. Wspomniana uchwała zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu powinna posiadać dokładnie określoną treść, w tym między innymi powinna zawierać ustalenia co do wysokości, terminu i sposobu zapłaty opłat adiacenckich (pkt 7 ust. 2 cytowanego art. 104. )
W przypadku rozpoznawanej sprawy Gmina K. uchwałą Rady Gminy z dnia [...] r. Nr [...] poinformowała (zgodnie z art. 102 ust. 3 ustawy) o przystąpieniu do scalenia i podziału nieruchomości, a uchwałą tejże Rady Gminy z dnia [...] r. Nr [...] dokonała scalenia i podziału nieruchomości na oznaczonym terenie w sposób uwidoczniony w załącznikach. Uchwała ta w § 3 stanowiła, że zgodnie z ugodą nie będzie się naliczać opłat adiacenkich.
Jak wynika z akt sprawy, uczestnicząca w postępowaniu scaleniowym A. J., uzyskała w wyniku tego postępowania nową działkę oznaczoną numerem [...], która zastąpiła jej starą działkę (przed scaleniem – oznaczoną jako działka [...]). Działkę tę w dniu [...] r. sprzedała aktem notarialnym Rep. A Nr [...] R. M. R., pozostając w przekonaniu, że z uzyskaną w postępowaniu scaleniowym nieruchomością nie wiążą się żadne dodatkowe obciążenia.
Jednakże w wyniku skargi wniesionej w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym wymieniona powyżej uchwała Rady Gminy Nr [...] została zaskarżona do sądu administracyjnego, który wyrokiem z dnia 8 września 2003 r. stwierdził niezgodność z prawem zaskarżonej uchwały w części dotyczącej paragrafów 2, 3 i 4, czyli m.in. w części dotyczącej zwolnienia z uiszczenia opłaty adiacenckiej. Spowodowało to zmianę kwestionowanej uchwały w części wskazanej wyrokiem Sądu, uchwałą Nr [...] z dnia [...] r. Na mocy tej ostatniej uchwały zmieniającej uchwałę Nr [...], ustalono m.in. opłaty adiacenckie w wysokości 30% wzrostu wartości nieruchomości po scaleniu, określając jednocześnie termin ich wnoszenia na okres trzech lat po wykonaniu urządzeń infrastruktury technicznej, tj. wodociągu, kanalizacji, energetyki i drogi.
Uwzględniając treść powyższej uchwały, a w szczególności zapis § 3, zaskarżoną decyzją Wójt Gminy K. nałożył na A. J. opłatę adiacencką. Przyjdzie jednak zauważyć, że uchwała stanowiąca o obowiązku uiszczenia opłaty adiacenckiej została uchwalona już po fakcie sprzedaży przez zainteresowaną uzyskanej w wyniku scalania nieruchomości, a mianowicie była ona uchwalona w dniu [...] r., podczas gdy zainteresowana sprzedała swoją nieruchomość już [...] r. Podstawową zatem kwestią pozostaje sprawa zasadności nałożenia na zainteresowana przedmiotowej opłaty w sytuacji, gdy uchwała Rady Gminy K. o scaleniu i podziale nieruchomości nie zawierała w swej treści ustalenia co do wysokości, terminu i sposobu zapłaty takiej opłaty, wręcz stwierdzając nawet, że opłat takich naliczać się nie będzie, zaś zapis o obowiązku ponoszenia opłat adiacenckich pojawił się dopiero w uchwale zmieniającej uchwałę scaleniową, już po zbyciu nieruchomości. Rozstrzygnięcie kwestii ustalenia wysokości, terminu i sposobu zapłaty opłaty adiacenckiej, zgodnie z treścią art. 104 ust. 2 pkt 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami należy uznać za obligatoryjny składnik uchwały o scaleniu i podziale nieruchomości, dlatego też, brak zapisu o opłatach adiacenckich zasadnie uznano w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2003 r. za niezgodne z prawem. Wypada stwierdzić w tym miejscu, iż wyrok stwierdzający niezgodność z prawem wymienionych zapisów, w tym zapisu o nie naliczaniu opłat adiacenckich, oznacza, że orzeczenie takie działa ex nunc, czyli pozbawia określony akt organu gminy mocy wiążącej dopiero od daty orzeczenia (jego prawomocności). Wywiera zatem tym samym skutki prawne aż od daty pozbawienia go mocy. Dlatego w wyniku zakwestionowania postanowień uchwały Rady Gminy K. Nr [...] z dnia [...] r. przystąpiono do negocjowania ugody z właścicielami scalonych nieruchomości, a wobec braku takiej ugody zakwestionowane zapisy uchwały Rady Gminy K. z dnia [...] r. w sprawie scalenia i podziału nieruchomości zostały zmienione uchwałą Rady Gminy z dnia [...] r. Wydaje się oczywiste, że zmiana ta nie może jednak skutkować w stosunku do skarżącej, która w dacie zmiany tej uchwały nie była już właścicielką uzyskanej z tego postępowania scaleniowego nieruchomości, sprzedając ją umową notarialną z dnia z dnia [...] r. Stosując zapis tej uchwały do skarżącej organ pierwszej instancji zastosował prawo z mocą wsteczną, co jest niedopuszczalne, przyjmując, ze generalnie przepisy gminne wchodzą w życie z dniem ogłoszenia. Zastosowanie zmienionej w swej treści uchwały do skarżącej oraz obciążenie jej naliczeniem opłaty adiacenckiej narusza podstawowe zasady procedury administracyjnej, a przede wszystkim art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w myśl którego organy administracyjne stoją na staży praworządności (...) oraz art. 8 Kodeksu, zgodnie z którym obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa. Wprowadzanie niepewności legislacyjnej oraz obciążanie jej skutkami obywateli nie da się pogodzić ze wskazaną powyżej rolą organów administracji.
Działanie takie sprzeczne jest ponadto z art. 2 i art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Podobne stanowisko zajął Trybunał Konstytucyjny w kwestii opłat adiacenckich naliczanych co prawda na innej podstawie, a mianowicie art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stwierdzając, w wyroku z
dnia 2 kwietnia 2007 r. Sygn. akt SK 19/06, że art. 98 ust. 4 w związku z art. 145 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 84 Konstytucji przez to, że narusza zasadę ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Analiza tego wyroku musi prowadzić do wniosku, że wymierzenie opłaty adiacenckiej na podstawie art. 98 ust. 4 cytowanej ustawy w związku ze wzrostem wartości nieruchomości w wyniku jej podziału jest dopuszczalne jednie wtedy, gdy w chwili podziału nieruchomości obowiązywała uchwała rady gminy o ustaleniu stawki procentowej tej opłaty. Podobnie należy przyjąć, bazując na wyrażonej w zaprezentowanym powyżej stanowisku, że obciążenie skarżącej opłatą adiacencką z tytułu wzrostu wartości nieruchomości po przeprowadzeniu postępowania scaleniowego jest możliwe tylko wtedy, gdy uchwała o scaleniu i podziale nieruchomości, będąca podstawą tego postępowania zawierała określenie stawki procentowej tej opłaty.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zarówno zaskarżoną decyzję jak i decyzję ją poprzedzającą na podstawie art. 145 ( 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)
Uwzględniając skargę Sąd orzekł o niewykonalności zaskarżonej decyzji stosownie do art. 152 przywołanej powyżej ustawy.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który nie przewiduje zwrotu kosztów w postaci kosztów związanych ze sporządzeniem operatu majątkowego i podziałem przedmiotowej nieruchomości.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI