II SA/Gl 12/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę syndyka masy upadłości na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego nakazującą usunięcie odpadów z nieruchomości, potwierdzając odpowiedzialność spółki jako posiadacza odpadów.
Sprawa dotyczyła skargi syndyka masy upadłości C sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy nakaz usunięcia odpadów z nieruchomości. Skarżący kwestionował uznanie spółki za posiadacza odpadów i zarzucał naruszenia przepisów proceduralnych oraz materialnych, w tym brak zawieszenia postępowania ze względu na toczące się postępowanie karne. Sąd administracyjny uznał jednak, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny, potwierdzając odpowiedzialność spółki jako posiadacza odpadów i oddalając skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę Syndyka Masy Upadłości C sp. z o.o. w upadłości na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta nakazującą usunięcie odpadów z nieruchomości położonej przy ul. [...] w C. Skarżący zarzucał organom naruszenie przepisów ustawy o odpadach poprzez błędne uznanie spółki za posiadacza odpadów, a także naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym brak zawieszenia postępowania ze względu na toczące się postępowanie karne. Sąd administracyjny, po analizie zgromadzonego materiału dowodowego, uznał, że organy prawidłowo ustaliły istnienie odpadów, ich zaleganie w miejscu nieprzeznaczonym do składowania oraz zasadnie uznały spółkę za posiadacza odpadów, odpowiedzialnego za ich usunięcie. Sąd podkreślił, że odpowiedzialność posiadacza odpadów jest obiektywna i wynika z samego faktu zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Oddalono również zarzuty dotyczące naruszeń proceduralnych, w tym odmowy zawieszenia postępowania, uznając, że postępowanie karne nie stanowiło zagadnienia wstępnego. W konsekwencji, Sąd oddalił skargę jako niezasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, spółka w upadłości, reprezentowana przez syndyka, może być uznana za posiadacza odpadów, jeśli okoliczności wskazują na jej związek z transportem i magazynowaniem odpadów w miejscu nieprzeznaczonym do tego celu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że spółka, której kierowca przywoził odpady na nieruchomość, jest posiadaczem odpadów. Odpowiedzialność ta jest obiektywna i wynika z faktu zalegania odpadów w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania. Syndyk działa w imieniu spółki i ponosi odpowiedzialność.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
u.o. art. 26 § ust. 1, ust. 2, ust. 3a, ust. 6
Ustawa o odpadach
u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 6, pkt 19, pkt 32
Ustawa o odpadach
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § par. 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § par. 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 151
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 3 § § 1, § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 120
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u. art. 91 § ust. 2
Prawo upadłościowe
p.u. art. 144 § ust. 1 i 2
Prawo upadłościowe
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawidłowe ustalenie przez organy stanu faktycznego i prawnego. Spółka w upadłości, reprezentowana przez syndyka, jest posiadaczem odpadów. Odpowiedzialność za usunięcie odpadów jest obiektywna i solidarna. Postępowanie karne nie stanowi zagadnienia wstępnego dla postępowania administracyjnego.
Odrzucone argumenty
Uznanie spółki za posiadacza odpadów. Naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Brak zawieszenia postępowania administracyjnego. Nienależyte uzasadnienie decyzji.
Godne uwagi sformułowania
Odpowiedzialność posiadacza odpadów oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Postępowanie karne nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Skład orzekający
Aneta Majowska
sprawozdawca
Krzysztof Nowak
członek
Stanisław Nitecki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie odpowiedzialności za usuwanie odpadów, w tym w przypadku spółek w upadłości, oraz kwestia zagadnienia wstępnego w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z transportem i składowaniem odpadów przez konkretną spółkę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności za nielegalne składowanie odpadów, co jest ważnym tematem ochrony środowiska. Dodatkowo, aspekt upadłości spółki i odpowiedzialności syndyka dodaje jej złożoności.
“Spółka w upadłości odpowiedzialna za nielegalne składowanie odpadów – wyrok WSA.”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 12/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-07-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Krzysztof Nowak
Stanisław Nitecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
III OSK 3257/23 - Wyrok NSA z 2025-04-24
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 699
art. 26 ust. 1, ust. 2, ust. 3a, ust. 6, art. 3 ust. 1 pkt 6, pkt 19, pkt 32
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Nowak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 lipca 2023 r. sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości C. sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 19 października 2022 r. nr SKO.4113.18.2022 w przedmiocie usunięcia odpadów z terenu nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 19 października 2022 r. nr SKO.4113.18.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 3 ust. 1 pkt 19 i art. 26 ust. 1, ust. 2, ust. 3a i ust. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 699 z późn. zm.), utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji - Prezydenta Miasta C. z dnia 19 lipca 2022 r. nr [...], którą:
- w pkt 1 decyzji nakazano: S.W., O.S., D.G. (prowadzącemu działalność gospodarczą pn. Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego D.G. syndykowi masy upadłości działającemu w imieniu własnym, ale na rzecz spółki C Spółka z o.o. w upadłości z siedzibą w S. (dalej: "Skarżący"), solidarnie, usunięcie odpadów zmagazynowanych w 2017-2018 r., w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania lub magazynowania, tj. z terenu nieruchomości położonej przy ul. [...] w C. w terminie do dnia 19 lipca 2023 r.,
- w pkt 2 decyzji określono rodzaje odpadów zdeponowanych na w/w nieruchomości,
- w pkt 3 decyzji określono sposób usunięcia odpadów poprzez przekazanie ich w sposób zapewniający zachowanie środków bezpieczeństwa dla zdrowia ludzi i środowiska oraz przepisów przeciwpożarowych, środkami transportu samochodowego w szczelnych naczepach, bądź cysternach przeznaczonych do kontaktu z substancjami niebezpiecznymi, do uprawnionego podmiotu zajmującego się gospodarką odpadami,
- w pkt 4 decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawym.
W dniu 26 kwietnia 2018 r. na nieruchomości przy ul. [...] w C. stwierdzono fakt zmagazynowania beczek stalowych, beczek z tworzywa sztucznego, zbiorników typu "mauzer" z substancją niewiadomego pochodzenia oraz odpadów innych niż niebezpieczne (w aktach sprawy notatka urzędowa Straży Miejskiej w C. z dnia 26 kwietnia 2018 r., w której podano numery rejestracyjne pojazdu, który przywiózł odpady). W dniu 8 maja 2018 r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w K. Delegatura w C. przeprowadził czynności kontrolne ww. nieruchomości, podczas których stwierdzono, że na terenie zgromadzone zostały odpady inne niż niebezpieczne oraz pojemniki z odpadami, co uwidoczniono na załączonej do pisma dokumentacji. Organ pierwszej instancji ustalił, że wyłącznym użytkownikiem ww. pojazdu jest C Spółka z o.o. ze S. (dalej: "Spółka", informacja Urzędu Miasta K., pismo z dnia 21 czerwca 2018 r. S1 Spółka z o.o.) oraz że na wskazany teren transportowane były odpady przez Spółkę (pismo z dnia 16 lipca 2018 r.).
Podczas oględzin w dniu 18 stycznia 2019 r. reprezentant Spółki A.N. oświadczył do protokołu, że kierowca spółki przywoził odpady na ww. nieruchomość. W wyniku przeprowadzonych w dniu 15 marca 2019 r. oględzin stwierdzono, że na nieruchomości zgromadzono beczki i mauzery z zawartością nieustalonego pochodzenia oraz odpady inne niż niebezpieczne, które według właściciela nieruchomości, zostały przywiezione przez spółki, z którymi podpisał umowy dzierżawy.
Prokuratura Rejonowa w C. przekazała do postępowania kopię opinii biegłych z dnia [...] r. nr [...] sporządzoną do sprawy o sygnaturze [...] obejmującą analizę pobranych próbek odpadów znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości, natomiast pismem z dnia 26 sierpnia 2020 r. Prokuratura Okręgowa w K. poinformowała o zakończeniu śledztwa (sygn. [...]) i skierowaniu do Sądu Okręgowego w K. aktu oskarżenia (sygn. [...]), który obejmował m.in. transport i składowanie odpadów w C. przy ul. [...]. Ustalono, że odpady ujawnione w C. pochodziły ze spółki C Spółka z o.o. ze S.. W zakresie lokalizacji w C. O.S. współpracował bezpośrednio z A.N. prokurentem Spółki. Odpady składowane były na nieruchomości wieczystego użytkownika S.W.
Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej w C. przekazała protokół ustaleń z czynności kontrolno-rozpoznawczych z dnia 23 lipca 2018 r. znak: [...], podczas których ustalono, że teren posesji przeznaczony został na plac składowy odpadów, a na terenie składowiska magazynowanych jest 400 ton - 400 000 kg odpadów.
Żadna ze stron nie stawiła się na rozprawę administracyjną.
Do akt sprawy dołączono również udostępnione przez Prokuraturę Regionalną w K. kopie akt sprawy karnej sygn. [...], w tym: protokoły przesłuchania: S.W., O.S., A.N.
Decyzja organu pierwszej instancji z dnia 8 marca 2021 r. nr [...] nakazująca S.W., O.S. i C Spółka z o.o. w upadłości solidarne, usunięcie odpadów zmagazynowanych w 2017-2018 roku, znajdujących się w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania lub magazynowania, tj. z terenu opisanej na wstępie nieruchomości w terminie do dnia 31 marca 2022 r., na skutek wniesionego odwołania, została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 3 marca 2022 r. znak: SKO.4113.16.2021 a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia.
Ponownie prowadząc postępowanie organ pierwszej instancji ustalił, że sprawa o sygn.[...] pozostaje nadal w toku, a stan przedmiotowej nieruchomości przy ul. [...] nie zmienił się od poprzednich oględzin. W związku z wnioskiem Spółki, organ postanowieniem z dnia 30 maja 2022 r. odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu.
Z ustaleń organu wynika, że dla przedmiotowego terenu nie wydano decyzji zezwalającej na magazynowanie, czy też składowanie odpadów. Podmiotem ujawnionym w ewidencji gruntów i budynków jako władający gruntem (działki nr 1, 2, 3, 4 wchodzące w skład przedmiotowej nieruchomości) jest S.W.. Zdaniem organu, władający powierzchnią ziemi nie wykazał, że w jakikolwiek sposób kontrolował wykonywanie zawartych umów dzierżawy oraz dbał o stan należącej do niego nieruchomości, bowiem posiadał wiedzę o zmagazynowanych pojemnikach w roku 2017 r. a mimo to zawierał kolejne umowy dzierżawy, co skutkowało przywożeniem kolejnych odpadów na ww. nieruchomość.
W dniu 6 września 2019 r. Sąd Rejonowy dla K [...] w K. ogłosił upadłość Spółki i ustanowił syndyka w osobie D.G. W związku z tym, w prowadzonym postępowaniu administracyjnym syndyk masy upadłości działa w imieniu własnym, ale na rzecz Spółki.
Na podstawie zgromadzonego w postępowaniu materiału dowodowego organ za posiadaczy odpadów uznał zarówno władającego powierzchnią ziemi S.W. jak i O.S. oraz Spółkę, na rzecz której działa syndyk masy upadłości, ale działający w imieniu własnym. S.W. nie wykazał, że odpady nawiezione na jego nieruchomość zostały zdeponowane bez jego zgody, wbrew jego woli. Wiedzę o przywiezieniu odpadów na ww. nieruchomość posiadał już w roku 2017.
Jak wynika z analizy zgromadzonego materiału dowodowego, a w szczególności dowodów pozyskanych z akt postępowania karnego, prowadzonego przez Prokuraturę Regionalną w K. ([...]), porzucenie odpadów na przedmiotowej nieruchomości było częścią działalności zorganizowanej grupy przestępczej. Działalność ta polegała na wyszukaniu miejsc, pozwalających na umieszczenie odpadów, zawarciu umowy dzierżawy. Dokonywano zapłaty za czynsz z góry, gotówką za kwartał, a następnie zwożono odpady. Organizatorami procederu porzucenia odpadów na przedmiotowej nieruchomości byli O.S. oraz Spółka (obecnie w upadłości), którą reprezentował prokurent A.N. W toku przesłuchania O.S. wskazał, że na ww. nieruchomość przywieziono 3-4 samochody odpadów, które pochodziły ze Spółki.
Organ wyjaśnił, iż Spółka zgodnie z przepisami ustawy o odpadach, powinna przekazać odpady podmiotowi, który posiada decyzje na zbieranie odpadów lub przetwarzanie odpadów - art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach. Natomiast Spółka przekazała odpady podmiotowi, który nie posiadał żadnych decyzji w zakresie gospodarowania odpadami (S.W.). W związku z powyższym odpowiedzialność za gospodarowanie odpadami z chwilą ich przekazania nie przeszła na kolejnego posiadacza. Spółka nie zdjęła z siebie odpowiedzialności za odpady i w dalszym ciągu pozostała ich posiadaczem.
Decyzja została wydana z zastosowaniem przepisów o współodpowiedzialności posiadaczy odpadów - art. 26 ust. 3a ustawy o odpadach. Określając w decyzji termin wykonania obowiązku na dzień 19 lipca 2023 r. organ uwzględnił konieczność jak najszybszego usunięcia odpadów z przedmiotowej nieruchomości. Zaleganie odpadów w miejscach do tego nieprzeznaczonych wiąże się bowiem z zagrożeniem dla zdrowia i życia ludzi oraz środowiska. Końcowo, w powołaniu na orzecznictwo sądów administracyjnych organ wskazał, iż brak precyzyjnego określenia w zaskarżonej decyzji ilości odpadów nie narusza prawa. Nie sposób zatem oczekiwać, by organ wskazywał ilość lub wagę odpadów przeznaczonych do usunięcia, gdyż żadne z tych odpadów nie powinny znajdować się na przedmiotowych działkach, skoro nie jest to teren przeznaczony pod składowanie lub magazynowanie odpadów.
Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł odwołanie, zarzucając decyzji organu pierwszej instancji naruszenie:
- art. 3 pkt 19 oraz art. 26 ust. 1 i ust. 2 ustawy o odpadach, poprzez uznanie, że to odwołujący jest posiadaczem odpadów solidarnie zobowiązanym do ich usunięcia z terenu przedmiotowej nieruchomości.
- art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez brak zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy istotny wpływ na jego wynik ma rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w K., prowadzącego postępowanie karne wobec O.S.,
- art. 138 § 2 in fine k.p.a. poprzez brak zastosowania się do obowiązku uwzględnienia wskazań zawartych w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 3 marca 2022 r., który określił, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy,
- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz brak dokonania swobodnej oceny dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego,
- art. 8 § 1 k.p.a., art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji z uwagi na zawarcie w uzasadnieniu zbyt ogólnych oraz sprzecznych ze sobą ustaleń, co w zasadzie uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz dokonanie kontroli zaskarżonych decyzji, a także nie czyni zadość kodeksowej zasadzie przekonywania.
W uzasadnieniu przedstawił argumentację dla przedstawionych zarzutów.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 19 października 2022 r. nr SKO.4113.18.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
W pierwszej części uzasadnienia organ chronologicznie i szczegółowo zrelacjonował dotychczasowy przebieg postępowania. Zwrócił przy tym uwagę na pismo Spółki z dnia 16 lipca 2018 r., w treści którego wskazano między innymi, że Spółka przywiozła do firmy M. odpady w kodzie 15 01 02 w ilości 192 Mg, a zlecenie było ustne i Spółka nie posiada żadnej umowy w formie papierowej.
Następnie organ odwoławczy przywołał podstawę normatywną rozstrzygnięcia, a także przytoczył poglądy doktryny prawa dotyczące kwestii obowiązku usuwania odpadów. Podkreślił, iż stwierdzenie nielegalnego składowania odpadów powoduje, że wydanie nakazu usunięcia odpadów jest nie prawem, ale obowiązkiem organu ochrony środowiska, a decyzję nakazującą usunięcie odpadów wydaje się w stosunku do wszystkich posiadaczy odpadów odpowiedzialnych za składowanie lub magazynowanie odpadów. Organ odwoławczy poczynił ustalenia faktyczne w sprawie w sposób zbieżny z ustaleniami organu pierwszej instancji oraz podzielił stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Zdaniem Kolegium zasadnie w świetle zgromadzonego materiału dowodowego za posiadacza odpadów uznano zarówno S.W., O.S. oraz C Spółkę z o.o. w upadłości z siedzibą w S., na rzecz której działa D.G. syndyk masy upadłości, ale działający w imieniu własnym. Powyższe potwierdzają dowody zgromadzone w sprawie karnej. Zauważył także, iż z planu miejscowego (przyjętego przez Radę Miasta C. uchwałą nr [...] z dnia [...] r.) wynika zakaz składowania surowców i odpadów bezpośrednio na powierzchni ziemi oraz zakaz składowania odpadów komunalnych i przemysłowych (tereny oznaczone symbolem 6PU).
Organ odwoławczy, w powołaniu na stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, podzielił również wskazania organu pierwszej instancji co do kwestii odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego wyjaśniając, że prowadzona przed Sądem Okręgowym w K. sprawa karna nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z czym nie dała podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego.
Zasadnie także w ocenie organu odwoławczego decyzja organu została wydana z zastosowaniem przepisów o współodpowiedzialności posiadaczy odpadów. Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów odwołania, w tym zarzutów odnoszących się do nienależytego sporządzenia uzasadnienia czy braków w postępowaniu dowodowym.
Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący wnosząc, sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarżący sformułował zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego:
1. art. 3 pkt 19 ustawy o odpadach poprzez uznanie, że Skarżący jest posiadaczem odpadów znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości w sytuacji, gdy z okoliczności postępowania oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby podmiot władający powierzchnią ziemi, sprostał ciężarowi dowodowemu, wskutek czego nie doszło do obalenia domniemania, według którego to władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów zalegających na nieruchomości,
2. art. 26 ust. 1 i ust. 2 ustawy o odpadach - poprzez zobowiązanie Skarżącego jako posiadacza odpadów do zagospodarowania na własny koszt odpadami znajdującymi się na ww. nieruchomości w sytuacji, gdy Skarżący nie powinien zostać uznany za posiadacza odpadów oraz podmiot odpowiedzialny za zalegające odpady,
3. art. 91 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku - Prawo upadłościowe - poprzez prowadzenie przedmiotowego postępowania administracyjnego oraz zobowiązanie Skarżącego do zagospodarowania na własnym koszt ww. odpadów w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja dotyczy zobowiązania niepieniężnego oraz z dniem ogłoszenia upadłości stała się zobowiązaniem pieniężnym i z tym też dniem stało się ono płatne,
a także naruszenia przepisów postępowania:
4. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., 107 § 3 k.p.a. i art. 80 k.p.a. - poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów oraz uznanie, że materiał dowodowy w pełni uzasadnia przekonanie, iż to Skarżący jest posiadaczem odpadów oraz jednocześnie podmiotem, na który można nałożyć obowiązek zagospodarowania odpadami na własny koszt,
5. art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji, wskazanie w treści uzasadnienia niemal wyłącznie treści przepisów prawa oraz poglądów doktryny i orzecznictwa, przy jednoczesnym braku zawarcia w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób szczegółowy faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,
6. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. - poprzez brak zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy istotny wpływ na wynik sprawy ma rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w K., który prowadzi postępowanie karne pod sygn. akt [...], a sprawa ta nie została jeszcze prawomocnie zakończona.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości oraz umorzenie postępowania administracyjnego, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu zakwestionował twierdzenie organów, że Skarżący pozostaje posiadaczem odpadów znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem Skarżącego władający powierzchnią ziemi nie uwolnił się od odpowiedzialności ze względu na brak sprostania ciężarowi dowodowemu, a tym samym nie doszło do wzruszenia domniemania ustanowionego przez przepis art. 3 pkt 19 ustawy o odpadach. Błędne ustalenie posiadacza odpadów spowodowało nałożenie obowiązku zagospodarowania odpadów na niewłaściwy podmiot, czyli na Skarżącego. Wskazał, iż organ prowadzący postępowanie w razie ustalenia odpowiedzialności Skarżącego, powinien dokonać zgłoszenia wierzytelności do listy wierzytelności zgodnie z zasadami Prawa upadłościowego. W odniesieniu do zarzutów naruszenia przepisów postępowania podał, iż organ odwoławczy nie podjął żadnych czynności w ramach postępowania wyjaśniającego, które mogłyby dostatecznie uzupełnić zgromadzony materiał dowodowy, nadto uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera konkretnego wyjaśnienia, dlaczego zdaniem organu odwoławczego poczynione wcześniej ustalenia należy uznać za uzasadnione. Zdaniem Skarżącego sprawa karna prowadzona przed Sądem Okręgowym w K. o sygn. akt [...]jest zagadnieniem wstępnym, które może mieć istotny wpływ na postępowanie administracyjne oraz na ustalenie odpowiedzialności Skarżącego i nałożenie obowiązku zagospodarowania odpadami.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie.
Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 marca 2023 r. sygn. II SA/Gl 12/23 wstrzymano wykonanie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Na wstępie należy wskazać na regulację art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") stosownie do której sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1).
Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
Mając na uwadze tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej, Sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie organu administracji publicznej jest zgodne z prawem. Zarzuty skargi okazały się niezasadne.
Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 19 października 2022 r. nr SKO.4113.18.2022 utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji – Prezydenta Miasta C. z dnia 19 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów zmagazynowanych w 2017-2018 r., w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania lub magazynowania.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o odpadach, w szczególności art. 26 tej ustawy, stosownie do którego posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania (ust. 1). Z zastrzeżeniem art. 26a, w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami (ust. 2). Decyzję, o której mowa w ust. 2, wydaje się w stosunku do wszystkich posiadaczy odpadów odpowiedzialnych za gospodarowanie odpadami, o których mowa w ust. 1. Za wykonanie obowiązków wskazanych w decyzji posiadacze odpadów odpowiedzialni są solidarnie (ust. 3a). W decyzji, o której mowa w ust. 2, określa się w szczególności: 1) termin usunięcia odpadów, 2) rodzaj odpadów, 3) sposób usunięcia odpadów (ust. 6).
W myśl art. 3 ust. 1 pkt 6 tej ustawy przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Ustawodawca zdefiniował również pojęcia "posiadacza odpadów" oraz "wytwórcy odpadów". Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 19 przez "posiadacza odpadów" rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będącą w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.
Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 32 przez "wytwórcę odpadów" rozumie się każdego, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów (pierwotny wytwórca odpadów), oraz każdego, kto przeprowadza wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów; wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej.
Jak podkreślono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2020 r. sygn. II OSK 803/18 zasadniczym celem przywołanej wyżej regulacji art. 26 ustawy o odpadach jest skuteczne i szybkie usuwanie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Odpady zalegające w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania lub magazynowania stanowią zagrożenie dla środowiska oraz zdrowia i życia ludzi. Z tej przyczyny ustawodawca przewidział obowiązek prawny posiadacza odpadów do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Odpowiedzialność posiadacza odpadów oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2019 r. sygn. II OSK 816/18, z dnia 23 kwietnia 2020 r. sygn. II OSK 663/19).
Analiza akt sprawy doprowadziła do wniosku, że wskazane przesłanki wydania decyzji, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach, nakazującej posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, zostały spełnione. Zasadnie również organ ustalił solidarną odpowiedzialność za wykonanie tego obowiązku. W ramach przeprowadzonego postępowania w tym zakresie Sąd nie dopatrzył się uchybień mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonych decyzji.
Przechodząc do przesłanek warunkujących wydanie decyzji nakazującej usunięcie odpadów, a wynikających z przywołanych przepisów konieczne było ustalenie następujących okoliczności: istnienia odpadów, zalegania odpadów w miejscu nieprzeznaczonym do ich gromadzenia lub magazynowania, podmiotu zobowiązanego do ich usunięcia – posiadacza odpadów. Obowiązkiem organów było zatem ustalenie w/w warunków. W odniesieniu do Skarżącego organy tym warunkom sprostały.
Po pierwsze organ prawidłowo ustalił istnienie odpadów na nieruchomości położonej w C. przy ul. [...]. Powyższe potwierdza: notatka urzędowa Straży Miejskiej znak [...] z dnia 26 kwietnia 2018 r. (karta nr 13 akt administracyjnych), protokół z ustaleń z czynności kontrolno-rozpoznawczych Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w C. z dnia 23 lipca 2018 r. (karta nr 449 akt administracyjnych), protokół kontroli nr [...] z dnia 8 maja 2018 r. wraz załącznikami przedłożony przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K. Delegatura w C. (karta nr 577 akt administracyjnych), a także informacje przekazane przez inne organy, m.in. treść pisma: Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. z dnia 21 maja 2018 r. (karta nr 55 akt administracyjnych), Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w C. z dnia 13 sierpnia 2018 r. ("w dniach 22-26 czerwca 2018 r. przeprowadzono czynności kontrolno-rozpoznawcze", "ustalenia dały podstawę do wydania decyzji administracyjnej, nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości", karta nr 165 akt administracyjnych), jak również przeprowadzone oględziny nieruchomości: notatka służbowa z dnia 3 grudnia 2018 r. (karta nr 196 akt administracyjnych), protokoły z oględzin: dnia 18 stycznia 2019 r. (karta nr 209-211 akt administracyjnych), z dnia 15 marca 2019 r. (karta nr 239-241 akt administracyjnych), z dnia 15 października 2020 r. (karta nr 554-556 akt administracyjnych), z dnia 28 kwietnia 2022 r. ("stan nieruchomości bez zmian w stosunku do poprzednich oględzin w 2020 roku", karta nr 841-843 i 857 akt administracyjnych), oraz wizje w terenie (notatka służbowa z dnia 12 sierpnia 2020 r. oraz z dnia 8 września 2020 r., karta nr 339 i 370 akt administracyjnych).
Z akt sprawy wynika równocześnie jaki rodzaj odpadów zalega na nieruchomości (opinia nr [...] z dna 29 października 2018 r. sporządzona w sprawie o sygn. [...]. [...] - Prokuratura Rejonowa w C. w sprawie transportowania i składowania wbrew przepisom odpadów i substancji w warunkach i w sposób mogący zagrażać życiu lub zdrowiu człowieka lub spowodować istotne obniżenie jakości wody, powietrza lub powierzchni gleby lub zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach, tj. o czyn z art. 183 § 1 k.k., dotyczącej składowania odpadów niebezpiecznych w C. przy ul. [...]", karta nr 245-265 akt administracyjnych, następnie prowadzone pod sygn. [...], karta nr 244 akt administracyjnych), a ich szczegółowe oznaczenie właściwymi kodami zostało zawarte w decyzji.
Poczynione na podstawie wskazanego materiału dowodowego ustalenia nie pozostawiały wątpliwości co do tego, że zgromadzone przedmioty wskazane w decyzji stanowiły odpady w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach. Organ ustalił także, że odpady zostały przywiezione na przedmiotową nieruchomość "w latach 2017-2018" (uzasadnienie zaskarżonej decyzji), co nie było kwestionowane przez Skarżącego w toku prowadzonego postępowania, ani też na etapie złożonej skargi.
Po drugie organ zasadnie poczynił ustalenia co do zalegania odpadów w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania lub magazynowania. Działka nr 2 położona jest na terenie oznaczonym symbolem 6PU – tereny przemysłowe, 10KS, ZI – tereny urządzeń obsługi komunikacji z towarzyszącą zielenią izolacyjną, działki o nr 3, 1, 4 na terenie 6PU – tereny przemysłowe. Jak wynika natomiast z wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Uchwała Nr [...] Rady Miasta C. z dnia [...] r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu położonego w rejonie ulic: [...] [...] i [...] w C., Dz. Urz. Woj. Śl z [...] r., Nr [...], poz. [...], karta nr 84-92 akt administracyjnych) w § 6 pkt 8 ppkt 5 określono zakaz składowania surowców i odpadów bezpośrednio na powierzchni ziemi, a w szczególności zakaz składowania na gruncie odpadów takich jak: zużyte wyroby metalowe, opakowania po nawozach sztucznych, zużyte akumulatory, pojemniki po farbach i lakierach, odpady organiczne, osady ściekowe, wraki samochodów i ich podzespoły, złom, odpady płynne (oleje samochodowe, benzyna, farby, roztwory z akumulatorów, środki konserwacyjne do samochodów itp.), natomiast w § 15 pkt 3 lit. b - dla terenów oznaczonych PU (zakaz składowania odpadów przemysłowych i komunalnych).
Przechodząc do trzeciego warunku, tj. ustalenia podmiotu zobowiązanego do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, ustawodawca określił, iż obowiązanym pozostaje "posiadacz odpadów", którym jest wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów, a także na podstawie domniemania władający powierzchnią ziemi, na której znajdują się opady.
Organ dokonał prawidłowych ustaleń w tym zakresie. Jak wynika bowiem z akt sprawy opisane w decyzji odpady transportowane były przez Spółkę na teren nieruchomości przy ul. [...] w C., a władający nieruchomością nie posiadał w tym zakresie właściwego zezwolenia. Powyższe potwierdził również podczas oględzin w dniu 18 stycznia 2019 r. reprezentant Spółki A.N. wskazując, że kierowca Spółki przywiózł odpady na przedmiotową nieruchomość (protokół oględzin, karta nr 209-211 akt administracyjnych). Nadto weryfikacja pojazdu odnotowanego podczas czynności prowadzonych przez Straż Miejską, który przewoził odpady na przedmiotową nieruchomość, pozwoliła na ustalenie, iż wyłącznym użytkownikiem tego pojazdu jest C Spółka z o.o. ze S.. Okoliczności wynikają z następujących dowodów zgromadzonych w sprawie: notatka urzędowa Straży Miejskiej znak [...] z dnia 26 kwietnia 2018 r. ("w takcie kontroli z odpadami przybył kolejny transport, przeprowadzono rozmowę z kierowcą pojazdu Scania z przyczepą" o wskazanym numerze rejestracyjny, kierowca oświadczył, że odpady dostarczył "z K. na zlecenie firmy M.", karta nr 13 akt administracyjnych), protokół z czynności kontrolno-rozpoznawczych Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w C. z dnia 23 lipca 2018 r. (karta nr 449 akt administracyjnych), pismo S1 Spółka z o.o. z dnia 21 czerwca 2018 r. ("wyłącznym użytkownikiem pojazdu, o numerach wskazanych w ww. notatce służbowej z dnia 26 kwietnia 2018 r., jest Spółka C Sp. z o.o.", karta nr 102 akt administracyjnych), pismo Spółka z dnia 16 lipca 2018 r. (karta nr 138 akt administracyjnych), karta przekazania odpadów nr 207 (karta nr 136 akt administracyjnych).
Powyższe okoliczności nie były kwestionowane przez Skarżącego, oraz korespondują z ustaleniami dokonanymi w toku postępowania przygotowawczego (prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w C. sygn. [...], sygn. [...], Prokuraturę Okręgową w K. sygn. [...]: "ustalono, że odpady ujawnione w C. pochodziły ze Spółki C z siedzibą w S., w zakresie lokalizacji w C. O.S. współpracował bezpośrednio z A.N. prokurentem spółki C, natomiast odpady składowane były na działce wieczystego użytkownika tej nieruchomości" – pismo z dnia 26 sierpnia 2020 r., karta nr 374 akt administracyjnych) - postanowienie z dnia [...] r. o przedstawieniu zarzutów O.S. oraz z dnia [...] r. o uzupełnieniu i zmianie zarzutów O.S. (karta nr 619-624 akt administracyjnych), protokół z przesłuchania podejrzanego O.S. ("potem znalazłem lokalizację przy [...] w C.", tam przywieziono jakieś trzy cztery samochody odpadów", "odpady pochodziły z firmy C ze S.", karta nr 625-630 akt administracyjnych), postanowienie z dnia [...] r. o przedstawieniu zarzutów A.N. (karta nr 604-610 akt administracyjnych), protokoły z dnia 2 kwietnia 2019 r. i z dnia 9 maja 2019 r. przesłuchania podejrzanego A.N. ("Spółka odbierała odpady od innych podmiotów, segregowała je i przekazywała innym podmiotom zgodnie z posiadaną decyzją przez te podmioty", "Spółka do 2014 przetwarzała odpady do czego uprawniała ją decyzja", karta nr 612-618 akt administracyjnych), postanowienie z dnia [...] r. o przedstawieniu zarzutów S.W. (karta nr 632 akt administracyjnych), protokół przesłuchania podejrzanego S.W. z dnia 18 kwietnia 2019 r., karta nr 633-635 akt administracyjnych). W toku postępowania władający nieruchomością oświadczył natomiast, że "nie wyraził zgody na przywiezienie odpadów przez firmę C ze S." (protokół oględzin z dnia 15 marca 2019 r., karta nr 239-241 akt administracyjnych), wyjaśnił także, że "nie zawierał umowy ze spółką C", a "pieczątka i podpis na karcie przekazania odpadów przez spółkę C jest sfałszowana" (protokół z przesłuchania strony z dnia 28 stycznia 2021 r., karta nr 690-695 akt administracyjnych).
Jeśli zatem, zgromadzone odpady posiadające właściwości niebezpieczne, zostały przywiezione z C Spółki z o.o. z miejscowości S. i zdeponowane nielegalnie w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania i magazynowania – na ww. nieruchomości położonej w C., bo nie ma zezwolenia na taką działalność w tym miejscu, to są podstawy do przyjęcia, że podmiot, który dokonał przywozu jest posiadaczem odpadów (podobnie: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 października 2021 r. sygn. II SA/Gl 396/21).
Podnoszona natomiast w skardze kwestia zobowiązania władającego nieruchomością S.W. do usunięcia odpadów, a także związana z nią analiza instytucję domniemania, że władający powierzchnią ziemi jest jednocześnie uznawany za posiadacza odpadów, w stosunku do którego można wydać decyzję w trybie art. 26 ust. 2 tej ustawy, nakazującą usunięcie odpadów, nie mogła na gruncie rozpoznawanej sprawy odnieść oczekiwanego przez Skarżącego skutku.
Obowiązek usunięcia odpadów ciąży na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Wprowadzenie domniemania prawnego nie zwalnia jednak organów z podejmowania wszelkich czynności zmierzających do ustalenia faktycznego posiadacza odpadów (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r. sygn. II OSK 663/19).
Stosownie do treści art. 26 ust. 3a ustawy o odpadach, decyzję w przedmiocie nakazania posiadaczowi usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, wydaje się w stosunku do wszystkich posiadaczy odpadów odpowiedzialnych za gospodarowanie odpadami. Za wykonanie obowiązków wskazanych w decyzji posiadacze odpadów odpowiedzialni są solidarnie.
Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 lipca 2022 r. sygn. III OSK 5421/21 przepisy zawarte w art. 26 ust. 3a-3c zakładają, po pierwsze, że adresatem decyzji z art. 26 ust. 1 ma być nie tylko ostatni posiadacz odpadów, czyli ten, który je zgromadził (złożył) w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym, ale także wszyscy poprzedni posiadacze tych odpadów, a więc również wytwórca, jako tzw. posiadacz pierwotny. Po drugie, wszyscy adresaci decyzji za jej realizację mają odpowiadać w sposób solidarny, co oznacza, że organ może wszcząć postępowanie egzekucyjne w przypadku niewykonania decyzji wobec każdego z adresatów, czyli niejako wybrać adresata decyzji uznanego przez organ za odpowiedzialnego za wykonanie obowiązku usunięcia. Stwierdzenie powyższe wyprowadzone zostało z koncepcji odpowiedzialności solidarnej w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego (art. 366 w zw. z art. 369), przepisy ustawy o odpadach nie precyzują bowiem zasad odpowiedzialności solidarnej w rozumieniu używanym w tej ustawie.
Zauważenia przy tym wymaga, iż Spółka przekazała odpady podmiotowi, który nie posiadał żadnych decyzji w zakresie gospodarowania odpadami, zatem nie można mówić o przejściu odpowiedzialności na kolejnego posiadacza, o której mowa w art. 27 ustawy o odpadach. Decyzja Prezydenta Miasta C. nr [...] z dnia 15 maja 2012 r., którą udzielono S.W. prowadzącemu działalność gospodarczą P. S.W. zezwolenia na zbieranie odpadów przy ul. [...] w C. wygasła w dniu 23 stycznia 2016 r. W tych okolicznościach nie sposób uznać, że Skarżący nie jest posiadaczem odpadów w rozumieniu przywołanej podstawy materialnoprawnej. W związku z tym pozostaje obowiązany do ich usunięcia.
Ustalenie przez organ w niniejszej sprawie "posiadaczy odpadów" uzasadniało solidarne ustalenie wykonania obowiązków wynikających z decyzji, stosownie do regulacji art. 26 ust. 3a ustawy o odpadach.
Zdaniem Sądu utrzymana w mocy przez organ odwoławczy decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane przepisami, tj. poza określonymi w k.p.a. również wskazane w art. 26 ust. 6 ustawy o odpadach: termin usunięcia odpadów, rodzaj odpadów oraz sposób usunięcia odpadów. Poddane kontroli tut. Sądu rozstrzygnięcie zostało poprzedzone kompleksowym zebraniem i rozpatrzeniem materiału dowodowego. Organ ustalił istnienie odpadów i ich zaleganie na przedmiotowej nieruchomości - w miejscu nieprzeznaczonym do składowania lub magazynowania. Ustalił również, iż władający terenem nie miał zezwolenia na zbieranie lub przetwarzanie odpadów. Także Spółka, na skutek decyzji Starosty [...] z dnia 5 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na zbieranie odpadów (karta nr 668 akt administracyjnych), nie posiadała zezwolenia w tym przedmiocie.
Skarżący nie kwestionował ustaleń co do przywiezienia odpadów na teren ww. nieruchomości przez Spółkę.
W tych warunkach wydanie przedmiotowej decyzji, w trybie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach stało się uzasadnione.
Kontrola sądowoadministracyjna doprowadziła do wniosku, iż w sprawie nie doszło do naruszenia prawa przez organ odwoławczy wydający zaskarżoną decyzję, w tym nie doszło do naruszenia art. 26 ust. 1 i 2 oraz art. 3 pkt 19 ustawy o odpadach, z przyczyn podanych powyżej.
Brak było również podstaw do podzielenia zarzutu opartego o regulacje ustawy Prawo upadłościowe. W powołaniu na stanowisko Naczelnego Sadu Administracyjnego warto odnotować, iż z przepisu art. 144 ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo upadłościowe wynika z jednej strony, że po ogłoszeniu upadłości postępowanie administracyjne może być nie tylko wszczęte wobec syndyka, ale również prowadzone wobec niego. Ustawodawca zakłada ciągłość postępowania, co jest następstwem konstrukcji prawnej podstawienia procesowego. Z drugiej zaś strony, syndyk działa wprawdzie w imieniu własnym, ale na rzecz upadłego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2022 r. sygn. III OSK 5034/21, z dnia 5 października 2021 r. sygn. III OSK 3961/21, - sprawy z udziałem Skarżącego - syndyka masy upadłości Spółki C Sp. z. o.o. z siedzibą w S.). W dacie wydania decyzji legitymację formalną posiadał syndyk masy upadłości (postanowienie Sądu Rejonowego dla K. –[...] w K. [...]z dnia [...] r. sygn. [...]). Podkreślenia wymaga, iż otwarcie postępowania upadłościowego spowodowało, że tylko syndyk mógł być adresatem decyzji nakładającej obowiązki w zakresie usunięcia odpadów. Powyższe jest konsekwencją faktu, iż to syndyk masy upadłości dysponował w tej sprawie legitymacją procesową.
Nie można także wywodzić, jak uczyniono w skardze, że na podstawie art. 91 Prawa upadłościowego wierzytelność niepieniężna organu pierwszej instancji stała się wierzytelnością pieniężną i jako taka powinna zostać zgłoszona przez jej wierzyciela do masy upadłości. Dopiero bowiem wydanie decyzji w przedmiocie usunięcia odpadów konkretyzuje obowiązek o charakterze niepieniężnym. Możliwe jest jednak w toku postępowania egzekucyjnego również nałożenie grzywny bądź wykonanie zastępcze.
Tym samym zasadnie decyzja została skierowana do syndyka masy upadłości.
Sąd nie dopatrzył się podnoszonych naruszeń przepisów postępowania mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie, w tym przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z regułami wynikającymi z przepisów postępowania, w tym prawidłowego zastosowania przepisów określających zasady związane z gromadzeniem dowodów, ich oceną oraz uzasadnieniem wydanych decyzji. W ocenie Sądu, organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał motywy, którymi kierował się przy jej podejmowaniu, w zaskarżonej decyzji wielokrotnie odwoływał się do stanu faktycznego sprawy i do norm prawnych mających w niej zastosowanie, oraz odniósł się do argumentacji odwołania, na tym tle Sąd nie dopatrzył się naruszeń. Uzasadnienia zaskarżonych decyzji spełniają rygory uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji określone w art. 107 § 3 k.p.a.
Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Prowadzone postępowanie karne nie było zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., uzasadniającym zawieszenie postępowania administracyjnego.
Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2013 r. sygn. I OSK 348/12, elementem zagadnienia wstępnego jest istnienie zależności (związku przyczynowego) między uprzednim rozstrzygnięciem, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Związek zagadnienia wstępnego z rozpoznaniem sprawy administracyjnej i wydaniem decyzji wyraża się relacją, w której brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd jawi się jako bezwzględna przeszkoda do wydania decyzji w prowadzonej przez organ sprawie. W razie, gdy związek ten nie występuje, nie jest dopuszczalne zawieszenie postępowania. Organ administracji jest zobligowany do zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. tylko wtedy, gdy w sprawie wystąpi zagadnienie, którego brak rozstrzygnięcia wyklucza każde, zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego.
Z kolei w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 marca 2014 r. sygn. II SA/Kr 1541/13, stwierdzono, że sformułowanie użyte w przepisie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. "zależy od uprzedniego" wskazuje, że rozstrzygnięcie kwestii prejudycjalnej warunkuje rozpoznanie sprawy administracyjnej. Taka sytuacja ma miejsce, gdy organ nie dysponuje elementem pozwalającym na wydanie w ogóle decyzji. Zagadnieniem wstępnym jest tylko taka kwestia, która uniemożliwia wydanie rozstrzygnięcia w danej sprawie. Natomiast to, że wynik innego postępowania może mieć wpływ na treść decyzji, nie przesądza o istnieniu zagadnienia wstępnego. Stanowisko to zostało w pełni podzielone przez tut. Sąd w wyroku z dnia 4 sierpnia 2021 r. sygn. II SA/Gl 660/21. Podziela je również Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę.
Zasadnie zatem uznano w toku postępowania, iż w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek do zawieszenia postępowania administracyjnego. Zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia.
Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w treści skargi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez pozostałe strony w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku w tym przedmiocie wraz z pouczeniem (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.).
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI