II SA/Gl 1198/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2022-11-22
NSAAdministracyjneWysokawsa
pomoc społecznamieszkania chronioneodpłatnośćuchwałasamorząd gminnykontrola legalnościWSA Wojewoda

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy Kobiór w sprawie zasad odpłatności za pobyt w mieszkaniach chronionych z powodu istotnych wad prawnych i niejasności przepisów.

Wojewoda Śląski zaskarżył uchwałę Rady Gminy Kobiór dotyczącą zasad odpłatności za pobyt w mieszkaniach chronionych, zarzucając jej istotne naruszenia prawa, w tym niejasność i sprzeczność przepisów. Sąd administracyjny przychylił się do stanowiska Wojewody, stwierdzając nieważność uchwały w całości z powodu wadliwej interpretacji przepisów i przekroczenia delegacji ustawowej, co narusza zasady państwa prawnego.

Sprawa dotyczyła skargi Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Gminy Kobiór z dnia 10 listopada 2021 r. w sprawie szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w mieszkaniach chronionych. Wojewoda zarzucił uchwale istotne naruszenia prawa, wskazując na niejasność i niespójność przepisów dotyczących ustalania wysokości odpłatności. W szczególności, uchwała odwoływała się do innej uchwały dotyczącej zasad wynajmu lokali, co zdaniem Wojewody było niezgodne z delegacją ustawową. Ponadto, sposób ustalenia odpłatności jako stawki procentowej od nieokreślonej 'miesięcznej stawki odpłatności' był niejasny i uniemożliwiał jej stosowanie. Wojewoda argumentował, że rada gminy nie została upoważniona do ustalania konkretnych stawek, a jedynie szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności, które powinny uwzględniać koszty i zakres usług. Sąd administracyjny w Gliwicach, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, zgodził się z argumentacją Wojewody. Stwierdził, że uchwała zawiera istotne wady prawne, w tym naruszenie przepisów materialnego prawa administracyjnego i Konstytucji RP (art. 2 i 7), poprzez wadliwą interpretację i niewypełnienie delegacji ustawowej. Sąd podkreślił, że akty prawa miejscowego muszą być jasne, precyzyjne i zgodne z prawem, a niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca przepisów kompetencyjnych. W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, uchwała taka jest niezgodna z prawem, jeśli zawiera istotne wady prawne, takie jak niejasność, niespójność przepisów, przekroczenie delegacji ustawowej lub naruszenie Konstytucji RP.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że uchwała była niejasna i niespójna, nieprecyzyjnie określała podstawę do obliczenia odpłatności i odwoływała się do przepisów niezwiązanych z przedmiotem uchwały. Naruszało to zasady państwa prawnego i Konstytucję RP.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (20)

Główne

u.p.s. art. 97 § ust. 5

Ustawa o pomocy społecznej

Upoważnia organ stanowiący gminy do określenia szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w mieszkaniach chronionych.

u.p.s. art. 53 § ust. 3

Ustawa o pomocy społecznej

Określa rodzaje mieszkań chronionych (treningowe i wspierane).

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa kompetencje sądu administracyjnego do stwierdzania nieważności uchwał lub aktów.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada praworządności, organy władzy działają na podstawie i w granicach prawa.

Pomocnicze

u.p.s. art. 53 § ust. 4

Ustawa o pomocy społecznej

Definiuje mieszkanie chronione treningowe.

u.p.s. art. 53 § ust. 5

Ustawa o pomocy społecznej

Definiuje mieszkanie chronione wspierane.

u.p.s. art. 53 § ust. 6

Ustawa o pomocy społecznej

Określa odbiorców mieszkań chronionych wspieranych.

u.p.s. art. 97 § ust. 1

Ustawa o pomocy społecznej

Stanowi, że opłatę za pobyt w mieszkaniach chronionych ustala podmiot kierujący w uzgodnieniu z osobą kierowaną, w formie decyzji administracyjnej.

u.s.g. art. 18 § ust. 2

Ustawa o samorządzie gminnym

pkt. 15 - określanie zasad zarządu majątkiem gminy.

u.s.g. art. 40 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 41 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 91 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Określa nieważność uchwały organu gminy sprzecznej z prawem.

u.s.g. art. 91 § ust. 4

Ustawa o samorządzie gminnym

Rozróżnia istotne i nieistotne naruszenie prawa przy stwierdzaniu nieważności uchwały.

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1

Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2

Określa przedmiot kontroli sądów administracyjnych (zgodność z prawem).

u.o.m.z.g art. 21 § ust. 1

Ustawa o mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

pkt. 2 - określanie zasad wynajmowania lokali.

u.o.m.z.g art. 21 § ust. 3

Ustawa o mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

pkt. 6b - zasady przeznaczania lokali na realizację zadań pomocy społecznej.

u.o.m.z.g art. 4 § ust. 2b

Ustawa o mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

Umożliwia przeznaczanie lokali gminnych na cele pomocy społecznej.

Konstytucja RP art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ustanawianie aktów prawa miejscowego przez organy samorządu terytorialnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchwała zawiera istotne naruszenia prawa, w tym niejasność i sprzeczność przepisów. Ustalenie odpłatności za pobyt w mieszkaniu chronionym nie mieści się w delegacji ustawowej dla uchwały w sprawie zasad wynajmu lokali. Sposób ustalenia odpłatności jest niejasny i uniemożliwia jej stosowanie. Rada Gminy nie została upoważniona do ustalania konkretnych stawek, a jedynie szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności. Zasady odpłatności powinny być zróżnicowane w zależności od typu mieszkania chronionego i zakresu usług.

Godne uwagi sformułowania

kwestionowana uchwała zawiera istotne naruszenia w stopniu uniemożliwiającym jej zastosowanie nie wynika, w jaki sposób należy ustalić wysokość odpłatności nie mieści się w delegacji ustawowej nie można uznać, że szczegółowe zasady odpłatności, tj. granice tych odpłatności, stanowią konkretne stawki opłat wyrażone procentowo przepisy prawne muszą być formułowane w sposób poprawny, precyzyjny i jasny naruszeniem Konstytucji jest stanowienie przepisów niejasnych, wieloznacznych organ stanowiący gminy jest upoważniony do określenia szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w mieszkaniach chronionych na podstawie art. 97 ust. 5 u.p.s. nie wypełniła delegacji ustawowej niejasność i niespójność tych regulacji nie można uznać, że szczegółowe zasady odpłatności, tj. granice tych odpłatności, stanowią konkretne stawki opłat wyrażone procentowo

Skład orzekający

Stanisław Nitecki

przewodniczący

Edyta Kędzierska

członek

Krzysztof Nowak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania odpłatności za pobyt w mieszkaniach chronionych, zasady tworzenia aktów prawa miejscowego przez organy samorządu terytorialnego, kontrola legalności uchwał przez sądy administracyjne."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z pomocą społeczną i mieszkaniami chronionymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne jest precyzyjne formułowanie przepisów przez samorządy i jak sądy administracyjne kontrolują zgodność tych przepisów z prawem, co ma znaczenie dla obywateli korzystających z pomocy społecznej.

Niejasna uchwała o opłatach za mieszkania chronione unieważniona przez sąd.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 1198/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Edyta Kędzierska
Krzysztof Nowak /sprawozdawca/
Stanisław Nitecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność uchwały w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1876
art. 97 ust. 5, art. 53 ust. 3
Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 147
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Gminy Kobiór z dnia 10 listopada 2021 r. nr RG.0007.235.2021 w przedmiocie zasady odpłatności za pobyt w mieszkaniach chronionych stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały
Uzasadnienie
Rada Gminy Kobiór, działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt. 15, art. 40. ust. 1 i art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2021 r.
poz. 1872) - dalej: "u.s.g.", art. 97 ust. 5, w związku z art. 53 ust. 3 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1876) - dalej: "u.p.s.", podjęła w dniu 10 listopada 2021 r. uchwałę nr RG.0007.235.2021 w sprawie szczegółowych zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w mieszkaniach chronionych.
Na powyższą uchwałę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gliwicach wywiódł Wojewoda Śląski i wniósł o:
I. stwierdzenie nieważności uchwały RG.0007.235.2021 Rady Gminy Kobiór z
dnia 10 listopada 2021 r. w sprawie szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w mieszkaniach chronionych, w całości jako sprzecznej z art. 97 ust. 5 w zw. z ust. 1, art. 53 ust. 4 - ust. 6 u.p.s., w zw. z art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm.), dalej jako "Konstytucja RP",
II. o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi Wojewoda wskazał, że w jego ocenie kwestionowana uchwała zawiera istotne naruszenia w stopniu uniemożliwiającym jej zastosowanie. W jego ocenie z treści przedmiotowej uchwały nie wynika, w jaki sposób należy ustalić wysokość odpłatności za pobyt w mieszkaniu chronionym. Rada Gminy Kobiór w § 1 ust. 1 kwestionowanej uchwały wskazała, że odpłatność za pobyt w mieszkaniu chronionym, ustaloną zgodnie z uchwałą Rady Gminy Kobiór Nr RG.0007.123.2020 z dnia 30 czerwca 2020 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Kobiór (Dz. Urz. Woj. Śl. poz. 5551) ponosi osoba, której dochód przekracza kwotę kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.s. Z kolei w § 1 ust. 2 uchwały Rada Gminy przyjęła, że "Opłata wymieniona w ust. 1 ponoszona jest w granicach określonych poniższą tabelą." Przedmiotowa tabela zawiera dwie kolumny. W pierwszej Rada Gminy umieściła dochód - w stosunku do ustawowego kryterium dochodowego - określony przedziałami procentowymi zaczynając od przedziału 100%-110% a kończąc na przedziale powyżej 200%. W drugiej kolumnie umieściła wysokość odpłatności - w odniesieniu do miesięcznej stawki odpłatności określonej procentowo - od 30% do 100%.
W ocenie Wojewody ustalenie odpłatności za pobyt w mieszkaniu chronionym nie mieści się w delegacji ustawowej dla podjęcia uchwały w przedmiocie zasad wynajmu lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, zawartej w art. 21 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 172), dalej jako: "u.o.m.z.g". Wprawdzie zgodnie z art. 21 ust. 3 pkt 6b u.o.m.z.g. zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać w szczególności zasady przeznaczania lokali na realizację zadań, o których mowa w art. 4 ust. 2b, ale celem tej regulacji jest wyłącznie umożliwienie przekazywania lokali z mieszkaniowego zasobu gminy na potrzeby beneficjentów ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o wspieraniu rodziny i systemu pieczy zastępczej. Jak bowiem stanowi art. 4 ust. 2b u.o.m.z.g. Gmina może przeznaczać lokale wchodzące w skład mieszkaniowego zasobu gminy na wykonywanie innych zadań jednostek samorządu terytorialnego realizowanych na zasadach przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 i 2369 oraz z 2021 r. poz. 794, 803 i 1981) oraz ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2020 r. poz. 821 oraz z 2021 r. poz. 159, 1006 i 1981). Zasady przeznaczania lokali na realizację zadań, o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 6b u.o.m.z.g. nie obejmują jednak ustalenia odpłatności za pobyt w mieszkaniu chronionym.
Organ stanowiący gminy jest upoważniony do określenia szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w mieszkaniach chronionych na podstawie art. 97 ust. 5 u.p.s. Ponadto, co istotne, w treści uchwały Nr RG.0007.123.2020 z dnia 30 czerwca 2020 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Kobiór brak jest regulacji ustalających taką odpłatność. Za takie nie można bowiem uznać regulacji odnoszących się do stawek czynszu czy opłat niezależnych, bowiem mieszkania chronione nie są przedmiotem umowy najmu, lecz stanowią formę pomocy społecznej przygotowującą pod opieką specjalistów osoby tam przebywające do prowadzenia samodzielnego życia lub wspomagającą te osoby w codziennym funkcjonowaniu.
Wojewoda podkreślił, że ustalenie podstawy dla wyliczenia opłaty za pobyt w mieszkaniu chronionym stanowi kluczowy element szczegółowych zasad odpłatności, o których mowa w art. 97 ust. 5 ustawy. Funkcją przedmiotowej uchwały jest umożliwienie ustalenia kwoty, jaka będzie stanowić podstawę do ustalenia w decyzji administracyjnej wysokości opłaty za pobyt w mieszkaniu chronionym.
Zdaniem Wojewody treść kwestionowanej uchwały jest niespójna w stopniu uniemożliwiającym jej stosowanie, z uwagi na brak ustalenia przejrzystych i jasnych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w mieszkaniu chronionym. Jak bowiem wynika z treści tabeli zawartej w S 1 ust. 2 uchwały, wysokość odpłatności ustala się jako stawkę procentową liczoną w odniesieniu do miesięcznej stawki odpłatności. Z kolei odniesienie zawarte w S 1 ust. 1 uchwały nie pozwala na ustalenie co należy przyjąć za podstawę do obliczenia wysokości odpłatności w oparciu o stawki procentowe określone w tabeli. W ocenie Wojewody regulacja w takim kształcie narusza w sposób istotny art. 2 Konstytucji RP, który stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Wojewoda przywołał uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjny z dnia 22 maja 2002 r. (sygn. akt K 6/02) z którego wynika, iż przepisy prawne muszą być formułowane w sposób poprawny, precyzyjny i jasny. Naruszeniem Konstytucji jest stanowienie przepisów niejasnych, wieloznacznych, które nie pozwalają obywatelowi na przewidzenie konsekwencji prawnych jego zachowań. Niezastosowanie się zaś rady gminy do powyższych wymogów traktuje się jako istotne naruszenie prawa.
W ocenie Wojewody postanowienia kwestionowanej uchwały dotknięte są rażącą wadą polegającą na nieprecyzyjności, niejasności i sprzeczności zawartych w nich regulacji. W efekcie przedmiot uchwały, tj. szczegółowe zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w mieszkaniach chronionych, nie został w istocie uregulowany. Powyższe uzasadnia stwierdzenie jej nieważności w całości.
Dodatkowo Wojewoda podniósł, że w jego ocenie organ stanowiący gminy nie jest upoważniony do ustalenia sztywnej wysokości opłat ponoszonych przez osoby korzystające ze świadczenia w formie pobytu w mieszkaniu chronionym, a jedynie do określenia szczegółowych zasad ich ponoszenia. Rada na podstawie art. 97 ust. 5 ustawy jest obowiązana określić "szczegółowe zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w mieszkaniach chronionych", a więc jedynie granice, w ramach których przedmiotowa opłata powinna zostać ustalona przez uprawnione podmioty. Nie można uznać, że szczegółowe zasady odpłatności, tj. granice tych odpłatności, stanowią konkretne stawki opłat wyrażone procentowo.
Wojewoda podkreślił, że na podstawie art. 97 ust. 1 zd. 1 ustawy opłatę za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych ustala podmiot kierujący w uzgodnieniu z osobą kierowaną, uwzględniając przyznany zakres usług. Ustalenie konkretnej opłaty za pobyt w mieszkaniu chronionym następuje w formie decyzji administracyjnej (każdorazowo w indywidualnej sprawie). Przy ustaleniu wysokości ww. opłaty istotny wpływ ma przyznany zakres usług osobie kierowanej do mieszkania chronionego (w uzgodnieniu z tą osobą). Z tych właśnie przyczyn zdaniem Wojewody, rada gminy została upoważniona jedynie do określenia "szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w mieszkaniach chronionych", a nie do ustalenia "wysokości opłat" ponoszonych przez osoby korzystające z ww. świadczeń pomocy społecznej. Na potwierdzenie swojego stanowiska Wojewoda przywołał stanowisko judykatury wyrażone m.in. w wyrokach: WSA we Wrocławiu z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 629/13, WSA w Gliwicach z dnia 19 października 2016 r. sygn. akt IV SA/GI 78/16).
W ocenie Wojewody, Rada Gminy była obowiązana również do uregulowania przedmiotowych zasad odpłatności odrębnie dla każdego typu mieszkań chronionych, wymienionych w art. 53 ust. 3 ustawy, tj. dla mieszkań chronionych treningowych oraz mieszkań chronionych wspieranych, gdyż przeznaczone są one dla różnych kręgów odbiorców oraz zapewniają różnego rodzaju usługi. W mieszkaniu chronionym treningowym zapewnia się usługi bytowe oraz naukę, rozwijanie lub utrwalanie samodzielności, sprawności w zakresie samoobsługi, pełnienia ról społecznych w integracji ze społecznością lokalną, w celu umożliwienia prowadzenia samodzielnego życia (art. 53 ust. 4 ustawy). Natomiast w mieszkaniu chronionym wspieranym zapewnia się usługi bytowe oraz pomoc w wykonywaniu czynności niezbędnych w życiu codziennym i realizacji kontaktów/społecznych, w celu utrzymania lub rozwijania samodzielności osoby na poziomie jej psychofizycznych możliwości oraz przeznaczone jest wyłącznie dla: osoby niepełnosprawnej, w szczególności osoby niepełnosprawnej fizycznie lub osoby z zaburzeniami psychicznymi; osoby w podeszłym wieku lub przewlekle chorej (art. 53 ust. 5 i 6 ustawy).
Wojewoda wskazał również powołując się na stanowisko doktryny prawa, że ustawodawca wprowadził dwa typy mieszkań chronionych (mieszkania chronione treningowe oraz mieszkania chronione wspierane), które są przeznaczone dla różnego kręgu odbiorców oraz zapewniają różnego rodzaju usługi. Idea wyodrębnienia dwóch typów mieszkań chronionych jest podyktowana zróżnicowaną sytuacją i potrzebami osób korzystających z tej formy wsparcia.
Wobec powyższego, w ocenie Wojewody, organ stanowiący gminy ustalając szczegółowe zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w mieszkaniach chronionych był obowiązany określić ww. zasady odrębnie dla mieszkań chronionych treningowych oraz mieszkań chronionych wspieranych.
Zdaniem Wojewody Rada Gminy powinna określić zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w mieszkaniach chronionych w odniesieniu do kosztu pobytu w mieszkaniu chronionym, a nie w odniesieniu do dochodu osoby przebywającej w mieszkaniu chronionym. Takie stanowisko znajduje swoje uzasadnienie w treści art.97 ust. 1 zd. 1 ustawy oraz art. 53 ust. 9 i ust. 10 ustawy.
W ocenie Wojewody, każdej osobie korzystającej z mieszkania chronionego może być przyznany różny zakres usług, nawet w przypadku, gdy w jednym mieszkaniu chronionym przebywa więcej niż jedna osoba. Zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w mieszkaniach chronionych powinny być ustalone w odniesieniu do kosztu pobytu w mieszkaniu chronionym, który jest wynikiem zakresu przyznanych usług dla osoby korzystającej z tej formy pomocy społecznej.
Z uwagi na powyższe Wojewoda skonstatował, że treść § 1 ust. 1 i 2 uchwały jest zatem sprzeczna z art. 97 ust. 5 w zw. z ust. 1, art. 53 ust. 4 - ust. 6 u.p.s. w zw. z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. W ocenie Wojewody Rada Gminy Kobiór nieprawidłowo wypełniła delegację ustawową co stanowi istotne naruszenie prawa i stanowi podstawę do wyeliminowania uchwały z obrotu prawnego w całości.
W odpowiedzi na skargę organ poinformował, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Jednocześnie poinformował, że ze względu na przerwę wakacyjną w obradach Rady Gminy Kobiór nie jest ona w stanie dotrzymać 30 dniowego terminu na uwzględnienie skargi w trybie tzw. autokontroli, stąd skarga podlega przekazaniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Uchylenie uchwały i zastąpienie jej nowo podjętą uchwałą w sprawie szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w mieszkaniach chronionych nastąpi na sesji Rady Gminy najdalej we wrześniu 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Na podstawie art. 1 S 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Stosownie do art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. Podstawą stwierdzenia nieważności takiego aktu jest uznanie, że doszło do istotnego naruszenia prawa. Według bowiem ust. 4 powołanego wyżej artykułu - w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały ograniczając się do wskazania, iż uchwałę wydano z naruszeniem prawa.
Z powyższego wynika, że każda uchwała rady gminy dotknięta istotnymi wadami prawnymi jest nieważna od dnia jej wydania.
Do istotnych wad uchwały, skutkujących stwierdzeniem jej nieważności, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (Z.Kmieciak, M.Stahl, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, Samorząd terytorialny 2001/1-2, s. 102).
W niniejszej sprawie organ nadzoru przekroczył 30 - dniowy termin do podjęcia rozstrzygnięcia nadzorczego wskazanego w art. 91 ust. 1 u.s.g. W tej sytuacji, zgodnie z art. 81 ust. 1 powoływanej ustawy, zaskarżył uchwałę do sądu administracyjnego.
Art. 94 Konstytucji RP stanowi, że organy jednostek samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie ustaw i w granicach upoważnień zawartych w ustawie ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów.
Uchwała będąca przedmiotem zaskarżenia należy do kategorii aktów prawa miejscowego o charakterze wykonawczym. Została bowiem wydana w wykonaniu upoważnia ustawowego zawartego w art. 97 ust. 5 u.p.s. Organ wykonujący kompetencję prawodawcy zawartą w upoważnieniu ustawowym, jest obowiązany działać ściśle w granicach tego upoważnienia. W państwie prawa organy władzy publicznej działają w granicach i na podstawie prawa. Z konstytucyjnej zasady praworządności (art. 7 Konstytucji RP) wynika, że zadania i kompetencje, sposób ich wykonania oraz więzi między podmiotami administracji publicznej są uregulowane prawnie. Realizując kompetencję organ musi uwzględniać treść normy ustawowej. Odstąpienie od tej zasady z reguły stanowi istotne naruszenie prawa. Zarówno w doktrynie, jak również w orzecznictwie, ugruntował się pogląd dotyczący dyrektyw wykładni norm o charakterze kompetencyjnym. Naczelną zasadą prawa administracyjnego jest zakaz domniemania kompetencji. Ponadto należy podkreślić, że normy kompetencyjne (upoważniające) powinny być interpretowane w sposób ścisły, literalny. Jednocześnie niedopuszczalnym jest dokonywanie wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych oraz wyprowadzanie kompetencji w drodze analogii.
W ocenie Trybunału Konstytucyjnego każdy wypadek niewłaściwej realizacji upoważnienia ustawowego stanowi jednocześnie naruszenie zawartych w Konstytucji przepisów, które określają tryb i warunki wydawania aktów podustawowych (zob. m.in. wyroki T K: z dnia 5 listopada 2001 r., U 1/01, OTK 2001, nr 8, poz. 247; z dnia 30 stycznia 2006 r., SK 39/04, OTK-A 2006, nr 1, poz. 7; z dnia 22 lipca 2008 r., K 24/07, OTK-A 2008, nr 6, poz. 110).
Akt normatywny wydany z przekroczeniem granic upoważnienia ustawowego lub niewypełniający tego upoważnienia w całości nie spełnia konstytucyjnych przesłanek legalności aktu wykonawczego i jako taki jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP, ponieważ w demokratycznym państwie prawa nie może funkcjonować akt prawny o charakterze podustawowym, sprzeczny z przepisami ustawowymi (...)" (wyrok TK z dnia 10 lipca 2001 r., P 4/00, OTK 2001, nr 5, poz. 126).
Uwzględniając powyższe rozważania i odnosząc się do argumentów skargi Sąd stwierdza, że przepisy zaskarżonej uchwały istotnie posiadają wady, skutkujące koniecznością stwierdzenia jej nieważności w całości.
Rację ma organ nadzoru twierdząc, Rada Gminy uchwalając szczegółowe zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w mieszkaniu chronionym na podstawie art. 97 ust. 5 ustawy nie wypełniła delegacji ustawowej.
Sąd zgadza się z Wojewodą, że ustalenie podstawy dla wyliczenia opłaty za pobyt w mieszkaniu chronionym stanowi kluczowy element szczegółowych zasad odpłatności, o których mowa w art. 97 ust. 5 u.p.s. Delegacja wyrażona w art. 97 ust. 5 u.p.s. nie zawiera żadnych wytycznych wskazujących na czynniki czy kryteria, które powinny być uregulowane, uwzględnione przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, ustalający szczegółowe zasady ponoszenia odpłatności. Uchwała rady gminy, powiatu powinna tak kształtować zasady odpłatności, by uwzględniały one zakres świadczonych usług i ich koszty (vide: wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 20 marca 2020 r. IV SA/Wr 34/20, LEX nr 2977141). Funkcją przedmiotowej uchwały jest umożliwienie ustalenia kwoty, jaka będzie stanowić podstawę do ustalenia w decyzji administracyjnej wysokości opłaty za pobyt w mieszkaniu chronionym zgodnie z art. 97 ust. 1 u.p.s.
Słusznie organ nadzoru wskazał na uchybienia zawarte w treści § 1 ust. 1 i 2 zaskarżonej uchwały, ich niejasność i niespójność tych regulacji. Z brzmienia § 1 ust. 1 uchwały wynika, że odpłatność za pobyt w mieszkaniu chronionym ustalona została w uchwale Nr RG.0007.123.2020 z dnia 30 czerwca 2020 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Kobiór (Dz. Urz. Woj. Śl. poz. 5551) i ponosi ją osoba, której dochód przekracza kwotę kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.s. Sąd zgadza się z organem nadzoru, że ustalenie odpłatności za pobyt w mieszkaniu chronionym nie mieści się w delegacji ustawowej dla podjęcia uchwały w przedmiocie zasad wynajmu lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, zawartej w art. 21 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 21 ust. 3 u.o.m.z.g. i takich regulacji nie zawiera uchwała Rady Gminy Kobiór Nr RG.0007.123.2020 z dnia 30 czerwca 2020 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Kobiór.
Jak wynika z treści tabeli zawartej w § 1 ust. 2 uchwały, wysokość odpłatności ustala się jako stawkę procentową liczoną w odniesieniu do miesięcznej stawki odpłatności. Z brzmienia uchwały nie wynika również co oznacza użyte przez Radę Gminy w uchwale pojęcie "miesięcznej stawki odpłatności". Z kolei jak słusznie zauważył organ nadzoru odniesienie zawarte w S 1 ust. 1 uchwały nie pozwala na ustalenie co należy przyjąć za podstawę do obliczenia wysokości odpłatności w oparciu o stawki procentowe określone w tabeli. Przyjęta w takim kształcie regulacja nie realizuje w sposób oczywisty delegacji ustawowej zawartej w art. 97 ust. 5 ustawy oraz narusza w sposób istotny art. 2 Konstytucji RP.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 147 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI