II SA/Gl 1197/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2022-01-19
NSAAdministracyjneŚredniawsa
prawo jazdyegzaminunieważnieniekorupcjasąd administracyjnypostępowanie administracyjnedowodyzasada praworządności

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o unieważnieniu egzaminu na prawo jazdy, uznając, że organy nie wykazały wpływu nieprawidłowości na wynik egzaminu.

Skarżący R.S. zaskarżył decyzję o unieważnieniu egzaminu praktycznego na prawo jazdy kategorii C+E. Organy administracji unieważniły egzamin, powołując się na prawomocny wyrok skazujący egzaminatora za przyjęcie korzyści majątkowej. Skarżący argumentował, że nie wykazano wpływu tych nieprawidłowości na wynik jego egzaminu. WSA w Gliwicach uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego do wykazania związku między nieprawidłowościami a wynikiem egzaminu.

Sprawa dotyczyła skargi R.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję Marszałka Województwa Śląskiego o unieważnieniu egzaminu praktycznego na prawo jazdy kategorii C+E. Podstawą unieważnienia był prawomocny wyrok skazujący egzaminatora za przyjęcie korzyści majątkowej w związku z przeprowadzeniem egzaminu. Skarżący zarzucił organom administracji naruszenie przepisów k.p.a., w szczególności brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i niewykazanie, że stwierdzone nieprawidłowości miały wpływ na wynik egzaminu. Argumentował, że samo skazanie egzaminatora nie przesądza o nieważności egzaminu, a organy nie podjęły działań w celu ustalenia rzeczywistego wpływu ewentualnych nieprawidłowości na wynik. WSA w Gliwicach uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że unieważnienie egzaminu wymaga wykazania dwóch przesłanek: przeprowadzenia egzaminu niezgodnie z przepisami oraz istotnego wpływu tych nieprawidłowości na wynik. W ocenie Sądu, organy administracji nie sprostały temu obowiązkowi, nie ustalając prawidłowo stanu faktycznego i nie wykazując związku między skazaniem egzaminatora a wynikiem egzaminu skarżącego. W związku z tym, WSA uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, zasądzając jednocześnie od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, samo skazanie egzaminatora nie jest wystarczające. Konieczne jest wykazanie, że ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na wynik egzaminu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji nie wykazały, iż nieprawidłowości związane ze skazaniem egzaminatora miały rzeczywisty wpływ na wynik egzaminu skarżącego. Brak było wystarczającego materiału dowodowego potwierdzającego ten związek.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (5)

Główne

u.k.p. art. 72 § 1

Ustawa o kierujących pojazdami

Unieważnienie egzaminu państwowego wymaga wykazania, że był on przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia skargę, uchylając decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Ustawa Prawo o ruchu drogowym art. 112 § 2

Organ sprawujący nadzór (wojewoda, obecnie marszałek) może przerwać lub unieważnić egzamin państwowy prowadzony niezgodnie z przepisami.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami art. 30 § 6

Złożenie propozycji przyjęcia korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za pozytywny wynik egzaminu powinno skutkować zakończeniem egzaminu oceną negatywną.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie wykazały, że nieprawidłowości związane ze skazaniem egzaminatora miały wpływ na wynik egzaminu skarżącego. Organy nie zebrały i nie rozpatrzyły materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Skazanie egzaminatora nie może automatycznie przesądzać o nieważności egzaminu bez analizy wpływu na wynik.

Godne uwagi sformułowania

ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik organ administracji publicznej nie ma innej możliwości sąd bada legalność zaskarżonej decyzji posłużenie się w analizowanym przepisie stwierdzeniem 'może' wyraźnie wskazuje na uprawnienie a nie obowiązek istotne w przedmiotowym postępowaniu było dokonanie oceny, czy w trakcie prowadzonych czynności egzaminacyjnych zostały naruszone przepisy prawa wymienionemu obowiązkowi nie sprostano organy administracji publicznej stoją na straży praworządności

Skład orzekający

Beata Kalaga-Gajewska

przewodniczący sprawozdawca

Aneta Majowska

członek

Andrzej Matan

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących unieważniania egzaminów na prawo jazdy, wymogu wykazania wpływu nieprawidłowości na wynik oraz obowiązków organów w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z korupcją egzaminatora i koniecznością udowodnienia wpływu na wynik egzaminu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest udowodnienie związku przyczynowo-skutkowego w postępowaniu administracyjnym, nawet w kontekście korupcji. Podkreśla obowiązki organów w zakresie zbierania dowodów.

Czy skazany egzaminator oznacza automatycznie nieważny egzamin na prawo jazdy? Sąd wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 680 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 1197/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-01-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-09-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Andrzej Matan
Aneta Majowska
Beata Kalaga-Gajewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GSK 897/22 - Wyrok NSA z 2025-11-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1268
art. 67 ust. 1 pkt 4, art. 72 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Andrzej Matan, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia egzaminu praktycznego na prawo jazdy 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa Śląskiego z dnia [...]r. nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącego kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Marszałek Województwa Śląskiego (dalej: "organ I instancji") decyzją z dnia [...] r., nr [...] , wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej w skrócie: "k.p.a."), w związku z art. 67 ust. 1 pkt 4, art. 72 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1268 z późn. zm., w skrócie: "ustawa" lub "u.k.p."), orzekł o unieważnieniu R.S. (dalej: "skarżący") egzaminu państwowego w części praktycznej z zakresu uprawnień prawa jazdy kategorii "C+E", przeprowadzonego w dniu [...] r. w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K. przez egzaminatora R.M.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, iż w dniu [...]r. do organu I instancji wpłynęło pismo Sądu Rejonowego w D. przekazujące odpis prawomocnego wyroku Wydziału [...] z dnia [...] r. sygn. akt [...] , w którym w punkcie XV stwierdzono, iż wskazany egzaminator jest winny tego, że działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami w dniu [...]., w związku z pełnieniem funkcji publicznej, przyjął za pośrednictwem innej osoby korzyść majątkową w wysokości nie niższej niż 200 zł. za naruszenie przepisów prawa, tj. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami i instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. Nr 217, poz. 1834 z poźn. zm., w skrócie: "rozporządzenie z dnia 27 października 2005 r.") i pozytywnie zaliczył skarżącemu egzamin na prawo jazdy kategorii "C+E", pomimo przeprowadzenia tego egzaminu niezgodnie z wymogami.
W odwołaniu, skarżący reprezentowany przez pełnomocnika, wskazał, iż organ I instancji nie podjął żadnych działań celem wyjaśnienia, czy w sprawie ziściły się przesłanki przewidziane w art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy. Nie wykazał bowiem, że egzamin był przeprowadzony nieprawidłowo a wręczenie korzyści majątkowej miało wpływ na jego wynik. W sposób bezkrytyczny przyjął ustalenia dokonane przez Sąd Rejonowy w D., czym naruszył art. 7 k.p.a., w odniesieniu do 14-stoletniej bezpiecznie wykonywanej przez skarżącego pracy kierowcy zawodowego. Potwierdza to, iż jako narzędzie pracy, prawo jazdy zostało mu przyznane prawidłowo, po sprawdzeniu umiejętności praktycznych dokonanych podczas egzaminu państwowego. Tymczasem, wyłączną przyczyną unieważnienia egzaminu państwowego w części praktycznej była okoliczność, iż egzaminator został skazany wspomnianym wyrokiem Sądu Rejonowego w D. z dnia [...]r., mimo, iż w zakończonej sprawie karnej skarżący jest osobą pokrzywdzoną i w stosunku do niego nie toczyło się żadne postępowanie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, jako organ II instancji decyzją z dnia [...] r., nr [...] , utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. W jej uzasadnieniu powołało się na art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy, który stanowi, iż marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli był on przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik, oraz § 30 ust. 6 pkt 2 w związku z ust. 3 pkt 2 lit. b) i ust. 4 pkt 6 rozporządzenia z dnia 27 października 2005 r., z których wynika, iż już samo złożenie propozycji przyjęcia korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu powinno skutkować zakończeniem egzaminu poprzez wystawienie oceny negatywnej bez względu na stan wiedzy i umiejętności osoby egzaminowanej. Odnosząc się do kwestii podniesionych w odwołaniu wskazało, że ze związanego charakteru decyzji o unieważnieniu egzaminu i kategorycznego sformułowania "marszałek województwa w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli (...)" w razie wystąpienia okoliczności wskazanych w art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy, organ administracji publicznej nie ma innej możliwości aniżeli wydać decyzję o unieważnieniu egzaminu.
W skardze, pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art 72 ust. 1 pkt 2 ustawy, poprzez jego bezpodstawne zastosowanie, podczas gdy brak jest podstaw do przyjęcia, że ujawnione w sprawie nieprawidłowości miały wpływ na wynik egzaminu, oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w związku z art. 15 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokonania niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności, przez co naruszona została zasada uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a w konsekwencji art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez niesłuszne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy winna być ona uchylona w całości, bądź też organ II instancji winien orzec o umorzeniu postępowania. Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wyjaśnił, że wyłączną podstawą do unieważnienia egzaminu praktycznego skarżącego była okoliczność, iż egzaminator został skazany prawomocnym wyrokiem karnym Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] r. sygn. akt [...]. Prowadzone postępowanie karne skupiało się na ustaleniu innych kwestii niż faktyczny przebieg egzaminu. W związku z tym, że kwestia realnego wpływu na przebieg egzaminu - pozostając poza sferą zainteresowania organów postępowania karnego - nie była w żaden sposób weryfikowana. Prawo karne penalizuje samo przyjmowanie korzyści majątkowych i bez znaczenia dla odpowiedzialności karnej jest kwestia tego, czy już po przyjęciu takiej korzyści faktycznie wpływa to na przebieg egzaminu. Nie dokonano w sprawie oceny, czy w trakcie czynności egzaminacyjnych zostały naruszone przepisy prawa i to jakie, oraz czy te nieprawidłowości miały wpływ na wynik egzaminu. Dopiero łączne spełnienie obu przesłanek mogłyby stanowić podstawę do oceny, że egzamin winien zostać unieważniony. Sam fakt przyjęcia przez egzaminatora korzyści majątkowej nie może automatycznie świadczyć o nieważności egzaminu. Brak jest też prawomocnego orzeczenia stwierdzającego wręczenie, czy proponowanie korzyści majątkowej przez skarżącego. Nie można też przyjąć, że wystarczającym dla uznania, iż została zrealizowana przesłanka warunkująca unieważnienie egzaminu jest rozstrzygnięcie w podmiotowo innej sprawie. Organ administracji miał zatem obowiązek ustalić, czy gdyby do przyjęcia korzyści majątkowej nie doszło, to wynik egzaminu byłby inny niż pierwotnie. Jednak nie zostały podjęte żadne czynności, które pozwoliłyby ustalić, że stwierdzone nieprawidłowości faktycznie miały wpływ na ostateczny rezultat egzaminu, a tym samym czy istniała podstawa do jego unieważnienia. Niewątpliwie nie znalazła również faktycznego zastosowania dyrektywa nakazująca załatwianie spraw ze wzglądem na słuszny interes obywateli. Brak podjęcia przez organ I i II instancji praktycznie jakiejkolwiek większej próby merytorycznego rozpatrzenia sprawy (co wynika ze sporządzonych uzasadnień wydanych decyzji, w których zasadniczo przytoczono same przepisy) skarżący uznał, za brak należytego podejścia do rozpatrzenia sprawy oraz brak chęci do wyjaśnienia istotnych dla sprawy wątpliwości, a to stoi w sprzeczności z zasadą zaufania obywateli do organów władzy publicznej. W tego typu przypadkach często egzaminatorzy czyniąc sobie z przestępstw źródło dochodu celowo oblewali egzaminowanych, którzy prawidłowo wykonywali czynności w ramach egzaminu praktycznego.
W odpowiedzi na skargę z dnia 21 września 2021 r. organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem organu II instancji z dnia [...] r., nr [...], sprostowana została omyłka pisarska zawarta w zaskarżonej decyzji i dotycząca oznaczenia numeru decyzji organu I instancji (por. akta administracyjne).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a."). W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z zacytowanych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r. poz. 1268, dalej w skrócie: "u.k.p."). Zgodnie z obowiązującym w dacie orzekania art. 67 ust. 1 u.k.p. marszałek województwa sprawuje nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych. W myśl tego przepisu, w ramach nadzoru organ rozpatruje skargi dotyczące egzaminu (pkt 1), kontroluje działalność wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego w zakresie przeprowadzania egzaminów (pkt 2), wydaje zalecenia pokontrolne (3), unieważnia egzamin (4), zawiesza przeprowadzanie przez wojewódzki ośrodek ruchu drogowego egzaminów (5) oraz dokonuje innych czynności wymienionych w pozostałych punktach (6 -10). Z posiadania przez marszałka województwa nadzorczych uprawnień nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych wynikają uprawnienia do podejmowania konkretnych czynności i aktów, stanowiących reakcję na nieprawidłowości polegające na naruszeniu zasad wynikających z przepisów rozdziału 9 i 10 u.k.p. (art. 49-66). Kompetencja marszałka województwa nie została ograniczona tylko do nadzoru nad przebiegiem egzaminu państwowego, ale obejmuje całość czynności związanych z jego przeprowadzaniem.
Podobnie, w poprzednio obowiązującym do dnia 18 stycznia 2013 r. stanie prawnym, aktualnym na dzień przeprowadzenia przez skarżącego egzaminu praktycznego, obowiązywał art. 112 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.). Artykuł ten stanowił, iż: " Art. 112. 1. Nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych sprawuje wojewoda.
2. Organ sprawujący nadzór może w szczególności:
1) kontrolować dokumentację i działalność związaną z egzaminowaniem;
2) przerwać lub unieważnić egzamin państwowy prowadzony niezgodnie z przepisami;
3) w razie stwierdzenia rażących uchybień zawiesić działalność odpowiedniej jednostki w zakresie prowadzenia egzaminów państwowych - do czasu usunięcia uchybień;
4) w uzasadnionych przypadkach skierować egzaminatora na egzamin, o którym mowa w art. 110 ust. 1 pkt 8.
Obecnie zadania wojewody jako organu nadzorującego przeprowadzanie egzaminów państwowych wykonuje marszałek województwa, który jak wskazuje zacytowana powyżej treść art. 112 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, może w szczególności przerwać lub unieważnić egzamin państwowy prowadzony niezgodnie z przepisami. Jednakże możliwość unieważnienia egzaminu poprzedzić musi stwierdzenie, że egzamin ten prowadzony jest niezgodnie z przepisami.
Podkreślić w tym miejscu należy, że posłużenie się w analizowanym przepisie stwierdzeniem "może" wyraźnie wskazuje na uprawnienie a nie obowiązek. Zatem unieważnienie egzaminu na prawo jazdy uzależnione było wówczas nie tylko od stwierdzenia naruszenia przepisu, ale i od oceny stopnia tego naruszenia, ponieważ ustawodawca pozostawił organowi nadzorującemu swobodę w zakresie oceny naruszenia prawa. Tak więc należy wskazać, że istotne w przedmiotowym postępowaniu było dokonanie oceny, czy w trakcie prowadzonych czynności egzaminacyjnych zostały naruszone przepisy prawa, które mogą stanowić podstawę do oceny, iż egzamin państwowy winien zostać unieważniony.
Rolą organów orzekających w niniejszej sprawie nie jest wyłącznie podjęcie decyzji na podstawie faktu skazania egzaminatora prawomocnym wyrokiem w związku z pełnioną przez nią funkcją publiczną. Możliwość zastosowania sankcji unieważnienia egzaminu została określona jako czynność w bezokoliczniku, czyli "przerwać lub unieważnić" w trakcie prowadzenia części praktycznej egzaminu państwowego na prawo jazdy. Dopiero takie działanie jest w pełni uzasadnione i wypełniałoby przesłankę wynikającą z treści art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, obowiązującego tak jak już wspomniano w dacie przeprowadzenia egzaminu praktycznego.
W dacie przeprowadzenia egzaminu obowiązywały również przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. z 2005 r. Nr 217, poz. 1834, w skrócie: "rozporządzenie z 2005 r."), które zostało wydane na podstawie art. 115 ust. 1 pkt. 1-4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.). Szczegółowe określenie zadań egzaminu praktycznego dokonane w § 61 tego rozporządzenia jednoznacznie wskazuje, że egzamin praktyczny przeprowadzany jest jednocześnie dla dwóch osób egzaminowanych, z tym że jedna z osób egzaminowanych wykonuje zadania egzaminacyjne siedząc za kierownicą pojazdu egzaminacyjnego, a druga osoba ocenia ich wykonanie. Osoba egzaminowana w trakcie egzaminu wykonuje zadania za kierownicą pojazdu, a następnie ocenia ich wykonanie przez inną osobę egzaminowaną. Ocenie podlega umiejętność wykonania zadań egzaminacyjnych w ruchu drogowym oraz umiejętność oceny ich wykonania.
W myśl obecnie obowiązującego art. 72 ust. 1 u.k.p., marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli egzaminowi została poddana osoba, o której mowa w art. 50 ust. 2 (pkt 1); był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik (pkt 2). Choć wskazany przepis wszedł w życie z dniem 19 stycznia 2013 r. to jednak znajduje zastosowanie w sprawie z uwagi na zasadę aktualności podstawy prawnej decyzji administracyjnej (tożsamości prawnej). Podstawa aktualna odpowiada w warstwie treściowej w obowiązującej na dzień przeprowadzania egzaminu normie art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.
Jako podstawę unieważnienia egzaminu praktycznego skarżącego organ I i II instancji przywołał normę zawartą w art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p., czyli przeprowadzenie egzaminu w sposób niezgodny z przepisami ustawy, z takim skutkiem, że ta niezgodność miała wpływ na wynik sprawy. Jak zauważa się w orzecznictwie, unieważnienie egzaminu państwowego na tej podstawie prawnej wymaga spełnienia dwu podstawowych przesłanek: "po pierwsze - wykazania, że egzamin był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, przy czym pojęciem "przepisy ustawy" należy także objąć inne przepisy prawa zawarte w aktach wykonawczych do ustawy (w szczególności w rozporządzeniach), zaś niezgodność z przepisami traktować trzeba jako uchybienie tak materialne, jak i procesowe; po wtóre - uchybienie takie powinno mieć charakter istotny, a więc wpływać na wynik egzaminu (przesądzać o takim, a nie innym wyniku)", tak np. w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 17 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 2213/16.
W rozpatrywanej sprawie wymienionemu obowiązkowi nie sprostano mimo, iż przeprowadzenie egzaminu na prawo jazdy, związane z wręczeniem korzyści majątkowej egzaminatorowi, rodzi uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości dokonanej przez niego oceny umiejętności i rzeczywistych kwalifikacji osoby egzaminowanej jako kierowcy.
Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zatem to organ jest zobligowany do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz wykazania, że w sposób prawidłowy i wyczerpujący zebrał oraz rozpatrzył cały materiał dowodowy. Ponadto, z zasady praworządności wypływa obowiązek czuwania nad zgodnością z prawem decyzji organu pierwszej instancji. Istota zatem postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, która była przedmiotem rozstrzygnięcia organu I instancji. Obowiązkiem każdego organu administracji jest, jak najstaranniejsze wyjaśnienie stanu sprawy, co wynika z zasad ogólnych wyrażonych np. w art. 9 k.p.a. (zasada udzielania informacji), art. 7 k.p.a. (zasada wyjaśnienia stanu faktycznego), czy też art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania, czyli wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy), celem przeprowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) i powinny działać wnikliwie (art. 12 k.p.a.). Na podstawie art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei na organie odwoławczym spoczywa obowiązek usunięcia naruszeń prawa popełnionych przez organ I instancji i uwzględnienia reguł związanych z zasadą dwuinstancyjności, tak aby ocenić zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i odnieść się do zarzutów odwołania (art. 11, art. 15 i art. 107 § 3 k.p.a.).
Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy nie był wystarczający do uznania, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego, jak i nie naruszają przepisów prawa procesowego. Stan faktyczny nie został bowiem prawidłowo ustalony, a kontrola zastosowania prawa materialnego następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1981 r. sygn. akt SA 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7; T. Woś [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 757 - 757).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji powinien dokonać uzupełnienia materiału dowodowego i ocenić przesłanki zastosowania w przedmiotowej sprawie omówionych powyżej przepisów prawa materialnego w odniesieniu do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego przeprowadzenia i przebiegu egzaminu praktycznego na prawo jazdy, które wynikają wprost z powyższych rozważań (por. art. 153 p.p.s.a.).
W konsekwencji poczynionych rozważań Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi (200,- zł.) i koszty zastępstwa procesowego (480,- zł.), Sąd rozstrzygał w oparciu o art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., w punkcie 2 sentencji wyroku.
Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 p.p.s.a.
Wszystkie powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych znajdują się w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI