II SA/Gl 1196/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2024-04-08
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
ochrona środowiskaocena oddziaływania na środowiskooczyszczalnia ściekówuciążliwość zapachowarozbudowaprzebudowaprawo administracyjnepostępowanie administracyjneSKOWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargi na postanowienie SKO o obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla rozbudowy oczyszczalni ścieków, uznając postępowanie organów za prawidłowe.

Skarżący kwestionowali postanowienie o obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanej przebudowy i rozbudowy oczyszczalni ścieków, zarzucając m.in. przedwczesność postępowania, błędne ustalenie stanu faktycznego oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargi, uznając, że organy prawidłowo zakwalifikowały przedsięwzięcie jako mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko i prawidłowo określiły zakres raportu. Sąd podkreślił, że szczegółowa analiza oddziaływania jest możliwa dopiero po sporządzeniu raportu.

Sprawa dotyczyła skarg wniesionych przez A. K., B. Z., A. T. oraz Stowarzyszenie [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie, które utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy O. o obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia polegającego na "Przebudowie i rozbudowie oczyszczalni ścieków". Skarżący podnosili szereg zarzutów, w tym dotyczących przedwczesności postępowania, błędnego ustalenia stanu faktycznego (kwestionując kwalifikację inwestycji jako "przebudowy i rozbudowy", a nie "budowy" nowej oczyszczalni), niewłaściwego zastosowania przepisów, w tym odniesienia do "Kodeksu przeciwdziałania uciążliwości zapachowej" zamiast innej publikacji, a także zarzuty proceduralne dotyczące naruszenia zasad k.p.a. i braku należytego uzasadnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargi, uznając, że organy administracji publicznej prawidłowo przeprowadziły postępowanie. Sąd stwierdził, że planowane przedsięwzięcie zostało właściwie zakwalifikowane jako mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, a postanowienie o obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania oraz określeniu zakresu raportu zostało wydane zgodnie z przepisami ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Sąd podkreślił, że na tym etapie postępowania nie jest możliwe dokonanie szczegółowej analizy oddziaływania inwestycji na środowisko, a jedynie ustalenie obowiązku przeprowadzenia takiej oceny i określenie zakresu raportu. Kwestie podnoszone przez skarżących, takie jak szczegółowa analiza uciążliwości zapachowych, zgodność z planem miejscowym czy wpływ na wartość nieruchomości, będą mogły być przedmiotem oceny na dalszych etapach postępowania, w tym po sporządzeniu raportu i wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Sąd odniósł się również do zarzutów dotyczących stosowania przepisów k.p.a., w tym prawidłowości zawiadomienia stron w trybie obwieszczenia oraz braku podstaw do uwzględnienia wniosków dowodowych i wizji lokalnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, postanowienie zostało wydane prawidłowo, a organy administracji publicznej właściwie zakwalifikowały przedsięwzięcie jako mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko i określiły zakres raportu zgodnie z przepisami prawa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy prawidłowo oceniły kryteria określone w art. 63 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, uwzględniając rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, jego usytuowanie oraz potencjalne oddziaływania. Podkreślono, że szczegółowa analiza jest możliwa dopiero na etapie sporządzania raportu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (27)

Główne

u.u.i.ś. art. 63 § ust. 1 i 4

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Kryteria oceny obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

u.u.i.ś. art. 64 § ust. 1d

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Procedura uzgadniania przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w przypadku, gdy wnioskodawcą jest jednostka samorządu terytorialnego.

u.u.i.ś. art. 65 § ust. 3

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Wymóg uzasadnienia postanowienia o obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

u.u.i.ś. art. 66 § ust. 1

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

u.u.i.ś. art. 71 § ust. 2

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Wymóg uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.

u.u.i.ś. art. 80 § ust. 2

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Konieczność ustalenia zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

u.u.i.ś. art. 59 § ust. 1

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Wymóg przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanych przedsięwzięć.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko art. 3 § ust. 1 pkt 79

Kwalifikacja instalacji do oczyszczania ścieków jako przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.

Pomocnicze

k.p.a. art. 123

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa prawna wydania postanowienia przez Burmistrza.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

k.p.a. art. 138 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Rozstrzygnięcia organu odwoławczego.

k.p.a. art. 49

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zawiadomienie stron w drodze obwieszczenia.

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji/postanowienia.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 3 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji lub postanowienia.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ograniczone możliwości dowodowe sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 200-201

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 203-204

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot kosztów postępowania.

Prawo wodne art. 86 § ust. 3 pkt 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne

Definicja równoważnej liczby mieszkańców.

Prawo budowlane art. 3 § pkt 6

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja pojęcia "budowa".

Prawo budowlane art. 3 § pkt 7a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja pojęcia "przebudowa".

u.s.g. art. 24m § ust. 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Definicja podmiotu zależnego od jednostki samorządu terytorialnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy prawidłowo zakwalifikowały przedsięwzięcie jako mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Organy prawidłowo określiły zakres raportu o oddziaływaniu na środowisko. Postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa. Szczegółowa analiza oddziaływania jest możliwa dopiero po sporządzeniu raportu.

Odrzucone argumenty

Postanowienie było przedwczesne. Planowana inwestycja to budowa nowej oczyszczalni, a nie jej przebudowa/rozbudowa. Niewłaściwe zastosowanie "Kodeksu przeciwdziałania uciążliwości zapachowej". Naruszenie zasad k.p.a. (np. zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie, zasady prawdy obiektywnej). Brak odniesienia się do wszystkich zarzutów zażalenia. Nierzetelność Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia.

Godne uwagi sformułowania

Sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów. Dokonanie szczegółowej oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia jest zatem możliwe dopiero po uzyskaniu od Inwestora wspomnianego Raportu. Nie można przy tym pomijać, że w postępowaniu o przeprowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko nie rozpatruje się zakresu oddziaływania przedsięwzięcia, a jedynie wyznacza się zakres jego oceny.

Skład orzekający

Beata Kalaga-Gajewska

przewodniczący

Aneta Majowska

sprawozdawca

Krzysztof Nowak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, w szczególności dla przedsięwzięć z zakresu gospodarki wodno-ściekowej, oraz postępowania sądowoadministracyjnego w takich sprawach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego etapu postępowania (stwierdzenie obowiązku oceny oddziaływania), a nie samej decyzji środowiskowej czy pozwolenia na budowę.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu ochrony środowiska i potencjalnych uciążliwości związanych z rozbudową oczyszczalni ścieków, co budzi zainteresowanie lokalnej społeczności i prawników zajmujących się prawem ochrony środowiska.

Rozbudowa oczyszczalni ścieków: Kiedy ocena oddziaływania na środowisko jest obowiązkowa?

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 1196/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-04-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Beata Kalaga-Gajewska /przewodniczący/
Krzysztof Nowak
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1029
art. 59 ust. 1,  art. 61, art. 63 ust. 1 i 4,  art. 64 ust. 1d, art. 65 ust. 3, art. 66 ust. 1, art. 68,  art. 71, art. 80 ust. 2
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1839
par. 3 ust. 1 pkt 79
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znaczącą oddziaływać na środowisko
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2024 r. sprawy ze skarg A. K., B. Z., A. T., Stowarzyszenia [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 17 maja 2023 r. nr SKO.4102.16.2023 w przedmiocie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oddala skargi.
Uzasadnienie
Burmistrz Miasta i Gminy O. postanowieniem z dnia 14 lutego 2023 r. nr [...], wydanym w oparciu o art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), art. 63. ust. 1 i ust. 4, art. 64 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 art. 66, art. 68 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz. U. 2022 r., poz. 1029 z późn. zm., dalej: "u.u.i.ś."), § 3 ust. 1 pkt 79 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r., poz. 1839), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 10 maja 2022 r. (data wpływu 16 maja 2022 r.) Miasta i Gminy O. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na: "Przebudowie i rozbudowie oczyszczalni ścieków zlokalizowanej w O. k/C. przy ul. [...] " postanowił:
- w pkt I. stwierdzić obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia polegającego na przebudowie i rozbudowie oczyszczalni ścieków zlokalizowanej w O. k/C. przy ul. [...] w obrębie geodezyjnym [...] O. , gmina O. ,
- w pkt II. nałożyć obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w zakresie określonym szczegółowo w art. 66 ww. ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, ze szczególnym uwzględnieniem:
1) opisu planowanych urządzeń technologicznych wraz ze wskazaniem zaproponowanych rozwiązań technicznych i organizacyjnych, wpływających na ograniczenie emisji związanych z funkcjonowaniem przedmiotowej instalacji, w tym emisji substancji złowonnych w oparciu o "Kodeks przeciwdziałania uciążliwości zapachowej" opublikowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska w 2016 r.
2) opisu elementów przyrodniczych środowiska objętych zakresem przewidywanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko (siedliska i stanowiska flory i fauny),
3) określenia lokalizacji inwestycji (jej poszczególnych elementów) w odniesieniu do form ochrony przyrody wraz ze wskazaniem zakresu oddziaływania inwestycji na cele działań ochronnych i przedmioty ochrony ww. form (szczegółowo dla Parku Krajobrazowego [...]),
4) analizy wpływu planowanej inwestycji na występujące w miejscu oraz w sąsiedztwie inwestycji środowisko przyrodnicze oraz ciągłość korytarzy ekologicznych,
5) opisu przewidywanych działań mających na celu unikanie, zapobieganie, ograniczanie lub kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na środowisko, w tym zabezpieczających wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz walory krajobrazowe Parku Krajobrazowego [...] ,
6) analizy możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem.
Na wstępie uzasadnienia organ, w powołaniu na art. 71 ust. 2 pkt 2 u.u.i.ś., § 3 ust. 1 pkt 79 rozporządzenia, stwierdził, że planowane przedsięwzięcie kwalifikuje się do mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Z Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia wynika, że przedmiotem przedsięwzięcia jest przebudowa i rozbudowa ww. oczyszczalni ścieków. Istniejące i projektowane obiekty oczyszczalni zlokalizowane są na działkach o nr ewid. [...] i [...] gmina O. .
Celem inwestycji jest zwiększenie efektywności pracy instalacji oraz zapewnienie możliwości oczyszczania zwiększonej ilości ścieków, co zwiększy dostępność mieszkańców gminy do sieci kanalizacyjnej i umożliwi rozbudowę tej sieci w miejscowościach nieskanalizowanych. Celem inwestycji jest także ograniczenie występującej okresowo uciążliwości odorowej.
Zakładana przepustowość docelowa oczyszczalni po przebudowie i rozbudowie wyniesie: RLM = 13567; Odśr = 1850 m3/d; Qdmax = 2960 m3/d; Qhmax = 320 m3/h. Inwestycja nie przewiduje zmian w układzie odprowadzania ścieków oczyszczonych do odbiornika. Na terenie działki o nr ewid. [...] obecnie znajduje się oczyszczalnia ścieków oraz Punkt Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych, który przeznaczony jest do likwidacji. Natomiast działka nr ewid. [...] jest terenem częściowo utwardzonym i wykorzystywanym jako nieformalny parking. Przedmiotowe przedsięwzięcie planowane jest do realizacji: na terenie Parku Krajobrazowego [...] , w odległości ok. 1 km od obszaru Natura 2000 [...] .
Następnie organ wyszczególnił etapy związane z realizacją planowanej inwestycji. W ocenie organu pomimo informacji zawartej w Karcie, że inwestycja nie naruszy zasad ochrony ww. obszarów, konieczne jest jednak przeprowadzenie dokładnej analizy i oceny możliwych do wystąpienia ewentualnych zagrożeń i szkód dla siedlisk przyrodniczych, stanowisk wszystkich gatunków roślin, grzybów i zwierząt, w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia, wraz z podaniem rozwiązań technicznych i technologicznych minimalizujących ich oddziaływanie.
Organ stwierdził, że informacje zawarte w Karcie Informacyjnej Przedsięwzięcia i jej uzupełnieniach nie są wystarczające, aby w pełni ocenić oddziaływanie inwestycji na środowisko. Biorąc pod uwagę bliską lokalizację terenów zabudowy mieszkaniowej oraz fakt, że procesy, prowadzone na terenie oczyszczalni są źródłem emisji zanieczyszczeń do powietrza, w tym substancji złowonnych oraz hałasu stwierdzono, iż zasadne jest szczegółowe przeanalizowanie wpływu na najbliższą zabudowę mieszkaniową. Podał, iż pomimo braku kompleksowych regulacji prawnych dotyczących odorów należy podjąć działania zmierzające do ustalenia i zaproponowania takich rozwiązań, które minimalizują takie ewentualne uciążliwości. Wskazano zatem w sentencji postanowienia, aby jako materiał pomocniczy wykorzystać "Kodeks przeciwdziałania uciążliwości zapachowej". Przeprowadzona analiza doprowadziła organ do ustalenia, że dla planowanego przedsięwzięcia zachodzą uwarunkowania określone w art. 63 ust. 1 ww. ustawy, w szczególności:
a) prawdopodobieństwo oddziaływania w zakresie emisji zanieczyszczeń do powietrza, w tym związków złowonnych oraz hałasu,
b) usytuowanie przedsięwzięcia na obszarze objętym formą ochrony przyrody,
c) długotrwałe oddziaływania planowanego przedsięwzięcia związane z emisją hałasu oraz zanieczyszczeń do powietrza atmosferycznego,
Wypełniając dyspozycję art. 64 ust. 1 pkt 2 i 4 oraz art. 78 ust. 1 pkt 2 u.u.i.ś. organ zwrócił się do właściwych organów o wydanie opinii odnośnie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla ww. przedsięwzięcia, a w przypadku stwierdzenia takiej potrzeby - o określenie zakresu raportu o oddziaływaniu na środowisko.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. opinią z dnia [...] r., znak [...] wyraził stanowisko o potrzebie przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w dniu 19 stycznia 2023 r. przesłał opinię o braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Jednocześnie wskazał na konieczność określenia w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach warunków i wymagań wskazanych w przesłanej opinii. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K. postanowieniem z dnia 29 września 2022 r., [...] stwierdził konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia.
Następnie organ podał, iż w rozstrzygnięciu uwzględnił: informacje określone w Karcie Informacyjnej Przedsięwzięcia, nadesłane opinie właściwych organów oraz uwarunkowania określone w art. 63 ust. 1 pkt 1 - 3 u.u.i.ś., do których odniósł się szczegółowo w uzasadnieniu decyzji, a do których należy "Rodzaj i charakterystyka przedsięwzięcia", "Usytuowanie przedsięwzięcia z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska", "Rodzaj, cechy i skalę możliwego oddziaływania". Końcowo wyjaśnił, iż w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie tylko określa się, analizuje i ocenia bezpośredni wpływ danego przedsięwzięcia, ale także określa się, analizuje i ocenia możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Na podstawie analiz możliwe powinno być określenie faktycznego oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko oraz określenie sposobu zabezpieczenia i zminimalizowania negatywnych oddziaływań, jak również zdefiniowanie warunków realizacji oraz eksploatacji przedsięwzięcia, które mają zapewnić ochronę środowiska przed negatywnym wpływem przedmiotowej inwestycji na środowisko. W opinii organu uzasadnione pozostaje zatem przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko.
Postanowienie zostało podane do publicznej wiadomości w dniu 14 lutego 2023 r.
Od opisanego wyżej postanowienia, w ustawowym terminie, zażalenia wnieśli:
1. A. T. podnosząc, że postanowienie jest przedwczesne i narusza zasady legalizmu, prawdy obiektywnej wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.). Wyraziła obawę o wzmożenie uciążliwości odorowej, hałasu i zanieczyszczenie powietrza. Zdaniem Strony organ powinien rozważyć inną lokalizację oczyszczalni, a planowaną inwestycję traktować jako budowę, nie przebudowę i modernizację oczyszczalni.
2. A. K. i B. Z. w treści złożonych zażaleń podniosły tożsame zarzuty naruszenia:
1) art. 63 ust. 1 w zw. z art. 65 ust. 3 u.u.i.ś. bowiem rozstrzygnięcie organu:
a) nie zawiera należytego uzasadnienia, podczas gdy rozstrzygnięcie stwierdzające obowiązek przeprowadzenia oceny odziaływania na środowisko powinno zawierać informacje o uwarunkowaniach, o których mowa w powołanym przepisie,
b) wydane zostało w przedmiocie przebudowy i rozbudowy istniejącej oczyszczalni, podczas gdy planowana jest likwidacja dotychczasowej infrastruktury i posadowienie w jej miejsce nowego obiektu,
2) art. 65 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 68 ust. 1 i ust. 2 u.u.i.ś. poprzez posłużenie się "Kodeksem przeciwdziałania uciążliwości zapachowej", podczas gdy oceny należało dokonać na podstawie wytycznych Ministra Klimatu i Środowiska ujętych w publikacji pn. "Bezpieczne odległości od zabudowań dla przedsięwzięć, których funkcjonowanie wiąże się z ryzykiem powstania uciążliwości zapachowej",
3) art. 65 ust. 1 u.u.i.ś. poprzez wydanie postanowienia z przekroczeniem 30-dniowego terminu oraz w sytuacji, gdy opinie i uzgodnienia wydano 6 miesięcy wcześniej niż zaskarżone postanowienie, co wymaga ich aktualizacji,
4) art. 74 ust. 3a u.u.i.ś. poprzez brak dopełnienia przy wszczęciu postępowania obowiązku ustalenia prawidłowego kręgu stron postępowania i zapewnienia tym podmiotom czynnego udziału w postępowaniu na każdym jego etapie.
3. S. "..." wniosło o zmianę pkt II.1 postanowienia poprzez wskazanie, iż oceny zaproponowanych rozwiązań technicznych i organizacyjnych, w celu ograniczenia emisji związanych z funkcjonowaniem inwestycji, w tym emisji złowonnych należy dokonać w oparciu o sporządzoną w 2020 r. na zamówienie Ministra Klimatu i Środowiska publikację "Bezpieczne odległości od zabudowań..". Podkreślono, że projekt "obejmuje de facto budowę nowej oczyszczalni ścieków, która zastąpi obecnie funkcjonującą i dlatego projekt powinien być poddany ocenie jego potencjalnego oddziaływania na środowisko tak jakby dotyczył budowy nowej oczyszczalni ścieków".
Po rozpatrzeniu ww. zażaleń, Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Częstochowie postanowieniem z dnia 17 maja 2023 r. nr SKO.4102.16.2023, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 63 ust. 1 i ust. 4, art. 64 ust. 1 i ust. 1d, art. 65 u.u.i.ś. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 79 rozporządzenia, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ odwoławczy zrelacjonował czynności przeprowadzone dotychczas w sprawie, ze szczególnym uwzględnieniem trybu zawiadomień poprzez obwieszczenie, dopuszczenia do udziału na prawach strony S. , a także stanowisk wyrażonych przez organy opiniujące.
Następnie przywołał normatywną podstawę rozstrzygnięcia, stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikował wymienione przedsięwzięcie do przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 79 rozporządzenia. Wskazał na zakładaną przepustowość docelową oczyszczalni po przebudowie i rozbudowie oraz równoważną liczbę mieszkańców. Podał, że organ pierwszej instancji prawidłowo zasięgnął opinii właściwych organów. Nadto zauważył, iż z akt sprawy wynika, że Stowarzyszenie czynnie uczestniczyło w postępowaniu, składając zarówno do organu pierwszej instancji jak i do ww. organów opiniujących, wnioski, zastrzeżenia i uwagi.
W dalszej części organ odwoławczy wyjaśnił, że wnioskodawcą planowanego przedsięwzięcia jest gmina O. , dla której organem wykonawczym jest Burmistrz Miasta i Gminy O. , który jednocześnie jest organem właściwym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia, zatem postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 29 września 2022 r. podlegało zażaleniu stosownie do art. 65 ust. 2 ustawy, natomiast żalące się strony postępowania zakwestionowały faktycznie pkt II.1 tego postanowienia.
W ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji zasadnie kierował się treścią postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, które uwzględnia konieczne kryteria ustawowe stwierdzania obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz wiążące organ przy ustalaniu treści przyszłego raportu. Dlatego też nie można postawić organowi pierwszej instancji zarzutu, że bezpodstawnie wskazał w pkt. II zaskarżonego postanowienia na "Kodeks przeciwdziałania uciążliwości zapachowej" opublikowany przez Ministerstwo Środowiska Departament Ochrony Powietrza i Klimatu w dniu 5 września 2016 r.
Odniósł się również do powołanej w zażaleniach ekspertyzy "Bezpieczne odległości od zabudowań.." z 2020 r. zwracając uwagę na etapowy charakter rozwiązywania problemu uciążliwości zapachowej, wynikający z informacji zawartej na stronie Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Pierwszym etapem jest materiał informacyjno-edukacyjny w postaci wytycznych technicznych pn. Kodeks przeciwdziałania uciążliwości zapachowej. W ramach drugiego etapu prac zostało wykonane opracowanie pn. "Lista substancji i związków chemicznych, które są przyczyną uciążliwości zapachowej". Na początku procesu legislacyjnego w 2020 r. opracowana została ekspertyza pn. "Bezpieczne odległości od zabudowań..", celem rozwiązań dla sektora rolnictwa, obejmującego chów i hodowlę zwierząt, ponadto w pkt 9.1 ekspertyzy zaproponowano przyjęcie podobnego projektu dla sektora komunalnego w tym oczyszczalni ścieków.
Kolegium stwierdziło, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia dokonano szczegółowego opisu planowanego przedsięwzięcia, rozpoznano rodzaje oddziaływań na środowisko w fazie realizacji i eksploatacji oczyszczalni ścieków. Przekonująco w kontekście nałożenia obowiązku sporządzenia raportu wykazano, iż realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia związana będzie z koniecznością przeprowadzenia prac budowlanych na terenie dotychczas niezagospodarowanym, na terenie Parku Krajobrazowego [...] oraz w odległości ok. 1 km od obszaru Natura 2000 [...] .
Nadto okolicznością przemawiającą za koniecznością przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko jest również podnoszona przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, możliwość wystąpienia konfliktów społecznych, co wynika także z treści pism formułowanych przez strony postępowania. Organ odwoławczy podkreślił, że obowiązek sporządzenia raportu oraz jego zakres, które są związane z nałożonym obowiązkiem przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia, skierowane są do Inwestora. W przedmiotowym przypadku Inwestor nie kwestionuje zarówno obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko jak i określonego przez organ zakresu raportu.
W związku z powyższym organ odwoławczy nie podzielił zarzutów zawartych w treści złożonych zażaleń. W nawiązaniu do zarzutu naruszenia art. 55 ust. 1 u.u.i.ś. Kolegium podniosło, że żaden przepis omawianej ustawy z dnia 3 października 2008 r. nie obliguje organu do wystąpienia do organów opiniujących i uzgadniających o aktualizację takich opinii i uzgodnień. Z uwagi na to, że liczba stron przekracza 10, organ prawidłowo zastosował w sprawie art. 49 k.p.a. W nawiązaniu natomiast do wskazywanej w zażaleniach definicji pojęcia "budowa" zawartej w art. 3 pkt 6 ustawy z dnia z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Kolegium zauważyło, że w art. 3 pkt 7a tej ustawy została także zawarta definicja pojęcia "przebudowa". Nadto Kolegium podniosło, że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest ocena prawidłowości stosowania przepisów Prawa budowlanego. Kolegium nie podzieliło także zarzutów, że zaskarżone postanowienie zostało wydane przedwcześnie i narusza art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa.
Postanowienie zostało opublikowane w dniu 22 maja 2023 r.
Z rozstrzygnięciem nie zgodzili się Skarżący wnosząc skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
W skardze złożonej przez A. T. , reprezentowaną przez fachowego pełnomocnika, Strona podniosła zarzuty:
1. naruszenia wywodzącej się z art. 2 Konstytucji zasady ochrony praw słusznie nabytych wyznaczających granice ingerencji władzy publicznej w strefę praw podmiotowych, co prowadzi do stwierdzenia naruszenia tych praw,
2. błędnego ustalenia stanu faktycznego przez:
- przyjęcie, że planowana inwestycja stanowi przebudowę i rozbudowę istniejącej oczyszczalni, podczas gdy planowana jest likwidacja dotychczasowej infrastruktury i posadowienie nowego obiektu, zatem rodzaj i charakterystyka przedsięwzięcia powinna uwzględniać parametry dla budowy nowej oczyszczalni ścieków,
- akceptację błędnego zapisu na str. 4 Karty, iż dla przedmiotowej inwestycji nie ma konieczności wyznaczenia obszaru oddziaływania przedsięwzięcia, ponieważ nie przewiduje działek dla których przekroczone będą standardy jakości środowiska,
- pominięcie w ocenie uciążliwości związanej z emisją odorów publikacji z 2020 r. "Bezpieczne odległości..." rekomendującej przyjęcie stałej minimalnej długości 1.500 metrów pomiędzy obiektami oczyszczalni a zabudowaniami mieszkalnymi,
3. art. 8 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budujący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, oraz art. 11 k.p.a. poprzez nieustosunkowanie się do zarzutów zażalenia wniesionego przez Skarżącą.
Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu rozbudowała sformułowane zarzuty podkreślając, że planowana inwestycja dotyczy budowy nowej oczyszczalni ścieków.
W skargach o tożsamej treści Skarżąca A. K. oraz Skarżąca B. Z. , ponowiły stanowisko przedstawione na etapie złożonego zażalenia.
Poza podniesionymi w zażaleniu zarzutami sformułowały zarzuty naruszenia:
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 6 k.p.a. poprzez brak zobligowania Inwestora do uwzględnienia przy sporządzaniu raportu aktualnych wytycznych Ministra Środowiska i Klimatu w zakresie tzw. uciążliwości zapachowych,
- art. 107 § 3 w zw. z art. 11 i art. 8 k.p.a. poprzez sformułowanie uzasadnienia w sposób niepełny i zaniechanie odniesienia się do podstawowych okoliczności sprawy oraz wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ przy wydawaniu decyzji.
Wniosły o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia, a także uchylenie: postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. z dnia [...] r., znak [...] uzgadniającego przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko oraz zakresu raportu. W uzasadnieniu przedstawiono argumentację dla sformułowanych zarzutów. Zaakcentowano, że organ odwoławczy nie odniósł się do kwestii budowy, w sytuacji gdy sprawa dotyczy powstania nowego obiektu. Ponadto zdaniem Skarżących organy nie poddały ocenie, na które nieruchomości będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez Inwestora, a nie można zgodzić się, że inwestycja oddziaływać będzie wyłącznie na wskazane na str. 4 pkt.1.4. Karty nieruchomości gruntowe.
W skardze wniesionej przez Stowarzyszenie podniesiono zarzuty naruszenia:
1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do wnikliwego wyjaśnienia i załatwienia sprawy, w szczególności czy w sposób rzetelny sporządzono Kartę Informacyjną Przedsięwzięcia, na podstawie której Stowarzyszenie zaskarżyło wyłącznie punkt II.1 postanowienia z dnia 14 lutego 2023 r., jak również w sposób ogólny w uzasadnieniu organ odwoławczy odniósł się do pojęcia "rozbudowa", na podstawie którego należało zastosować zapisy sporządzonej ekspertyzy pn. "Bezpieczne odległości od zabudowań.." a jako materiał pomocniczy wykorzystać materiał informacyjno-edukacyjny w postaci wytycznych technicznych pn. "Kodeks przeciwdziałania uciążliwości zapachowej", postanowienia organów opiniujących zostały bowiem wydane na podstawie przedłożonej Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia.
2. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia w sytuacji, gdy prawidłowym było jego uchylenie w części i orzeczenie o konieczności rzetelnej analizy i poprawy Karty. Kolegium natomiast nie wystąpiło do organu o wykonanie dodatkowych analiz.
Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W ocenie S. ocena uciążliwości związanej z emisją odorów powinna zostać dokonana w oparciu o ekspertyzę "Bezpieczne odległości od zabudowań.." z 2020 r. Ponadto z projektu wynika, że planowana inwestycja to budowa nowej oczyszczalni ścieków o znacznie większej przepustowości, dla których obecna oczyszczalnia będzie stanowić tylko zaplecze. Stowarzyszenie zakwestionowało także rzetelność sporządzenia Karty, która powinna określać w sposób jednoznaczny rodzaj przedsięwzięcia, a błędne zakwalifikowanie inwestycji mogło spowodować nieprawidłową ocenę organów opiniujących. Jednocześnie z Karty nie wynika czy nastąpi bądź nie zmiana charakterystycznych parametrów budynku. Stowarzyszenie wskazało także na uchybienia zasadzie jawnego postępowania w przedmiotowej sprawie. Podkreślono, że protest w sprawie rozbudowy oczyszczalni trwa nieprzerwanie od 2017 r. Do skargi przedłożono kserokopie dokumentów znajdujących się już w aktach sprawy, a ponadto Opracowanie wykonane na rzecz S. .
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. W kontekście zarzutów skargi podkreślił, że zakres postępowania dotyczy nałożonego na Inwestora obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia oraz zakresu raportu o oddziaływaniu tego przedsięwzięcia na środowisko.
W dniu 15 września 2023 r. do akt wpłynęło pismo pełnomocnika Skarżącej A. T. , do którego przedłożono kserokopię wniosku z dnia 11 września 2023 r. o zmianę planu miejscowego działki nr [...] oraz pisma dotyczącego spotkania u Prezydenta Miasta C. .
Postanowieniami z dnia 18 września 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach połączył sprawy: ze skargi S. ".." sygn. akt II SA/Gl 1207/23, ze skargi A. T. sygn. akt II SA/Gl 1208/23, ze skargi B. Z. sygn. akt II SA/Gl 1216/23 ze sprawą o sygn. II SA/Gl 1196/23 ze skargi A. K. na ww. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 17 maja 2023 r. nr SKO.4102.16.2023.
W dniu 26 października 2023 r. do akt wpłynęło pismo pełnomocnika A. T. . Podkreślono konieczność rozważenia możliwości zmiany lokalizacji oczyszczalni przy uwzględnieniu, że projekt zakłada powstanie nowej oczyszczalni o parametrach dwukrotnie większych niż poprzednia.
W dniu 8 listopada 2023 r. do akt sprawy wpłynęło pismo S. , do którego przedłożono "dodatkowe dokumenty mogące wskazywać na nierzetelność w przygotowaniu Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia", "a także na brak dostatecznej współpracy i chęci zawarcia porozumienia Urzędu Miasta i Gminy O. ze stroną społeczną a tym samym zakończenie protestu". Powyższe dotyczy m.in. szerokości pasa zieleni, stwierdzenia w Karcie, że zasięg oddziaływania inwestycji będzie ograniczony do działek, na których będzie ona realizowana, ogólnikowego odniesienia się do art. 144 Kodeksu cywilnego, braku spójności planowanych obiektów z istniejącą zabudową jednorodzinną. Podkreślono także, że Inwestor nie podjął starań zmierzających do zmiany planu miejscowego i pozyskania terenu w odległości wskazanej w ekspertyzie "Bezpieczne odległości..". Do pisma przedłożono dokumenty w nim wymienione.
W dniu 7 grudnia 2023 r. wpłynęło kolejne pismo S. z "uzupełnieniem złożonej dokumentacji", w tym z prawidłową, w ocenie S. , kartą sporządzoną dla innej oczyszczalni ścieków oraz wytycznymi sporządzania kart informacyjnych przedsięwzięcia. Wskazano na pominięcie przez autora Karty alternatywnych technologii oczyszczania ścieków oraz odnawialnych źródeł energii na potrzeby oczyszczalni. Do pisma przedłożono dokumenty w nim wymienione.
W dniu 7 grudnia 2023 r. do akt sprawy wpłynęło pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. , w którym organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. W odniesieniu do wniosku Skarżącej dotyczącego rozważenia możliwości wybudowania oczyszczalni ścieków w innym miejscu Kolegium wskazało, że zakres inwestycji określa inwestor we wniosku. Organ jest związany zakresem wniosku i nie jest uprawniony do jego modyfikacji. Organy nie mają podstaw prawnych do zmiany z urzędu lokalizacji planowanego przedsięwzięcia przez Gminę O. . Ponadto podkreślono, że wnioski i zarzuty podnoszone przez Skarżącą są przedwczesne, gdyż będą mogły być przedmiotem rozpoznania przez właściwy organ na etapie oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, która to ocena będzie przeprowadzona z udziałem stron po sporządzeniu raportu zgodnie z zakresem wskazanym w zaskarżonym postanowieniu z dnia 14 lutego 2023 r.
Pismem z dnia 6 grudnia 2023 r. (wpływ do akt 12 grudnia 2023 r.) Uczestnik postępowania - Gmina O. , reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o oddalenie skarg oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Gmina wskazała, że przedłożona Karta Informacyjna Przedsięwzięcia zawiera wszystkie wymagane informacje określone w art. 62a ust. 1 i 2 u.u.i.ś. Dla planowanego przedsięwzięcia przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko nie jest obligatoryjne. Zdaniem Gminy podnoszone przez Skarżących w toku postępowania zagadnienia, wykraczają poza zakres opracowania Karty, a także poza zakres oceny oddziaływania inwestycji na środowisko, tj. poruszane sprawy ekonomiczne, finansowania inwestycji, pozyskania gruntu pod oczyszczalnię, lokalizacji istniejącej oczyszczalni. Gmina podkreśliła, że nie jest możliwe "przeniesienie oczyszczalni" w inne miejsce, planowane przedsięwzięcie dotyczy przebudowy i rozbudowy istniejącej oczyszczalni ścieków, składającej się z szeregu obiektów. Ponadto, cała gminna sieć kanalizacyjna, ukształtowana jest w kierunku obecnego miejsca lokalizacji oczyszczalni.
Wskazana nazwa przedsięwzięcia "Przebudowa i rozbudowa.." przyjęta została prawidłowo i zgodnie ze stanem faktycznym. Przedsięwzięcie zlokalizowane jest na działce zakwalifikowanej w planie miejscowym pod urządzenia odprowadzania i oczyszczania ścieków. Teren oczyszczalni ścieków po przebudowie i rozbudowie, będzie sąsiadował z następującymi terenami: od strony północnej: lasy i zadrzewienia, od strony południowej: droga gminna, lasy i zadrzewienia, od strony wschodniej: tereny rolnicze pokryte roślinnością wysoką i niską, od strony zachodniej: lasy i zadrzewienia. Jedyną prywatną działką sąsiadującą z oczyszczalnią ścieków jest działka o numerze ewid. [...] będącą własnością Skarżącej A. T. objęta symbolem 1R- tereny rolne).
Gmina wymieniła również szczegółowo rozwiązania zawarte w Karcie dotyczące eliminacji bądź zminimalizowania uciążliwości odorowych. Autor Karty przedstawił także alternatywne metody oczyszczania ścieków. Podkreślono, że aktualna oczyszczalnia nie spełnia aktualnych standardów technologicznych.
W dniu 12 grudnia do akt wpłynęło pismo Skarżącej A. K. (z dnia 11 grudnia 2023 r.). Strona wskazała na wzrost zanieczyszczeń, które stanowią bezpośrednie zagrożenie dla mieszkańców. Ponownie zwróciła uwagę na kwestię odległości inwestycji od zabudowań, uciążliwości odorowe, protesty mieszkańców, a także nierzetelne sporządzenie Karty.
Pismem z dnia 12 grudnia 2023 r. (wpływ 19 grudnia 2023 r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedstawiło argumentację jak w poprzednim piśmie z dnia 7 grudnia 2023 r. Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że po sporządzeniu raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, to raport, a nie Karta będzie podlegał ocenie przez organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
W dniu 21 grudnia 2023 r. wpłynęło pismo Skarżącej B. Z. (z dnia 17 grudnia 2023 r.). Skarżąca podtrzymała stanowisko w sprawie, akcentując zbliżone kwestie jak zawarte w piśmie z dnia 11 grudnia 2023 r. Skarżącej A. K. .
Pismem z dnia 20 grudnia 2023 r. pełnomocnik Gminy podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Pismem z dnia 31 stycznia 2024 r. (wpływ 1 lutego 2024 r.) Skarżąca A. K. zwróciła uwagę, na omyłkę w piśmie pełnomocnika Gminy. Wskazała, że działka o nr [...] pozostaje własnością Skarżącej A. T. , natomiast działka o nr [...] własnością Skarżącej A. K. .
Pismem z dnia 31 stycznia 2024 r. (wpływ 1 lutego 2024 r.) pełnomocnik Skarżącej A. T. podtrzymał dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie, wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, a także przeprowadzenie wizji lokalnej na nieruchomości inwestycyjnej oraz działki Skarżącej celem zweryfikowania stanu działki i odległości od planowanej inwestycji. W treści pisma zwrócono uwagę, że okoliczność, iż cała gminna sieć kanalizacyjna ukształtowana jest w kierunku obecnego miejsca lokalizacji oczyszczalni, nie ma znaczenia w kontekście interesu społecznego, który odgrywa znaczącą rolę przy wykonywaniu decyzji administracyjnych i realizacji inwestycji publicznych. P. . w C. przygotowało (w maju 2019 roku) opracowanie pod nazwą: "Wariantowa koncepcja odprowadzenia ścieków sanitarnych z Gminy O. do układu sieci kanalizacji sanitarnej w m. C. z pominięciem oczyszczalni ścieków [...]", zatem należy rozważyć wskazaną koncepcję. Wskazała także, że w planie ochrony Parku Krajobrazowego "[...] " nie przewidziano budowy oczyszczalni ścieków. Ponadto mając na uwadze, że nie jest możliwe uwzględnienie pasa bariery zielonej o szerokości minimum 20 metrów, powinno się odstąpić od realizacji inwestycji w planowanym miejscu. Zdaniem Skarżącej inwestycja zakłóci korzystanie z działki o nr [...], która w Studium została oznaczona pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną z usługami. Przedstawiła także postępowanie związane z wywłaszczeniem części należącej do Skarżącej działki o nr [...] . Do pisma przedłożono dokumenty w nim wymienione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.
Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2).
W ramach wskazanej kontroli sąd administracyjny poddaje badaniu zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego kreującymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi określającymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
Nie ulega zatem wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Tego rodzaju naruszenia Sąd w rozpoznawanej sprawie się nie dopatrzył.
Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stało się opisane na wstępie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 17 maja 2023 r. nr SKO.4102.16.2023 utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy O. z dnia 14 lutego 2023 r. nr [...], stwierdzające obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia polegającego na: "Przebudowie i rozbudowie oczyszczalni ścieków zlokalizowanej w O. k/C. przy ul. [...] " oraz nakładające obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w zakresie określonym w art. 66 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, ze szczególnym uwzględnieniem elementów wskazanych w pkt II tego postanowienia. Przywołanym rozstrzygnięciem organ pierwszej instancji uznał, że istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, która określi oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia na poszczególne elementy środowiska oraz zdrowie ludzi, przy uwzględnieniu przyjętych przez Inwestora rozwiązań lokalizacyjnych, projektowych, technologicznych, technicznych i organizacyjnych. To stanowisko podzielił organ odwoławczy.
Normatywną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonego postanowienia. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że postępowanie, którego dotyczą skargi odnosi się do planowanego dopiero przedsięwzięcia i sprowadza się do ustalenia, czy inwestycja w kształcie opisanym przez Inwestora we wniosku zagraża środowisku oraz czy spełnia wymagania i parametry w zakresie ochrony środowiska.
Należy również wyjaśnić, że postępowanie w sprawie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko ma charakter wieloetapowy. W przypadku przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jego realizacji (art. 71 ust. 2 u.u.i.ś.), przy czym w pierwszej kolejności ww. ustawa określa wymóg dokonania kwalifikacji planowanego przedsięwzięcia pod względem obowiązku przeprowadzenia oceny jego oddziaływania na środowisko. Gdy właściwy organ zakwalifikuje przedsięwzięcie jako wymagające przeprowadzenia takiej oceny, wydaje, tak jak w rozpoznawanej sprawie, postanowienie stwierdzające obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Zgodnie z treścią art. 59 ust. 1 u.u.i.ś., przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko:
1) planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko;
2) planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1.
Obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko może mieć zatem, w zależności od rodzaju zamierzonego przedsięwzięcia lub miejsca jego realizacji, charakter obligatoryjny bądź fakultatywny.
W myśl § 3 ust. 1 pkt 79 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się m.in. instalacje do oczyszczania ścieków inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 40, przewidziane do obsługi liczby mieszkańców nie mniejszej niż 400 równoważnej liczby mieszkańców w rozumieniu art. 86 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne. Przedsięwzięcia w postaci instalacji do oczyszczania ścieków przewidziane do obsługi liczby mieszkańców większej niż 150 000 równoważnej liczby mieszkańców w rozumieniu art. 86 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, zaliczane są natomiast do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (§ 2 ust. 1 pkt 40 rozporządzenia). Uwzględniając, iż oczyszczalnia objęta niniejszym postępowaniem znajduje się w miejscowości o wielkości poniżej 10000 RLM (równoważnej liczby mieszkańców), a zakładana docelowa przepustowość oczyszczalni po przebudowie i rozbudowie wyniesie 13567 RLM, prawidłowo zatem organ zakwalifikował planowane przedsięwzięcie jako mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Stosownie do treści przywołanego w art. 59 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś. – przepisu art. 63 ust. 1, obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie następujące kryteria:
1) rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia,
2) usytuowanie przedsięwzięcia, z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska, w szczególności przy istniejącym i planowanym użytkowaniu terenu, zdolności samooczyszczania się środowiska i odnawiania się zasobów naturalnych, walorów przyrodniczych i krajobrazowych oraz uwarunkowań miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego,
3) rodzaj, cechy i skalę możliwego oddziaływania rozważanego w odniesieniu do kryteriów wymienionych w pkt 1 i 2 oraz w art. 62 ust. 1 pkt 1,
z uwzględnieniem elementów wymienionych szczegółowo w tym przepisie.
W przywołanym art. 63 ust. 1 cytowanej ustawy zostały wskazane kryteria środowiskowe, jakimi powinien kierować się organ administracji nakładający obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Wyjaśnić przy tym należy, iż kryteria te mają charakter ogólny i nie przy każdej inwestycji wszystkie zaistnieją.
W postanowieniu stwierdzającym obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, o którym mowa w ust. 1 art. 61, organ określa jednocześnie zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W tym przypadku stosuje się przepisy art. 68 (art. 63 ust. 4 u.u.i.ś.).
Uzasadnienie postanowienia, o którym mowa w art. 63 ust. 1, niezależnie od wymagań wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, powinno zawierać informacje o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1, uwzględnionych przy wydaniu postanowienia (art. 65 ust. 3 u.u.i.ś.).
Jak wynika z przedłożonych do sprawy akt administracyjnych wnioskiem z dnia 10 maja 2022 r. (data wpływu 16 maja 2022 r.) Inwestor - Miasto i Gmina O. zwróciło się o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na: "Przebudowie i rozbudowie oczyszczalni ścieków zlokalizowanej w O. k/C. przy ul. [...] " przedkładając w załączeniu m.in. Kartę Informacyjną Przedsięwzięcia (karta nr 1 akt administracyjnych), uzupełnioną w toku postępowania.
Organ zawiadomieniem z dnia 14 czerwca 2022 r. poinformował strony o wszczęciu postępowania w sprawie. Z uwagi na liczbę stron postępowania zawiadomienie nastąpiło w trybie obwieszczenia. W tym samym dniu organ zwrócił się do właściwych organów: Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. , Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. oraz Dyrektora Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarządu Zlewni w S. o wydanie opinii w sprawie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (karty nr 2-5 akt administracyjnych).
W związku z wnioskiem S. na rzecz Rozwoju Gminy O. "[...]" w O., organ postanowieniem z dnia 27 czerwca 2022 r. dopuścił Stowarzyszenie do udziału w sprawie na prawach strony (karta nr 9 akt administracyjnych). Na uwagę zasługuje, że pismami z dnia 30 czerwca 2022 r. Stowarzyszenie przedstawiło swoje stanowisko w sprawie każdemu z organów opiniujących (karta nr 10 akt administracyjnych), zatem jeszcze przed wydaniem opinii stanowisko to było znane organom opiniującym.
Następnie organ przeprowadził analizę przy uwzględnieniu kryteriów, o których mowa w art. 63 ust. 1 u.u.i.ś., czemu dał wyraz w uzasadnieniu (str. 7-9 uzasadnienia organu pierwszej instancji).
W rezultacie powyższego organ stwierdził w drodze postanowienia obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W postanowieniu określił ponadto zakres raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wskazując, że winien uwzględniać treść art. 66 u.u.i.ś. ze szczególnym uwzględnieniem elementów zawartych w pkt II wydanego postanowienia.
Postanowienie to zostało wydane po zasięgnięciu opinii właściwych organów.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. w opinii z dnia [...] r., znak [...] wyraził stanowisko o potrzebie przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia. Zwrócił uwagę, że w przedłożonej Karcie Informacyjnej Przedsięwzięcia dokonano wstępnej analizy oddziaływania zamierzenia na poszczególne komponenty środowiska. Zdaniem organu opiniującego w przedłożonej Karcie oraz dodatkowych wyjaśnieniach nie dowiedziono braku ponadnormatywnego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko i zdrowie ludzi (str. 2 opinii z dnia 12 sierpnia 2022 r.). Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w S. w opinii z dnia [...] r. nr [...] nie stwierdził konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko, jednocześnie wskazał na konieczność określenia w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach warunków i wymagań wskazanych w przesłanej opinii.
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K. postanowieniem nr [...] z dnia [...] r., stwierdził konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia. Ponadto określił zakres raportu oddziaływania na środowisko zgodny z wymaganiami art. 66 ustawy ze szczególnym uwzględnieniem:
1) opisu planowanych urządzeń technologicznych wraz ze wskazaniem zaproponowanych rozwiązań technicznych i organizacyjnych, wpływających na ograniczenie emisji związanych z funkcjonowaniem przedmiotowej instalacji, w tym emisji substancji złowonnych (w oparciu o "Kodeks przeciwdziałania uciążliwości zapachowej" opublikowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska w 2016 r.),
2) opisu elementów przyrodniczych środowiska objętych zakresem przewidywanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko (siedliska i stanowiska flory i fauny),
3) określenia lokalizacji inwestycji (jej poszczególnych elementów) w odniesieniu do form ochrony przyrody wraz ze wskazaniem zakresu oddziaływania inwestycji na cele działań ochronnych i przedmioty ochrony ww. form (szczegółowo dla Parku Krajobrazowego [...] ),
4) analizy wpływu planowanej inwestycji na występujące w miejscu oraz w sąsiedztwie inwestycji środowisko przyrodnicze oraz ciągłość korytarzy ekologicznych,
5) opisu przewidywanych działań mających na celu unikanie, zapobieganie, ograniczanie lub kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na środowisko, w tym zabezpieczających wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz walory krajobrazowe Parku Krajobrazowego [...] ,
6) analizy możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem.
W tożsamy sposób, wyżej wymienione wskazania Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska zostały w całości uwzględnione w decyzji organu pierwszej instancji stwierdzającej obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia.
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska zwrócił również uwagę, iż "biorąc pod uwagę bliską lokalizację terenów zabudowy mieszkaniowej od terenu oczyszczalni oraz fakt, że procesy prowadzone na terenie zakładu są źródłem emisji zanieczyszczeń do powietrza, w tym substancji złowonnych oraz hałasu stwierdzono, iż planowane przedsięwzięcie może być źródłem uciążliwości wynikających z ww. emisji, przez co również konfliktów społecznych związanych głównie z uciążliwościami odorowymi i zasadne jest szczegółowe przeanalizowanie wpływu na najbliższą zabudowę mieszkaniową". Wskazał, iż pomimo braku kompleksowych regulacji prawnych dotyczących odorów należy podjąć działania minimalizujące takie uciążliwości i jako materiał pomocniczy wykorzystać "Kodeks przeciwdziałania uciążliwości zapachowej" (str. 5 postanowienia).
Problematyka uciążliwości odorowych, podkreślanych w treści wniesionych skarg, była zatem poruszana przez organy opiniujące i stała się jedną z przyczyn nałożenia na Inwestora obowiązków zawartych w wydanym postanowieniu.
Nieuzasadnione pozostają zatem zarzuty skarg oscylujące wokół uwzględnienia w postanowieniu przez organ pierwszej instancji - "Kodeksu przeciwdziałania uciążliwości zapachowej" opublikowanego przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska w 2016 r. jako materiału pomocniczego dla sporządzenia raportu, zamiast publikacji "Bezpieczne odległości od zabudowań..", skoro takie wskazanie zostało wprost zawarte w treści postanowienia wydanego przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Ponadto jak zauważyła pełnomocnik Skarżącej B. Z. (protokół rozprawy z dnia 8 kwietnia 2024 r.) tzw. nowy Kodeks odorowy pozostaje nadal w fazie projektu. Trudno zatem oczekiwać od organów oparcia się na jego zapisach. Przywoływane przez Skarżących opracowanie "Bezpieczne odległości.." dla wskazywanej odległości 1500m od oczyszczalni ścieków również dopuszcza "określenie mniejszej lub większej wartości" przy przedstawieniu uzasadnienia takiego wyboru (str. 69 opracowania).
Zakres raportu został, w ocenie Sądu, prawidłowo określony, przy uwzględnieniu stanowisk organów opiniujących.
W sprawie zachowano równocześnie wymóg wynikający z art. 64 ust. 1d u.u.i.ś., stosownie do którego, w przypadku gdy wnioskodawcą dla planowanych przedsięwzięć, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 4, jest jednostka samorządu terytorialnego, dla której organem wykonawczym jest organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub podmiot od niej zależny w rozumieniu art. 24m ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r. poz. 559 i 583), regionalny dyrektor ochrony środowiska, stwierdzając konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, zamiast opinii, o której mowa w ust. 1 pkt 1, dokonuje uzgodnienia w drodze postanowienia. Postanowienie to można zaskarżyć w zażaleniu, o którym mowa w art. 65 ust. 2. Uwzględniając, iż Inwestorem jest Gmina O. , dla której organem wykonawczym jest Burmistrz Miasta i Gminy O. , który jednocześnie jest organem właściwym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia, stwierdzona przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko prawidłowo została wyrażona w formie postanowienia.
Zauważenia także wymaga, iż zgodnie z przywołanym art. 64 ust. 1d cytowanej ustawy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska można zaskarżyć w zażaleniu, o którym mowa w art. 65 ust. 2, tj. w zażaleniu na postanowienie o obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Odnosząc się zatem do wniosku o uchylenie postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. z dnia [...] r., znak [...] (zawartego w skargach Skarżącej A. K. oraz Skarżącej B. Z. ), odnotowania wymaga, iż brak było podstaw do analizy tegoż wniosku, bowiem Skarżące nie wykorzystały środka zaskarżenia przysługującego im od ww. postanowienia z dnia 29 września 2022 r. na etapie wniesionego zażalenia od postanowienia organu pierwszej instancji z dnia 14 lutego 2023 r., a wniesienia takiego zażalenia nie sposób domniemywać z treści uzasadnień złożonych środków zaskarżenia.
Jak wynika z akt administracyjnych działki nr [...] oraz nr [...], na których planowane jest przedsięwzięcie położone są w terenie oznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą Nr [...] Rady Gminy O. z dnia [...] r. (Dz. Urz. Woj. [...] z [...]r., Nr [...], poz. [...]) symbolami: [...] - drogi powiatowe zbiorcze, NO - urządzenia odprowadzania i oczyszczania ścieków, GZWP - obszary występowania głównych zbiorników wód podziemnych, PK - Park Krajobrazowy "[...] " (wypis z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z dnia 30 listopada 2021 r.).
Jak to wynika z przepisu art. 80 ust. 2 u.u.i.ś., konieczność poczynienia ustaleń dotyczących zgodności planowanego przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego aktualizuje się dopiero na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, nie zaś na etapie wydawania postanowienia stwierdzającego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Zgodność planowanego przedsięwzięcia z zapisami planu będzie podlegała ocenie w przysługującej stronom drodze odwoławczej od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia, o ile decyzja ta zostanie w sprawie wydana. Podnoszone w tym zakresie argumenty są zatem przedwczesne na tym etapie postępowania. Brak jest natomiast obowiązku stwierdzania zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z zapisami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, które, w przeciwieństwie do planu miejscowego, nie jest aktem prawa miejscowego i nie może stanowić podstawy wydania decyzji administracyjnej.
Zauważenia wymaga także, iż jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika brak możliwości realizacji przedsięwzięcia w wariancie proponowanym przez wnioskodawcę, a która to okoliczność na aktualnym etapie postępowania nie jest jeszcze organowi znana, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji jeden z wariantów dopuszczony do realizacji (o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy). W przypadku natomiast braku możliwości realizacji przedsięwzięcia w wariantach z art. 66 ust. 1 pkt 5 oraz braku zgody wnioskodawcy na wskazanie w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wariantu dopuszczonego do realizacji, organ odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia. O powyższym stanowi przepis art. 80 ust. 3 u.u.i.ś.
W zakresie natomiast przedmiotu zamierzenia określonego jako "przebudowa i rozbudowa" organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jest związany wnioskiem Inwestora. Jeśli zaś planowane przedsięwzięcie będzie odbiegać, w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, od zakresu określonego we wniosku o wydanie decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań, ocena tego stanu będzie następowała na etapie wydania pozwolenia na budowę.
Poza przedmiotem postępowania pozostaje kwestia ewentualnego wpływu realizacji planowanego przedsięwzięcia na wartość nieruchomości strony skarżącej (argumentacja podniesiona podczas rozprawy w dniu 8 kwietnia 2024 r. przez pełnomocnika Skarżącej A. T. ).
Wobec powyższego, stwierdzony przez organ obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia oraz sporządzenia raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, był w ocenie Sądu rozstrzygnięciem prawidłowym, wydanym z zachowaniem procedury przewidzianej przez ustawodawcę.
Analiza zarzutów wniesionych skarg prowadzi natomiast do wniosku, iż niewątpliwie umyka Skarżącym, że dokonanie szczegółowej analizy planowanego przedsięwzięcia i skali jego oddziaływania jest możliwe dopiero po uzyskaniu od Inwestora Raportu o oddziaływaniu tego przedsięwzięcia na środowisko.
W ramach postępowania wyjaśniającego Raport ten, zatem dokument o znacznie większym stopniu szczegółowości niż Karta Informacyjna Przedsięwzięcia, będzie podlegał m.in. postępowaniu z udziałem społeczeństwa i wówczas zarówno społeczeństwo lokalne jak i podmiot występujący na prawach strony, będą mogli wypowiedzieć się co do jego treści. Strony będą mogły brać aktywny udział w postępowaniu, a zatem będą mogły reagować gdy okaże się, że proponowane rozwiązania są niedookreślone, bądź też że raport pomija pewne istotne formy oddziaływania negatywnego na środowisko.
Należy pamiętać, że przeprowadzenie oceny oddziaływania nie jest celem samym w sobie, ale ma umożliwić ustalenie ewentualnych zagrożeń dla środowiska związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia, a co za tym idzie – ułatwić ocenę, czy zachodzą podstawy do wydania pozytywnych decyzji upoważniających do jego realizacji (zob. K. Gruszecki, Komentarz do ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, wyd. IV, Lex el. 2023). Ponadto nawet skonkretyzowanie – na dalszym etapie postępowania, w decyzji środowiskowej warunków, pod którymi dopuszczalna jest realizacja zamierzonej inwestycji, nie przesądza jeszcze o jej faktycznej realizacji. Wspomniana decyzja wskazuje jedynie kształt inwestycji w aspekcie wymogów ochrony środowiska, dopuszczając jej realizację w wariancie dla środowiska najkorzystniejszym. Dopiero zaś na kolejnych etapach procesu inwestycyjnego, tzn. w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy i o udzielenie pozwolenia na budowę następuje materializacja warunków określonych w decyzji środowiskowej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 1107/13, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2016 r. sygn. akt II OSK 1380/14).
Dokonanie szczegółowej oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia jest zatem możliwe dopiero po uzyskaniu od Inwestora wspomnianego Raportu. Nie można przy tym pomijać, że w postępowaniu o przeprowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko nie rozpatruje się zakresu oddziaływania przedsięwzięcia, a jedynie wyznacza się zakres jego oceny.
W odpowiedzi na zarzut wydania postanowienia na podstawie niepełnej/ nierzetelnej Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia, warto przytoczyć pogląd wyrażony w literaturze przedmiotu, iż rozważając zakres i szczegółowość informacji zawartych w Karcie należy brać pod uwagę cel prezentacji tych informacji. Nie jest nim prowadzenie oceny oddziaływania na środowisko, a podjęcie rozstrzygnięcia co do obowiązku prowadzenia tej oceny. Jedynym celem Karty jest przesądzenie o konieczności prowadzenia oceny, ewentualnie określenie zakresu raportu o oddziaływaniu na środowisko. Jeśli organ ma wątpliwości co do rzetelności danych przedstawionych w Karcie lub nie zgadza się z przedstawionymi w niej potencjalnymi oddziaływaniami przedsięwzięcia lub zaproponowanymi przez wnioskodawcę sposobami ochrony środowiska, to sposobem rozstrzygnięcia tych zagadnień jest przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko. Raport jest dokumentem znacznie obszerniejszym treściowo, bardziej szczegółowym oraz podlegającym weryfikacji zarówno przez wyspecjalizowane organy, jak i zainteresowane społeczeństwo. Warunki określające treść raportu oraz tryby jego weryfikacji określone są ustawowo. Efektem oceny oddziaływania na środowisko nie jest tylko opisanie stanu środowiska oraz zakresu oddziaływań związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia, ale również znalezienie takich wariantów realizacji przedsięwzięcia, które prowadzą do redukcji lub uniknięcia negatywnych oddziaływań wynikających z jego realizacji. Dlatego część procesu oceny, która co do zasady nie jest opisana wprost w przepisach prawa, polega na doborze rozwiązań projektowych przedsięwzięcia właśnie na etapie sporządzania raportu oceny oddziaływania na środowisko (zob. T. Filipowicz, A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski, Ustawa do ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Komentarz, wyd. II, 2002 r.; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 83/21).
Uwzględniając powyższe Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej nie dopatrzył się uchybień mogących mieć wpływ na uchylenie zaskarżonego postanowienia, jednocześnie stwierdził, że nie ma podstaw do uznania któregokolwiek zarzutu skargi za uzasadniony. Zdaniem Sądu postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów procedury administracyjnej.
Organ odwoławczy rozpoznał ponownie sprawę. Analiza treści zaskarżonego postanowienia w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i wniesionych odwołań wskazuje, że Kolegium zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postepowania określoną w art. 15 k.p.a. w sposób dokładny i wnikliwy rozpatrzyło sprawę, a w szczegółowym uzasadnieniu przedstawiło zarówno wyniki poczynionych ustaleń, jak i odniosło się do wszystkich zarzutów zawartych w zażaleniach.
W sprawie dokonano prawidłowego zastosowania art. 49 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 i ust. 3a u.u.i.ś. (wykaz działek, akta administracyjne). Obwieszczenie, o którym stanowi art. 49 k.p.a., ma ten skutek, że każdy zainteresowany, kto uważa się za stronę postępowania, może dowiedzieć się o toczącym się postępowaniu i jego przebiegu, co umożliwia ewentualny czynny w nim udział. W związku z tym do podmiotów zainteresowanych tym postępowaniem należy podjęcie czynności zapewniających im czynne uczestnictwo w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2020 r. sygn. akt II OSK 883/18). Nie można zatem stawiać skutecznego zarzutu naruszenia ww. przepisów na gruncie rozpoznawanej sprawy.
W sprawie nie doszło do naruszenia art. 8 § 1, art. 11 k.p.a. oraz zasady ochrony praw słusznie nabytych (skarga Skarżącej A. T. ), art. 7, art. 77 § 1, art. 6 k.p.a. (skargi Skarżącej A. K. i Skarżącej B. Z. , skarga S. ). Konsekwentnie w sprawie nie doszło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 163 § 1 k.p.a. (skarga S. ). Do pozostałych zarzutów Sąd odnosił się na kolejnych etapach sporządzonego uzasadnienia. Wydane w sprawie postanowienia zostały uzasadnione zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.
Ustalenie zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w nawiązaniu do wymagań określonych w art. 66 u.u.i.ś. oraz z uwzględnieniem dodatkowych zagadnień określonych w treści postanowienia organu opiniującego z dnia 29 września 2022 r. odpowiadało prawu. Należało stwierdzić, że podniesione w skargach zarzuty nie mają usprawiedliwionych podstaw.
Warto jeszcze odnotować, iż jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, konstrukcja art. 68 ust. 2 u.u.i.ś. skłania do przyjęcia, że pozostawiono uznaniu organu, czy nałoży na wnioskującego o decyzję środowiskową dodatkowe obowiązki, czy nie. Świadczy o tym także to, że w przepisie tym użyto słowa "organ... może". W konsekwencji więc organ a priori nie naruszy prawa, nawet jeżeli nie skorzysta z przyznanej mu w art. 68 ust. 2 pkt 2 u.u.i.ś. kompetencji. Jednocześnie zastrzegł, że nierozważne odstąpienie przez organ od zobowiązania inwestora do uszczegółowienia raportu może utrudnić wyczerpujące ustalenie środowiskowych uwarunkowań w decyzji kończącej postępowanie. Wówczas to bowiem niewystarczająca szczegółowość raportu może stanowić podstawę do podważenia decyzji środowiskowej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2016 r. sygn. akt II OSK 346/15).
W odniesieniu natomiast do wniosków o przeprowadzenie dowodów z dokumentów przedłożonych do skargi S. , pisma S. z dnia 29 października 2023 r. oraz 6 grudnia 2023 r., pisma Skarżącej A. T. z dnia 12 września 2023 r. oraz z dnia 31 stycznia 2024 r., a także wniosku zawartego w ostatnim z wymienionych pism o przeprowadzenie wizji lokalnej, wyjaśnienia wymaga, iż sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów. Możliwości dowodowe Sądu są bardzo ograniczone, stosownie do treści art. 106 § 3 p.p.s.a. Stąd też Sąd nie uwzględnił wymienionych wniosków.
Natomiast co do wniosku pełnomocnika Uczestnika – Gminy O. zawartego w piśmie z dnia 6 grudnia 2023 r. w zakresie zwrotu kosztów postępowania, wskazania wymaga, że obowiązujące przepisy nie przewidują zasądzenia na rzecz Uczestnika zwrotu kosztów postępowania, bez względu na wynik postępowania. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 174/13, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątki od tej zasady zostały określone w art. 200-201 oraz art. 203-204 p.p.s.a. i tylko w tych wypadkach sąd może orzekać o zwrocie kosztów postępowania między stronami. W przepisach art. 200-202 p.p.s.a., odnoszących się do postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, ustawodawca nie przewidział zwrotu kosztów zastępstwa procesowego dla uczestnika postępowania na prawach strony, niezależnie od wyniku tego postępowania (podobnie: por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 494, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lex el. 2019).
Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI