II SA/GL 1192/20

II SA/Gl 1192/20 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2021-07-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Bonifacy Bronkowski /przewodniczący/
Grzegorz Dobrowolski
Stanisław Nitecki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 2369/21 - Wyrok NSA z 2023-11-10
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1111
art. 194 ust. 3 ust. 2, art. 193 ust. 1, art. 182 ust. 1, 2, 3.
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski,, Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2021 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 18 kwietnia 2019 r. K. S. (dalej jako strona lub skarżący) wystąpił do Starosty [...] z wnioskiem o odstąpienie od ustalania opłaty za pobyt syna w rodzinnej pieczy zastępczej, podnosząc że cierpi na wiele ciężkich chorób i jest w podeszłym wieku.
Starosta [...] decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 193 ust. 1a, art. 193 ust. 2, art. 194 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodzin i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2018 r. poz. 998) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił stronie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt syna w rodzinnej pieczy zastępczej od 1 marca 2019 r. do 29 lutego 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że wysokość dochodu strony nie daje podstaw do podjęcia pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia. Z decyzją tą nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie wyrażając w nim swoje niezadowolenie. Odwołujący podniósł naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności pominięcie kluczowych dowodów w sprawie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W motywach rozstrzygnięcia podkreślono, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw dla wydania decyzji odmownej, ponieważ nie wyjaśniono, czy choroby strony wiążą się ze wzrostem wydatków, jak również nie przeprowadzono analizy wydatków strony w kontekście wszystkich jej potrzeb.
Starosta [...] decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 193 ust. 1a, art. 193 ust. 2, art. 194 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodzin i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1111) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił stronie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt syna w rodzinnej pieczy zastępczej od 1 marca 2019 r. do 29 lutego 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że wysokość dochodu strony nie daje podstaw do podjęcia pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia. Z decyzją tą nie zgodziła się strona, która pismem z 22 listopada 2019 r. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie wyrażając w nim swoje niezadowolenie. Odwołujący podniósł naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności pominięcie kluczowych dowodów w sprawie, jak również nie zapewnienie mu czynnego udziału w postępowaniu, pozbawieniu go prawa do informacji jak również na naruszeniu zasady bezstronności polegające na prowadzeniu postępowania przez osoby, o wyłączenie których występował. Pismem z 19 grudnia 2019 r. strona uzupełniła odwołanie o nowy dowód w sprawie, a mianowicie o wyrok Sądu Rejonowego w W. z [...] r. stwierdzającego u strony umiarkowany stopień niepełnosprawności. W piśmie tym rozwinęła zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Odwołanie to zostało uzupełnione kolejnym pismem strony z 8 stycznia 2020 r., zawierającym zarzuty dotyczące braku poinformowania o przysługujących prawach jak również naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Kolejnym pismem z 13 stycznia 2020 r. strona uzupełniła swoje odwołanie od decyzji Starosty [...] z [...] r. ponawiając zarzut naruszenia przepisów o bezstronności działania organu administracji pierwszej instancji.
Samorządowe Kolegium odwoławcze w Częstochowie decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W motywach rozstrzygnięcia podkreślono, że ujawnienie się nowego dowodu w sprawie, a mianowicie orzeczenia sądu o ustaleniu stopnia niepełnosprawności może mieć znaczenie dla rozpoznawanej sprawy, a tym samym organ pierwszej instancji obowiązany jest rozpoznać wniosek strony z uwzględnieniem tego dokumentu.
Starosta [...] decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 193 ust. 1a, art. 193 ust. 2, art. 194 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodzin i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1111) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił stronie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt syna w rodzinnej pieczy zastępczej od 1 marca 2019 r. do 29 lutego 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, w tym rozstrzygnięcia podejmowane przez organ pierwszej instancji i przez organ odwoławczy. W dalszej części uzasadnienia organ pierwszej instancji przywołał regulacje prawne dotyczące ustalania odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, a następnie uwaga skupiona została na sytuacji osobistej strony. Wynika z niej, że strona prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jej dochodem jest emerytura w wysokości 5 297, 76 zł. Z tej kwoty strona płaci alimenty w łącznej wysokości 500 zł, na dwoje dzieci, czyli po 250 na każde z nich. W kolejnej części uzasadnienia organ pierwszej instancji odwołał się do postanowień uchwały Rady Powiatu [...] z [...] r. w sprawie warunków umarzania, odraczania terminu płatności rozkładania na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt w dziecka w rodzinnej i instytucjonalnej pieczy zastępczej. (Dz. U. Woj. Śl. z 2013 r. poz. 5795) i w poszczególnych punktach odniósł się do sytuacji osobistej i dochodowej strony. Następnie wskazany organ odniósł sytuację faktyczną i prawną strony do unormowań przywoływanej uchwały oraz przepisów ustawy o wspieraniu rodzin i systemie pieczy zastępczej. Organ podniósł, że w ramach postępowań zmierzających do ustalenia odpłatności za pobyt dziecka pieczy zastępczej w pierwszej kolejności rozpatrzyć należy kwestię odstąpienia od ustalenia takiej odpłatności. Dokonując analizy zgromadzonego materiału organ pierwszej instancji doszedł do przekonania, że przedłożona do akt sprawy dokumentacja medyczna nie daje jednoznacznej odpowiedzi na występowanie długotrwałej choroby, a przedkładane zaświadczenia stanowią jedynie potwierdzenie odbywania konsultacji z lekarzem danej specjalności. Przywołano wyrok Sądu Rejonowego w W., mocą którego strona zaliczona została do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, jednakże w ocenie organu nie są to obligatoryjne podstawy odstąpienia od ustalenia odpłatności za pobyt syna w pieczy zastępczej. W dalszej części uzasadnienia poruszono kwestię wydatków strony i nie stwierdzono, aby w tym zakresie nastąpiły jakieś istotniejsze zmiany generujące wzrost tych wydatków i tym samym pogorszenie sytuacji finansowej. W konsekwencji organ ten uznał, że brak jest podstaw dla odstąpienia od ustalenia odpłatności za pobyt syna w pieczy zastępczej.
Z decyzją tą nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie. W odwołaniu tym podniosła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 7 w związku z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie wyjaśnienie żadnej istotnej okoliczności pozostającej w bezpośrednim związku z przedmiotem sprawy. Podniesiono naruszenie art. 10 powyższego Kodeksu poprzez uniemożliwienie czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu, nadto wskazano na naruszenie art. 8 tego aktu poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów państwa. Zarzuty te strona wiąże z brakiem odpowiedzi na pytania sformułowane w piśmie z 25 lutego 2020 r. W konsekwencji strona wystąpiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwolnienie jej z ponoszenia odpłatności za pobyt syna w pieczy zastępczej. W motywach odwołania rozwinięte zostały zarzuty stawiane decyzji organu pierwszej instancji i podniesiono, że główną część uzasadnienia stanowią rozważania historyczne opisujące dotychczasowy przebieg postępowania. W ocenie strony organ pierwszej instancji w sposób wybiórczy i ogólny odniósł się do jego sytuacji bez wnikania w istotę jego sytuacji. W szczególności nie zostało wyjaśnione z jakich to powodów w przypadku przekroczenia kryterium dochodowego uprawniającego do odstąpienia ustalenia odpłatności organ w sprawie tej nie skorzystał z przysługującej mu możliwości skoro występują ku temu przesłanki. Strona poruszyła także kwestię pomijania matki syna w opłatach za pobyt w pieczy zastępczej. Nadto przedstawiła swoją ocenę działań organu pierwszej instancji po otrzymaniu informacji o możliwości zapoznania się ze zgromadzoną w sprawie dokumentacją.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono wpierw dotychczasowy przebieg postępowania w tym rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji oraz zarzuty strony sformułowane w odwołaniu. Odnosząc się do meritum sprawy organ odwoławczy uznał, że strona zobowiązana jest do ponoszenia odpłatności za pobyt syna w pieczy zastępczej, a jej dochód przekracza kwotę 650 zł uprawniająca do odstąpienia od ustalenia takiej odpłatności. Organ ten wskazał, że udokumentowane przez stronę bieżące wydatki na utrzymanie mieszkania i leczenie jak również zaliczenie strony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie stanowią szczególnej okoliczności uzasadniającej zwolnienie z ponoszenia opłaty za pobyt syna w pieczy zastępczej. W dalszej części uzasadnienia odniesiono się do podniesionych w odwołaniu zarzutów i podkreślono, że wbrew stanowisku strony organ pierwszej instancji dokonał szczegółowej analizy przedłożonych przez stronę dowodów potwierdzających stan zdrowia i ocenił czy dowody te stanowią podstawę dla przyznania ulgi w postaci odstąpienia od ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Następnie organ odwoławczy podzielił stanowisko wyrażone w kwestionowanej decyzji, że stan zdrowia strony nie generuje nadmiernie zwiększonych kosztów utrzymania, a z orzeczenia o niepełnosprawności wynika, że strona może podejmować zatrudnienie. Następnie organ odwoławczy odniósł się do zarzutu naruszenia postanowień art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego i doszedł do przekonania, że takie naruszenie nie nastąpiło. W dalszej części uzasadnienia odniesiono się do kolejnych zarzutów podnoszonych przez stronę, a związanych z wykładnią przepisów mających zastosowanie w sprawie. W konkluzji swojego rozstrzygnięcia organ ten stwierdził, że w decyzji tej organ pierwszej instancji nie naruszył granic uznania administracyjnego.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skargę strona ujęła w dwóch częściach w pierwszej podniosła zarzuty o charakterze rażącego naruszenia prawa. W ocenie skarżącego rażące naruszenie prawa polega na tym, że decyzja organu pierwszej instancji wydana została przez organ niewłaściwy, ponieważ starosta nie był władny do przekazania uprawnienia do wydawania decyzji w tym zakresie innym pracownikom aparatu pomocniczego, nadto podniesiono wadliwą sekwencję rozstrzygnięć, a mianowicie to, że wpierw jest prowadzone postępowanie dotyczące odstąpienia od ustalenia odpłatności, a dopiero w drugiej kolejności postępowanie w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. W drugiej części skargi skarżący podniósł naruszenie przez organ drugiej instancji art. 4 ust. 2 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych poprzez jego niewłaściwe odczytanie, a w konsekwencji wadliwe zastosowanie. Wskazał na naruszenie art. 7 związku z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego co doprowadziło do odmowy przyznania wnioskowanego odstąpienia od ustalenia odpłatności za pobyt syna w pieczy zastępczej. W kontekście tego zarzutu skarżący podniósł przekroczenie granic uznania administracyjnego. W dalszej części skargi skarżący podniósł naruszenie zasady informacji o przysługujących mu prawach jak również nie zapewniono mu czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, nadto wskazał na naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do organów władzy. Powyższe zarzuty wiąże z tym, że organ pierwszej instancji nie udzielił mu odpowiedzi na zadane pytania, co uniemożliwiło stronie wypowiedzenie się w sprawie. W konsekwencji skarżący wystąpił o uchylenie zaskarżonej decyzji w ramach autokontroli albo przez sąd administracyjny w następstwie przeprowadzonego postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił motywy, które w jego ocenie przemawiają za uwzględnieniem wniesionej skargi i zgłoszonych wniosków. Skarżący w rozbudowany sposób przedstawił argumentację przemawiającą za uwzględnieniem jego stanowiska. Obok argumentacji stawianych zarzutów, skarżący poruszył kwestie związaną z prowadzeniem przedmiotowego postępowania i dwukrotnego uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i wynikające z tego konsekwencje. Szerokie rozważania skarżący poczynił na temat podstaw prawnych podejmowanych decyzji, a w szczególności tego czy odstąpienie od ustalenia opłaty ma charakter fakultatywny czy obligatoryjny. W końcowej części uzasadnienia wniesionej skargi odniósł się do uniemożliwienia wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w swoim uzasadnieniu jak również wskazało, że nie znalazło podstaw dla uwzględnienia podniesionych zarzutów. Pismami z 27 października 2020 r. z 7 grudnia 2020 r., z 26 stycznia 2021 r., z 3 lutego 2021 r. i 28 marca 2021 r. skarżący podtrzymał wniesioną skargę oraz przedstawił dodatkową argumentację dla wniesionej skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje;
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 poz. 2167) nie wykazała, aby decyzja ta naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. Nr 2325 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde uchybienie ze strony organu administracji uzasadnia uwzględnienie skargi, a jedynie takie, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.
Istota przedmiotowego postępowania sprowadza się rozpoznania wniosku skarżącego o odstąpienie od ustalenia odpłatności za pobyt syna w rodzinnej pieczy zastępczej. Przed podjęciem rozważań odnoszących się do przedmiotu prowadzonego postępowania odnieść należy się do dwóch kwestii o charakterze generalnym. Po pierwsze rodzice dzieci są odpowiedzialni za ich wychowanie i powinni osobiście sprawować nad nimi opiekę, a tym samym ponosić koszty ich utrzymania. W sytuacji, gdy z jakichś przyczyn nie są w stanie lub nie potrafią zapewnić dziecku wychowania i opieki, państwo stosownie do postanowień art. 72 ust. 2 Konstytucji RP obowiązane jest zapewnić dziecku prawo do opieki i pomocy ze strony władz publicznych. Przejęcie przez władze publiczne opieki nad dzieckiem nie oznacza, że rodzice dziecka są automatycznie zwalniani z ciążących na nich obowiązków. Obowiązki te są dwojakiego rodzaju, a mianowicie o charakterze alimentacyjnym oraz związane z pokrywaniem kosztów pobytu dziecka w pieczy zastępczej. Ustawa zasadnicza tych zagadnień już nie normuje i odsyła w tym zakresie do regulacji zawartych w ustawach zwykłych. W poruszanym zakresie obowiązuje ustawa z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodzin i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1111), która normuje zasady umieszczania dzieci w pieczy zastępczej jak również zakres pomocy udzielanej rodzinom zastępczym i podmiotom instytucjonalnym zapewniającym opiekę dziecku. Ustawa ta wprowadza również obowiązek rodziców dziecka do ponoszenia kosztów pobytu dziecka w pieczy zastępczej. W regulacjach tych zamieszczona jest możliwość odstąpienia od ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Przy czym ustawodawca w tym zakresie upoważnił organy jednostek samorządu terytorialnego do wprowadzenia regulacji normujących zasady odstępowania od ustalania odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Drugim zagadnieniem, które tu należy podnieść jest to, że rozstrzygnięcia podejmowane w zakresie odstępowania od ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej podejmowane są w warunkach uznania administracyjnego i organ administracji publicznej podejmujący rozstrzygnięcie w tym zakresie musi mieć w polu widzenia nie tylko interes strony ubiegającej się o takie odstąpienie, ale także obowiązany jest reprezentować władze publiczne i kierować się interesem społecznym. W tym przypadku kierowanie się interesem społecznym związane jest z rozważeniem, czy w danej konkretnej sprawie argumenty prezentowane przez osobę ubiegającą się o odstąpienie od ustalenia odpłatności są na tyle mocne i usprawiedliwione, że pozwalają na przejęcie obowiązku ciążącego na rodzicu na członków wspólnoty narodowej, czyli na władze publiczne. Istotą odstąpienia od ustalenia odpłatności jest bowiem przejęcie przez władze publiczne wszystkich kosztów związanych z opieką nad dzieckiem przebywającym w pieczy zastępczej. Wyjaśnienia wymaga także i to, że w ramach postępowania administracyjnego do obowiązków organu administracji należy takie prowadzenie postępowania dowodowego, aby w sprawie wyjaśnione zostały wszystkie istotne okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia, przy czym należy pamiętać o tym, że stosownie do postanowień art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Istota tej regulacji sprowadza się do tego, że w przypadku postępowań inicjowanych przez stronę, która dysponuje informacjami dotyczącymi wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, jest ona w trakcie tego postępowania obowiązana przedłożyć je organowi administracji publicznej, a obowiązkiem organu jest zadbanie o to, aby uczulić stronę na konieczność przedłożenia wszelkich dowodów i dokumentów mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia.
Przedstawione powyżej uwagi wprowadzające leżą u podstaw oceny prawidłowości poddanej Sądowi kontroli wydanych w tej sprawie decyzji administracyjnych. Postępowanie to uruchomione zostało na wniosek skarżącego i prowadzone było w odniesieniu do żądania kierowanego przez skarżącego do organów administracji publicznej o odstąpienie od ustalenia odpłatności za pobyt syna w rodzinnej pieczy zastępczej. W tym miejscu przyjdzie odnieść się do zarzutu skarżącego, że organy administracji publicznej w rozpoznawanej sprawie pomyliły kolejność postępowań, ponieważ w pierwszej kolejności obowiązane były zakończyć postępowanie w zakresie ustalenia odpłatności, a dopiero w drugiej kolejności rozpoznać jego żądanie dotyczące odstąpienia od ustalenia takiej odpłatności. Tak sformułowany zarzut nie jest trafny i zasadny, ponieważ organy administracji w niniejszej sprawie nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa. Zaznaczyć należy, że faktycznie w orzecznictwie sądów administracyjnych w pierwszym okresie obowiązywania ustawy o wspieraniu rodzin i systemie pieczy zastępczej orzecznictwo w tym zakresie było zróżnicowane, jednakże obecnie jest ono ujednolicone i jednoznaczne. Wynika z niego, że organy administracji publicznej obowiązane są w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek strony o odstąpienie od ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, a dopiero w drugiej kolejności rozpoznać sprawę dotycząca ustalenia takiej odpłatności. Przyjęcie takiej kolejności wynika z tego, że po wydaniu decyzji o odstąpieniu od ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej zbędne jest już wydawanie decyzji o ustaleniu takiej odpłatności. Natomiast po wydaniu rozstrzygnięcia o ustaleniu odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej strona może wystąpić o umorzenie takiej odpłatności, odroczenie spłaty lub rozłożenie jej na raty. Przedstawione zasady są obecnie powszechnie przyjmowane w orzecznictwie sądów administracyjnych i zbędne jest przywoływanie orzeczeń sądowych podzielających takie stanowisko.
Drugim zarzutem o charakterze wstępnym skarżący uczynił to, że decyzja organu pierwszej instancji wydana została przez organ niewłaściwy, ponieważ w ocenie skarżącego jedyną osobą uprawnioną do wydania tej decyzji jest starosta i wynika to z postanowień art. 194 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodzin i systemie pieczy zastępczej. W przepisie tym stanowi się, że starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 tej ustawy. Z takiego brzmienia przywołanego przepisu skarżący wywodzi, że tylko starosta może wypowiedzieć się w sprawie rozpoznania wniosku o odstąpienie od ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Stanowisko prezentowane przez skarżącego nie jest trafne i nie może zostać uwzględnione. Wynika to z brzmienia obowiązujących przepisów ustawy o wspieraniu rodzin i systemie pieczy zastępczej. Zgodnie z art. 182 ust. 1 tej ustawy zadania powiatu w zakresie pieczy zastępczej starosta wykonuje za pośrednictwem powiatowego centrum pomocy rodzinie oraz organizatorów rodzinnej pieczy zastępczej. Stosownie do postanowień art. 182 ust. 2 powoływanej ustawy do zakresu działania powiatowego centrum pomocy rodzinie należą wszystkie sprawy z zakresu pieczy zastępczej niezastrzeżone na rzecz innych podmiotów. Według natomiast ust. 3 tego przepisu w sprawach indywidualnych dotyczących świadczeń, dodatków, środków finansowych, opłat oraz innych kwot, o których mowa w art. 80 ust. 1i1, art. 81, art. 83 ust. 1, 2 i 4, art. 84, art. 92 ust. 1, art. 140 ust. 1 pkt 1 i art. 193 ust. 1 przedmiotowej ustawy, decyzje wydaje starosta, upoważniony przez niego kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie lub inni pracownicy powiatowego centrum pomocy rodzinie upoważnieni przez starostę na wniosek kierownika. Z treści powyższego przepisu wynika wprost, że decyzje w sprawach dotyczących odstąpienia od ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej wydaje sam starosta lub osoba upoważniona przez niego i mieszcząca się w katalogu osób wymienionych w art. 182 ust. 3 tej ustawy.
W drugiej części skargi skarżący podniósł naruszenia prawa bezpośrednio odnoszące się do rozpoznawanej sprawy, zatem przed odniesieniem się do postawionych zarzutów w pierwszej kolejności przywołać należy stan prawny obowiązujący w tym zakresie. Stosownie do postanowień § 2 uchwały Rady Powiatu [...] z [...] r. w sprawie warunków umarzania, odraczania terminu płatności rozkładania na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt w dziecka w rodzinnej i instytucjonalnej pieczy zastępczej. (Dz. U. Woj. Śl. z 2013 r. poz. 5795) odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinnej lub instytucjonalnej pieczy zastępczej może nastąpić w przypadkach, gdy: 1) dochód na osobę w rodzinie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty nie przekracza kwoty 550 zł; 2) dochód osoby prowadzącej samodzielne gospodarstwo domowe zobowiązanej do ponoszenia opłaty nie przekracza kwoty 800 zł; 3) osoba zobowiązana do ponoszenia opłaty nie ukończyła 18 roku życia i pozostaje na całkowitym utrzymaniu innych osób; 4) nieznane jest miejsce pobytu osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty. Stosownie do postanowień ust. 2 tego przepisu można odstąpić od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinnej i instytucjonalnej pieczy zastępczej, w przypadku, gdy dochód na osobę w rodzinie jest wyższy niż określony w ust. 1 pkt 1 i pkt 2 i zachodzą następujące przesłanki: 1) osoba zobowiązana aktywnie współpracuje z przedstawicielami rodzinnej i instytucjonalnej pieczy zastępczej. Organizatorem Rodzinnej Pieczy Zastępczej lub przedstawicielem właściwego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz podejmuje działania mające na celu powrót dziecka do domu rodzinnego, co zostało potwierdzone stosowną wymaganą opinią w/w przedstawicieli; 2) długotrwała choroba osoby zobowiązanej lub członka jego rodziny udokumentowana zaświadczeniem lekarskim: 3) orzeczona niepełnosprawność osoby zobowiązanej w stopniu umiarkowanym bądź znacznym; 4) pobyt osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty w domu pomocy społecznej lub w innych placówkach pomocy społecznej; 5) ciąża osoby zobowiązanej; 6) osoba zobowiązana samotnie wychowuje inne dziecko; 7) osoba zobowiązana jest ubezwłasnowolniona; 8) osoba zobowiązana poniosła straty materialne wskutek klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych; 9) osoba zobowiązana posiada gospodarstwo rolne, którego nie prowadzi z uwagi na stan zdrowia i inne udokumentowane przyczyny niezależne od tej osoby; 10) osoba zobowiązana jest całkowicie niezdolna do pracy; 11) osoba zobowiązana przebywa za granicą. Z kolei w § 3 tej uchwały przyjęto regulacje dotyczące odstąpienia w części od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinnej lub instytucjonalnej pieczy zastępczej może nastąpić w przypadkach, gdy: dochód na osobę w rodzinie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty nie przekracza kwoty 650 zł, albo dochód osoby prowadzącej samodzielne gospodarstwo domowe zobowiązanej do ponoszenia opłaty nie przekracza kwoty 950 zł. Częściowo ustalona opłata nie powinna skutkować zmniejszeniem dochodu na osobę w rodzinie i dochodu osoby prowadzącej samodzielne gospodarstwo domowe poniżej kwot wymienionych w ust. 1 pkt 1 i 2. Z przywołanych postanowień przedmiotowej uchwały wynika wprost, że decyzja o odstąpieniu od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej ma charakter decyzji uznaniowej, a to oznacza, że nawet w przypadku spełniania przesłanek przewidzianych w tej uchwale organ administracji dokonuje indywidualnej oceny sytuacji zobowiązanej osoby i podejmuje stosowne rozstrzygnięcie. Istotnym jest, aby rozstrzygnięcie to nie było samowolą organu i miało swoje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym.
W ocenie skarżącego organ drugiej instancji dopuścił się naruszenia postanowień art. 4 ust. 2 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych poprzez jego niewłaściwe odczytanie, a w konsekwencji wadliwe zastosowanie. W kontekście podniesionego zarzutu przyjdzie stwierdzić, że nie jest on zasadny, ponieważ przepis ten odnosi się do przesłanek zaliczenia osoby do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. W kontekście rozpoznawanej sprawy okoliczność związana z legitymowaniem się przez skarżącego orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ma walor informacji obiektywnej, ponieważ okoliczność ta została stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego. Równocześnie przyjdzie zauważyć, że z faktu tego skarżący wywodzi wprost, że w jego przypadku występuje przesłanka odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej i organ administracji obowiązany jest do wydania korzystnej dla niego decyzji. Stanowisko skarżącego nie jest trafne, ponieważ decyzja w tym zakresie podejmowana jest w warunkach uznania administracyjnego i przeprowadzona kontrola decyzji obu organów nie dała podstaw dla uznania, że organy te dopuściły się w tym zakresie naruszenia prawa. W podsumowaniu rozważań poświęconych temu zarzutowi przyjdzie stwierdzić, że niepełnosprawność skarżącego nie jest kwestionowana, natomiast organy obu instancji nie znalazły podstaw dla odstąpienia od ustalenia odpłatności skarżącego za pobyt syna w pieczy zastępczej.
W kolejnym zarzucie skarżący wskazał na naruszenie art. 7 związku z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego co doprowadziło do odmowy przyznania wnioskowanego odstąpienia od ustalenia odpłatności za pobyt syna w pieczy zastępczej. W kontekście tego zarzutu skarżący podniósł przekroczenie granic uznania administracyjnego. Tak sformułowany zarzut nie mógł być uwzględniony, ponieważ analiza akt administracyjnych pozwala stwierdzić, że organy administracji publicznej wypowiadające się w sprawie wyjaśniły wszystkie okoliczności sprawy. Podnoszona przez skarżącego okoliczność, że organ pierwszej instancji wydał decyzję nim zdążył on udzielić odpowiedzi na wezwanie organu pierwszej instancji nie ma wpływu na ocenę prawidłowości prowadzonych działań przez organy administracji publicznej. Zasadnie skarżący utrzymuje, że to na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, jednakże w polu widzenia należy mieć również specyfikę prowadzonego postępowania. W ramach tego postępowania skarżący występuje do organu administracji publicznej o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt syna w pieczy zastępczej. W ramach tego postępowania organ administracji publicznej podejmuje działania zmierzające do ustalenia, czy w przypadku wnioskodawcy występują przesłanki uzasadniające uwzględnienie zgłoszonego żądania czy też nie i czy zasadne jest podjęcie decyzji korzystnej dla wnioskodawcy. Podkreślenia wymaga to, że praktycznie wszystkie istotne okoliczności mogące mieć wpływ na wydane rozstrzygnięcie są w gestii wnioskodawcy, zatem w ramach tego postępowania to wnioskodawca winien przedstawiać takie dokumenty i podnosić takie okoliczności, które pozwolą organowi podejmującemu rozstrzygnięcie przychylenie się do jego wniosku. Podkreślić należy, że skarżący zarzuca organowi pierwszej instancji zbyt szybkie podjęcie decyzji, jednakże skarżący w ramach postępowania odwoławczego nie przedłożył nowych dowodów czy dokumentów, które w istotny sposób zmieniłyby ocenę jego sytuacji osobistej i zdrowotnej oraz możliwości ponoszenia opłat z tytułu pobytu syna w pieczy zastępczej. W świetle powyższego brak jest podstaw dla uwzględnienia podniesionego zarzutu.
W kolejnym zarzucie skarżący podniósł naruszenie zasady informacji o przysługujących mu prawa jak również nie zapewniono mu czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, nadto wskazał na naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do organów władzy. Powyższe zarzuty wiąże z tym, że organ pierwszej instancji nie udzielił mu odpowiedzi na zadane pytania, co uniemożliwiło stronie wypowiedzenie się w sprawie. W odniesieniu do powyższego zarzutu skład orzekający już się wypowiedział i nie znalazł podstaw dla uwzględnienia wniesionej skargi.
Skoro zaskarżona decyzja organu odwoławczego nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienia skargi należało stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w sentencji.