II SA/Gl 1190/23

II SA/Gl 1190/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-10-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska
Artur Żurawik /sprawozdawca/
Renata Siudyka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 1 , art. 17 ust. 1b, art. 24 ust. 2a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 119 pkt 2, art. 120, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 października 2023 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 24 maja 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1293/2023/10406 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta B. decyzją z dnia 30 marca 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej - k.p.a.), art. 17 i in. ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm. – dalej u.ś.r.), po rozpatrzeniu wniosku odmówił A. C. (dalej: "skarżąca", "strona") przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad siostrą.
W uzasadnieniu wskazano m. in., że osoba wymagająca opieki posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym, z którego wynika, iż nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność. W związku z powyższym nie zostały spełnione wymogi z art. 17 ust. 1b u.ś.r., uprawniające do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Strona poprzez pełnomocnika złożyła odwołanie od ww. decyzji. Zarzucono naruszenie prawa materialnego, poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K38/13, doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej SKO) decyzją z dnia 24 maja 2023 r., nr SKO.PSŚ/41.5/1293/2023/10406, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję i przyznało stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną siostrą na okres od 1 lutego 2023 r. do 31 grudnia 2023 r., w wysokości 2.458 zł miesięcznie.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. został uznany za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Zaszły wszystkie przesłanki do przyznania stronie ww. świadczenia za ww. okres.
Strona poprzez pełnomocnika złożyła skargę na ww. decyzję SKO i zarzuciła naruszenie prawa materialnego, to jest art. 24 ust. 2a u.ś.r., poprzez jego niezastosowanie i nieprzyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, pomimo, że wniosek o przyznanie świadczenia został złożony w okresie 3 miesięcy od dnia wydania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W uzasadnieniu wskazano m. in., że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Natomiast art. 24 ust. 2a u.ś.r. zawiera wyjątek od tej zasady. W przypadku, gdy w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Z dokumentacji zgormadzonej w toku postępowania administracyjnego wynika, że siostra skarżącej legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] roku. Skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w marcu 2023 roku, a tym samym, zgodnie z treścią art. 24 ust 2a u.ś.r., prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powinno zostać przyznane od dnia uzyskania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.
SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2023 roku, poz. 1634 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z kolei zgodnie z art. 24 u.ś.r. "Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego" (ust. 2). "Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności" (ust. 2a).
Z materiału dowodowego wynika, że w okresie do 31 stycznia 2023 r. strona pozostawała w zatrudnieniu. Art. 17 ust. 1 u.ś.r. tymczasem stwierdza wyraźnie, że prawo do ww. świadczenia przysługuje wyłącznie osobom, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie z ww. wskazaniami.
W orzecznictwie zasadnie podnosi się, iż "(...) art. 17 ust. 1 ustawy nie można odczytywać w ten sposób, że samo posiadanie przez osobę niepełnosprawną orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym sprawia, że świadczenie to przysługuje wskazanym w ww. przepisie osobom. (...) Sprawowana opieka musi uniemożliwiać wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobie ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne" (np. wyrok WSA w Gdańsku z 22 grudnia 2021 r., III SA/Gd 841/21).
W tej sytuacji treść art. 24 ust. 2a u.ś.r. nie może być odczytywana z pominięciem celu świadczenia. Nie można dopuszczać do sytuacji, że dana osoba w tym samym czasie pobierałaby wynagrodzenie pracownicze i świadczenie pielęgnacyjne za rzekomą "rezygnację z zatrudnienia". Jeśli ktoś jest zatrudniony, to nie może realizować w wystarczającym stopniu, uzasadniającym przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, opieki nad inną osobą. Staranie się w tej sytuacji o ww. świadczenie narusza wręcz podstawowe zasady etyczne, nie tylko prawne. Inne rozstrzygnięcie byłoby niesprawiedliwe wobec osób, które taką samą kwotę pobierają za całkowite poświęcenie się opiece nad inną osobą. Przepisy nie pozwalają przy tym różnicować wysokości świadczenia, przyznając je w wysokości np. połowy kwoty.
Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 77 §1, 80, 107 §1 i 3, 138 §1 pkt 2 k.p.a., art. 24 ust. 2a u.ś.r., ani też innych przepisów, uzasadniających uwzględnienie skargi.
Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona w stopniu oczywistym podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.
Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.