II SA/Gl 119/25

II SA/Gl 119/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-07-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Edyta Kędzierska
Renata Siudyka /przewodniczący/
Stanisław Nitecki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 323
art. 16, art. 24, art. 26 ust. 1 i art. 32 ust. 1d
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 lipca 2025 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 27 listopada 2024 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1920/2024/18325 w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta J. decyzją z 3 października 2024 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 16, art. 24, art. 26 ust. 1 i art. 32 ust. 1d ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego na rzez D.P. jako pełnomocnika W.S. (dalej jako strona lub skarżący) przyznał W.S. prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na okres od 1 sierpnia 2024 r. do 30 czerwca 2028 r. w kwocie 215,84 zł miesięcznie. W uzasadnieniu tej decyzji organ ten przedstawił wpierw podejmowane w sprawie rozstrzygnięcia podejmowane przez organy rozpoznające sprawy dotyczące stopnia niepełnosprawności oraz orzeczenie Sądu Rejonowego w R., a także wyjaśnienia ze strony wskazanego Sądu pochodzące z [...] r. W dalszej kolejności wskazany organ przywołał treść art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak również pozostałych przepisów przywołanych w podstawie prawnej. W końcowej części uzasadnienia organ ten odniósł się do postanowień art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych i wskazał, że wyrok Sądu Rejonowego w R. określający stan osoby uprawnionej z [...] r. stał się prawomocny z dniem [...] r. Podkreślono, że wniosek o przyznanie przedmiotowego zasiłku został złożony 8 sierpnia 2024 r., a to oznacza że w sprawie tej nie ma zastosowania treść art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tym samym wnioskowane świadczenie przysługuje od dnia złożenia wniosku.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W odwołaniu tym wyrażono niezadowolenie z otrzymanej decyzji i wystąpiono o jej zmianę w zakresie obejmującym okres przyznania przedmiotowego świadczenia. Wnioskowano o przyznanie świadczenia od dnia 1 sierpnia 2021 r. do 30 czerwca 2028 r. Wskazanej decyzji zarzucono naruszenie niezbywalności praw nabytych do zasiłku pielęgnacyjnego począwszy od 1 sierpnia 2021 r. W konsekwencji wystąpiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w części obejmującej okres przysługiwania świadczenia i o zmianę na okres począwszy od 1 sierpnia 2021 r. W motywach odwołania przedstawiono argumentację przemawiającą za zasadnością podjęcia takich działań. W ocenie strony z dniem 1 sierpnia 2021 r. nabyła niezbywalne prawo do przedmiotowego świadczenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z 27 listopada 2024 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1920/2024/18325 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji przedstawiono wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, w tym przybliżono argumentację zamieszczoną w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji jak również argumenty sformułowane w odwołaniu. W dalszej kolejności organ ten przywołał treść przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie, a w końcowej części uzasadnienia odniesiono się do istoty rozpoznawanej sprawy. Podkreślono, że organ pierwszej instancji poczynił prawidłowe ustalenia stanu faktycznego, jak również zastosował właściwe przepisy prawa. Podkreślono, że orzeczenie sądu powszechnego z [...] r. stało się prawomocne z dniem [...] r. i od tego dnia biegną przewidziane w ustawie terminu do złożenia wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia. Organ ten podkreślił, że wniosek złożony 8 sierpnia 2024 r. nie może być rozpoznawany w kontekście postanowień art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych ponieważ upłynął już przewidziany w nim termin 3 miesięcy. W konsekwencji wniosek złożony przez stronę musiał być rozpoznawany na ogólnych zasadach, a świadczenie przyznane począwszy od miesiąca złożenia wniosku, a zatem od 1 sierpnia 2024 r. W następstwie poczynionych ustaleń uznano, żen argumentacja zaprezentowana w odwołaniu nie może zostać uwzględniona.
Z powyższą decyzją nie zgodził się skarżący, który reprezentowany przez pełnomocnika wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej wystąpiono o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i organu odwoławczego w części dotyczącej okresu początkowego przyznanego zasiłku pielęgnacyjnego i wystąpiono o zmianę tej daty na 24 czerwca 2021 r. W skardze tej przedstawiono argumentację przemawiającą za uwzględnieniem wniesionej skargi. W tej części skargi wskazano na orzeczenia organów orzekających o stopniu niepełnosprawności. Podniesiono, że ostatnie orzeczenie jest z [...] r. i wskazuje się w nim, że niepełnosprawność skarżącego jest od urodzenia. W ocenie skarżącego spełnia wymogi do zachowania ciągłości wypłacanego świadczenia, ponieważ jego niepełnosprawność ma charakter trwały i ciągły.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie i przedstawiło analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje;
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, to jest nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 przywoływanej ustawy tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Oznacza to zatem, że nie każde uchybienie ze strony organu administracji publicznej uzasadniało będzie uwzględnienie wniesionej skargi.
Na wstępie prowadzonych rozważań odnieść należy się do żądania skarżącego sprowadzającego się do zmiany decyzji wydanych przez organy administracji publicznej w części dotyczącej okresu przysługiwania mu przyznanego zasiłku pielęgnacyjnego z dnia 1 sierpnia 2024 r. na dzień 24 czerwca 2021 r. Przyjdzie wyjaśnić skarżącemu, że sąd administracyjny powołany jest do kontroli decyzji wydanych przez organy administracji publicznej. Okoliczność ta wywołuje ściśle określone konsekwencje, a mianowicie sąd administracyjny nie może wyręczać organów administracji i wprowadzać zmian do decyzji organów administracji publicznej oczekiwanych przez stronę skarżącą. Oznacza to, że żądanie skarżącego nawet w przypadku uwzględnienia wniesionej skargi nie mogłoby zostać uwzględnione. W przypadku uwzględnienia wniesionej skargi Sąd w uzasadnieniu wydanego orzeczenia zamieściłby wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego. Wskazania te stosownie do postanowień art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi byłyby wiążące dla organu administracji podejmującego rozstrzygnięcie.
Przybliżenie motywów, którymi kierował się skład orzekający przy podejmowaniu niniejszego rozstrzygnięcia wymaga wpierw skrótowego przedstawienia stanu faktycznego i prawnego. Stan faktyczny w sprawie przedstawia się w ten sposób, że skarżący mocą decyzji organu pierwszej instancji z dnia 5 lipca 2021 r. zmieniającej decyzję ustalającej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego orzekł, że świadczenie to przysługuje stronie od 1 lipca 2021 r. do miesiąca następującego po ustaniu poprzedniego orzeczenia do upływu 60 dni od dnia odwołania stanu epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Następnie z akt administracyjnych wynika, że skarżący otrzymał orzeczenie organu pierwszej instancji z 22 lipca 2021 r. zaliczające go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Mocą orzeczenia organu odwoławczego z 16 września 2021 r. powyższe orzeczenie zostało utrzymane w mocy. Dopiero mocą wyroku Sądu Rejonowego w R. z [...] r. skarżący został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności, przy czym wyrok ten stał się prawomocny z dniem [...] r. Z kolei wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia został złożony w siedzibie organu pierwszej instancji 8 sierpnia 2024 r.
Po przybliżeniu stanu faktycznego niezbędne jest zwrócenie uwagi na przepisy leżące u podstaw podejmowanych rozstrzygnięć. Stosownie do postanowień art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek ten przysługuje: niepełnosprawnemu dziecku; osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz osobie, która ukończyła 75 lat. Przedmiotowy zasiłek przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Przysługuje on w wysokości 215,84 zł 21 miesięcznie. Zgodnie natomiast z art. 24 przywoływanej ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem między innymi zasiłku pielęgnacyjnego. Po myśli ust. 2 tego przepisu prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zgodnie natomiast z ust. 2a. przywoływanej ustawy jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Po myśli ust. 4 tego przepisu prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia.
Po przybliżeniu stanu faktycznego oraz prawnego występującego w kontrolowanej sprawie, przejść należy do oceny prawidłowości działań organów administracji wypowiadających się w ramach tego postępowania. W pierwszej kolejności zwrócić uwagę należy na decyzję organu pierwszej instancji z dnia 5 lipca 2021 r. zmieniającej decyzję ustalającej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. W decyzji tej wskazany organ orzekł, że świadczenie to przysługuje stronie od 1 lipca 2021 r. do miesiąca następującego po ustaniu poprzedniego orzeczenia do upływu 60 dni od dnia odwołania stanu epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Z takiej treści przywołanej decyzji wynika, że mocą wskazanej decyzji skarżącemu zostało przyznane prawo do przedmiotowego zasiłku do momentu wyczerpania jednej z alternatyw wskazanych w tym rozstrzygnięciu. Pierwszą z alternatyw wymienionych w przywołanej decyzji jest upływ 60 dni od dnia odwołania stanu epidemicznego lub stanu epidemii. Podkreślić należy, że stan zagrożenia epidemicznego spowodowanego zakażeniem wirusem SARS – CoV-2 odwołany został z dniem 1 lipca 2023 r. mocą rozporządzenia Ministra Zdrowia z 14 czerwca 2023 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1118). Oznacza to, że wskazany w decyzji termin 60 dni od dnia odwołania stanu epidemicznego lub stanu epidemii upłynął 29 sierpnia 2023 r.
Z kolei druga z wymienionych alternatyw w tej decyzji ujęta została w ten sposób, że przedmiotowe świadczenie przysługuje nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Jak wynika z analizy stanu faktycznego nowe orzeczenie wydane zostało [...] r., jednakże skarżący wykorzystał przysługujące mu uprawnienia i postępowanie w sprawie wskazanego orzeczenia zakończyło się wyrokiem sądu powszechnego z [...] r., a stało się ono prawomocne z dniem [...] r. Powyższe rozważania oznaczają, że wskazana powyżej decyzja z 5 lipca 2021 r. mogła obowiązywać do 29 sierpnia 2023 r., albowiem z tym dniem wyczerpana została jedna z przewidzianych w niej alternatyw.
Powyższe ustalenie oznacza, że po wygaśnięciu decyzji z 5 lipca 2021 r. skarżący obowiązany był złożyć nowy wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia. Jak wynika z akt administracyjnych skarżący uczynił to 8 sierpnia 2024 r., przy czym złożenie tego wniosku nastąpiło po upływie trzech miesięcy od uzyskania przez wyrok sądu powszechnego z [...] r. przymiotu prawomocności. Jak zostało to zaznaczone powyżej wyrok ten nabył przymiot prawomocności z dniem [...] r., a zatem przewidziany w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych termin 3 miesięcy upłynął [...] r. Inaczej mówiąc, gdyby skarżący złożył wniosek we wskazanym terminie to mógłby skorzystać z dobrodziejstw przewidzianych w tej regulacji, a mianowicie przedmiotowy zasiłek przysługiwałby mu od dnia złożenia wniosku, a w zasadzie od miesiąca wygaśnięcia decyzji z 5 lipca 2021 r. Nie dochowanie wymogom wynikającym z przywołanego przepisu skutkuje tym, że w sprawie tej zastosowanie mają generalne reguły przewidziane treścią art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a zatem od dnia złożenia wniosku.
Przenosząc powyższe ustalenia na grunt rozpoznawanej sprawy przyjdzie stwierdzić, że organy administracji publicznej obu instancji wypowiadające się w sprawie w sposób prawidłowy w realiach rozpoznawanej sprawy zastosowały przepisy mające w niej zastosowanie. Z tego też powodu brak jest przesłanek dla uwzględnienia wniesionej skargi, albowiem wskazane organy nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego oraz procesowego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi.
W skardze do tutejszego Sądu skarżący reprezentowany przez pełnomocnika, podnosi, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje mu od [...] r., albowiem taka data wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, tym bardziej, że niepełnosprawność skarżącego występuje od urodzenia. Tak sformułowany zarzut nie może zostać uwzględniony, ponieważ jak wykazała analiza przedłożonego materiału dowodowego i stanu normatywnego obowiązującego w tym zakresie, przedmiotowe świadczenie przysługiwało skarżącemu do dnia wygaśnięcia decyzji z 5 lipca 2021 r., a tym samym co najmniej do 29 sierpnia 2023 r. Dodatkowo podkreślić należy, że wskazany w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych termin posiada charakter terminu materialnoprawnego i jego przekroczenie wywołuje prawem określone skutki, które sprowadzają się do tego, że świadczenie przysługuje od miesiąca złożenia stosownego wniosku.
W skardze podniesiono, że mocą ostatniego orzeczenia, które jest z [...]r. wskazuje się w nim, że niepełnosprawność skarżącego jest od urodzenia. Zaznaczyć należy, że przywoływane przez skarżącego orzeczenie z [...] r. nie może być brane pod uwagę, ponieważ wydane zostało po dacie podjęcia zaskarżonej decyzji, a sąd administracyjny kontrolując prawidłowość wydanej decyzji bierze pod uwagę stan prawny i faktyczny na dzień wydania kwestionowanej decyzji, co w rozpatrywanej sprawie oznacza dzień 27 listopada 2024 r. Tym samym przywoływane orzeczenie nie ma żądnego wpływu na ocenę prawidłowości kwestionowanego rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 powyższej ustawy.