II SA/Gl 1181/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, uznając, że wnioskodawca nie spełnił wymogu dotyczącego sumy udziałów współużytkowników.
Skarżący K. B. złożył wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, w której posiadał udział 1/92. Organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania, wskazując na brak spełnienia wymogu dotyczącego sumy udziałów współużytkowników (co najmniej połowa). Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało postanowienie w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, stwierdzając, że organy prawidłowo zastosowały art. 61a § 1 k.p.a., ponieważ wnioskodawca nie spełnił wymogów formalnych określonych w ustawie o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, a przekształcenie musi dotyczyć wszystkich udziałów.
Sprawa dotyczyła skargi K. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, które utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w K. Skarżący posiadał udział 1/92 w prawie użytkowania wieczystego tej nieruchomości, związany z własnością garażu. Organy administracji uznały, że zgodnie z art. 2 ustawy o przekształceniu, w przypadku współużytkowania wieczystego, z żądaniem przekształcenia muszą wystąpić wszyscy współużytkownicy, lub ci, których suma udziałów wynosi co najmniej połowę. Skarżący nie spełnił tego wymogu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności musi dotyczyć wszystkich udziałów w prawie użytkowania wieczystego danej nieruchomości. Wnioskodawca wybrał tryb administracyjny oparty na ustawie o przekształceniu, a nie przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd stwierdził, że organy prawidłowo zastosowały art. 61a § 1 k.p.a. z powodu braku spełnienia przesłanek formalnych określonych w ustawie o przekształceniu, co stanowiło "inną uzasadnioną przyczynę" uniemożliwiającą wszczęcie postępowania. Sąd zaznaczył, że późniejsze złożenie wniosków przez innych współużytkowników, które doprowadziły do wszczęcia postępowania, nie miało wpływu na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia wydanego na dzień jego wydania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku współużytkowania wieczystego, z żądaniem przekształcenia muszą wystąpić wszyscy współużytkownicy wieczyści, albo ci, których suma udziałów wynosi co najmniej połowę. Wnioskodawca posiadający udział mniejszy niż wymagana połowa nie spełnia przesłanek do wszczęcia postępowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania, ponieważ wnioskodawca nie spełnił wymogu dotyczącego sumy udziałów współużytkowników, co stanowiło "inną uzasadnioną przyczynę" uniemożliwiającą wszczęcie postępowania zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. Przekształcenie musi dotyczyć wszystkich udziałów w prawie użytkowania wieczystego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (15)
Główne
k.p.a. art. 61a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przewiduje dwie niezależne przesłanki stanowiące podstawę wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania: wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną lub zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania.
ustawa o przekształceniu art. 1 § 1
Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości
Określa krąg osób fizycznych uprawnionych do wystąpienia z żądaniem przekształcenia.
ustawa o przekształceniu art. 2 § 1
Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości
W przypadku współużytkowania wieczystego z żądaniem przekształcenia występują wszyscy współużytkownicy wieczyści.
ustawa o przekształceniu art. 2 § 2
Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości
Z żądaniem przekształcenia mogą wystąpić współużytkownicy wieczyści, których suma udziałów wynosi co najmniej połowę. W przypadku sprzeciwu jednego ze współużytkowników, postępowanie ulega zawieszeniu, a stosuje się odpowiednio art. 199 Kodeksu cywilnego.
p.u.s.a. art. 1 § 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
pkt 1
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.c. art. 199
Kodeks cywilny
Dotyczy rozporządzania rzeczą wspólną i wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
u.g.n. art. 198g
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Reguluje tryb cywilnoprawny nabycia własności nieruchomości przez użytkownika wieczystego.
u.g.n. art. 32
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 37 § 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
pkt 5
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji prawidłowo zastosowały art. 61a § 1 k.p.a. z powodu braku spełnienia przez wnioskodawcę wymogów formalnych dotyczących sumy udziałów współużytkowników, co stanowiło uzasadnioną przyczynę uniemożliwiającą wszczęcie postępowania.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, w tym art. 198g, przez wnioskodawcę. Zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu cywilnego (art. 198, 199) przez organy. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 10 § 1, 77, 80 k.p.a.).
Godne uwagi sformułowania
przekształcenie musi bowiem dotyczyć wszystkich udziałów w prawie użytkowania wieczystego w przypadku współużytkowania wieczystego z żądaniem przekształcenia występują wszyscy współużytkownicy wieczyści, z zastrzeżeniem, iż z żądaniem przekształcenia mogą wystąpić współużytkownicy wieczyści, których suma udziałów wynosi co najmniej połowę przeszkoda wszczęcia postępowania była bowiem możliwa do stwierdzenia już na etapie wstępnej analizy wniosku
Skład orzekający
Aneta Majowska
sprawozdawca
Beata Kalaga-Gajewska
członek
Rafał Wolnik
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów formalnych dotyczących wniosków o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w przypadku współużytkowania, w szczególności zasady dotyczącej sumy udziałów współużytkowników."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji współużytkowania wieczystego nieruchomości zabudowanej garażami i zastosowania ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego związanego z przekształcaniem prawa użytkowania wieczystego we własność, co jest częstym problemem w obrocie nieruchomościami. Interpretacja przepisów dotyczących współużytkowania jest kluczowa dla wielu właścicieli garaży i innych współwłaścicieli.
“Współwłasność nieruchomości: Czy jeden właściciel garażu może przekształcić użytkowanie wieczyste we własność?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 1181/24 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2024-12-23 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-09-02 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Aneta Majowska /sprawozdawca/ Beata Kalaga-Gajewska Rafał Wolnik /przewodniczący/ Symbol z opisem 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności Hasła tematyczne Nieruchomości Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 572 art. 61a par. 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Dz.U. 2019 poz 1314 art. 1 ust. 1, art. 2 Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości - t.j. Dz.U. 2024 poz 935 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 grudnia 2024r. sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 11 lipca 2024 r. nr SKO.GN/41.8/133/2024/10487 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 14 maja 2024 r. nr [...] wydanym z upoważnienia Prezydenta Miasta K. (dalej: organ pierwszej instancji), w oparciu o art. 61a i art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) i art. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1314, dalej: ustawa o przekształceniu), odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], oznaczonej geod. jako działki nr [...] i [...] o łącznej pow. 5106 m2, k.m. [...], obręb B., zapisanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej własność Miasta K.. Jak wskazał w uzasadnieniu organ, w dniu 13 lutego 2024 r. K. B. (obecnie Skarżący) wystąpił z wnioskiem w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ww. nieruchomości. Na przedmiotowej nieruchomości zlokalizowanych jest kilkadziesiąt garaży, z własnością których związane są udziały w prawie użytkowania wieczystego gruntu. Nieruchomość pozostaje we współużytkowaniu wieczystym kilkudziesięciu osób fizycznych w udziałach po 1/92 części. Skarżący jest współużytkownikiem wieczystym nieruchomości w udziale 1/92 części związanej z własnością garażu nr [...] W powołaniu na art. 2 ustawy o przekształceniu organ wyjaśnił, iż w przypadku współużytkowania wieczystego z żądaniem przekształcenia występują wszyscy współużytkownicy wieczyści, z zastrzeżeniem, iż z żądaniem przekształcenia mogą wystąpić współużytkownicy wieczyści, których suma udziałów wynosi co najmniej połowę. Z żądaniem przekształcenia wystąpiła osoba, która posiada udział mniejszy niż wymagana przepisami prawa połowa, w związku z tym brak było w ocenie organu podstaw do wszczęcia postępowania. Postanowienie zostało doręczone w dniu 28 maja 2024 r. W złożonym w ustawowym terminie zażaleniu Skarżący podkreślił brak przeszkód prawnych do dokonania wpisu o zmianie własności ułamkowej gruntu. Wskazał, iż art. 199 Kodeksu cywilnego nie ma zastosowania ze względu na odrębną księgę wieczystą nr [...] prowadzoną dla garażu nr [...] Współwłaściciele odrębnych lokali zdaniem Skarżącego nie są stroną w sprawie złożonego przez Skarżącego wniosku. Odmowę wszczęcia postępowania Skarżący ocenił jako bezprawną. Po rozpoznaniu zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o przekształceniu, postanowieniem nr SKO.GN/41.8/133/2024/10487 z dnia 11 lipca 2024 r., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Na wstępie uzasadnienia organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Następnie ustalił, iż ww. nieruchomość stanowi przedmiot współużytkowania wieczystego w równych udziałach po 1/92, które przysługują właścicielom lokali niemieszkalnych (garaży) stanowiących odrębną własność, dla których są prowadzone księgi wieczyste wskazane w dziale I księgi wieczystej nr [...] Udziały w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej są prawem związanym z prawem własności poszczególnych lokali niemieszkalnych (garaży). Organ odwoławczy wyjaśnił, że uruchomienie postępowania mogło nastąpić na wniosek wszystkich współużytkowników wieczystych, bądź stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy o przekształceniu - na wniosek złożony przez właścicieli co najmniej 46 lokali. Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego musi bowiem dotyczyć wszystkich udziałów w prawie użytkowania wieczystego. W powołaniu na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego podał, iż na gruncie obowiązującego porządku prawnego nie można doprowadzić do takiego rozporządzania prawami do gruntu, które prowadziłoby do powstania współwłasności i współużytkowania wieczystego na tym samym gruncie (m.in. wyrok z dnia 8 marca 2000 r. sygn. akt I SA 631/99). Bez znaczenia pozostaje zatem powołanie się przez Skarżącego na art. 198 Kodeksu cywilnego. W ocenie organu odwoławczego zasadna stała się w tych okolicznościach odmowa wszczęcia postępowania. Postanowienie zostało doręczone w dniu 17 lipca 2024 r. Skarżący nie zgodził się z tym rozstrzygnięciem. W skardze wniesionej w dniu 12 sierpnia 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach podniósł względem zaskarżonego postanowienia zarzuty naruszenia: - art. 198g ust. 1 u.g.n. przez nieuwzględnienie wniosku o przekształcenie, - art. 199 Kodeksu cywilnego przez błędne zastosowanie i naruszenie prawa materialnego w związku z art. 198g ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, - art. 198 Kodeksu cywilnego przez jego nieuwzględnienie w zastosowaniu w związku z art. 198g ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, - art. 77 § 1 i 2 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., a także art. 7, art. 8 § 1 i 2 k.p.a. przez brak ich zastosowania, - art. 61a § 1 k.p.a. przez bezpodstawną odmowe wszczęcia postępowania, - art. 5 Kodeksu cywilnego przez "działania z urzędu w związku z posiadaną własnością działek nr [...] i [...]". Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, nakazanie właściwemu organowi wszczęcia postępowania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi akcentował, że zaskarżone postanowienie narusza prawo materialne oraz proceduralne, pomija stan faktyczny oraz stanowisko i twierdzenia wnioskodawcy. Wskazał, iż roszczenie o sprzedaż nieruchomości gruntowej na rzecz jego użytkownika wieczystego jest uzasadnione w myśl art. 198g u.g.n., nadto nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste po 31 grudnia 1997 r. Podał dalej, iż konstrukcja redakcyjna księgi wieczystej umożliwia dokonanie skutecznego wpisu o zmianie właściciela przedmiotowych działek nr [...] i [...]. Organy publiczne zdaniem Skarżącego nie mogą odmówić sprzedaży gruntu i jego przekształcenia na rzecz użytkownika wieczystego, który złoży wniosek w wymaganym terminie oraz spełnia indywidualne przesłanki. Ocenił, iż stanowisko organu "wprost narusza jego prawo do posiadania własności i stanowienia własnej woli w związku z rozporządzaniem własnością", a Skarżący nie może być uzależniony od współwłaścicieli ułamkowych w rozporządzaniu własnym udziałem i rzeczą. Podał też, iż z uwagi na ochronę danych osobowych poinformował przez ogłoszenie współwłaścicieli o możliwości przekształcenia dzierżawy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Organ odwoławczy w całości podtrzymał argumentację oraz stanowisko prezentowane na etapie wydania zaskarżonego postanowienia. Ponadto wskazał, że Skarżący w treści wniosku nie formułował żądania sprzedaży nieruchomości na swoją rzecz w trybie art. 198g ust. 1 u.g.n., lecz przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Wyjaśnił też, że realizacja postanowień art. 198g ust. 1 u.g.n. może być dochodzona przed sądem powszechnym. W dniu 19 września 2024 r. do akt wpłynęło pismo Skarżącego, w którym podkreślił, że organ został prawidłowo powiadomiony o woli "przekształcenia dzierżawy wieczystej na prawo własności do gruntu". W odrębnym piśmie Skarżący wniósł o włączenie do postępowania żądań innych osób wniesionych do organu w sprawie przekształcenia oraz odpowiedzi udzielonych przez organ. W dniu 20 listopada 2024 r. wpłynęło kolejne pismo Skarżącego. Skarżący zwrócił w nim uwagę, że żądane pisma nie zostały przez organ przedłożone, zatem pojawia się pytanie czy organ był przygotowany do realizacji ustawy epizodycznej. Pismem z dnia 18 grudnia 2024 r. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z zawiadomienia organu z dnia 11 grudnia 2024 r. o wszczęciu postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] i ul. [...] (dz. nr [...] i [...]) na wniosek współużytkowników wieczystych, których suma udziałów w użytkowaniu wieczystym nieruchomości wynosi ponad połowę. W dniu 23 grudnia 2024 r. do akt wpłynęło pismo organu wraz z kopiami żądań wniesionych w sprawie przekształcenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2). Z kolei w myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Dokonując kontroli sądowoadministracyjnej Sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Kwestią istotną dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia stało się ustalenie czy organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo uznały, że w sprawie zaistniały przyczyny uzasadniające zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a., stosownie do którego, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przywołany przepis przewiduje dwie niezależne przesłanki stanowiące podstawę wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jako pierwszą z nich ustawodawca przewidział wniesienie żądania wszczęcia postępowania przez osobę, która nie jest stroną, natomiast drugą – zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn powodujących niemożność wszczęcia postępowania. Ustawodawca nie dokonał jednak konkretyzacji przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, jednak według ustabilizowanego orzecznictwa przyjmuje się, że będą to sytuacje w sposób oczywisty stanowiące przeszkodę wszczęcia postępowania administracyjnego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 86/21), przeszkody o charakterze przedmiotowym i podmiotowym możliwe do stwierdzenia już po wstępnej analizie wniosku (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2021 r., sygn. akt I OSK 2493/20). W rezultacie wszczęcie postępowania poprzedza wstępna ocena czy podmiot występujący z wnioskiem o jego wszczęcie posiada legitymację do występowania w roli strony w takim postępowaniu, a także czy nie zachodzi inna uzasadniona przyczyna, powodującą niemożność wszczęcia postępowania (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 maja 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 127/20; podobnie zob. A. Wróbel w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Lex el. 2024). Należy jednocześnie pamiętać, że treść żądania strony wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie przy ustaleniu zakresu postępowania. Organ związany jest bowiem żądaniem strony. Rozpoznając sprawę należy również wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, osoby fizyczne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod zabudowę na cele mieszkaniowe lub pod zabudowę garażami oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Jak stanowi art. 2 ust. 1 tej ustawy, w przypadku współużytkowania wieczystego z żądaniem przekształcenia występują wszyscy współużytkownicy wieczyści, z zastrzeżeniem ust. 2. Z żądaniem przekształcenia mogą wystąpić współużytkownicy wieczyści, których suma udziałów wynosi co najmniej połowę. Jeżeli co najmniej jeden współużytkownik wieczysty zgłosi sprzeciw wobec złożonego wniosku o przekształcenie, właściwy organ zawiesza postępowanie. W takim przypadku przepis art. 199 Kodeksu cywilnego stosuje się odpowiednio (art. 2 ust. 2). W tym miejscu uwagi wymaga zróżnicowanie trybów nabycia własności nieruchomości przez jej użytkownika wieczystego. Ustawodawca unormował instytucje, które pozwalają użytkownikowi wieczystemu na nabycie w miejsce użytkowania wieczystego – prawa własności. W zależności od rodzaju nieruchomości oraz chwili ustanowienia tego prawa użytkownik wieczysty może nabyć własność nieruchomości w jednym z poniżej wymienionych trybów: a) w trybie administracyjnym na podstawie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności; b) ex lege na podstawie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów; c) w trybie cywilnoprawnym, bezprzetargowym, wskutek zawartej umowy sprzedaży na podstawie art. 32 i 37 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1145, dalej: u.g.n.); d) w trybie cywilnoprawnym, bezprzetargowym, wskutek zawartej umowy sprzedaży na podstawie art. 198g–198l u.g.n. (zob. E. Klat-Górska (red.), Gospodarka nieruchomościami. Komentarz, Lex el. 2024). Jak wynika z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy, Skarżący dokonał wyboru pierwszego z wymienionych wyżej trybów nabycia własności nieruchomości, tj. trybu administracyjnego opartego o przepisy ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Powyższe potwierdza treść złożonego wniosku jak również jego uzupełnienie poprzez uiszczenie opłaty skarbowej na skutek przesłanego Skarżącemu pouczenia. W rozpoznawanej sprawie Skarżący zwrócił się do organu z wnioskiem "w sprawie zmiany stanu prawnego na mocy ustawy w zakresie przekształcenia dzierżawy wieczystej na prawo własności do gruntu" (karta nr [...] akt administracyjnych), Następnie w treści pisma z dnia 20 maja 2024 r. poinformowano Skarżącego o trybach nabycia prawa własności. Wyjaśniono, że nabycie prawa może nastąpić: - w trybie administracyjnym na podstawie zapisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, po spełnieniu przesłanek podmiotowych i przedmiotowych, postępowanie kończy się wówczas wydaniem decyzji administracyjnej, a do wniosku konieczne jest załączenie potwierdzenia dokonania opłaty skarbowej w wysokości 10 zł, oraz - w trybie cywilnym na podstawie zapisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a postępowanie kończy się zawarciem umowy w formie aktu notarialnego (karta nr [...] akt administracyjnych). W odpowiedzi na przesłaną informację, Skarżący wskazał, że uzupełnia wniosek o brakującą opłatę skarbową w wysokości 10 zł, do pisma przedłożył również potwierdzenie jej uiszczenia (pismo z dnia 31 maja 2024 r., karta nr [...] akt administracyjnych). Ponadto, po zapoznaniu się przez Skarżącego z uzasadnieniem postanowienia organu pierwszej instancji, w tym z wymogiem, o którym mowa w art. 2 ust. 2 ustawy o przekształceniu, "co do minimalnej ilości złożonych wniosków w sprawie", pismem z dnia 10 lipca 2024 r., wniósł o poinformowanie przez organ dzierżawców wieczystych nieruchomości o możliwości złożenia żądania w sprawie przekształcenia (karta nr [...] akt administracyjnych). Na dzień wydania zaskarżonego postępowania w dniu 11 lipca 2024 r. brak było wątpliwości co do treści żądania strony, która wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. Należy pamiętać, że treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie przy ustaleniu zakresu postępowania. W rozpoznawanej sprawie były to regulacje ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Powyższego nie zmieniają podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odnotować należy również, iż zaskarżone rozstrzygnięcie organu odwoławczego podlega kontroli sądowoadministracyjnej na dzień jego wydania. W tej dacie, jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 2 ust. 1, względnie ust. 2 tej regulacji. Z żądaniem przekształcenia nie wystąpili bowiem wszyscy współużytkownicy wieczyści, jak tego wymaga ust. 1 przywołanego już art. 2 ustawy o przekształceniu, ani też nie wystąpili użytkownicy wieczyści, których suma udziałów wynosi co najmniej połowę – o czym stanowi ust. 2 (wykaz właścicieli władających wraz z działkami użytkami i księgami wieczystymi, zestawienie udziałów użytkowania na działkach, wydruki z ksiąg wieczystych nr [...], nr [...], karty nr [...] akt administracyjnych). W sprawie zaistniały zatem niewątpliwie przyczyny uzasadniające zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. Przeszkoda wszczęcia postępowania była bowiem możliwa do stwierdzenia już na etapie wstępnej analizy wniosku złożonego przez Skarżącego - współużytkownika wieczystego nieruchomości w udziale 1/92 części związanej z własnością garażu nr [...] W ocenie Sądu, organ niewadliwie przyjął, że postępowanie z "innych uzasadnionych przyczyn" nie może być wszczęte. Niezasadny pozostawał zatem zarzut naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. Na powyższą ocenę nie mogły mieć wpływu późniejsze wnioski współużytkowników wieczystych (złożone po wydaniu zaskarżonego postanowienia), które – jak wynika z przedłożonego przez Skarżącego do akt sądowych zawiadomienia – wobec złożenia żądania przez współużytkowników o wymaganej sumie udziałów, stały się podstawą wszczęcia postępowania w sprawie o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 198g u.g.n. Wobec wniosku Skarżącego, w tym wyboru trybu nabycia własności nieruchomości gruntowej na podstawie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie znalazły zastosowania w sprawie. Nadto, jak już wskazywano, w oparciu o przepis art. 198g i nast. u.g.n. nabycie następuje w trybie cywilnoprawnym. W odniesieniu natomiast do zarzutu naruszenia art. 198 i art. 199 Kodeksu cywilnego, odnotowania wymaga, iż jak przewidział ustawodawca w cytowanym już art. 2 ust. 2 ustawy o przekształceniu, na zasadzie możliwego odstępstwa z przekształceniem mogą wystąpić współużytkownicy wieczyści, których suma udziałów wynosi co najmniej połowę (ust. 2). W tym przypadku organ winien wystąpić do pozostałych współużytkowników wieczystych z informacją o złożonym wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oraz pouczyć o prawie do wniesienia sprzeciwu. Wniesienie sprzeciwu pociąga za sobą obowiązek zawieszenia postępowania, celem umożliwienia współużytkownikom wieczystym, którzy złożyli wniosek o przekształcenie, skorzystania z możliwości przewidzianej w art. 199 Kodeksu cywilnego – wystąpienia z żądaniem do sądu powszechnego o podjęcie rozstrzygnięcia zastępującego zgodę. Zauważyć jednak należy, iż wdrożenie procedury przewidzianej w ust. 2, zaistnieje jedynie w przypadku, gdy z wnioskiem wystąpią współużytkownicy wieczyści, których suma udziałów wynosi co najmniej połowę. Nie można zatem stawiać organom zarzutu odmowy wszczęcia postępowania opartego o ust. 2 artykułu 2 ustawy o przekształceniu, gdy warunek powyższy nie został spełniony. Na brak spełnienia przesłanki ustawowej wysokości udziałów do wystąpienia z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy o przekształceniu, dający podstawę do odmowy wszczęcia postępowania zwrócił uwagę również Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 października 2022 r. sygn. akt I OSK 2097/21, które to stanowisko Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela. Należy mieć na względzie, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości może nastąpić wyłącznie przy jednoczesnym przekształceniu wszystkich udziałów w prawie użytkowania wieczystego danej nieruchomości. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania podniesionych w skardze, w tym art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 77, art. 80 k.p.a. Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na treść art. 119 pkt 3 p.p.s.a., stosownie do którego sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty. W odniesieniu do wniosku o przeprowadzenie rozprawy zawartego w piśmie z wpływem do akt w dniu 20 listopada 2024 r., wyjaśnienia wymaga, iż jak trafnie podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym we wskazanych w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. okolicznościach nie jest uzależnione od woli skarżącego. Nawet więc złożenie przez skarżącego wniosku o rozpoznanie takiej sprawy na posiedzeniu jawnym nie pozbawia sądu ustawowego uprawnienia do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym (por. m.in. wyroki z dnia 15 lutego 2023 r. sygn. akt III FSK 2403/21 oraz z dnia 7 listopada 2023 r. sygn. akt II OSK 387/21). Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI