II SA/Gl 118/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2007-07-20
NSAochrona środowiskaWysokawsa
odpadyosady ściekoweochrona środowiskaprawo ochrony środowiskaustawa o odpadachinteres prawnygminaorgan administracjijurysdykcja sądowoadministracyjna

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Gminy Ł. na decyzję SKO w C., uznając, że gmina nie posiadała interesu prawnego do wniesienia skargi, gdyż działała jako organ administracji publicznej w sferze imperium.

Gmina Ł. wniosła skargę na decyzję SKO w C., która uchyliła decyzję Burmistrza nakazującą współwłaścicielom usunięcie odpadów (osadów ściekowych i z uzdatniania wody). SKO umorzyło postępowanie pierwszej instancji, uznając, że odpady nie są niebezpieczne i mogą być stosowane na cele wskazane w ustawie, a obowiązek usunięcia ciąży na faktycznym posiadaczu. WSA w Gliwicach oddalił skargę Gminy, stwierdzając, że gmina, działając przez Burmistrza jako organ administracji w sferze imperium, nie ma interesu prawnego do wniesienia skargi.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C., która uchyliła decyzję Burmistrza nakazującą współwłaścicielom działki usunięcie zalegających na niej odpadów w postaci osadów ściekowych i osadów ze stacji uzdatniania wody. Organ pierwszej instancji uznał, że odpady te, ze względu na przekroczenia norm zanieczyszczeń i niewłaściwe składowanie, stanowią zagrożenie dla środowiska. SKO w C. uchyliło tę decyzję, umarzając postępowanie, argumentując, że odpady te nie są niebezpieczne i mogą być wykorzystane zgodnie z przepisami ustawy o odpadach, a obowiązek usunięcia ciąży na faktycznym posiadaczu odpadu. Gmina Ł. wniosła skargę, podnosząc, że osady były nieustabilizowane i stanowiły odpady niebezpieczne, a ich składowanie naruszyło przepisy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Gminy, uznając, że gmina, działając przez Burmistrza jako organ administracji publicznej w sprawach dotyczących porządku i bezpieczeństwa (sfera imperium), nie posiada interesu prawnego do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Sąd powołał się na kontrowersje w orzecznictwie dotyczące legitymacji procesowej gmin w takich sytuacjach, ostatecznie przyjmując, że działanie w sferze imperium wyłącza możliwość dochodzenia interesu prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, gmina działająca jako organ administracji publicznej w sferze imperium nie posiada interesu prawnego do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

Uzasadnienie

Sąd rozróżnił sferę imperium (działanie władcze gminy jako organu administracji) od sfery dominium (działanie w stosunkach cywilnoprawnych). W sprawach dotyczących zadań publicznych wykonywanych władczo, gmina nie jest legitymowana do wniesienia skargi, nawet jeśli jej organ wydał decyzję w pierwszej instancji. Powierzenie organowi gminy właściwości do orzekania w formie decyzji administracyjnej wyłącza możliwość dochodzenia przez gminę jej interesu prawnego w trybie sądowoadministracyjnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (19)

Główne

u.o. art. 34 § ust. 1

Ustawa o odpadach

u.o. art. 43 § ust. 1

Ustawa o odpadach

p.p.s.a. art. 50 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.o. art. 3 § ust. 3 pkt 13

Ustawa o odpadach

u.o. art. 43 § ust. 1a-7

Ustawa o odpadach

u.o. art. 43 § ust. 6

Ustawa o odpadach

u.o. art. 3 § ust. 2

Ustawa o odpadach

p.o.ś. art. 103 § ust. 2

Ustawa Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 3

Ustawa Prawo ochrony środowiska

u.s.g. art. 11a § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 31

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 11a § ust. 3

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 7 § ust. 14

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie komunalnych odpadów ściekowych § § 2 pkt 6

Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie standardów jakości gleby i standardów jakości ziemi

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie listy odpadów, które posiadacz odpadów może przekazać osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 21 marca 2006 r. w sprawie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów poza instalacjami i urządzeniami

Argumenty

Skuteczne argumenty

Gmina Ł. nie posiada interesu prawnego do wniesienia skargi, ponieważ działała jako organ administracji publicznej w sferze imperium, a nie jako strona postępowania chroniąca swój interes prawny w sferze dominium.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Gminy Ł. oparta na konieczności zapewnienia porządku i bezpieczeństwa na terenie gminy, co zostało uznane za zadanie publiczne wykonywane w sferze imperium. Argumentacja SKO w C. o braku interesu prawnego Gminy, powołująca się na wyrok NSA z dnia 16 lutego 2005 r. sygn. akt GSK 1017/04.

Godne uwagi sformułowania

Gmina jako osoba prawna – może być stroną tego postępowania i wówczas organy ją reprezentujące będą broniły jej interesu prawnego, korzystając z gwarancji procesowych, przyznawanych przez przepisy k.p.a. stronom postępowania administracyjnego. Ustawa może jednak organowi samorządu terytorialnego wyznaczyć rolę organu administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. Wtedy będzie on << bronił >> interesu jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. Powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej (...) wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy też sądowoadministracyjnego. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 czerwca 2001 r. sygn. akt III RN 104/00 (...) organ gminy, który wydał decyzję w sprawie będącej przedmiotem postępowania administracyjnego "nie może być równocześnie i zarazem stroną tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a." gmina może ubiegać się o udzielenie jej ochrony sądowej, w tym także w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdy dotyczy to wykonywania przez nią zadań w sferze dominium, natomiast nie może domagać się udzielenia jej takiej ochrony w sytuacji gdy działa w sferze imperium

Skład orzekający

Łucja Franiczek

przewodniczący

Maria Taniewska-Banacka

członek

Włodzimierz Kubik

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie legitymacji procesowej gminy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdy działa ona jako organ administracji publicznej w sprawach dotyczących zadań własnych (np. porządek, bezpieczeństwo)."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ gminy wydał decyzję w pierwszej instancji, a następnie gmina wniosła skargę na decyzję organu odwoławczego. Może nie mieć zastosowania w przypadkach, gdy gmina występuje jako strona w postępowaniu administracyjnym w innej roli.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej dotyczącej legitymacji procesowej jednostek samorządu terytorialnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Czy gmina może skarżyć własne decyzje? Sąd administracyjny wyjaśnia granice legitymacji procesowej samorządu.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 118/07 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2007-07-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-02-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Łucja Franiczek /przewodniczący/
Maria Taniewska-Banacka
Włodzimierz Kubik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.) Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka Protokolant st. sekr. Małgorzata Orman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2007 r. sprawy ze skargi Gminy Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie usunięcia odpadów oddala skargę. \
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. uchyliło w całości decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Ł. z dnia [...] r. Nr [...] i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. Uchyloną decyzją nakazano Ł. F.-P., I. P., A. P. i E. P. współwłaścicielom działki ewidencyjnej nr A położonej w miejscowości N. usunięcie zalegających na tej działce odpadów wskazując termin i sposób wykonania tego nakazu. Przedmiotowe odpady stanowiły osady pochodzące z Oczyszczalni Ścieków G. w ilości [...] Mg oraz osady ze Stacji Uzdatniania Wody D. w ilości [...] Mg. Osady ściekowe nawiezione na działkę w [...] 2005 r. miały zostać wykorzystane pod uprawę wierzby energetycznej. Organ I instancji uznał jednak powołując się na § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie komunalnych odpadów ściekowych (Dz. U. Nr 134, poz. 1140), że osady te nie mogą zostać wykorzystane do tego celu, albowiem mogą spowodować pogorszenie jakości gleby oraz wód powierzchniowych i podziemnych. Badania laboratoryjne przeprowadzone przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska Delegatura w C. stwierdziły obecność w próbkach osadów obecność: węglowodorów aromatycznych przekraczających [...] i [...] razy dopuszczalną normę określoną w załączniku do rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie standardów jakości gleby i standardów jakości ziemi (Dz. U. Nr 165, poz. 1359), sumę benzyn przekraczających [...] i [...] razy dopuszczalną normę określoną tymi przepisami oraz wielokrotne przekroczenie dopuszczalnej zawartości benzopirenu i benzoperylenu. Analiza zawartości nawiezionych na działkę osadów ściekowych wskazała, że były one zanieczyszczone substancjami niebezpiecznymi stanowiącymi zagrożenie dla środowiska. Zostały one ponadto nawiezione na grunt w [...] 2005 r. i zalegały na nim do [...] 2006 r. czym naruszono przepis § 4 ust. 2 przywołanego już rozporządzenia, zgodnie z którym komunalne osady ściekowe w postaci mazistej i ziemistej należy rozprowadzać równomiernie na powierzchni gruntu i niezwłocznie z nim zmieszać. W związku z niewykonaniem tych zabiegów osady zalegając grubą warstwą uległy gniciu i wytwarzały "potworny fetor rozchodzący się po okolicy". Burmistrz nakazał także współwłaścicielom nieruchomości usunięcie zalegających na działce odpadów będących osadami pochodzącymi ze stacji uzdatniania wody, bowiem nie znajdują się one na liście odpadów, które ich posiadacz może przekazywać osobom fizycznym lub jednostkom niebędącym przedsiębiorcami zamieszczonej w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie listy odpadów, które posiadacz odpadów może przekazać osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. Nr 75, poz. 527).
Wspólne odwołanie od tej decyzji złożyli wszyscy współwłaściciele działki, na których składowane były przedmiotowe odpady domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania. Podnieśli, że osad ściekowy składowany na ich działce jest ustabilizowanym komunalnym osadem ściekowym (o kodzie 19 08 05), który zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. Nr 112, poz. 1206) nie jest odpadem niebezpiecznym. Błędem metodologicznym jest też stosowanie do oceny tego osadu norm dotyczących jakości gleb, bowiem zasady odzysku komunalnych osadów ściekowych zostały uregulowane w art. 43 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 ze zm.) oraz w rozporządzeniu w sprawie komunalnych odpadów ściekowych. Ustawa o odpadach wymaga jedynie, aby komunalny osad ściekowy spełniał normy określone przepisami przywołanego rozporządzenia i nie odsyła w tym względzie do żadnych innych uregulowań. Powyższe potwierdza także zapis zamieszczony w załączniku nr 1 (Lp. 13) do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 21 marca 2006 r. w sprawie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów poza instalacjami i urządzeniami (Dz. U. Nr 49, poz. 356), zgodnie z którym do ustabilizowanych odpadów ściekowych o kodzie 19 08 05 stosuje się art. 43 ustawy o odpadach. Zdaniem odwołujących się składowany na działce osad ściekowy nie wywarł żadnego negatywnego wpływu na jakość gleby, co potwierdziły badania przeprowadzone w 2006 r. przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska. Dodali, że odzysk komunalnych osadów ma być stosowany nie w rolnictwie, lecz na cel określony w art. 43 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach czyli do uprawy roślin nie przeznaczonych do spożycia i produkcji pasz. Do odwołania dołączona została karta przekazania przez Rejonowe Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w K. [...] Mg odpadu o kodzie 19 08 05 oraz raport z badania próby osadu ściekowego wraz z opisem analizy chemicznej i biologicznej tego odpadu wykonany [...] 2005 r. przez Laboratorium [...] Badań i Kontroli Środowiska w K., a w toku postępowania odwoławczego przedłożono także sprawozdanie z badań gruntu m.in. działki nr A przeprowadzonych [...] 2005 r. przez Instytut [...] Wody i Ścieków [...].
Uzasadniając decyzję uchylającą orzeczenie Burmistrza Ł. SKO w C. w pierwszym rzędzie wskazało, że zgodnie z treścią art. 34 ust. 1 ustawy o odpadach obowiązek usunięcia odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania ciąży na posiadaczu odpadów. Posiadaczem takim zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 3 ust. 3 pkt 13 tej ustawy jest każdy kto faktycznie włada odpadami. Tym samym obowiązkiem organu jest przede wszystkim ustalenie posiadacza odpadów i jeżeli w wyniku tego postępowania okaże się to niemożliwe dopiero wówczas działa domniemanie, iż władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Skoro zatem z akt sprawy wynika, że posiadaczem odpadu o kodzie 19 08 05 pochodzącego z oczyszczalni ścieków jest Ł. F. P., a odpadów o kodzie 19 09 02 pochodzących z klarowania wody są wszyscy współwłaściciele działki nr A, to decyzja organu I instancji mogła być skierowana do wszystkich współwłaścicieli tej działki tylko w stosunku do [...] Mg tego drugiego rodzaju odpadu. W stosunku zaś do odpadu stanowiącego osad pochodzący z oczyszczalni ścieków nakaz taki należało wydać jedynie Ł. F.-P., której został on przekazany przez RPWiK w K.. Zdaniem Kolegium z akt sprawy wynika, że zarówno odpady o kodzie 19 08 05, jak i odpady o kodzie 19 09 02 nie są odpadami niebezpiecznymi i mogą być stosowane na cele wskazane w art. 43 ust. 1 ustawy o odpadach. Odzysk tych odpadów powinien odbywać się z zachowaniem warunków określonych w ust. 1a-7 tego przepisu, a zatem muszą być one ustabilizowane oraz poddane odpowiedniej obróbce obniżającej podatność na zagniwanie i eliminującej zagrożenie dla środowiska lub zdrowia ludzi. Przed ich stosowaniem zarówno osady jak i grunty muszą być poddane badaniom przez wytwórcę, a wyniki tych badań dotyczące dawek osadów, które można stosować na poszczególnych gruntach wytwórca przekazuje podmiotowi stosującego osady. Ustawa o odpadach zawiera też w art. 43 ust. 6 katalog zakazów stosowania komunalnych odpadów ściekowych. W rozporządzeniu w sprawie komunalnych osadów ściekowych określone zostały zaś warunki, które muszą być spełnione przy wykorzystywaniu tych osadów, dawki które można stosować na gruntach, zakres, częstotliwość i metody referencyjne badań takich osadów i gruntów na których mają być stosowane. Z przekazanych przez odwołujących się wyników badań wynika, że zostały zachowane wymogi wynikające z § 2 pkt 1, pkt 3 lit. e, pkt 4 lit. b, pkt 5 w/wym. rozporządzenia. Spełnienie zaś tych wymogów oznacza, że nie nastąpiło przekroczenie zawartości metali ciężkich określonych w tych normach, a zatem należy założyć iż nie cechują się one także właściwościami wymienionymi w załączniku nr 4 do ustawy o odpadach, a zatem nie są to odpady niebezpieczne. Składowanie jednak osadów ściekowych i osadów z zakładów uzdatniania wody nie może naruszać przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006 r. Nr 128, poz. 902 ze zm.), a ich stosowanie nie może powodować pogorszenia jakości gleby oraz wód powierzchniowych i podziemnych. W szczególności stosowanie komunalnych osadów ściekowych nie powinno spowodować przekroczenia standardów jakości gleby lub ziemi określonych w rozporządzeniu w sprawie standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi. Wystąpienie zaś zanieczyszczenia gleby lub ziemi powoduje powstanie obowiązku jej rekultywacji, który ciąży na władającym nieruchomością, chyba że wykaże, iż zanieczyszczenie to spowodował inny podmiot. Zgodnie zaś z art. 103 ust. 2 Prawa ochrony środowiska rekultywacja zanieczyszczonej gleby lub ziemi polega na ich przywróceniu do stanu wymaganego standardami jakości. Warunki rekultywacji uzgadnia się z organem ochrony środowiska, którym w tym przypadku jest starosta. Ten ostatnio wskazany organ może nałożyć na podmiot władający powierzchnią ziemi, na której wystąpiło przekroczenie standardów jakości gleby lub ziemi obowiązek prowadzenia pomiarów zawartości substancji w glebie lub ziemi. Wobec powyższego stwierdzenia zawarte w piśmie Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w K. Delegatura w C. o możliwości negatywnego wpływu zanieczyszczeń ropopochodnych znajdujących się w osadach ściekowych na stan gleby i ziemi należy traktować jako sygnał, ale dla innego organu, czy zastosowanie na działce nr A w N. ustabilizowanych osadów ściekowych i osadów z klarowania wody nie spowodowało pogorszenia standardów jakości gleby i ziemi.
Skargę na tę decyzję wniosła Gmina Ł. reprezentowana przez jej Burmistrza wnosząc o "jej uchylenie i oddalenie odwołania uczestników postępowania lub uchylenie tejże decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania". W uzasadnieniu skargi Burmistrz wskazał, że w świetle wyników badań osadu z oczyszczalni G. przeprowadzonych przez Ośrodek Badań i Kontroli Środowiska w K. wynika, że osad ten wymaga higienizacji i stabilizacji, a podczas jego wykorzystania należy maksymalnie ograniczyć okres jego magazynowania na powierzchni gruntów i niezwłocznie go z nim wymieszać i obsiać. W świetle tych wyników osad ten należy potraktować jako nieustabilizowany. Przekazanie osadu pod kodem 19 08 05 nie oznacza zatem zdaniem skarżącej, że był to osad ustabilizowany, bowiem co innego wynikało z dołączonych przez wytwórcę odpadów wyników badań, w świetle których osad ten jest podatny na zagniwanie i przed wykorzystaniem wymaga stabilizacji. Osady te były zaś składowane na gruncie w grubej warstwie przez okres od [...] 2005 r. do [...] 2006 r. i w tym czasie uległy gniciu, gdyż nie były ustabilizowane, chociaż nadano im kod ustabilizowanych osadów ściekowych. Przedmiotowe osady należało zatem uznać za odpady niebezpieczne zgodnie z metodyką wynikającą z art. 3 ust. 2 ustawy o odpadach. Zostały one wreszcie nawiezione na grunty podmokłe graniczące z łąką użytkowaną rolniczo, z której zbierana jest trawa do skarmiania bydła. W uzasadnieniu skargi jednocześnie wyjaśniono, że posiadacz odpadów Ł. F.-P. nie przesłała do Urzędu Miasta i Gminy w Ł. karty przekazania odpadów oraz wyników badań osadów, do czego była zobowiązana po wszczęciu postępowania. Ze sprawozdania zaś z badań przesłanych przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska nie można wyprowadzić wniosku, że gleba nie została zanieczyszczona substancjami niebezpiecznymi. Biorąc pod uwagę przywołane okoliczności skarżąca zarzuciła naruszenie zaskarżoną decyzją art. 3, art. 34 i art. 43 ustawy o odpadach, art. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska i rozporządzeń wykonawczych w sprawie standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi oraz w sprawie komunalnych osadów ściekowych. Skarżąca wskazała także na posiadanie w sprawie interesu prawnego, który wywiodła z konieczności zapewnienia porządku oraz bezpieczeństwa osób przebywających na terenie gminy, w tym jej mieszkańców.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej odrzucenie. W uzasadnieniu swojego stanowiska Kolegium nie zgodziło się z twierdzeniem, że skarżąca Gmina ma interes prawny w przedmiotowej sprawie. Wskazało, że Burmistrz Miasta i Gminy orzekał w sprawie w pierwszej instancji jako organ administracji publicznej na podstawie art. 34 ustawy o odpadach. Powołało się w tej kwestii na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zajęte w wyroku z dnia 16 lutego 2005 r. sygn. akt GSK 1017/04 (w: LEX nr 171164), gdzie wskazano, że "włączenie organów samorządowych do systemu organów administracji publicznej, prowadzących postępowanie w konkretnej sprawie, znacznie ogranicza zakres uprawnień procesowych tych jednostek jako osób prawnych. W zakresie, w jakim organ jednostki samorządu terytorialnego wykonuje funkcję organu administracji publicznej, nie jest on (...) uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego, rozumianego jako interes osoby prawnej. Nie do przyjęcia jest bowiem stanowiska, że gmina może zajmować różną pozycję (raz organu wydającego decyzję, innym razem strony postępowania) w zależności od etapu załatwiania sprawy z zakresu administracji publicznej".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek Sąd nie do końca podzielił argumentację podniesioną w odpowiedzi na skargę.
Przystępując do kontroli zaskarżonego aktu w pierwszym rzędzie Sąd był zobowiązany rozważyć czy gmina Ł. miała legitymację do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W szczególności należało ustalić czy z uwagi na okoliczność, że Burmistrz Miasta i Gminy Ł. będący organem skarżącej kierującym jej bieżącymi sprawami oraz reprezentującym ją na zewnątrz (art. 11a ust. 1 pkt 2 i art. 31 w zw. z art. 11a ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym << Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm. >>) – mógł skutecznie wnieść w jej imieniu skargę, skoro w kontrolowanej sprawie orzekał w I instancji jako organ administracji publicznej. Inaczej mówiąc Sąd musiał zważyć, czy skoro ustawodawca w art. 34 ustawy o odpadach włączył wójta (burmistrza albo prezydenta miasta) do systemu organów administracji publicznej orzekających w drodze decyzji nakazującej posiadaczowi odpadów ich usunięcie z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania, to okoliczność ta pozbawia w tej sprawie gminę reprezentowaną przez ten organ uprawnień procesowych związanych z prawem wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Pogląd odmawiający w takiej sytuacji podmiotom samorządowym legitymacji do inicjowania postępowania sądowoadministracyjnego został zaprezentowany w przytoczonym w odpowiedzi na skargę wyroku NSA z dnia 16 lutego 2005 r., w którym wskazano, że "rola jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym jest wyznaczona przepisami prawa pozytywnego". Gmina jako osoba prawna – może być stroną tego postępowania i wówczas organy ją reprezentujące będą broniły jej interesu prawnego, korzystając z gwarancji procesowych, przyznawanych przez przepisy k.p.a. stronom postępowania administracyjnego. "Ustawa może jednak organowi samorządu terytorialnego wyznaczyć rolę organu administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. Wtedy będzie on << bronił >> interesu jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. Z tego względu powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej (...) wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy też sądowoadministracyjnego".
Przeciwne w tej kwestii stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 czerwca 2001 r. sygn. akt III RN 104/00 w: OSP z 2002 r. nr 10, poz. 133. Zgodnie z zaprezentowanym w tym wyroku poglądem organ gminy, który wydał decyzję w sprawie będącej przedmiotem postępowania administracyjnego "nie może być równocześnie i zarazem stroną tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a." W tezie tego wyroku SN sformułował jednak stanowisko, że podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi jest gmina posiadająca interes prawny we wniesieniu takiej skargi, mimo że decyzję w I instancji wydał wójt tej gminy.
Wobec istnienia w orzecznictwie jak i doktrynie opisanych kontrowersji, co do posiadania przez gminę legitymacji do wniesienia skargi do sądu administracyjnego należało więc w opisanej sytuacji zbadać, czy Gmina Ł. reprezentowana przez jej Burmistrza miała interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.) do zakwestionowania w skardze do sądu administracyjnego decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C..
Według art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. W przedmiotowej sprawie legitymacja do złożenia skargi oparta została na kryterium interesu prawnego (indywidualnego), a nie, jak to ma miejsce m.in. w przypadku skargi wniesionej przez prokuratora, na kryterium ochrony interesu publicznego (por. rozważania zawarte w tej kwestii w pracy: B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, wyd. II, Warszawa 2004 s. 416). Powyższe zaś oznacza, że zaskarżone przez wnoszącą skargę rozstrzygnięcie organu administracji musi dotyczyć jej interesu prawnego, a nie naruszenia interesu ogólnego. Wydaje się jednak, że zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia przedstawionego zagadnienia posiada wyodrębnienie praw i obowiązków Gminy w ramach imperium oraz w ramach dominium. W zakresie odnoszącym się do pierwszej sfery funkcjonowania gminy należy wyróżnić jej działanie jako podmiotu realizującego, określone przez przepisy prawa konstytucyjnego i ustawy, prawa i obowiązki związane z wykonywaniem zadań publicznych (art. 166 ust. 1 i 2 Konstytucji RP), w tym zdań związanych z zaspokajaniem potrzeb wspólnoty samorządowej (zadania własne) oraz wynikających z uzasadnionych potrzeb państwa innych zadań publicznych (zadania zlecone). W tym charakterze Gmina działa jako imperium poprzez podejmowanie czynności których wykonywanie łączy się z reguły z możliwością władczego kształtowania sytuacji obywatela. Od tych zadań odróżnić należy zadania Gminy pozbawione charakteru publicznoprawnego (władczego), które wykonuje ona w ramach dominium występując w stosunkach cywilnoprawnych wynikających z przysługującego jej prawa własności i innych praw majątkowych na równi z innymi podmiotami prawnymi (art. 165 ust. 1 Konstytucji RP). Zdaniem składu orzekającego gmina może ubiegać się o udzielenie jej ochrony sądowej, w tym także w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdy dotyczy to wykonywania przez nią zadań w sferze dominium, natomiast nie może domagać się udzielenia jej takiej ochrony w sytuacji gdy działa w sferze imperium, poza przypadkiem przewidzianym w art. 165 ust. 2 Konstytucji R.P.
Wskazać należy, że w uzasadnieniu skargi Gmina Ł. bardzo zdawkowo odniosła się do kwestii związanych z legitymacją skargową wskazując, że ciąży na niej obowiązek zapewnienia porządku oraz bezpieczeństwa na jej terenie. Zadanie to zaliczone do zadań własnych gminy zostało przez ustawodawcę wskazane w art. 7 ust. 14 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.). Nie może jednak ulegać wątpliwości, że obowiązki te zaliczyć należy do zadań publicznych wykonywanych przez organy gminy działających władczo w sferze imperium, a tym samym w takich sprawach nie są one legitymowane do wniesienia skargi. Sąd zbadał też z urzędu, czy ewentualnie w sprawie mogło dojść do naruszenia praw Gminy Ł. mieszczących się w sferze dominium. Jak wynika z akt administracyjnych gmina nie była jednak właścicielem nieruchomości leżących w pobliżu miejsca składowania i odzysku przedmiotowych osadów, a tym samym brak było podstaw do upatrywania jej interesu prawnego mieszczącego się w tej sferze dającego legitymację do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Reasumując przeprowadzone rozważania należy stwierdzić, że skoro ustawodawca upoważnił organ gminy w osobie jej burmistrza do wydawania nakazów posiadaczowi odpadów ich usunięcia w drodze decyzji administracyjnej, to powyższe powoduje brak podstaw do przyznania gminie dodatkowo jeszcze prawa żądania udzielenia jej ochrony prawnej w postaci legitymacji skargowej uprawniającej do uruchomienia postępowania sądowoadministracyjnego. Gmina Ł. nie miała zatem interesu prawnego w domaganiu się przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem decyzji organu odwoławczego na drodze postępowania sądowoadministracyjnego.
W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI