II SA/Gl 1178/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2023-10-26
NSAAdministracyjneWysokawsa
dodatek węglowypomoc społecznagospodarstwo domowewspólne ogrzewanieodrębny adrespostępowanie administracyjneprawo materialnewykładnia przepisów

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające przyznania dodatku węglowego, uznając, że organ błędnie zinterpretował przepisy dotyczące gospodarstw domowych zamieszkujących pod jednym adresem.

Skarżący A. L. domagał się przyznania dodatku węglowego, jednak organy obu instancji odmówiły, uznając, że nie podjął on formalnych kroków w celu ustalenia odrębnego adresu dla swojego lokalu, mimo zamieszkiwania pod jednym adresem z rodzicami i współdzielenia źródła ogrzewania. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił te decyzje, stwierdzając, że organy błędnie zinterpretowały przepisy ustawy o dodatku węglowym, a oświadczenie skarżącego o braku możliwości ustalenia odrębnego adresu było wystarczające.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dodatku węglowego skarżącemu A. L., który zamieszkiwał wraz z rodziną w jednym budynku pod tym samym adresem co jego rodzice, korzystając ze współdzielonego źródła ogrzewania. Organy administracji uznały, że dodatek nie przysługuje, ponieważ skarżący nie podjął formalnych kroków w celu ustalenia odrębnego adresu dla swojego lokalu do 30 listopada 2022 r. Skarżący odwołał się, argumentując, że organy błędnie zinterpretowały przepisy ustawy o dodatku węglowym, a jego oświadczenie o braku możliwości ustalenia odrębnego adresu powinno być wystarczające. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przychylił się do skargi. Sąd uznał, że organy dokonały nieprawidłowej wykładni przepisów, w szczególności art. 2 ust. 3c i 3d ustawy o dodatku węglowym. Sąd podkreślił, że w sytuacji, gdy pod jednym adresem zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu, a źródło ogrzewania jest współdzielone, dodatek węglowy może zostać przyznany po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego. Sąd stwierdził, że oświadczenie skarżącego o braku możliwości ustalenia odrębnego adresu było wystarczające i nie można uzależniać przyznania świadczenia od złożenia wniosku o nadanie nowego numeru porządkowego. W związku z tym Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, dodatek węglowy przysługuje w takiej sytuacji po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, a oświadczenie o braku możliwości ustalenia odrębnego adresu jest wystarczające.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały przepisy ustawy o dodatku węglowym, które przewidują możliwość przyznania świadczenia w takich okolicznościach, a oświadczenie strony o braku możliwości ustalenia odrębnego adresu jest wystarczające do wszczęcia procedury przyznania dodatku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

u.d.w. art. 2 § ust. 1

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § ust. 3a

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § ust. 3b

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § ust. 3c

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § ust. 3d

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § ust. 3e

Ustawa o dodatku węglowym

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędna wykładnia art. 2 ust. 3c i 3d ustawy o dodatku węglowym przez organy. Oświadczenie o braku możliwości ustalenia odrębnego adresu jest wystarczające. Naruszenie zasad postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1, 80, 6, 8 § 1 k.p.a.). Naruszenie wymogów formalnych uzasadnienia decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.).

Godne uwagi sformułowania

Organy dokonały nieprawidłowej wykładni przepisów ustawy o dodatku węglowym. Ustawodawca nie uzależnia udzielenia wsparcia w zakupie paliwa stałego do ogrzewania mieszkań od złożenia wniosku o nadanie dodatkowego lub nowego numeru porządkowego. Celem przepisów jest zapewnienie jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia gospodarstwom domowym.

Skład orzekający

Krzysztof Nowak

sprawozdawca

Renata Siudyka

członek

Wojciech Gapiński

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przyznawania dodatku węglowego w sytuacji zamieszkiwania więcej niż jednego gospodarstwa domowego pod jednym adresem, zwłaszcza gdy nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu i źródło ogrzewania jest współdzielone."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów ustawy o dodatku węglowym i stanu prawnego obowiązującego w okresie przyznawania świadczenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia socjalnego (dodatek węglowy) i pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów przez organy administracji, zwłaszcza w sytuacjach budzących wątpliwości interpretacyjne.

Dodatek węglowy: Czy brak odrębnego adresu lokalu zawsze oznacza odmowę?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 1178/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Krzysztof Nowak /sprawozdawca/
Renata Siudyka
Wojciech Gapiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1692
art. 2 ust. 3d w zw. z ust. 3c
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2023 r. sprawy ze skargi A. L. (L.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 5 maja 2023 r. nr SKO.PSW/41.5/2194/2023/7416 w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia 15 lutego 2023 r. nr [...].
Uzasadnienie
Pismem z dnia 11 czerwca 2023 r. A. L. (dalej: "strona" lub "skarżący") złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: "Kolegium" lub "organ odwoławczy"), opisaną w rubrum niniejszego wyroku. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:
Skarżący zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z wnioskiem o wypłatę dodatku węglowego.
Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta W. (dalej jako: "organ I instancji") decyzją z dnia 15 lutego 2023 r. nr [...], w oparciu o art. 2 ust. 1, ust. 2, ust. 3a 3b, 3c, 3d, 3e, ust. 16 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (obecnie t.j.: Dz.U z 2023 r. poz. 1630, dalej jako: "u.d.w.") odmówił przyznania stronie dodatku węglowego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że dodatek węglowy został już przyznany i wypłacony dla gospodarstwa domowego, w którym strona figurowała. Organ przywołał treść art. 2 u.d.w. i wskazał, że na podstawie wniosku i danych pozyskanych obowiązkowo z urzędu ustalił, że pod adresem W. ul. [...] znajduje się budynek, w którym zamieszkują dwa gospodarstwa domowe w tym gospodarstwo domowe strony. Źródłem ogrzewania pod ww. adresem jest kocioł na paliwo stałe co potwierdza wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków. Z przeprowadzonego w dniu 22 grudnia 2022 r. wywiadu środowiskowego wynika, że strona zamieszkuje i gospodaruje na piętrze budynku. Lokal strony posiada odrębną kuchnię i łazienkę oraz wspólną klatkę schodową. W budynku znajduje się wspólny licznik energii elektrycznej, wspólny licznik na wodę, opłaty są dzielone na gospodarstwa mieszkające w budynku. Źródło ogrzewania (kocioł na paliwo stałe) znajdujące się w budynku jest współdzielone. Na powyższy adres została złożona jedna deklaracja gospodarowania odpadami.
Ponadto, jak wynika ze zgromadzonej dokumentacji, strona nie podjęła w terminie do 30 listopada 2022 r. kroków formalnych mających na celu ustalenie odrębnego adresu zamieszkania dla zajmowanego lokalu. W związku z powyższym organ I instancji uznał, że brak jest podstaw do wypłaty skarżącemu dodatku węglowego.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła jej naruszenie:
- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) – dalej "k.p.a.", poprzez niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy oraz brak rzetelnej, pełnej i obiektywnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego;
- art. 6 i art. 8 § 1 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w sposób dowolny, bez dokładnej analizy stanu faktycznego i prawnego, co stanowiło naruszenie zasady praworządności oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do organów administracji;
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego sporządzenia uzasadnienia decyzji przejawiający się ogólnikowym, lakonicznym i niewyczerpującym uzasadnieniem faktycznym i prawnym, w tym w szczególności brak wyjaśnienia podstaw prawnych do przyjęcia, iż dla przyznania
prawa do dodatku węglowego koniecznym jest podjęcie formalnych kroków celem wydzielenia lokalu;
- art. 2 ust. 3c i 3d ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 141, dalej jako u.d.w.) poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, iż dla celów przyznania prawa do dodatku węglowego w sytuacji gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, koniecznym jest wykazanie się przez stronę inicjatywą i podjęciem formalnych kroków prowadzących do nadania odrębnego adresu.
Wnosząc powyższe zarzuty wniosła:
- o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do dodatku węglowego,
- ewentualnie, w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I Instancji.
W uzasadnieniu odwołania strona podniosła argumenty uzasadniające treść zarzutów.
Decyzją z dnia 5 maja 2023 r. nr SKO.PSW/41.5/2194/2023/7416 Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W pierwszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
W dalszej kolejności organ podkreślił, że w dniu 3 listopada 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2236), mocą której w u.d.w. w art. 2 dodany został w szczególności ust. 15g stanowiący, że dodatek węglowy przysługuje także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1 u.d.w.
Dodatkowo Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 2 ust. 3c u.d.w., w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się art. 2 ust. 3a i 3b u.d.w. do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła.
Mając to na względzie organ odwoławczy podniósł, że przepis art. 2 ust. 3c u.d.w. uzależnia przyznanie dodatku węglowego od podjęcia przez stronę dodatkowych czynności związanych ustaleniem odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach. Brak możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach w terminie do 30 listopada 2022 r. otwiera dopiero stronie drogę do przyznania dodatku węglowego w trybie opisanym w przepisie art. 2 ust. 3d ustawy. W rozpatrywanej sprawie, mimo że, zdaniem organu odwoławczego obowiązkiem strony było podjęcie sformalizowanych działań mających na celu ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla zajmowanego lokalu w aktach sprawy brak jest potwierdzenia tego, aby strona podjęła prawem wymagane działania w tym kierunku. Tym samym strona nie spełniła przesłanek ustawowych, uprawniających do przyznania dodatku węglowego.
W związku z powyższym Kolegium utrzymało decyzję organu I instancji w mocy.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji:
- art. 2 ust. 3d w zw. z art. 2 ust. 3c ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 141, dalej jako u.d.w.) poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, iż dla celów przyznania prawa do dodatku węglowego w sytuacji gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, koniecznym jest podjęcie formalnych kroków prowadzących do nadania odrębnego adresu;
- art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej jako k.p.a.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy -wadliwej dec-yzji organu ! instancji;
- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy oraz niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego oraz dowolną jego ocenę;
- art. 6 i art. 8 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w sposób dowolny, bez dokładnej analizy stanu faktycznego i prawnego, co stanowiło naruszenie zasady praworządności oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do organów administracji;
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego sporządzenia uzasadnienia decyzji przejawiający się ogólnikowym, lakonicznym i niewyczerpującym uzasadnieniem faktycznym i prawnym, w tym w szczególności brak wyjaśnienia podstaw prawnych do przyjęcia, iż dla przyznania prawa do dodatku węglowego koniecznym jest podjęcie formalnych kroków celem wydzielenia lokalu.
W konsekwencji wniesionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji.
Ponadto na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
W szerokim uzasadnieniu skargi skarżący opisał przebieg postępowania, zacytował przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie i zaznaczył, że zaprezentowana przez organy orzekające w sprawie wykładnia nie ma oparcia w przepisach prawa, ma charakter prawotwórczy i posługuje się innymi kryteriami niż zgodność z prawem. Przedstawione przez organy stanowisko nie znajduje żadnego uzasadnienia w treści ustawy o dodatku węglowym, gdyż wyinterpretowano z tekstu ustawy normy prawne, których ustawa ta nie zawiera. Skarżący powołał się na stanowisko Ministerstwa Klimatu i Środowiska, z którego wynika, iż złożenie przez wnioskodawcę oświadczenia o niemożliwości ustalenia w terminie do 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu jest wystarczającą przesłanką do przeprowadzenia przez organ wywiadu środowiskowego i może stanowić dowód uprawniający do przyznania dodatku węglowego. Dodatkowo wskazał na wyrok tut. Sądu z 11 maja 2023 r., sygn. akt li SA/GI 355/23 i jego uzasadnienie. Skarżący stwierdził ponadto, że organy obu instancji w całości zignorowały złożone przez niego oświadczenie o braku możliwości nadania odrębnego adresu zamieszkania. Organy były natomiast zobowiązane do dokonania oceny tego oświadczenia w kontekście zaistnienia warunków zastosowania art. 2 ust. 3d w zw. z art. 2 ust. 3c u.d.w. Skarżący uzasadnił także, dlaczego jego zdaniem uzasadnienie zaskarżonej decyzji narusza art. 107 § 3 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał twierdzenia i wnioski zawarte w treści zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów w trybie uproszczonym, a to zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest zasadna.
Przedmiotem kontroli była decyzja Kolegium z 5 maja 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 15 lutego 2023 r., odmawiającą skarżącemu przyznania dodatku węglowego.
Jako materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, organ wskazał przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym. Stosownie do art. 2 ust. 1 ww. ustawy, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 u.d.w. Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 u.d.w.). W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem (art. 2 ust. 3a u.d.w.). W przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania (art. 2 ust. 3b u.d.w.).W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła (art. 2 ust. 3c u.d.w.). W przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji (art. 2 ust. 3d u.d.w.). W przypadku gdy w lokalu, o którym mowa w ust. 3d, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu (art. 2 ust. 3e u.d.w.).
Analiza przywołanych uregulowań, jak również pozostałych uregulowań ustawy, prowadzi do wniosku, że co do zasady dodatek węglowy przyznawany jest na gospodarstwo domowe. Wyjątek od tej reguły przewidziany został w art. 2 ust. 3a u.d.w., gdzie wskazuje się, że w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Ustawodawca zastrzegł jednakże, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła.
Istotą sporu w kontrolowanej sprawie jest odpowiedź na pytanie, czy w przypadku braku odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem i nie podjęcia w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. formalnych działań mających na celu ustalenie odrębnego adresu skarżącemu przysługuje dodatek węglowy.
Poza sporem pozostaje fakt, że skarżący w terminie złożyła w terminie wniosek o przyznanie dodatku węglowego. Z akt sprawy wynika, że na posesji znajduje się jeden budynek mieszkalny, na którego parterze zamieszkują rodzice skarżącego a na piętrze on i jego rodzina. Budynek został zgłoszony do CEEB, a głównym (współdzielonym) źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe i jest ono współdzielone. Podczas przeprowadzonego w dniu 22 grudnia 2022 r. wywiadu środowiskowego stwierdzono, że w budynku pod adresem ul. [...] w W. prowadzone są dwa odrębne gospodarstwa domowe skarżącego z rodziną i jego rodziców.
Organy obu instancji odmówiły wypłaty dodatku węglowego z uwagi na fakt, że skarżący nie podjął kroków formalnych w celu nadania adresu dla lokalu, w którym mieszka.
Uznaje się za powszechne stanowisko, że kolejne nowelizacje ustawy o dodatku węglowym świadczą o tym, że zamiarem ustawodawcy było objęcie wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, czemu służyć ma odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie (zob. wyrok tut. Sądu z dnia 5 maja 2023 r. II SA/Gl 210/23, CBOSA). Cel tych przepisów polega niewątpliwie na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe. W tym kierunku powinna zatem zmierzać wykładnia przepisów ustawy.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organy dokonały nieprawidłowej wykładni przepisów ustawy o dodatku węglowym.
Dodatek węglowy przysługuje na gospodarstwo domowe rozumiane jako gospodarstwo umiejscowione pod tym samym adresem. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 3a u.d.w. w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania znajduje się więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. W ust. 3c do 3e ustawodawca wprowadził wyjątek od tejże zasady. Zgodnie z art. 2 ust. 3c u.d.w. w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. Tak więc wyjątek ten odnosi się między innymi do sytuacji, jaka ma miejsce w niniejszej sprawie, gdy źródło ciepła jest współdzielone. Konieczne jest jednak faktyczne istnienie pod jednym adresem odrębnych lokali. Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 11 października 2017 r. (sygn. akt: II OSK 2920/16) lokal posiada cechę samodzielności, jeżeli funkcjonalnie nie stanowi on części składowej innego lokalu, a korzystanie z niego nie wiąże się z koniecznością korzystania z pomieszczeń znajdujących się w innym lokalu. O tym, czy dany lokal może być uznany za samodzielny decyduje jego wydzielenie trwałymi ścianami, swobodny dostęp do niego właściciela czy mieszkańca oraz możliwość korzystania z niego bez wymogu korzystania z innych samodzielnych lokali, co oznacza przeznaczenie lokalu do wyłącznego użytku jego właściciela, mieszkańca.
W takiej sytuacji na podstawie art. 2 ust. 3d u.d.w., a więc istnienia odrębnych gospodarstw w odrębnych lokalach pod tym samym adresem, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy dla każdego odrębnego gospodarstwa domowego z osobna w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił dodatkowo wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Procedura ta w niniejszej sprawie została zastosowana przez organ I instancji i w jej wyniku stwierdzono, że skarżąca prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, w odrębnym lokalu, do którego należy odrębna kuchnia, łazienka i pokoje.
W odniesieniu do braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. dla poszczególnych gospodarstw domowych znajdujących się pod tym adresem w odrębnych lokalach –skarżący złożył w dniu 28 listopada 2022 r. pismo przewodnie wraz z oświadczeniem (k.8), iż w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych". Pismo zawiera wyjaśnienie przyczyn braku możliwości ustalenia odrębnego adresu.
W orzecznictwie sądowo-administracyjnym przyjmuje się, że zaistnienie braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania może być potwierdzone oświadczeniem o niemożliwości ustalenia w terminie do 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu. Takie oświadczenie z uzasadnieniem skarżący złożył razem z wnioskiem o przyznanie dodatku. Również z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że ustawodawca nie uzależnia udzielenia wsparcia w zakupie paliwa stałego do ogrzewania mieszkań od złożenia wniosku o nadanie dodatkowego lub nowego numeru porządkowego. Brak złożenia takiego wniosku pozostaje bez wpływu na prawo do uzyskania dodatku węglowego.
Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy Sąd uznał, że organ odwoławczy niesłusznie uzależnił przyznanie świadczenia skarżącemu od przesłanki, która nie została wyartykułowana przez ustawodawcę. Organy orzekające w sprawie podjęły działania zmierzające do sprawdzenia stanu faktycznego pod kątem ziszczenia się przesłanek określonych w art. 2 ust. 3c u.d.w., ale dokonały nieprawidłowej jego wykładni.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji uwzględni stanowisko sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI