II SA/Gl 1176/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Powiatu Gliwickiego dotyczącą zasad odpłatności za pobyt w mieszkaniu chronionym, uznając ją za zgodną z prawem.
Wojewoda Śląski zaskarżył uchwałę Rady Powiatu Gliwickiego w sprawie zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w mieszkaniu chronionym, zarzucając jej sprzeczność z ustawą o pomocy społecznej i Konstytucją RP. Skarżący kwestionował sposób ustalania odpłatności jako procent od dochodu, zamiast od kosztów pobytu, oraz brak zróżnicowania zasad dla różnych typów mieszkań. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko Starosty, że uchwała prawidłowo określa szczegółowe zasady odpłatności, uwzględniając sytuację majątkową mieszkańców i specyfikę funkcjonującego w powiecie mieszkania chronionego.
Sprawa dotyczyła skargi Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Powiatu Gliwickiego z dnia 27 stycznia 2022 r. nr XXXV/277/2022, określającą szczegółowe zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w mieszkaniu chronionym. Wojewoda zarzucił uchwale sprzeczność z art. 97 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej oraz przepisami Konstytucji RP, argumentując, że Rada Powiatu wkroczyła w kompetencje podmiotu kierującego, ustalając procentową odpłatność od dochodu mieszkańca, zamiast jedynie określać granice. Kwestionowano również brak zróżnicowania zasad dla mieszkań treningowych i wspieranych oraz niejasność terminologii. Starosta Gliwicki wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że art. 97 ust. 5 ustawy daje radzie prawo do ustalenia szczegółowych zasad odpłatności, a przyjęty sposób naliczania procentowego od dochodu jest zgodny z zasadami sprawiedliwości społecznej i uwzględnia indywidualną sytuację mieszkańców. Podkreślono, że w powiecie funkcjonuje tylko jedno mieszkanie chronione o charakterze treningowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, uznając, że uchwała wypełnia delegację ustawową, a zarzuty skarżącego są nieuzasadnione. Sąd podzielił stanowisko, że ustalenie odpłatności procentowo od dochodu jest dopuszczalne i uwzględnia sytuację majątkową, a brak odrębnych regulacji dla innych typów mieszkań nie stanowi istotnego naruszenia prawa, gdy takie mieszkania nie funkcjonują w powiecie. Sąd uznał również, że użyte w uchwale pojęcia są zrozumiałe w kontekście.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, rada powiatu jest upoważniona do ustalenia szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności, w tym w formie procentowej od dochodu mieszkańca, co stanowi zgodne z prawem wypełnienie delegacji ustawowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 97 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej stanowi ogólne upoważnienie do wydania aktu prawa miejscowego, a rada ma samodzielność w doborze kryteriów odpłatności. Przyjęty sposób naliczania procentowego od dochodu uwzględnia zasady sprawiedliwości społecznej i indywidualną sytuację majątkową, nie naruszając przy tym kompetencji podmiotu kierującego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
u.p.s. art. 97 § ust. 5
Ustawa o pomocy społecznej
Upoważnienie dla rady powiatu lub gminy do ustalenia w drodze uchwały, w zakresie zadań własnych, szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych.
Pomocnicze
u.p.s. art. 97 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
Opłatę za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych ustala podmiot kierujący w uzgodnieniu z osobą kierowaną, uwzględniając przyznany zakres usług. Osoby nie ponoszą opłat, jeżeli dochód nie przekracza kryterium dochodowego.
u.p.s. art. 53 § ust. 4 - ust. 6
Ustawa o pomocy społecznej
Przepisy dotyczące rodzajów mieszkań chronionych i zasad ponoszenia odpłatności.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1 i ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
p.u.s.a. art. 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przedmiot kontroli sądów administracyjnych - akty prawa miejscowego.
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skutki uwzględnienia skargi na uchwałę lub akt.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie przez sąd administracyjny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rada Powiatu jest upoważniona do ustalenia szczegółowych zasad odpłatności, w tym procentowych od dochodu. Przyjęty sposób naliczania odpłatności jest zgodny z zasadami sprawiedliwości społecznej i uwzględnia indywidualną sytuację mieszkańców. Brak odrębnych regulacji dla innych typów mieszkań chronionych nie stanowi istotnego naruszenia prawa, gdy takie mieszkania nie funkcjonują w powiecie. Użyte w uchwale pojęcia są zrozumiałe w kontekście.
Odrzucone argumenty
Uchwała jest sprzeczna z art. 97 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, gdyż Rada Powiatu wkroczyła w kompetencje podmiotu kierującego, ustalając procentową odpłatność od dochodu. Naruszenie art. 53 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez brak zróżnicowania zasad odpłatności dla mieszkań treningowych i wspieranych. Niejasność uchwały wynikająca z zamiennego użycia pojęć 'osoba przebywająca w mieszkaniu' i 'mieszkaniec'.
Godne uwagi sformułowania
organ stanowiący powiatu nie jest upoważniony do ustalenia wysokości opłaty ponoszonej przez osobę korzystającą ze świadczenia w formie pobytu w mieszkaniu chronionym, a jedynie do określenia szczegółowych zasad jej ponoszenia Rada na podstawie art. 97 ust. 5 ustawy jest obowiązana określić 'szczegółowe zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w mieszkaniach chronionych', a więc jedynie granice art. 97 ust. 1 u.p.s. nie daje możliwości 'miarkowania' wysokości opłaty za pobyt w mieszkaniu chronionym Przyjęty przez Radę Powiatu Gliwickiego przedstawia się jako uwzględniający zasady sprawiedliwości społecznej. miesięczna odpłatność za mieszkanie nie może być wyższa niż 100% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej prawodawca nie ma obowiązku tworzenia aktów prawa miejscowego 'na zapas', dla stanów faktycznych nieistniejących, hipotetycznych
Skład orzekający
Grzegorz Dobrowolski
przewodniczący sprawozdawca
Stanisław Nitecki
członek
Tomasz Dziuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 97 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej w zakresie kompetencji rady gminy/powiatu do ustalania zasad odpłatności za pobyt w mieszkaniach chronionych, w tym ustalania procentowej odpłatności od dochodu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonowania tylko jednego typu mieszkania chronionego w powiecie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia z zakresu pomocy społecznej i interpretacji przepisów dotyczących odpłatności za usługi socjalne, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.
“Czy gmina może ustalać procentową odpłatność za mieszkanie chronione od dochodu mieszkańca? WSA w Gliwicach rozstrzyga.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 1176/22 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2022-11-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-08-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Grzegorz Dobrowolski /przewodniczący sprawozdawca/ Stanisław Nitecki Tomasz Dziuk Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 6402 Skargi organów nadzoru na uchwały rady powiatu w przedmiocie ... (art. 81 ustawy o samorządzie powiatowym) Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane I OSK 314/23 - Wyrok NSA z 2024-03-14 Skarżony organ Rada Powiatu Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 2268 art. 97 ust. 5 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Powiatu Gliwickiego z dnia 27 stycznia 2022 r. nr XXXV/277/2022 w przedmiocie szczegółowych zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w mieszkaniu chronionym oddala skargę. Uzasadnienie Pismem z dnia 21 lipca 2021 r. Wojewoda Śląski zaskarżył do tutejszego Sądu uchwałę Nr XXXV/277/2022 Rady Powiatu Gliwickiego z dnia 27 stycznia 2022 r. w sprawie szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w mieszkaniu chronionym działającym na terenie Powiatu Gliwickiego, w całości, jako sprzecznej z art. 97 ust. 5 w zw. z ust. 1, art. 53 ust. 4 - ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm.), dalej, jako "ustawa", w zw. z art. 2, art. 7, ai1. 32 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r.. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Skarżący wskazał, że podstawię prawną do podjęcia uchwały w sprawie szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w mieszkaniu chronionym stanowi przepis art. 97 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym rada powiatu lub rada gminy w drodze uchwały ustala, w zakresie zadań własnych, szczegółowe, zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych. Natomiast, jak wynika z treści ust. 1 ww. art. 97 ustawy opłatę za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych ustała podmiot kierujący w uzgodnieniu z osobą kierowaną, uwzględniając przyznany zakres usług. Osoby nie ponoszą opłat, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty kryterium dochodowego. W ocenie skarżącego, treść § 3 uchwały jest sprzeczna z art. 97 ust. 5 w zw. z ust. 1, art. 53 ust. 4 - ust. 6 ustawy w zw. z art. 2, art. 7, art. 32 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. Jak podniósł organ Rada Powiatu w § 3 uchwały wskazała, co następuje: "Osoby, których dochód przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej ponoszą odpłatność według poniższej tabeli, z zastrzeżeniem, że miesięczna odpłatność nie może być wyższa niż 100% kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej: |Dochód osoby przebywającej w mieszkaniu w stosunku do kryterium |Wysokość miesięcznej odpłatności w procentach liczonych od dochodu | |dochodowego określonego w art. 8 ust 1 ustawy o pomocy społecznej |mieszkańca określonego w art. 8 ust 3-12 ustawy 0 pomocy społecznej | |powyżej 100% do 150% |20% | |powyżej 150% do 200% |25% | |powyżej 200% |30% | Jak wskazał Wojewoda analiza treści tego przepisu uchwały prowadzi do wniosku, że Rada Powiatu ustaliła wysokość miesięcznej odpłatności (wyrażoną procentowo) za pobyt w mieszkaniu chronionym liczoną w procentach od dochodu mieszkańca określonego w art. 8 ust. 3-12 ustawy. W ocenie skarżącego, organ stanowiący powiatu nie jest upoważniony do ustalenia wysokości opłaty ponoszonej przez osobę korzystającą ze świadczenia w formie pobytu w mieszkaniu chronionym, a jedynie do określenia szczegółowych zasad jej ponoszenia. Rada na podstawie art. 97 ust. 5 ustawy jest obowiązana określić "szczegółowe zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w mieszkaniach chronionych", a więc jedynie granice, Nie można uznać, że szczegółowe zasady odpłatności, tj. granice tych odpłatności, stanowią konkretne stawki opłat. W ocenie skarżącego. Rada Powiatu była obowiązana również do uregulowania szczegółowych zasad odpłatności odrębnie dla każdego typu mieszkań chronionych, wymienionych w art. 53 ust. 3 ustawy, tj. dla mieszkań chronionych treningowych oraz mieszkań chronionych wspieranych, gdyż przeznaczone są one dla różnych kręgów odbiorców oraz zapewniają różnego rodzaju usługi. Każdej osobie korzystającej z mieszkania chronionego może być przyznany różny zakres usług, nawet w przypadku, gdy w jednym mieszkaniu chronionym przebywa więcej niż jedna osoba. Zasady ponoszenia tych odpłatności powinny być ustalone w odniesieniu do kosztu pobytu w mieszkaniu chronionym, który jest wynikiem zakresu przyznanych usług dla osoby korzystającej z tej formy pomocy społecznej. Dodatkowo podniesiono, że na podstawie omawianej uchwały, osoby, którym przyznano dokładnie ten sam zakres usług (tj. m.in. w tym samym mieszkaniu chronionym kilku osobom przyznano ten sam zakres usług, na ten sam okres itd.) ponoszą odpłatność za korzystanie z tych usług w różnej wysokości, gdyż jest ona liczona od wysokości dochodów danej osoby a nie procentowo od rzeczywistych kosztów świadczonych usług (pobytu). W ocenie skarżącego, powyższy sposób naliczania odpłatności dla osób korzystających z tego samego zakresu usług, a różnicujący ich ze względu na wysokość osiąganych dochodów, narusza zasadę równości wyrażoną w art. 32 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. W nawiązaniu do powyższego podniesiono, że organ stanowiący powiatu wskazał wysokość miesięcznej odpłatności na poziomie 20%, 25% oraz 30% liczonych od dochodu mieszkańca dla osób osiągających odpowiednio powyżej 100% do 150%, powyżej 150% do 200% oraz powyżej 200% dochodu w stosunku do kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1. ustawy o pomocy społecznej. Wobec powyższego, bez względu na wysokość rzeczywistych kosztów ponoszonych przez powiat za pobyt mieszkaniach chronionych ww. osoby (zwłaszcza dotyczy to osób osiągających wysokie dochody) będą obowiązane ponosić wyższe koszty za pobyt w tym mieszkaniu, niż rzeczywiste jego koszty utrzymania ponoszone przez powiat. Dodatkowo skarżący podniósł, że § 3 (tabela) uchwały jest niejasny. Rada Powiatu ustalając odpłatność za pobyt w mieszkaniu chronionym posłużyła się dwom różnymi pojęciami - "osoba przebywająca w mieszkaniu" (tabela, kolumna pierwsza, wiersz pierwszy) oraz "mieszkaniec" (tabela, kolumna druga, wiersz pierwszy). Starosta Gliwicki odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie. Wskazał, iż za bezzasadny uznać należy zarzut przekroczenia przez Radę Powiatu upoważnienia ustawowego z art. 97 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej poprzez wkroczenie w kompetencje innego organu, tj. podmiotu kierującego do mieszkania chronionego. Zdaniem skarżącego, naruszenie to miałoby polegać na "sztywnym" ustaleniu przez Radę Powiatu wysokości opłaty za pobyt w mieszkaniu chronionym. Z argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi oraz w powołanym przez Wojewodę orzecznictwie sądowoadministracyjnym wynika, że przedstawiony sposób ustalenia opłaty ma pozbawiać podmiot kierujący autonomii polegającej na samodzielnym ustaleniu tej opłaty w drodze decyzji administracyjnej. Zdaniem Starosty pogląd jakoby Rada Powiatu miała za zadania określić jedynie "granice", w których poruszać się ma podmiot kierujący przy ustalaniu indywidualnej odpłatności, jest z gruntu błędna. Co więcej - właśnie w takim postulowanym kształcie byłaby ona niezgodna zarówno z normą kompetencyjną wynikającą z art. 97 ust. 5 u.p.s., jak również z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Jako, że przepis art. 97 ust. 1 u.p.s. nie dopuszcza jakiegokolwiek "luzu decyzyjnego" na rzecz podmiotu kierującego, organ ten nie posiada kompetencji do miarkowania wysokości opłaty na zasadzie uznania administracyjnego. Może on wyłącznie stosować "sztywne" wzorce, narzucone przez Radę Powiatu (gminy) - zgodnie z brzmieniem art. 97 ust. 5 u.p.s. Jakiekolwiek próby uelastycznienia tych wzorców, zgodnie z wolą skarżącego, skutkowałyby nieostrością i nieokreślonością treści podejmowanej uchwały. Wskazane wyżej stanowisko znajduje oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. NSA w wyroku z 24 kwietnia 2020 r. (sygn. I OSK 791/19) wprost zakwestionował prawidłowość wykładni art. 97 ust. 5 u.p.s., która umożliwiałaby podmiotowi kierującemu "miarkowania" opłaty w ramach uznania administracyjnego. Podjęta uchwała, będąca przedmiotem zaskarżenia w sprawie, precyzyjnie wskazuje sposób ustalenia wysokości odpłatności za pobyt w mieszkaniu, nie pozostawiając w tej materii żadnego luzu decyzyjnego na rzecz kierującego, a jednocześnie nie operuje wartościami bezwzględnymi, lecz pozostawia te kwestie w kompetencji podmiotu kierującego. W konsekwencji nie jest również uzasadniony zarzut odniesienia wysokości odpłatności za pobyt do dochodu osoby zamieszkującej w mieszkaniu chronionym, zamiast do kosztu jej pobytu w mieszkaniu i zakresu usług świadczonych na jej rzecz. Zamieszczenie po prawej stronie tabeli z § 3 uchwały wartości procentowych odnoszących się do wysokości dochodu było działaniem głęboko przemyślanym i zamierzonym. Dzięki temu zabiegowi nawet osoby mieszczące się w tej samej grupie dochodowej będą traktowane w sposób indywidualny, gdyż odpłatność będzie wyliczana jako określony procent ich dochodu. Jednocześnie zarzut odnoszący się do uiszczania przez osoby osiągające wyższe wynagrodzenie, w konsekwencji również wyższej opłaty, niż rzeczywisty koszt ponoszony z tego tytułu przez Powiat, abstrahuje od całokształtu treści uchwały. Zgodnie bowiem z § 3 podjętej uchwały, miesięczna odpłatność za mieszkanie nie może być wyższa niż 100% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (na dzień sporządzenia odpowiedzi na skargę była to kwota 776 zł.). Tymczasem miesięczny koszt umieszczenia jednego mieszkańca w mieszkaniu chronionym został skalkulowany na poziomie ok. 790 zł. Co więcej, powyższa kwota to szacunek wyważony, nie uwzględniający m.in. aktualnej sytuacji inflacyjnej. Równocześnie, za nietrafiony i niezasadny w całości starosta uznał zarzut zaniechania przez Radę Powiatu określenia zasad odpłatności za pobyt odrębnie dla każdego typu mieszkań chronionych, jakie przewiduje ustawa o pomocy społecznej, tj. dla mieszkań chronionych treningowych oraz mieszkań chronionych wspieranych. Odnosząc się do powyższego zarzutu, przede wszystkim należy podkreślić, że na terenie powiatu gliwickiego funkcjonuje tylko jedno mieszkanie chronione i ma ono formę mieszkania chronionego treningowego. Powyższy fakt znajduje odzwierciedlenie w tytule podjętej uchwały, która konsekwentnie i nieprzypadkowo posługuje się w swej treści liczbą pojedynczą. Ponadto podkreślono, iż prawodawca nie ma obowiązku tworzenia aktów prawa miejscowego "na zapas", dla stanów faktycznych nieistniejących, hipotetycznych, zatem przyszłych i niepewnych. Co istotne, w myśl orzecznictwa Naczelnego Sadu Administracyjnego "brak regulacji dotyczącej odpłatności za inne usługi w ośrodkach wsparcia nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały, jeżeli realizuje ona delegację ustawową w określonym zakresie". Jak wskazuje się w orzecznictwie, tego rodzaju "niezupełność" aktu prawa miejscowego, może stanowić jedynie nieistotne naruszenie prawa, nie prowadzące do pozbawienia tego aktu mocy obowiązującej. Zakwestionowano wreszcie zarzut skarżącego, jakoby zamienne użycie w części tabelarycznej podjętej uchwały pojęć "osoba przebywająca w mieszkaniu" i "mieszkaniec" miało skutkować niejasnością, nieczytelnością uchwały, czy też powodować uzasadnione wątpliwości interpretacyjne. Jak wynika bowiem jednoznacznie z treści uchwały, termin "mieszkaniec" należy rozumieć jako "osoba przebywająca w mieszkaniu". Ponadto, co już zostało wyartykułowane wyżej, tytuł uchwały został sformułowany z użyciem liczby pojedynczej mieszkania, co miało odzwierciedlać fakt istnienia wyłącznie jednego mieszkania chronionego na terenie Powiatu Gliwickiego - właśnie to prowadzone przez Powiat. Uchwała więc w sposób adekwatny opisuje rzeczywistość. Trudno więc z powołaniem jedynie na powyższy zarzut formułować tezę o sprzeczności uchwały z ustawą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 137), zwanej dalej p.p.s.a., akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej podlegają kognicji sądu administracyjnego. W myśl art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Zauważyć również należy, iż w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. Powyższe oznacza, że jedynie istotne naruszenie prawa może być podstawą stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. Ponieważ ustawodawca nie zdefiniował bliżej, jakie naruszenie prawa może być uznane za istotne, a jakie za nieistotne, w tym zakresie należy odwołać się do stanowiska wypracowanego w tej materii w doktrynie i w orzecznictwie. Za istotne naruszenie prawa w doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych uznaje się uchybienia prowadzące do takich skutków, które nie mogą zostać zaakceptowane w demokratycznym państwie prawnym, które wpływają na treść uchwały lub zarządzenia. Takim uchybieniem jest między innymi naruszenie przepisów prawa wyznaczających kompetencje do wydania aktu lub podstawę prawną, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał, jeżeli na skutek tego naruszenia zapadła uchwała innej treści, niż gdyby naruszenie nie nastąpiło. Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić więc tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika to wprost z treści tego przepisu. W judykaturze za istotne naruszenie prawa (będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu) przyjmuje się takiego rodzaju naruszenia prawa jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały (por wyroki NSA z 26 lipca 2012 r., I OSK 679/12 i I OSK 997/12, CBOSA). Skład orzekający w niniejszej sprawie za swoją przyjmuje tezę, że stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika to wprost z treści tego przepisu. Należy mieć przy tym świadomość, że organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego mają przyznaną prawem samodzielność. Ingerencja nadzoru winna mieć miejsce tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla ochrony praworządności. Przedmiotem tak rozumianej kontroli Sądu w sprawie niniejszej jest uchwała Nr XXXV/277/2022 Rady Powiatu Gliwickiego z dnia 27 stycznia 2022 r. w sprawie szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w mieszkaniu chronionym działającym na terenie Powiatu Gliwickiego Materialnoprawną podstawę wskazanej uchwały stanowi art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021, poz. 2268 – dalej "u.p.s."). Zgodnie z tym przepisem rada powiatu lub rada gminy w drodze uchwały ustala, w zakresie zadań własnych, szczegółowe zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych. Dla rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy istotna jest zatem wykładnia art. 97 ust. 5 u.p.s., który to przepis stanowi upoważnienie do wydania zaskarżonej uchwały. Zgodnie z art. 97 ust. 5 Sąd podziela ukształtowany w orzecznictwie pogląd, na który powoływał się również organ odwoławczy, że przepis art. 97 ust. 5 cyt. ustawy ma charakter upoważnienia ogólnego do wydania aktu prawa miejscowego. Jedyną wskazówką dla miejscowego prawodawcy stał się obowiązek dopełnienia wymogu szczegółowości, czyli samodzielnego doboru kryteriów odpłatności. Zaskarżona uchwała składa się z trzech paragrafów. Drugi z nich stanowi, że odpłatność za pobyt w mieszkaniu ustala się za każdy miesiąc faktycznego pobytu w mieszkaniu. W przypadku pobytu obejmującego niepełny miesiąc odpłatność jest ustalana proporcjonalnie do liczby dni pobytu w danym miesiącu. Trzeci paragraf. Wskazuje, iż osoby, których dochód przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej ponoszą odpłatność według załączonej tabeli, z zastrzeżeniem, że miesięczna odpłatność nie może być wyższa niż 100% kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W ocenie składu orzekającego treść uchwały wypełnia delegację zawartą w art. 97 ust. 5 u.p.s. Jak wcześniej wskazano, delegacja ta nie zawiera wytycznych, co do treści samego aktu. Winien on zawierać "szczegółowe zasady" ponoszenia odpłatności. W ocenie Rady Powiatu tak określone zasady są wystarczające. Brak jednocześnie przepisów, które rozszerzałyby zakres uchwały, jak również definiowały szczegóły. Dlatego też należy przyjąć, iż organ stanowiący powiatu uregulował przewidziane ustawą kwestie w sposób wystarczający do realizacji swoich zadań. Odnosząc się do zarzutów skargi należy uznać, iż są one nieuzasadnione. Pierwszy z nich dotyczy naruszenia art. 97 ust. 5 poprzez ustalenie wysokości miesięcznej odpłatności (wyrażoną procentowo) za pobyt w mieszkaniu chronionym liczoną w procentach od dochodu mieszkańca określonego wart. 8 ust. 3-12 ustawy. Tu w pełni należy zgodzić się ze Starostą, iż art. 97 ust. 1 u.p.s. nie daje możliwości "miarkowania" wysokości opłaty za pobyt w mieszkaniu chronionym. Konieczne jest zatem przyjęcie określonych kryteriów, którymi będzie mógł się kierować organ rozstrzygający w sprawie. Przyjęty przez Radę Powiatu Gliwickiego przedstawia się jako uwzględniający zasady sprawiedliwości społecznej. Z jednej strony wprowadza obiektywne kryteria ustalenia odpłatności, z drugiej uwzględnia sytuację majątkową zamieszkującego mieszkanie chronione. Nie wprowadza progów kwotowych, ale bardziej elastyczne procentowe. Niezależnie od tego należy mieć świadomość, iż zawarte w § kryteria będą odnosić się do bardzo niewielkiej grupy osób Nie można również zgodzić się z zarzutem dotyczącym tego, że w określonych sytuacjach osoby zamieszkujące mieszkanie chronione będą ponosić odpłatność wyższą, niż faktyczne koszty ponoszone na utrzymanie lokalu przez powiat. Jak wskazał Starosta Gliwicki, koszt umieszczenia jednego mieszkańca w mieszkaniu chronionym został skalkulowany na poziomie ok. 790 zł. Jednocześnie zgodnie z § 3 podjętej uchwały, miesięczna odpłatność za mieszkanie nie może być wyższa niż 100% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (na dzień sporządzenia odpowiedzi na skargę była to kwota 776 zł.). Kolejny zarzut Wojewody dotyczy braku określenia zasad odpłatności dla każdego typu mieszkań chronionych, wymienionych w art. 53 ust. 3 ustawy, tj. dla mieszkań chronionych treningowych oraz mieszkań chronionych wspieranych, gdyż przeznaczone są one dla różnych kręgów odbiorców. Jak wskazał Starosta Gliwicki, powiat dysponuje tylko jednym mieszkaniem chronionym i jest to mieszkanie chronione treningowe. Zatem uregulowanie zawarte w przedmiotowej uchwale odnosi się tylko do tego mieszkania. Jjeśli uznać, że brak odrębnych uregulowań dla poszczególnych rodzajów mieszkań chronionych stanowi naruszenie prawa, to z praktycznego punktu widzenia nie może tu dojść do wątpliwości interpretacyjnych, zatem nie można tu mówić o istotnym naruszeniu prawa. W kontekście powyższego należy rozpatrywać wreszcie zarzut zamiennego użycia w części tabelarycznej podjętej uchwały pojęć "osoba przebywająca w mieszkaniu" i "mieszkaniec". Logiczne i przekonujące jest stanowisko Starosty Gliwickiego, że z treści uchwały wynika jednoznacznie iż, termin "mieszkaniec" należy rozumieć jako "osoba przebywająca w mieszkaniu". Ponadto, tytuł uchwały został sformułowany z użyciem liczby pojedynczej mieszkania, co miało odzwierciedlać fakt istnienia wyłącznie jednego mieszkania. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI