II SA/Gl 117/25

II SA/Gl 117/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-06-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik
Beata Kalaga-Gajewska /przewodniczący sprawozdawca/
Renata Siudyka
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 323
art. 17
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi L. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 12 grudnia 2024 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1983/2024/19202 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
L. P. (dalej: "skarżący") wnioskiem z dnia 25 października 2024 r. złożonym do Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. domagał się ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką – A. P. (ur. [...]r.), na zasadach obowiązujących od dnia 1 stycznia 2024 r. oraz załączył orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] r., wydane na podstawie złożonego w dniu 11 sierpnia 2023 r. wniosku, od którego wniósł odwołanie, a w dalszej kolejności zostało ono zmienione wyrokiem Sądu Rejonowego [...] w K. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. sygn. akt [...] (stał się prawomocny z dniem [...] r., k. 4 akt administracyjnych). Z analizy przedłożonych orzeczeń wynika, że jego córka do dnia 31 października 2028 r. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz wymaga konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, a jej niepełnosprawność datuje się od wczesnego dzieciństwa.
Prezydent Miasta M. (dalej: "organ I instancji") decyzją z dnia 31 października 2024 r., nr [...], na podstawie art. 3 pkt 10 i 11, art. 17, art. 20 ust. 3, art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323, dalej w skrócie: "u.ś..r."), odmówił przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, na okres od 1 sierpnia do 31 grudnia 2023 r., z tytułu sprawowania opieki nad córką, bowiem w okresie od lipca 2023 r. do stycznia 2024 r. był osobą bezrobotną zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy, oraz przyznał prawo do tego świadczenia na okres od 2024- 01-01 do 2028-10-31, w wysokości 2 988,00 zł. miesięcznie, z powodu podjęcia zatrudnienia, w okresie od 29 stycznia do 28 kwietnia 2024 r., a także nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji zaznaczył, że w toku postępowania ustalono, iż skarżący w okresie od lipca 2023 r. do stycznia 2024 r. był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, a następnie podjął zatrudnienie, co potwierdza wydruk z systemu teleinformatycznego Emp@tia. Nie miał też do dnia 31 grudnia 2023 r., ustalonego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na córkę. W konsekwencji oznacza to, że w sprawie nie ma zastosowania przepis przejściowy art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429, w skrócie: "u.ś.w."), dotyczący ochrony praw nabytych, który dawałoby możliwość ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne na zasadach obowiązujących do końca grudnia 2023 r.
W odwołaniu skarżący nie zgodził się z powyższą decyzją. Podkreślił, że z treści art. 17 u.ś.r. wynika, iż przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jako warunek otrzymywania przez opiekuna osoby niepełnosprawnej świadczenia pielęgnacyjnego, przy ustalaniu prawa do świadczenia na "nowych", obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. zasadach, wskazuje, że zatrudnienie lub inna praca zarobkowa opiekuna nie miały żadnego wpływu na to prawo. Natomiast ostateczne orzeczenie o niepełnosprawności uprawniało skarżącego do złożenia w terminie 3 miesięcy od jego uprawomocnienia, wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium") decyzją z dnia 12 grudnia 2024 r., nr SKO.PSŚ/41.5/2127/1983/2024/19202, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej w skrócie: "k.p.a."), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 31 października 2024 r. W uzasadnieniu wskazano na obowiązujące normy prawne oraz przytoczone powyżej ustalenia stanu faktycznego, akcentując, że do dnia 31 grudnia 2023 r. skarżący nie miał ustalonego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, stąd też nie może korzystać z ochrony praw nabytych (por. art. 63 ust. 1 u.ś.w.).
W skardze z dnia 23 grudnia 2024 r. skarżący zarzucił Kolegium naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 63 ust. 1 u.ś.w. w związku z art. 24 ust. 2a i art. 17 ust. 1 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r., poprzez ich niezastosowanie, gdyż prawidłowa ich interpretacja prowadzi do wniosku, że przepis ten ma zastosowanie w sytuacji, gdy wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został złożony po dniu 31 grudnia 2023 r., natomiast orzeczenie o niepełnosprawności potwierdzało jej powstanie przed dniem 1 stycznia 2024 r. Dodatkowo, zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej) i art. 8 (zasada wzbudzania zaufania do władzy publicznej), a także przepisów dotyczących ustalania i rozpatrywania materiału dowodowego oraz wymogów stawianych uzasadnieniu decyzji (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.), gdyż decyzja Kolegium nie zawiera uzasadnienia prawnego, które byłoby adekwatne do stanu faktycznego i treści odwołania. Wniósł o uchylenie decyzji Kolegium w części, w jakiej utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 31 października 2024 r., co do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad córką, w okresie od 1 sierpnia do 31 października 2023 r.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Stosownie do art. 184 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej, która polega na porównywaniu czynności organów administracji rządowej i samorządowej (lub innych wykonujących zadania z zakresu administracji publicznej) z wzorcem, jakim są normy prawne. Zatem jednocześnie podstawę prawną stanowią przepisy prawa materialnego, regulacje proceduralne, a także przepisy ustrojowe (por. wyrok TK z dnia 24 października 2007 r. sygn. akt SK 7/06). Kompetencja kontrolna sądu administracyjnego sprowadza się do oceny legalności działania organu administracji w trzech płaszczyznach: a) oceny zgodności działania z prawem materialnym, b) dochowania wymaganej prawem procedury, c) respektowania reguł określonych w przepisach ustrojowych (por. A. Kabat: Prawo do sądu jako gwarancja ochrony praw człowieka w sprawach administracyjnych [w:] Podstawowe prawa jednostki i ich sądowa ochrona, Warszawa 1997, s. 231).
Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Nie ulega wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09).
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Kolegium z dnia 12 grudnia 2024 r., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 31 października 2024 r. w części dotyczącej odmowy przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, na okres od 1 sierpnia do 31 grudnia 2023 r., kiedy był zarejestrowany jako osoba bezrobotna.
Na mocy art. 17 ust. 1 u.ś.r. (w brzmieniu od 1 stycznia 2024 r.) świadczenie pielęgnacyjne przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom,
3) opiekunowi faktycznemu dziecka,
4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego
- jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego przed dniem 1 stycznia 2024 r. (tj. przed wejściem w życie art. 43 pkt 4 lit. a) u.ś.w. zamieniającego art. 17 u.ś.r.) organy administracji rozpatrując ten wniosek po dniu 1 stycznia 2024 r. zobowiązane są ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.
Bezspornie skarżący w okresie od lipca 2023 r. do stycznia 2024 r. był osobą nie wykonującą pracy, ale zarejestrowaną jako osoba bezrobotna oraz nie miał do dnia 31 grudnia 2023 r. ustalonego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na córkę.
Wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został natomiast złożony w dniu 21 października 2024 r., co jest istotne, bowiem prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (art. 24 ust. 2 u.ś.r.).
W rozpatrywanej sprawie skarżący będąc osobą, która uzyskała status wynikający z definicji osoby bezrobotnej, tj. normy zawartej w art. 2 pkt 1, między innymi przy rejestracji zadeklarował, że jest osobą zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia, zarówno w rozumieniu obowiązującej w dniu złożenia wniosku ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 214, która utraciła moc, jak również aktualnie ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz. U. z 2025 r. poz. 620), stąd też nie mógł w tym samym okresie od 1 sierpnia do 31 grudnia 2023 r. uzyskać prawa do wnioskowanego świadczenia.
Nadmienić jednak należy, że tylko i wyłącznie wniosek spełniający wymagania formalne i potwierdzający spełnienie wszystkich warunków przez wnioskodawcę daje możliwość wydania pozytywnego rozstrzygnięcia.
W konsekwencji oznacza to, że w sprawie nie ma zastosowania przepis przejściowy i intertemporalny, tj. art. 63 ust. 1 u.ś.w., który odnosi się do sytuacji, gdzie doszło do "przyznania" świadczenia, czyli do sytuacji, gdy właściwy organ administracji potwierdził w formie decyzji istnienie prawa do świadczenia, a prawo to powstało najpóźniej do dnia 31 grudnia 2023 r., co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Zważywszy na wyżej poczynione rozważania organy administracji publicznej obu instancji dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego na dzień wydania zaskarżonej decyzji, który nie wymagał uzupełnienia, jak też w sprawie nie doszło do naruszenia innych przepisów prawa.
Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, poza granicami zarzutów skargi, również nie dopatrzył się wadliwości zaskarżonej decyzji Kolegium, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W tym stanie rzeczy uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji.
Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.qov.pl.