II SA/GL 116/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2020-06-29
NSAAdministracyjneWysokawsa
organizacja ruchuprawo przedsiębiorcówograniczenie ruchudojazd do nieruchomościzasada proporcjonalnościwolność działalności gospodarczejprawo administracyjnesądy administracyjnezarządzanie ruchem

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził niezgodność z prawem aktu Prezydenta Miasta B. w części dotyczącej zmiany organizacji ruchu drogowego na ul. [...], naruszającego interes prawny skarżącej spółki.

Spółka "A" zaskarżyła akt Prezydenta Miasta B. dotyczący zmiany organizacji ruchu drogowego na ul. [...], wprowadzający zakaz ruchu i ograniczenie tonażu. Skarżąca podniosła, że narusza to jej prawo do prowadzenia działalności gospodarczej, uniemożliwiając dojazd do dzierżawionej nieruchomości. Sąd uznał, że akt ten jest niezgodny z prawem, ponieważ narusza zasadę proporcjonalności i wolność działalności gospodarczej, a organ nie wykazał konieczności tak drastycznego ograniczenia ruchu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę spółki "A" Sp. z o.o. na akt Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. dotyczący zmiany stałej organizacji ruchu drogowego na ul. [...]. Zmiana ta polegała na objęciu odcinka ul. [...] zakazem ruchu z dopuszczeniem jedynie pojazdów użytkowników garaży i służb miejskich oraz ograniczeniem tonażu do 3,5 tony. Skarżąca spółka, dzierżawiąca nieruchomość przy tej ulicy, podniosła, że zakaz ten uniemożliwia jej prowadzenie działalności gospodarczej, w tym dojazd pojazdów niezbędnych do jej funkcjonowania. Sąd uznał, że zaskarżony akt jest niezgodny z prawem w części dotyczącej ul. [...]. W uzasadnieniu wskazano, że organy publiczne przy ograniczaniu praw i wolności obowiązuje konstytucyjna zasada proporcjonalności, która wymaga, aby wprowadzane środki były niezbędne do osiągnięcia zamierzonego celu i pozostawały w odpowiedniej proporcji do nałożonych ciężarów. Sąd stwierdził, że organ nie wykazał, iż tak drastyczne ograniczenie ruchu było konieczne i proporcjonalne, zwłaszcza w kontekście możliwości zastosowania łagodniejszych środków, jak ograniczenie prędkości. Ponadto, brak szczegółowych analiz dotyczących bezpieczeństwa ruchu drogowego i wpływu zmiany na przedsiębiorców uniemożliwił skuteczną ocenę zgodności z prawem. Sąd podkreślił również naruszenie zasady równości wobec prawa. W konsekwencji, Sąd stwierdził niezgodność aktu z prawem i zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej spółki.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli uniemożliwia lub znacząco utrudnia dojazd do nieruchomości niezbędnej do prowadzenia działalności gospodarczej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że tak drastyczne ograniczenie ruchu, bez wykazania jego konieczności i proporcjonalności, narusza wolność działalności gospodarczej i zasadę równości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_niezgodność_z_prawem

Przepisy (27)

Główne

p.r.d. art. 10 § 6

Ustawa Prawo o ruchu drogowym

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem art. 3 § 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem art. 8 § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1-2

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 6

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 94 § 1-2

Ustawa o samorządzie gminnym

Pomocnicze

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach § 3.2.1.1 zał. nr 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem art. 8 § 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach § 3.1.1 zał. nr 1

k.p.a. art. 6

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 22

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.p. art. 2

Ustawa Prawo przedsiębiorców

p.p. art. 3

Ustawa Prawo przedsiębiorców

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem art. 5 § 5

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem art. 1 § 2 pkt 1

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie zasady proporcjonalności i wolności działalności gospodarczej poprzez nadmierne ograniczenie ruchu. Brak wykazania przez organ konieczności i adekwatności wprowadzonej organizacji ruchu. Naruszenie zasady równości wobec prawa. Brak przeprowadzenia analiz skutków zmiany organizacji ruchu dla uczestników i przedsiębiorców. Naruszenie interesu prawnego skarżącej spółki poprzez uniemożliwienie dojazdu do nieruchomości niezbędnej do prowadzenia działalności gospodarczej.

Odrzucone argumenty

Argument organu, że postawienie znaku drogowego nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Argument organu, że zatwierdzenie organizacji ruchu i umieszczenie znaku są odrębnymi czynnościami, a ta druga jest czynnością wykonawczą niepodlegającą zaskarżeniu.

Godne uwagi sformułowania

organy publiczne przy ograniczaniu praw i wolności obowiązuje konstytucyjna zasada proporcjonalności środki w większym stopniu ograniczające wolność działalności gospodarczej winny być stosowane jedynie wyjątkowo, dając prymat środkom ingerującym w tą sferę w mniejszym stopniu nie można tu działać w sposób arbitralny zatwierdzenie organizacji ruchu nie jest i nie może być czynnością mechaniczną i arbitralną

Skład orzekający

Renata Siudyka

przewodniczący

Stanisław Nitecki

członek

Artur Żurawik

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wykazanie, że nadmierne ograniczenia w organizacji ruchu mogą naruszać prawo przedsiębiorców i zasadę proporcjonalności. Podkreślenie obowiązku organów do wykazywania konieczności i adekwatności wprowadzanych zmian."

Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw związanych z organizacją ruchu drogowego i jej wpływem na działalność gospodarczą. Wymaga wykazania konkretnego naruszenia interesu prawnego przez skarżącego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak decyzje administracyjne dotyczące organizacji ruchu mogą bezpośrednio wpływać na funkcjonowanie przedsiębiorców i jakie zasady prawne muszą być przestrzegane przez organy. Podkreśla znaczenie zasady proporcjonalności i prawa do prowadzenia działalności gospodarczej.

Zakaz ruchu na ulicy zablokował firmę – sąd stanął po stronie przedsiębiorcy.

Dane finansowe

WPS: 597 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 116/19 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2020-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-02-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik /sprawozdawca/
Renata Siudyka /przewodniczący/
Stanisław Nitecki
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
I OSK 2218/20 - Wyrok NSA z 2024-02-14
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono niezgodność z prawem zaskarżonego aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1292
2
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki,, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant starszy referent Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w S. na akt Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zmiany organizacji ruchu drogowego 1) stwierdza, że zaskarżony akt w części dotyczącej ul. [...] jest niezgodny z prawem; 2) zasądza od Prezydenta Miasta B. na rzecz skarżącej Spółki kwotę 597,00 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu [...] r. wydany został akt przez Prezydenta Miasta B., Nr [...], na podstawie art. 10 ust. 6 ustawy - Prawo o ruchu drogowym (obecnie j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 110 ze zm. – dalej p.r.d.) w związku z § 3 ust. 1 oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 784), po uzyskaniu opinii zarządu drogi z dnia [...] r., na mocy którego zatwierdzono i przekazano do realizacji projekt zmiany stałej organizacji ruchu pn: "Objęcie zakazem ruchu odcinka ul. [...] z dopuszczeniem odstępstw od stosowania się do znaku B-1 wskazanych w treści projektowanej tabliczki do znaku oraz ograniczenie tonażu do 3,5 t rz.m.c. z dopuszczeniem pojazdów służb miejskich oraz dostaw dla mieszkańców przy wjeździe na ul. [...] oraz ul. [...] od strony ul. [...] a także na ul. [...] od strony ul. [...]". Podano również szczegółowe warunki zatwierdzenia podano: znaki drogowe, sygnały drogowe oraz urządzenia bezpieczeństwa ruchu drogowego należy zastosować zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (obecnie Dz. U. z 2019 r., poz. 2311 z późn. zm.); jednostka wprowadzająca organizację ruchu zobowiązana jest powiadomić organ zarządzający ruchem za pośrednictwem Wydziału Transportu Lokalnego oraz Miejskiego Komendanta Policji o terminie jej wprowadzenia co najmniej na 7 dni przed dniem wprowadzenia zmiany organizacji ruchu. Termin, w którym powinna zostać wprowadzona stała organizacja ruchu: do [...] r.
W opisie opracowania podano, że zamknięcie odcinka ul. [...] dla ruchu z dopuszczeniem jedynie pojazdów użytkowników i właścicieli garaży oraz pojazdów służb miejskich wynika ze złego stanu technicznego drogi, zagrażającemu bezpieczeństwu ruchu.
Skargę na powyższy akt poprzez pełnomocnika złożyła "A", Sp. z o.o. z siedzibą w S. Zarzucono:
1) Naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik postępowania:
a) art. 6 i 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm. – dalej k.p.a.), poprzez naruszenie zasady praworządności, pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, jak i nieprzeprowadzenie konsultacji społecznych z udziałem między innymi skarżącej Spółki;
b) art. 11 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie skarżącej zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy;
2) Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
a) art. 7, art. 22 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ograniczenie wolności działalności gospodarczej, poprzez działania organu naruszające zasadę legalizmu;
b) art. 2 i art. 32 Konstytucji RP, poprzez niezastosowanie zasady równości wobec prawa;
c) Preambuły oraz art. 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (j.t. Dz. U. 2019 r., poz. 1292 ze zm. – dalej p.p.), poprzez pozbawienie wolności wykonywania działalności gospodarczej oraz brak stwarzania korzystnych warunków do wykonywania działalności gospodarczej oraz niewspieranie małych przedsiębiorców, do jakich zalicza się skarżący;
d) pkt 3.2.1.1 zał. nr 1 pt. "Szczegółowe warunki techniczne dla znaków drogowych pionowych i warunki ich umieszczania na drogach" do rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na dragach", poprzez ustawienie znaku drogowego "Zakaz ruchu" z tabl. T-22 o treści "Nie dotyczy: właścicieli i użytkowników garaży, pojazdów służb miejskich" oraz ustawienie znaku B-18, tj. ograniczenie tonażu do 3,5 t rz.m.c. z dopuszczeniem pojazdów służb miejskich oraz dostaw dla mieszkańców, w sytuacji gdy stan techniczny drogi nie zagraża bezpieczeństwu ruchu, ulica [...] jest drogą wewnętrzną, nie jest przeznaczona do innych celów niż ruch pojazdów, ani nie jest przeznaczona do ruchu tylko określonych pojazdów, np. autobusów komunikacji miejskiej i taksówek;
e) § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na dragach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem, w zw. z pkt 3.1.1. zał. nr 1 do ww. rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach, poprzez brak przeprowadzenia przez organ analiz skutków, jakie zmiana organizacji ruchu powoduje dla uczestników ruchu oraz przedsiębiorców wykonujących działalność przy tej ulicy i wyjaśnienia, czy zostały spełnione ustawowe przesłanki upoważniające do dokonania zmiany organizacji ruchu na ul. [...] w B.;
f) § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem, poprzez brak przeprowadzenia konsultacji społecznych, w tym w szczególności z udziałem skarżącej i innych przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą przy tej ulicy, debat i spotkań poświęconych pracom projektowym nad nową organizacją ruchu;
g) § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem w zw. z art. 10 ust. 12 p.r.d., poprzez dokonanie zmiany stałej organizacji ruchu w sposób arbitralny i w oparciu o pozaustawowe przesłanki niewymienione w powyższych przepisach;
h) § 5 pkt 5 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem poprzez brak wskazania w zatwierdzonym projekcie szczegółowej charakterystyki drogi;
i) Art. 2 p.p., poprzez:
– ustanowienie zakazu ruchu B-1 w ciągu ulicy [...] oraz zakazu ruchu pojazdów o rzeczywistej masie całkowitej ponad 3.5 t na ulicy [...], a przez to uniemożliwienie skarżącej możliwości wykonywania działalności gospodarczej, w szczególności poprzez brak możliwości dojazdu do zakładu Spółki, dostarczania odpadów do przetworzenia, odebrania wyprodukowanego materiału, uniemożliwiających nawet dojazd służb utrzymania ruchu zakładu, dokonywania przeglądów i konserwacji i usuwania awarii, co stwarza niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia ludzi w okolicznych osiedlach (możliwość rozprzestrzenienia się pożaru, etc.);
– pozbawienie wolności wykonywania działalności gospodarczej oraz brak stwarzania korzystnych warunków do wykonywania działalności gospodarczej oraz niewspieranie małych przedsiębiorców, do jakich zalicza się skarżąca.
Wskazując na powyższe uchybienie skarżąca Spółka, wniosła o stwierdzenie nieważności aktu administracyjnego Prezydenta Miasta B. [...] r. w całości, ewentualnie stwierdzenie, że został wydany z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu podano m. in., że posiada interes prawny w zaskarżeniu aktu, jako dzierżawca części działki ewid. nr 1, położonej przy ulicy [...] w B., gdyż droga ta stanowi jedyny dojazd do przedmiotowej działki, w związku z brakiem zgody właścicieli działek sąsiadujących na dojazd przez ich działki do innej drogi publicznej (przez teren byłej "B"). Na nieruchomości tej skarżący prowadził działalność gospodarczą polegającą na przetwarzaniu odpadów. Poprzez postawienie znaku drogowego B-1 (zakaz ruchu) i B-18 (ograniczenie do 3,5 t rz.m.c) na ww. drodze został naruszony interes prawny skarżącego podmiotu, jako dzierżawcy ww. działki. Ustawienie ww. znaków spowodowało, iż został on pozbawiony zarówno możliwości dojazdu do nieruchomości, jak również wykonywania działalności gospodarczej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa. Wprowadzona w niniejszej sytuacji zmiana organizacji ruchu była dokonana w sposób zgodny z prawem. Fakt postawienia znaku drogowego nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Zatwierdzenie organizacji ruchu oraz umieszczenie znaku drogowego są dwiema odrębnymi czynnościami. Czynność polegająca na postanowieniu znaku jest czynnością wykonawczą do zatwierdzenia organizacji ruchu i nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") sądowa kontrola działalności publicznej obejmuje m.in. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5 (tzn. inne niż akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej). Sąd administracyjny dokonuje tej kontroli według stanu prawnego istniejącego w dacie podejmowania przez organ aktu stanowiącego przedmiot zaskarżenia. Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a. wskazana kontrola sądowa dokonywana jest w granicach sprawy administracyjnej, zaś sąd administracyjny orzekając w jej granicach, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie był akt dotyczący zatwierdzenia projektu stałej organizacji ruchu.
Zatwierdzenie organizacji ruchu jest aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., o czym przesądziła uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 r. (sygn. akt I OPS 14/13), a pogląd ten nie budzi obecnie wątpliwości w orzecznictwie sądowym. W uchwale tej m. in. zwrócono uwagę, że akty realizujące zadania administracji drogowej są aktami władztwa publicznego, gdyż ingerują w materię korzystania z dróg publicznych precyzując ich sieć, sposób finansowania, jakość, parametry, utrzymywanie w zdatności do używania, a argumentacja przemawiająca za uznaniem zatwierdzenia organizacji ruchu jako aktu z art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. opiera się na wynikającym z analizy stanu prawnego wniosku o skutkach zatwierdzenia organizacji ruchu odnoszących się do powstania sytuacji prawnej, poprzez ustanowienie nowych zasad organizacji ruchu o charakterze powszechnym i ogólnym. Akt ten nie ogranicza się więc do zakresu organizacyjno-technicznego, a nadto nie jest czynnością jednorazową. Jest to swoista działalność organu samorządu terytorialnego, a skoro tak, to także prawo do zaskarżenia aktu zatwierdzenia organizacji ruchu drogowego wynika m. in. z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (obecnie j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 713 ze zm. – dalej w skrócie: "u.s.g.").
Warunkiem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na ww. akt jest wykazanie przesłanki naruszenia interesu prawnego. Skarga taka nie jest bowiem skargą powszechną (nie ma charakteru actio popularis), a zatem dopiero wykazanie takiego naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia przez wnoszącego skargę na uchwałę (zarządzenie) organu otwiera drogę do merytorycznego jej rozpoznania, przy czym naruszenie to nie może mieć charakteru przyszłego i niepewnego, ale powinno być realne i aktualne (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 19 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 57/13).
W niniejszej sprawie skarżąca Spółka wskazała, że zmiana organizacji ruchu naruszyła jej możliwość prowadzenia działalności gospodarczej, uniemożliwiając dojazd pojazdów do miejsca jej wykonywania. W tej sytuacji przyjąć zatem należy, że zmiana organizacji ruchu ogranicza w istocie – zdaniem Sądu – prawa Skarżącej, w tym możliwość swobodnego prowadzenia na tym obszarze działalności gospodarczej. Ustalenie to umożliwia Sądowi dokonanie merytorycznej oceny podniesionych w skardze zarzutów i kontroli zaskarżonego aktu, ale jedynie w zakresie interesu prawnego Skarżącej, nie szerzej.
Elementy składające się na organizację ruchu wymienia § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem, i należą do nich mające wpływ na ruch drogowy: geometria drogi, zakres dostępu do drogi, sposób umieszczenia znaków pionowych, poziomych, sygnalizatorów i urządzeń bezpieczeństwa ruchu, zasady działania sygnalizacji, znaków świetlnych, znaków o zmiennej treści i innych zmiennych elementów. Właściwą organizację ruchu stanowi zatem zespół czynników mających bezpośredni wpływ na ruch drogowy w kontekście jego bezpieczeństwa. Realizacja celu, jakim jest bezpieczny ruch na drodze, zależy od poziomu merytorycznego projektu organizacji ruchu, a więc dokumentacji przedkładanej organowi właściwemu do jej zatwierdzenia.
Należy wskazać, że organy publiczne przy ograniczaniu praw i wolności obowiązuje konstytucyjna zasada proporcjonalności. Na jej temat szeroko wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny m. in. w wyroku z dnia 31 stycznia 2013 r., K 14/11, (OTK-A 2013/1/7). Zauważył, że w najogólniejszym sensie wywodzona jest ona z art. 2 Konstytucji, czyli z zasady demokratycznego państwa prawnego. Wynika ona również i przede wszystkim z art. 31 ust. 3 Konstytucji, tam gdzie chodzi o regulacje ograniczające prawa lub wolności. Zasada proporcjonalności jest zasadą instrumentalną, jest stosowana w wielu gałęziach prawa i może pełnić różne funkcje. Z historycznego punktu widzenia, do sformułowania zasady proporcjonalności w jej obecnym kształcie, doprowadziło rozwinięcie ogólnie rozumianego zakazu nadmiernej ingerencji. Obecnie posługiwanie się testem proporcjonalności sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na następujące pytania: 1) czy wprowadzona regulacja jest w stanie doprowadzić do zamierzonych skutków, 2) czy regulacja ta jest niezbędna dla ochrony interesu publicznego, z którym jest powiązana, 3) czy rezultaty wprowadzanej regulacji pozostają w odpowiedniej proporcji do ciężarów nakładanych na podmioty. Negatywna odpowiedź na którekolwiek z powyższych pytań uzasadnia stwierdzenie naruszenia tej zasady, a obowiązuje ona nie tylko w procesie stanowienia prawa, ale i jego stosowania. Zasada ta ma istotne znaczenie m. in. w działalności gospodarczej, gdyż środki w większym stopniu ograniczające wolność działalności gospodarczej winny być stosowane jedynie wyjątkowo, dając prymat środkom ingerującym w tą sferę w mniejszym stopniu.
Należy przyjąć, że zaskarżona regulacja w zakresie objętym interesem prawnym skarżącej Spółki nie spełnia wymogów proporcjonalności i państwa prawnego, w istocie naruszając także wolność działalności gospodarczej. Jeśli w konsekwencji wydania zaskarżonego aktu przedsiębiorca nie miał możliwości, by dojechać pojazdami do nieruchomości, do której miał tytuł prawny i która była mu niezbędna do wykonywania działalności, to tym samym organ naruszył jego prawa.
Jednym z koniecznych elementów projektu organizacji ruchu jest opis techniczny zawierający charakterystykę drogi i ruchu na drodze (§5 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r.). Ten element projektu organizacji ruchu wiąże się ściśle z uzasadnieniem dla umieszczenia na drodze znaków drogowych wprowadzających ograniczenia (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 723/13). Z kolei szczegółowe zasady zatwierdzenia projektu organizacji ruchu zostały uregulowane w § 8 rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r. i z przepisu tego wynika, że zatwierdzenie organizacji ruchu nie jest i nie może być czynnością mechaniczną i arbitralną. §8 ust. 1 ww. rozporządzenia stwierdza bowiem, że w celu szczegółowego rozpatrzenia wniesionych opinii lub wątpliwości związanych z projektem organ zarządzający ruchem może:
1) powołać komisję, w której skład wchodzą, w szczególności, przedstawiciel Policji oraz przedstawiciel zarządu drogi;
2) zasięgnąć opinii rzeczoznawcy, audytora lub biegłego w zakresie wpływu planowanej organizacji ruchu na jego bezpieczeństwo;
3) zasięgnąć opinii rzeczoznawcy lub biegłego w zakresie wpływu planowanej organizacji ruchu na środowisko, w szczególności w zakresie hałasu i zanieczyszczenia powietrza.
Zwrócić należy uwagę, że w opisie opracowania podano, iż zamknięcie odcinka ul. [...] dla ruchu z dopuszczeniem jedynie pojazdów użytkowników i właścicieli garaży oraz pojazdów służb miejskich wynikało ze złego stanu technicznego drogi, zagrażającemu bezpieczeństwu ruchu. Według dokumentacji ul. [...] nie jest drogą publiczną, a drogą wewnętrzną. Ponieważ przedłożony projekt nie zawierał szczegółowych, rzetelnych i rzeczowych analiz dotyczących bezpieczeństwa na drodze, to - zdaniem Sądu - organ nie mógł skutecznie ocenić, czy wprowadzony zakaz jest zgodny z przepisami i spełnia test proporcjonalności. Jest to istotne tym bardziej, że niektóre pojazdy otrzymały możliwość wjazdu na przedmiotowy teren.
Co istotne, należało w szczególności rozważyć zastosowanie środka łagodniejszego, poprzez wprowadzenie ograniczenia prędkości, który także ma na celu poprawę bezpieczeństwa ruchu drogowego. Należało więc wykazać, że takie ograniczenie prędkości nie będzie skutecznie chroniło bezpieczeństwa w ruchu drogowym.
Tym samym arbitralnie naruszono także zasadę równości wskazaną w art. 32 ust. 1 Konstytucji. W jego świetle wszyscy są wobec prawa równi i wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego utrwalił się pogląd, że konstytucyjna zasada równości polega na równym traktowaniu wszystkich podmiotów (adresatów norm prawnych) charakteryzujących się jednakową cechą wspólną, bez zróżnicowań dyskryminujących i faworyzujących. Równość oznacza też, że dopuszczalne jest odmienne traktowanie przez prawo różnych podmiotów (adresatów norm prawnych), które owej cechy wspólnej nie mają. Zasada ta nie oznacza więc identyczności (tożsamości) praw wszystkich jednostek (zob. postanowienie TK z 24 października 2001 r., sygn. SK 10/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 225). Powyższe rozumienie zasady równości znajduje również swoje uzasadnienie w zasadzie sprawiedliwości społecznej (zob. orzeczenie TK z 29 września 1997 r., sygn. K 15/97, OTK ZU nr 3-4/1997, poz. 37). Dokonując oceny w kontekście dochowania wymogów zasady równości, powinno się najpierw ustalić, czy mamy do czynienia z podmiotami tożsamymi, a następnie na podstawie jakiej cechy dokonano zróżnicowania sytuacji prawnej adresatów danej normy i wreszcie, rozważyć, czy zróżnicowanie to było uzasadnione (np. wyrok TK z 16 grudnia 1997 r., sygn. K 8/97, OTK ZU nr 5-6/1997, poz. 70). Na pewno jednak nie można tu działać w sposób arbitralny.
W lakonicznych motywach do zaskarżonego aktu i w jego opisie nie wykazano, że skarżąca Spółka winna być potraktowana gorzej, niż inni uczestnicy ruchu drogowego i to w aż takim stopniu, który uniemożliwiał dojazd jej pojazdów do nieruchomości. Nie zostało to poparte żadnymi konkretnymi ustaleniami dotyczącymi zagrożenia ruchu drogowego i konieczności zastosowania środka ograniczającego prawa i wolności aż w tak dużym stopniu.
Powyższe rozważania stanowią również odniesienie się do szczegółowych zarzutów zawartych w skardze.
Mając to na uwadze Sąd skargę uwzględnił, wobec czego na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku.
Ponieważ zaskarżony akt nie należy do aktów prawa miejscowego, stąd po upływie jednego roku od dnia jego wydania nie było możliwe stwierdzenie jego nieważności. Należało w tej sytuacji orzec, że ww. akt w zaskarżonym zakresie jest niezgodny z prawem (art. 94 ust. 1 i 2 u.s.g.). Zakres ten na rozprawie został zawężony do ul. [...].
W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi (100 zł) i koszty zastępstwa procesowego (497 zł, wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa), Sąd rozstrzygał w oparciu o przepisy art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.
Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI