II SA/Gl 1149/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-01-08
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanepostępowanie legalizacyjnesamowola budowlanapostępowanie naprawczeistotne odstępstwodecyzja ostatecznapowaga rzeczy osądzonej WSA Gliwice

WSA w Gliwicach oddalił skargę na postanowienie o odmowie wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, uznając, że przepis art. 49f Prawa budowlanego nie ma zastosowania do obiektu, w stosunku do którego toczyło się postępowanie naprawcze.

Skarżący domagali się wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego dla budynku parterowego, który został zrealizowany na podstawie pozwolenia na budowę, ale z istotnymi odstępstwami. Organy nadzoru budowlanego odmówiły wszczęcia postępowania, wskazując na powagę rzeczy osądzonej oraz brak podstaw prawnych do zastosowania art. 49f Prawa budowlanego, który dotyczy samowoli budowlanej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że postępowanie naprawcze prowadzone w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego wyklucza zastosowanie uproszczonej legalizacji.

Skarżący M. B. i L. B. wnieśli skargę na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiające wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Przedmiotem wniosku była legalizacja budynku parterowego murowanego, który został zrealizowany na podstawie decyzji Urzędu Rejonowego z 1991 r. zatwierdzającej plan realizacyjny i udzielającej pozwolenia na budowę, jednak z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu. Wcześniej toczyło się postępowanie naprawcze w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego, zakończone ostatecznymi decyzjami nakładającymi na skarżących obowiązek sporządzenia projektu zamiennego i wykonania robót budowlanych. Organy nadzoru budowlanego odmówiły wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, powołując się na powagę rzeczy osądzonej oraz fakt, że przepis art. 49f Prawa budowlanego, wprowadzający uproszczoną legalizację, dotyczy obiektów budowlanych wybudowanych bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia, czyli w warunkach samowoli budowlanej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. Sąd uznał, że skoro w stosunku do spornego budynku toczyło się postępowanie naprawcze w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego, a nie postępowanie dotyczące samowoli budowlanej, to nie mógł mieć zastosowania tryb uproszczonej legalizacji z art. 49f Prawa budowlanego. Sąd podkreślił, że postępowanie naprawcze i postępowanie legalizacyjne to odrębne procedury, a przepis art. 49f Prawa budowlanego nie może być stosowany do robót budowlanych innych niż te określone w art. 48 ust. 1 i art. 49f ust. 1 Prawa budowlanego. Sąd stwierdził, że istniała oczywista przeszkoda do wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, co uzasadniało odmowę na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, uproszczone postępowanie legalizacyjne nie może być wszczęte, gdy w stosunku do obiektu budowlanego toczyło się postępowanie naprawcze w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego, ponieważ przepis art. 49f Prawa budowlanego dotyczy wyłącznie obiektów wybudowanych w warunkach samowoli budowlanej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że postępowanie naprawcze (art. 50-51 P.b.) i postępowanie legalizacyjne (art. 49f P.b.) to odrębne procedury. Art. 49f P.b. ma zastosowanie tylko do samowoli budowlanej, a nie do istotnych odstępstw od projektu budowlanego, które są przedmiotem postępowania naprawczego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

p.b. art. 49f

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

k.p.a. art. 61a § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

p.b. art. 48

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 50

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 51

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa zmieniająca art. 32

Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Art. 49f Prawa budowlanego ma zastosowanie wyłącznie do obiektów budowlanych wybudowanych w warunkach samowoli budowlanej, a nie do obiektów, w stosunku do których toczyło się postępowanie naprawcze w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego z powodu istotnych odstępstw od projektu.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie powagi rzeczy osądzonej. Zarzuty naruszenia art. 53a p.b. poprzez niezastosowanie i błędne przyjęcie, że nie może zostać wszczęte uproszczone postępowanie legalizacyjne. Zarzuty naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. poprzez błędne utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji. Zarzuty naruszenia art. 25 i art. 32 ustawy zmieniającej poprzez ich błędną interpretację i bezzasadne przyjęcie, że uniemożliwiają wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego.

Godne uwagi sformułowania

inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania tożsamość stosunku administracyjnoprawnego powaga rzeczy osądzonej budowa obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia postępowanie naprawcze istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego brak w przepisach prawa materialnego podstawy do rozstrzygnięcia o treści żądania w trybie postępowania administracyjnego

Skład orzekający

Stanisław Nitecki

przewodniczący

Beata Kalaga-Gajewska

członek

Agnieszka Kręcisz-Sarna

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Rozróżnienie między postępowaniem legalizacyjnym (art. 49f P.b.) a postępowaniem naprawczym (art. 50-51 P.b.) oraz zastosowanie art. 61a k.p.a. w przypadku braku podstaw prawnych do wszczęcia postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji istotnych odstępstw od projektu budowlanego w ramach legalnie rozpoczętej budowy, a nie czystej samowoli budowlanej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego rozróżnienia między różnymi trybami postępowania w prawie budowlanym, co jest kluczowe dla praktyków. Choć fakty nie są niezwykłe, interpretacja przepisów ma znaczenie praktyczne.

Samowola budowlana czy istotne odstępstwo? Kiedy można ubiegać się o uproszczoną legalizację?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 1149/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-01-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-08-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna /sprawozdawca/
Beata Kalaga-Gajewska
Stanisław Nitecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 48, art. 49f, art. 50, art. 51
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 735
art. 61a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi M. B. (B.), L. B. (B.) na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 18 czerwca 2024 r. nr WINB-WOA.7722.37.2022.SS/AS/AJ/KC w przedmiocie odmowy wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 18 czerwca 2024 r., nr WINB-WOA.7722.37.2022.SS/AS/AJ/KCnr [...] Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej "ŚWINB" lub "Organ odwoławczy") utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu G. (dalej "PINB" lub "Organ I instancji") z 18 stycznia 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie sprawy.
PINB, po rozpatrzeniu wniosku M. B. i L. B. (dalej "Skarżący"), odmówił wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego w sprawie budynku parterowego murowanego o wymiarach 3,73 m x 8,26 m w P. przy ul. [...], na działce nr [...].
Postanowienie z 18 stycznia 2022 r. wydano w oparciu o art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.; dalej "k.p.a.").
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że przesłanką do odmowy wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego jest prowadzone od 14 października 2015 r. postępowanie administracyjne w sprawie istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego w części dotyczącej II etapu budynku pawilonu usługowego, realizowanego na podstawie decyzji Urzędu Rejonowego w G. z 26 sierpnia 1991 r., nr [...]. Decyzją tą zatwierdzono plan realizacyjny zabudowy działki nr [...], położonej w P. przy ul. [...], budynkiem usługowym UH i udzielono pozwolenia na jego budowę. Decyzja PINB z 10 maja 2017 r., nr [...] w sprawie nałożenia obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego i wykonania określonych robót budowlanych jest prawomocna w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 października 2021 r., II OSK 3205/18.
Organ I instancji stwierdził zatem, że istnieje inna uzasadniona przyczyna uniemożliwiająca wszczęcie postępowania, tj. tożsamość stosunku administracyjnoprawnego występującego między sprawą zakończoną lub będącą w toku oraz powtórnym podaniem o wszczęcie postępowania administracyjnego.
W zażaleniu na ww. postawienie Skarżący zarzucili, że nigdy wcześniej nie składali wniosku o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Jest to pierwszy wniosek, korzystający z tego uprawienia, jakie daje Skarżącym znowelizowane prawo budowlane. Zdaniem Skarżących można wszcząć postępowanie uproszczone w stosunku do każdego obiektu budowlanego wobec którego nie wydano decyzji o nakazie rozbiórki do 19 września 2020 r., niezależnie od tego, czy w stosunku do niego zostało wszczęte postępowanie legalizacyjne, czy też nie.
ŚWINB zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Organu I instancji, uznając zażalenie za pozbawione podstaw.
ŚWINB – w wyniku własnego postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w sprawie – doszedł do takiej samej konkluzji, jak Organ I instancji. W rozpoznawanej sprawie zaistniała "inna uzasadniona przyczyna" odmowy wszczęcia postępowania z uwagi na fakt, że żądanie Skarżących dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją administracyjną (powaga rzeczy osądzonej).
Skarżący żądają wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego z art. 49f ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (aktualny tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 725 z późn. zm.; dalej "p.b.) w stosunku do budynku parterowego murowanego o wymiarach 3,73 m x 8,26 m, zlokalizowanego w P. przy ul. [...], na działce nr [...]. Przepis art. 49f p.b. został wprowadzony na mocy art. 1 pkt 37 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471; dalej "ustawa zmieniająca") i wszedł w życie 19 września 2020 r. Zgodnie z art. 32 ustawy zmieniającej nie można wszcząć postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przez dniem wejścia w życie niniejszej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki.
Przedmiotem wniosku Skarżących jest uproszczona legalizacja budowy, w stosunku do której toczyło się postępowanie w oparciu o przepisy prawa budowlanego z 1994 r. i zakończyło się decyzją PINB z 10 maja 2017 r., wydaną w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Na mocy ww. decyzji nałożono na Skarżących obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego budynku pawilonu usługowego, zrealizowanego na podstawie decyzji Urzędu Rejonowego w G. z 26 sierpnia 1991 r. w części dotyczącej II etapu budowy budynku objętego ww. decyzją, w terminie do 30 listopada 2017 r. Ponadto Skarżący zostali zobowiązani do wykonania robót budowlanych w zakresie przebudowy ściany zewnętrznej części budynku pawilonu usługowego zrealizowanego w II etapie budowy, wykraczającą poza granicę działki inwestorów nr [...] na teren działki sąsiedniej nr [...]w celu zlokalizowania budynku w granicach własnej działki i doprowadzenia stanu istniejącego do stanu zgodnego z prawem, w terminie do dnia 30 listopada 2017 r.
Decyzja PINB z 10 maja 2017 r. została utrzymana w mocy decyzją ŚWINB z 26 lipca 2017 r., nr WINB.WOA.7721.403.2017.AP. Decyzje organów obu instancji są ostateczne i prawomocne.
Wobec powyższego doszło do rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach Skarżących w zakresie spornego budynku parterowego co powoduje, że mamy do czynienia z powagą rzeczy osądzonej.
Ponadto Organ odwoławczy zauważył, że art. 49f ust. 1 p.b. odnosi się do obiektów budowlanych wzniesionych w warunkach samowoli budowlanej. W przypadku Skarżących, roboty budowlane polegające na rozbudowie pawilonu zostały zrealizowane w toku legalnie prowadzonej inwestycji w związku z czym należało przyjąć, że mamy do czynienia z istotnym odstępstwem od projektu budowlanego. Postępowanie naprawcze było zatem prowadzone w trybie art. 50-51 p.b.
W skardze do sądu administracyjnego Skarżący, reprezentowani przez fachowego pełnomocnika, wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Skarżący wnieśli także o przeprowadzenie dowodu z:
- decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 8 grudnia 2023 r., nr [...]na okoliczność jej treści, a w szczególności uchylenia decyzji ŚWINB z 27 lipca 2023 r., nr [...] i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania;
- z mapy z 1 kwietnia 2022 r. z pomiaru inwentaryzacyjnego budynku zlokalizowanego w P. przy ul. [...] na okoliczność, że budynek ten w całości znajduje się na działce nr [...].
Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucili naruszenie:
1) art. 61a § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że z uwagi na wydanie 10 maja 2017 r. decyzji przez PINB w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. wystąpiła powaga rzeczy osądzonej, która uniemożliwiła wydanie rozstrzygnięcia na podstawie wniosku Skarżących o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 53a p.b.;
2) art. 53a p.b. poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, że wobec spornego budynku nie może zostać wszczęte uproszczone postępowanie legalizacyjne z uwagi na decyzję PINB z 10 maja 2017 r.;
3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. z związku z art. 144 k.p.a. poprzez błędne utrzymanie w mocy przez ŚWINB postanowienia Organu I instancji;
4) art. 25 i art. 32 ustawy zmieniającej poprzez ich błędną interpretację i bezzasadne przyjęcie, że treść wskazanych wyżej przepisów uniemożliwia wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
W uzasadnieniu skargi podano argumenty na poparcie sformułowanych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
W piśmie procesowym z 22 września 2024 r. Skarżący wnieśli o przeprowadzenie dowodu z decyzji ŚWINB z 22 lipca 2024 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji ŚWINB z 26 lipca 2017 r., uchylenia decyzji PINB z 10 maja 2017 r. oraz nałożenia na Skarżących na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. obowiązku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego oraz z odwołania z 27 sierpnia 2024 r. od ww. decyzji - na okoliczność ich treści. Zdaniem Skarżących, wobec treści ww. rozstrzygnięcia, przesłanka powagi rzeczy osądzonej przestała być aktualna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej "p.p.s.a.").
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądu administracyjnego oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji wynikające z treści art. 145 § 1 p.p.s.a, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Wyjaśnić również należy, że skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.
Zgodnie z przywołanym w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W doktrynie jak i orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że "inne przyczyny, z powodu których postępowanie nie może być wszczęte" mogą dotyczyć: 1) braku w przepisach prawa materialnego podstawy do rozstrzygnięcia o tej treści żądania w trybie postępowania administracyjnego; 2) sytuacji gdy w danej sprawie toczy się już postępowanie; 3) sytuacji gdy w sprawie zapadła już decyzja; 4) żądania, które nie podlega rozstrzygnięciu w formie decyzji a wymaga innej formy działania. Podkreśla się także, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a może mieć miejsce tylko w sytuacjach oczywistych, które nie wymagają analizy sprawy, przeprowadzania czynności wyjaśniających i dowodowych.
Zgodnie zaś z art. 49f ust. 1 p.b. w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne. W przypadku obiektów budowlanych, o których mowa w art. 103 ust. 2, uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w ust. 1, prowadzi się na żądanie właściciela lub zarządcy tego obiektu budowlanego (art. 49f ust. 2 p.b.). W myśl art. 49f ust. 5 p.b. nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w ust. 1, jeżeli termin, o którym mowa w ust. 1, upłynął po dniu wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy, o którym mowa w art. 48 ust. 1. Zgodnie zaś z art. 53a ust. 2 p.b. właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może wystąpić do organu nadzoru budowlanego z żądaniem wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
Przepis art. 49f p.b. zawiera szczególną regulację odnoszącą się do obiektów budowlanych wybudowanych bez pozwolenia na budowę, bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesionego sprzeciwu do tego zgłoszenia, jeżeli od zakończenia budowy tych obiektów upłynęło co najmniej 20 lat. Przewiduje on poddanie tych obiektów uproszczonemu postępowaniu legalizacyjnemu. Postępowaniem tym na żądanie właściciela lub zarządcy obiektu mogą zostać objęte także obiekty budowlane, których budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r. lub, w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Uproszczone postępowanie legalizacyjne, z art. 49f p.b., jest postępowaniem odrębnym względem zwykłych postępowań legalizacyjnych przewidzianych w art. 48 p.b. oraz art. 37 i 40 Prawa budowlanego z 1974 r.
Przepis art. 49f p.b. - co jednoznacznie wynika z jego treści - znajduje zastosowanie wyłącznie w sytuacji stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
W rozpoznawanej sprawie, objęty wnioskiem Skarżących o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, budynek parterowy murowany, zlokalizowany na działce nr [...] przy ul. [...] w P. został zrealizowany na podstawie decyzji Urzędu Rejonowego w G. z 26 sierpnia 1991 r., nr [...]. Decyzją tą zatwierdzono plan realizacyjny zabudowy działki nr [...], położonej w P. przy ul. [...], budynkiem usługowym UH i udzielono pozwolenia na jego budowę. W stosunku do ww. budynku przed organami nadzoru budowlanego prowadzone było postępowanie w trybie art. 50-51 p.b., w ramach którego PINB decyzją z 10 maja 2017 r., wydaną w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, nałożył na Skarżących obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego budynku pawilonu usługowego oraz wykonania określonych robót budowlanych. Decyzja PINB została utrzymana w mocy decyzją ŚWINB z 26 lipca 2017 r. W chwili złożenia wniosku o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego i w chwili orzekania przez organy nadzoru budowlanego ww. decyzja z 10 maja 2017 r. i z 26 lipca 2017 r. były ostateczne i prawomocne. Następnie w ramach wznowionego postępowania, ŚWINB decyzją z 22 lipca 2024 r., nr [...] uchylił decyzją własną z 26 lipca 2017 r., którą utrzymano w mocy decyzję PINB z 10 maja 2017 r., uchylił decyzję PINB z 10 maja 2017 r. i nałożył na Skarżących na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego ww. budynku pawilonu usługowego.
W ww. decyzjach administracyjnych wydanych w trybie art. 50-51 p.b. ustalono, że Skarżący dopuścili się istotnych odstępstw względem zatwierdzonego projektu oraz decyzji Urzędu Rejonowego w G. z 26 sierpnia 1991 r. o udzieleniu pozwolenia na budowę. Wobec tego sporny budynek ani w całości ani w części nie został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej, lecz z istotnym naruszeniem postanowień zawartych w pozwoleniu na budowę. Oczywistym było zatem, że w stosunku do przedmiotowych robót budowlanych nie mógł znaleźć zastosowania tryb określony w art. 49f p.b.
Należy odróżnić postępowanie legalizacyjne od postępowania naprawczego. Procedura zawarta w art. 49f p.b. dotyczy postępowania legalizacyjnego, a więc sytuacji gdy doszło do budowy obiektu budowlanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1 pkt 1 i 2 p.b.). Natomiast postępowanie naprawcze, które regulują przepisy art. 50-51 p.b., dotyczy innych przypadków niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49f p.b., co wprost wynika z brzmienia art. 50 ust. 1 p.b. Przepis art. 32 ustawy zmieniającej wskazuje zaś, że w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki, nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1. Zatem w stosunku do obiektów budowlanych, co do których nie wydano przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej decyzji o rozbiórce, przepisy dotyczące postępowania legalizacyjnego uproszczonego znajdują zastosowanie pod określonymi warunkami. Przepis art. 32 ustawy zmieniającej dotyczy wyłącznie postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 48 p.b. Nie może mieć on zastosowania do postępowania naprawczego prowadzonego w trybie art. 50-51 p.b., gdyż oznaczałoby to rozszerzenie uproszczonej legalizacji dotyczącej samowoli budowlanych, o których mowa w art. 49f ust. 1, na roboty budowlane inne niż określone w art. 48 ust. 1 i art. 49f ust. 1 p.b. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 maja 2024 r., II OSK 789/23, opubl. w internetowej bazie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").
Biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne związane z realizacją robót budowlanych i prowadzenie w stosunku do nich postępowania naprawczego w trybie art. 50-51 p.b., ŚWINB prawidłowo wskazał, że w stosunku do przedmiotowych robót budowlanych nie mógł znaleźć zastosowania tryb określony w art. 49f p.b. Wobec tego zaistniała inna przyczyna, z powodu której postępowanie nie mogło być wszczęte, tj. brak w przepisach prawa materialnego podstawy do rozstrzygnięcia o treści żądania Skarżących w trybie postępowania administracyjnego. Przytoczona w zaskarżonym postanowieniu przyczyna odmowy wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego była przy tym oczywista i dostrzegalna już na etapie wstępnym. W tych okolicznościach uzasadnione było wydanie postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.
W niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego odmówiły wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego powołując się w pierwszej kolejności na powagę rzeczy osądzonej. Wskazywały bowiem, że postępowanie dotyczące spornego obiektu budowlanego zostało zakończone ostateczną i prawomocną decyzją PINB z 10 maja 2017 r., utrzymaną w mocy decyzją ŚWINB z 26 lipca 2017 r. Niewątpliwie jednak wniosek Skarżących dotyczący wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego i sprawa zakończona ww. decyzjami dotyczą innych trybów postępowania, a więc są to sprawy oparte o różne podstawy prawne i faktyczne. To natomiast wyklucza możliwość stwierdzenia, że zachodzi tożsamość ww. spraw. Jednakże kwestia ta nie ma wpływu na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia z uwagi na fakt, że istniała opisana wyżej oczywista przeszkoda do wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Napomknąć jedynie należy, że prawidłowe rozumienie treści przepisów art. 25 i art. 32 ustawy zmieniającej wskazuje, że w stosunku do obiektów budowlanych, co do których wszczęto postępowanie legalizacyjne na podstawie dotychczasowych przepisów prawa budowlanego, ale nie wydano decyzji o nakazie rozbiórki, możliwe jest zastosowanie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o jakim mowa w art. 49f p.b. Zatem prowadzenie procedur legalizacyjnych w trybie zwykłym (art. 48 p.b. bądź art. 37 i 40 Prawa budowlanego z 1974 r.) nie stanowi przeszkody do wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego (por. wyrok NSA z 26 października 2023 r., II OSK 1363/22, opubl. w CBOSA).
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI