II SA/Gl 1147/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-01-23
NSAbudowlaneWysokawsa
pozwolenie na budowęprawo budowlanewspółwłasnośćprawo do dysponowania nieruchomościązgoda współwłaścicielainstalacja gazowapostępowanie administracyjnesąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na decyzję Wojewody Śląskiego odmawiającą pozwolenia na budowę instalacji gazowej w budynku mieszkalnym, uznając, że inwestorka nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane z uwagi na wycofanie zgody przez jedną ze współwłaścicielek.

Skarżący domagali się pozwolenia na budowę wewnętrznej instalacji gazowej w budynku mieszkalnym. Wojewoda Śląski odmówił wydania pozwolenia, uznając, że inwestorka nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, ponieważ jedna ze współwłaścicielek skutecznie wycofała swoją wcześniejszą zgodę na inwestycję. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu odwoławczego, że prace budowlane przekraczają zwykły zarząd i wymagają zgody wszystkich współwłaścicieli, a wycofanie zgody przez jedną z nich uniemożliwia uzyskanie pozwolenia.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewody Śląskiego odmawiającą wydania pozwolenia na budowę wewnętrznej instalacji gazowej w budynku mieszkalnym. Prezydent Miasta R. pierwotnie wydał pozwolenie, jednak Wojewoda uchylił tę decyzję, uznając, że inwestorka nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, ponieważ jedna ze współwłaścicielek (K. U.) cofnęła swoją zgodę. Sąd administracyjny w poprzednim postępowaniu uchylił decyzję Wojewody, wskazując, że samo odwołanie nie jest równoznaczne z cofnięciem zgody. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewoda, dysponując pismem z 27 marca 2024 r., w którym K. U. jednoznacznie wycofała zgodę, ponownie odmówił wydania pozwolenia. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów Prawa budowlanego i Kodeksu postępowania administracyjnego, kwestionując możliwość skutecznego cofnięcia zgody w postępowaniu administracyjnym oraz naruszenie zasady czynnego udziału strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. Sąd podkreślił, że prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest warunkiem koniecznym do uzyskania pozwolenia, a oświadczenie inwestora w tym zakresie może być badane przez organ administracji. W sytuacji, gdy jeden ze współwłaścicieli, którego udział wynosi 4/8, skutecznie wycofał zgodę na prace przekraczające zwykły zarząd, organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że inwestorka nie posiada wymaganego prawa. Sąd wskazał, że wątpliwości co do skuteczności cofnięcia zgody powinny być rozstrzygane przed sądem powszechnym, a organ administracji nie może ignorować takiego oświadczenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, cofnięcie zgody przez współwłaściciela na roboty przekraczające zwykły zarząd, jeśli jest skuteczne i nie zostało podważone przez sąd powszechny, uniemożliwia inwestorowi uzyskanie pozwolenia na budowę z powodu braku prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że prace budowlane związane z instalacją gazową w budynku mieszkalnym stanowią czynności przekraczające zwykły zarząd, wymagające zgody wszystkich współwłaścicieli. Organ administracji ma obowiązek uwzględnić oświadczenie współwłaściciela o wycofaniu zgody, nawet jeśli inwestor kwestionuje jego skuteczność. Wątpliwości co do skuteczności cofnięcia zgody powinny być rozstrzygane przed sądem powszechnym. Brak skutecznej zgody wszystkich współwłaścicieli oznacza brak prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (15)

Główne

Pr. bud. art. 35 § ust. 1, ust. 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pr. bud. art. 32 § ust. 4 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pr. bud. art. 3 § pkt 11

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

Pr. bud. art. 8 § ust. 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.c. art. 199

Kodeks cywilny

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wycofanie przez współwłaścicielkę zgody na roboty budowlane przekraczające zwykły zarząd. Brak prawa inwestorki do dysponowania nieruchomością na cele budowlane z uwagi na brak zgody wszystkich współwłaścicieli.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 3 ust. 2 pkt 11 w zw. z art. 32 ust. 4 pkt 2 Pr. bud. poprzez przyjęcie, iż Odwołująca się skutecznie cofnęła zgodę na wykonanie inwestycji. Zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż w sprawie istniała możliwość cofnięcia zgody przez jednego ze współwłaścicieli. Zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej Sądu i ponowne przyjęcie, że zgoda może zostać cofnięta. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony.

Godne uwagi sformułowania

Oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest skuteczne o tyle, o ile z materiału zebranego w sprawie nie wynika wniosek przeciwny. Organ administracyjny jest uprawniony do badania, czy domniemanie posiadania prawa do dysponowania nieruchomością jest prawdziwe, a prawdziwość takiego oświadczenia może zostać obalona. Nie wiąże ono też w żaden sposób organu, który może badać treść tego oświadczenia i kontrolować jego zgodność z rzeczywistym stanem prawnym. Do obalania tych domniemań powołane są natomiast sądy powszechne. Organy rozpoznające wniosek o pozwolenie na budowę nie mogą zatem ignorować dokumentu zawierającego oświadczenie o uchyleniu się od skutków oświadczenia właściciela o zgodzie na wykonywanie przez inwestora robót budowlanych. Roboty budowlane objęte wnioskiem Inwestorki o pozwolenie na budowę stanowią czynności przekraczające zwykły zarząd, do których to czynności potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli.

Skład orzekający

Aneta Majowska

sprawozdawca

Edyta Kędzierska

członek

Wojciech Gapiński

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w przypadku współwłasności, możliwość badania i obalania oświadczeń inwestora przez organy administracji, a także znaczenie skutecznego wycofania zgody przez współwłaściciela."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji współwłasności budynku mieszkalnego i budowy instalacji gazowej. Interpretacja prawa do dysponowania nieruchomością może być różna w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych i prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest uregulowanie kwestii współwłasności i zgody wszystkich stron przed rozpoczęciem inwestycji budowlanej, a także jak organy administracji i sądy podchodzą do badania prawa do dysponowania nieruchomością.

Współwłasność może zablokować budowę: Sąd potwierdza, że wycofana zgoda sąsiada to koniec marzeń o pozwoleniu na budowę.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 1147/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Edyta Kędzierska
Wojciech Gapiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 35 ust. 1, ust. 4, art. 32 ust. 4 pkt 2, art. 3 pkt 11
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Protokolant starszy referent Weronika Siedlaczek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi M. U. (U.) i D. L. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 26 czerwca 2024 r. nr IFXIV.7840.6.8.2022 w przedmiocie pozwolenia na budowę oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 29 lipca 2024 r. M.U. i D. L. (dalej: Skarżące), reprezentowane przez fachowego pełnomocnika wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Wojewody Śląskiego (dalej: organ odwoławczy) z dnia 26 czerwca 2024 r. nr IFXIV.7840.6.8.2022 w przedmiocie pozwolenia na budowę.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.
Prezydent Miasta R. (dalej: organ pierwszej instancji), decyzją z dnia 28 grudnia 2021 r. Nr [...], działając na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351, dalej: Pr. bud.), po rozpoznaniu wniosku z dnia 13 września 2021 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę M.U., dla zamierzenia budowlanego pod nazwą: "Budowa wewnętrznej instalacji gazu dla budynku mieszkalnego" w R. przy ul. [...], na działce nr [...] W uzasadnieniu wskazał, iż analiza przedłożonej dokumentacji pozwoliła na stwierdzenie zgodności inwestycji z Uchwałą Nr [...] Rady Miasta R. z dnia [...] r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części miasta R. obejmującej obszar dzielnicy [...] (Dz. Urz. Woj. Śl. z [...] r., poz. [...], [...]), oraz spełnienie wymogów określonych w art. 32, art. 34 ust. 1, 2, 3 oraz art. 35 ust. 1 Pr. bud.
Odwołanie od ww. decyzji złożyła K. U. (obecnie: Uczestniczka postępowania) podnosząc, że stan na zaprojektowanym rzucie budynku nie zgadza się ze stanem faktycznym, co dotyczy umiejscowienia schodów oraz balkonu. Odwołująca się nie zgodziła się również na zaproponowane umiejscowienie licznika gazu, z uwagi na planowane zniesienie współwłasności budynku.
Wojewoda decyzją z dnia 15 marca 2023 r. nr [...], w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.), uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz orzekł o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji.
W motywach tego rozstrzygnięcia podał, iż budynek mieszkalny, w którym planowana jest przedmiotowa inwestycja, stanowi współwłasność Inwestorki M.U. (udział 2/8), Odwołującej się K. U. (udział 4/8) oraz D. L. (udział 2/8), co wynika z księgi wieczystej Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w R.. Do wniosku o pozwolenie na budowę Inwestorka przedłożyła oświadczenia o wyrażeniu zgody na realizację przedmiotowej inwestycji pozostałych współwłaścicieli, tj. Odwołującej się K. U. - oświadczenie z dnia 6 września 2021 r. oraz D. L. - oświadczenie z dnia 9 września 2021 r. Jednakże w związku ze złożonym przez K. U. odwołaniem, Wojewoda uznał, że oświadczenie z dnia 6 września 2021 r. zostało cofnięte, a uwzględniając, że prace budowlane objęte wnioskiem stanowią czynności przekraczające zwykły zarząd i wymagają uzyskania zgody wszystkich współwłaścicieli, stwierdził, że Inwestorka nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
W skardze od powyższej decyzji Skarżące podniosły zarzuty naruszenia: art. 3 ust. 2 pkt 11 Pr. bud. w zw. z art. 32 ust. 4 pkt 2 Pr. bud. poprzez przyjęcie, iż złożone odwołanie jest równoznaczne z cofnięciem zgody na wykonanie inwestycji, tym samym Skarżąca nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz naruszenia art. 7 i art. 80 k.p.a. Skarżące podkreśliły, że odwołanie nie zawierało informacji o odmowie udzielenia zgody na wykonanie inwestycji, a odnosiło się do nieprawidłowości w projekcie budowlanym oraz odmowy udzielenia zgody na umiejscowienie licznika gazu.
Po rozpoznaniu skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 7 września 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 834/23 uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd wskazał, iż z zebranych w sprawie dowodów nie wynika, że Inwestorce nie przysługuje prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Podniesione w odwołaniu zarzuty dotyczyły niezgodności stanu faktycznego ze stanem przedstawionym w projekcie budowlanym oraz lokalizacji licznika gazu. Z odwołania nie wynika zatem, aby Uczestniczka kwestionowała prawo Inwestorki do dysponowania nieruchomością na cele budowlane bądź podważała wiarygodność złożonych oświadczeń w tym przedmiocie, w tym własnego oświadczenia z dnia 6 września 2021 r. Uczestniczka na etapie postępowania odwoławczego nie wskazywała także, że cofnęła swoją wcześniejszą zgodę na planowaną inwestycję. W tych okolicznościach nie sposób uznać, że wniesienie przez Uczestniczkę odwołania od decyzji o pozwoleniu na budowę oznaczało cofnięcie jej zgody na inwestycję. Stąd też zdaniem Sądu błędne jest stanowisko organu odwoławczego, że wniesienie odwołania jest równoznaczne z cofnięciem zgody na realizację inwestycji, a tym samym przesądza o braku prawa inwestorki do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Po ponownym rozpoznaniu odwołania, Wojewoda decyzją z dnia 26 czerwca 2024 r. nr IFXIV.7840.6.8.2022, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 8 ust. 3 Pr. bud., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji. Po przywołaniu dotychczasowego przebiegu postępowania, Wojewoda podał, że pismem z dnia 20 lutego 2024 r. wezwał Odwołującą się do złożenia wyjaśnień poprzez oświadczenie, czy na skutek złożenia odwołania wycofuje swoje oświadczenie z dnia 6 września 2021 r. Odwołująca się w dniu 27 marca 2024 r. zapoznała się z aktami sprawy, natomiast pismem z dnia 29 marca 2024 r. poinformowała, że wycofuje oświadczenie z dnia 6 września 2021 r. wyrażające zgodę na wykonanie robót związanych z realizacją wewnętrznej instalacji gazu w przedmiotowym budynku. W tych okolicznościach organ odwoławczy wskazując, że planowane prace wymagają uzyskania zgody wszystkich współwłaścicieli, a Odwołująca się w sposób jednoznaczny wycofała swoje oświadczenie wyrażające zgodę na wykonanie robót, stwierdził, że Inwestorka nie legitymuje się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Decyzja została doręczona dnia 1 lipca 2024 r.
Skarżące nie zgodziły się z tym rozstrzygnięciem. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sformułowały zarzuty naruszenia: art. 3 ust. 2 pkt 11 w zw. z art. 32 ust. 4 pkt 2 Pr. bud. poprzez przyjęcie, iż Odwołująca się skutecznie cofnęła zgodę na wykonanie inwestycji, tym samym Inwestorka nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane; art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż w sprawie istniała możliwość cofnięcia zgody przez jednego ze współwłaścicieli, a okoliczność została udowodniona; art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, charakteru oświadczenia współwłaścicieli o wyrażeniu zgody na realizację inwestycji i ponowne przyjęcie, że zgoda może zostać cofnięta; art. 10 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu przez pominięcie pełnomocnika w podejmowanych czynnościach. W oparciu o tak sformułowane zarzuty Skarżące wniosły o uchylenie decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Skarżących akcentował, iż problematyka dotycząca oświadczeń woli art. 60-62 k.c., wad oświadczeń woli art. 82-88 k.c., jak również zagadnienie dotyczące nieważności czynności prawnej art. 58 k.c. może być przedmiotem badania wyłącznie w drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym, a nie w drodze administracyjnej, ani w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wskazał też, że organ odwoławczy pominął rozważania zawarte w wyroku sygn. II SA/Gl 834/23 w szczególności co do charakteru oświadczenia o wyrażeniu zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowalne. Podkreślił, że Odwołująca się nie złożyła wobec Inwestorki oświadczenia o wycofaniu zgody. Nadto oświadczenie takie nie jest oświadczeniem, które mogłaby cofnąć, może ono być obalone tylko dowodami wskazującymi na brak zgodności oświadczenia z rzeczywistością. Dodatkowo organ odwoławczy nie wskazał czy powziął wątpliwość w zakresie udzielonej zgody na wykonanie inwestycji przez jednego ze współwłaścicieli bądź braku zgodności oświadczenia z rzeczywistością. Podał też, że został pominięty przy dokonywaniu czynności w sprawie, pomimo że pełnomocnictwo zostało przedłożone do poprzedniej skargi i obejmowało umocowanie w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, co narusza prawa strony do reprezentowania jej interesów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał twierdzenia i wnioski zawarte w zaskarżonej decyzji. W kwestii pominięcia pełnomocnika wyjaśnił, iż w aktach przekazanych po rozstrzygnięciu skargi przez sąd wojewódzki, brak było wskazanego pełnomocnictwa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
Istotą rozpoznawanej sprawy jest ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Wojewody w przedmiocie pozwolenia na budowę.
Kontrolując zaskarżone rozstrzygnięcie Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa uzasadniających zastosowanie kompetencji kasatoryjnych.
Zgodnie z art. 35 ust. 4 Pr. bud., w razie spełnienia wymagań określonych w ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4, organ administracji architektoniczno-budowlanej nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Oznacza to, że decyzja o pozwoleniu na budowę ma charakter związany, a jej wydanie uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przepisami prawa warunków. W przepisie art. 35 ust. 1 omawianej ustawy określony został zakres merytorycznej oceny wniosku o pozwolenie na budowę. Przepis art. 32 ust. 4 stanowi z kolei, że pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto m.in. złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (pkt 2). Z regulacji tej wynika, że złożenie wskazanego oświadczenia jest jedynym z koniecznych wymogów dla uzyskania pozwolenia na budowę. W myśl art. 3 pkt 11 Pr. bud., przez prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane - należy rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych.
W orzecznictwie uznaje się, że złożenie przez inwestora oświadczenia o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane stwarza jedynie domniemanie posiadania przez inwestora takiego prawa. To z kolei oznacza, że organ administracyjny jest uprawniony do badania, czy domniemanie to jest prawdziwe, a prawdziwość takiego oświadczenia może zostać obalona.
Oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest skuteczne o tyle, o ile z materiału zebranego w sprawie nie wynika wniosek przeciwny. Nie wiąże ono też w żaden sposób organu, który może badać treść tego oświadczenia i kontrolować jego zgodność z rzeczywistym stanem prawnym (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OSK 577/06, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 222/15, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 marca 2016 r. sygn. akt. II SA/Lu 807/15, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 5 lipca 2018 r. sygn. akt II SA/Op 76/18).
W rozpoznawanej sprawie Inwestorka do wniosku przedłożyła zgodę współwłaścicielki – Uczestniczki postępowania z dnia 6 września 2021 r. "na wykonanie robót budowlano-montażowych związanych z realizacją wewnętrznej instalacji gazu w budynku" (karta nr 5 akt administracyjnych), jednakże w piśmie z dnia 27 marca 2024 r. Uczestniczka podała, że wycofuje powyższe oświadczenie z dnia 6 września 2021 r., wyjaśniła przy tym, że wykonany projekt przewiduje wykonanie przyłącza z zaworu głównego oraz gazomierza na elewacji - części budynku należącej do Uczestniczki, oraz, iż nie wyraża zgody "na takie usytuowanie przyłącza wraz z zaworem odcinającym i gazomierzem, ponieważ toczy się postępowanie w Sądzie Rejonowym w R. o podział nieruchomości", który ma przebiegać po ścianie oddzielającej część budynku Uczestniczki od części należącej do Inwestorki.
Należy przypomnieć, że zarówno z oświadczeniem o zgodzie na wykonanie projektowanych robót, jak i z oświadczeniem o uchyleniu się od skutków oświadczenia o zgodzie, związane jest domniemanie legalności, które to domniemania organy administracyjne mają obowiązek uwzględnić. Do obalania tych domniemań powołane są natomiast sądy powszechne. Organy rozpoznające wniosek o pozwolenie na budowę nie mogą zatem ignorować dokumentu zawierającego oświadczenie o uchyleniu się od skutków oświadczenia właściciela o zgodzie na wykonywanie przez inwestora robót budowlanych. Niezakwestionowane orzeczeniem sądu powszechnego, oświadczenie właściciela nieruchomości o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli, na podstawie którego inwestor dołączył do wniosku o pozwolenie na budowę oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 32 ust. 4 pkt 2 Pr. bud.), powinno być uwzględnione przez organy administracyjne, aż do wydania ostatecznej decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę, jako dowód podważający wiarygodność oświadczenia inwestora (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OSK 577/06, z dnia 8 września 2020 r. sygn. akt II OSK 1230/20). Obowiązek ten trwa z uwagi na reformatoryjny charakter postępowania odwoławczego aż do wydania decyzji ostatecznej.
W rezultacie przyjąć należało, że organ administracji dysponując oświadczeniem woli właściciela uprawniającym inwestora do złożenia oświadczenia na podstawie art. 32 ust. 4 pkt 2 Pr. bud. i cofającym taką zgodą, musi oprzeć się na oświadczeniu późniejszym. Tymczasem inwestor nie zgadzając się z cofnięciem zgody, może poddać sprawę tego oświadczenia woli właściciela pod osąd sądu cywilnego. Jakakolwiek wątpliwość co do skuteczności cofnięcia zgody powinna być zatem rozstrzygana przed sądem powszechnym. Należy też pamiętać, że Skarżącym jako współwłaścicielkom nieruchomości przysługuje również żądanie rozstrzygnięcia w trybie zgody zastępczej udzielanej przez sąd, z którym to roszczeniem stosownie do treści art. 199 Kodeksu cywilnego, mogą wystąpić współwłaściciele, których udziały wynoszą "co najmniej połowę".
Uwzględniając powyższe, oraz jak wskazywał już tut. Sąd w wyroku z dnia 7 września 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 834/23, że roboty budowlane objęte wnioskiem Inwestorki o pozwolenie na budowę stanowią czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu, do których to czynności potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli, w takiej sytuacji organ odwoławczy prawidłowo ocenił na datę orzekania, że Inwestorka nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
W przypadku wątpliwości co do udzielonej zgody czy jej zakresu uwzględnić należy stanowisko właściciela jako podmiotu, który posiada prawo do rozporządzania nieruchomością w ramach przysługującego mu prawa własności. Udzielenie pozwolenia na budowę wbrew woli właściciela nieruchomości, w sytuacji gdy nie wyraził on zgody na realizację określonej inwestycji, stanowiłoby nieuprawnioną ingerencję w prawo własności. Do tego doszłoby z pewnością w sytuacji, gdy właściciel kwestionuje zgodę na realizację zamierzenia w kształcie objętym przedłożonym projektem budowlanym, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie.
Obowiązkiem organów orzekających pozostaje poza ustaleniem czy zgodę wyrazili wszyscy współwłaściciele nieruchomości, również ustalenie czy zakres udzielonej zgody pokrywa się z zakresem robót objętych zamierzeniem inwestycyjnym. Oświadczenie Uczestniczki postępowania z dnia 6 września 2021 r. nie zawierało wstępnego projektu prac czy też sprecyzowania lokalizacji zaworu głównego oraz gazomierza. Treść odwołania oraz stanowiska wyrażonego w piśmie z dnia 27 marca 2024 r. wskazywały na istotne wątpliwości czy zakres udzielonej zgody odpowiada zamierzeniu inwestycyjnemu.
Z tych względów niezasadny zarzut naruszenia art. 3 pkt 11 w zw. z art. 32 ust. 4 pkt 2 Pr. bud. oraz art. 80 k.p.a. nie mógł odnieść zamierzonego skutku.
Nieuzasadniony pozostawał zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. Organ odwoławczy, zgodnie ze wskazaniem tut. Sądu, dokonał dalszych ustaleń w kwestii dysponowania przez Inwestorkę nieruchomością na cele budowlane. Jak zauważył tut. Sąd na ówczesnym etapie postepowania brak było podstaw do uznania, że Odwołująca się cofnęła swoją wcześniejszą zgodę na planowaną inwestycję. Podniesione w odwołaniu zarzuty dotyczyły niezgodności stanu faktycznego ze stanem przedstawionym w projekcie budowlanym oraz lokalizacji licznika gazu. W tych okolicznościach wniesienie odwołania nie mogło zostać uznane za równoznaczne z cofnięciem zgody na realizację planowanej inwestycji. Jak wynika z uzasadnienia ww. wyroku kwestia cofnięcia czy modyfikowania w toku postępowania odwoławczego złożonego oświadczenia nie była stwierdzeniem kategorycznym, bowiem Sąd zwracał jednocześnie uwagę zarówno na prawo wystąpienia do sądu powszechnego o rozstrzygnięcie czy wycofanie oświadczenia było uzasadnione, jak również na możliwość weryfikowania oświadczenia, gdy w toku postępowania o wydanie pozwolenia wyjdą na jaw okoliczności podważające jego wiarygodność. Sąd zwracał natomiast szczególną uwagę na brak podstaw do przyjęcia, aby samo odwołanie było równoznaczne z cofnięciem zgody na daną inwestycję. Na etapie ówczesnego wyrokowania w niniejszej sprawie nie istniały, jak zauważył tut. Sąd, dowody podważające wiarygodność złożonego przez Uczestniczkę postępowania oświadczenia z dnia 6 września 2021 r. o wyrażeniu zgody na planowaną inwestycję.
Odmiennie przedstawia się sytuacja ta w toku prowadzonej obecnie kontroli sądowoadministracyjnej, gdy organ odwoławczy obowiązany do ponownego rozpoznania sprawy stosownie do zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, dysponuje oświadczeniem Uczestniczki - współwłaścicielki nieruchomości w udziale 4/8 o braku zgody na planowaną inwestycję z przedstawieniem argumentacji uzasadniającym to stanowisko (pismo Uczestniczki z dnia 27 marca 2024 r.), a jednocześnie oświadczeniem rodzącym wątpliwości co do zgodności zakresu udzielonej uprzednio zgody z zakresem planowanych robót. Złożenie przez Uczestniczkę postępowania ww. oświadczenia w toku postępowania odwoławczego, stanowi istotną wątpliwość co do prawa Inwestorki do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, która nie mogła zostać pominięta przez organ odwoławczy.
Zasadna pozostaje również argumentacja organu odwoławczego w kwestii zasadności zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Nadto w toku postępowania odwoławczego kierowanie korespondencji bezpośrednio do Skarżących nie było kwestionowane.
Przeprowadzone powyżej rozważania pozwalają stwierdzić, że wypowiadające się w sprawie organy administracji publicznej nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi.
Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI